Кіріспе
1956 жылғы қысқы Олимпиада ойындары, ресми түрде VII қысқы Олимпиада ойындары деп аталады және кеңінен Кортина-д'Ампеццо 1956 (немесе Ampëz 1956) деп танылады. Бұл Италияның Кортина-д'Ампеццо қаласында 1956 жылдың 26 қаңтарынан 5 ақпанына дейін өткен көп түрлі спорттық жарыс. Кортина, бастапқыда 1944 жылғы қысқы Олимпиаданы қабылдауға лайық болған, 1956 жылғы ойындарды өткізу құқығы үшін Монреаль, Колорадо-Спрингс және Лейк-Плэсид қалаларын басып өтті. Кортина ойындарының ерекшелігі – көптеген жарыс алаңдарының бір-біріне жаяу арақашықтықта орналасқандығы. Ұйымдастыру комитеті инфрақұрылымды жақсартуға Италия үкіметінен қаржылық қолдау алды, бірақ ойындардың қалған шығындарын жеке қаржыландыру қажет болды. Осының салдарынан ұйымдастыру комитеті алғаш рет қаржыландыру үшін корпоративтік демеушілікке көп жүктеледі. Осы қысқы Олимпиадаға дейін ең көп ел қатысқан – отыз екі ел төрт спорт түрінен және жиырма төрт жарыстан өтті. Австриялық Тони Сайлер бір Олимпиада ойындарында альпий шаңғысының үш түрінде де жеңіске жеткен алғашқы спортшы болды. Фигуралы сырғанау жарысы осы ойындарда соңғы рет ашық ауада өткізілді. Логистикалық тұрғыдан алғанда, туындаған жалғыз мәселе – альпий шаңғысы жарыстарында қардың жетіспеуі болды. Бұл мәселені шешу үшін итальяндық армия трассалардың жеткілікті түрде жабылуын қамтамасыз ету үшін көп мөлшерде қар тасымалдады. Саяси жағдай 1956 жылғы қысқы ойындарға әсер етпеді – одан кейін Мельбурн, Виктория, Австралияда өткен жазғы ойындардан айырмашылығы, онда Венгрия төңкерісіне және Суэц соғысына байланысты кеңестік репрессиядан кейін көптеген елдер бойкот жариялады. Кортина Олимпиадасы – көп ұлтты аудиторияға телеарналар арқылы көрсетілген алғашқы қысқы Олимпиада.
The 1956 Winter Olympics, officially known as the VII Olympic Winter Games and commonly known as Cortina d'Ampezzo 1956 ( or Ampëz 1956), was a multi sport event held in Cortina d'Ampezzo, Italy, from 26 January to 5 February 1956. Cortina, which had originally been awarded the 1944 Winter Olympics, beat out Montreal, Colorado Springs and Lake Placid for the right to host the 1956 Games. The Cortina Games were unique in that many of the venues were within walking distance of each other. The organising committee received financial support from the Italian government for infrastructure improvements, but the rest of the costs for the Games had to be privately financed. Consequently, the organising committee was the first to rely heavily on corporate sponsorship for funding. Thirty two nations—the largest number of countries participating in the Winter Olympics until then—competed in the four sports and twenty four events. Austrian Toni Sailer became the first person to sweep all three alpine skiing events in a single Olympics. The figure skating competition was held outdoors for the last time at these Games. Logistically, the only problem encountered was a lack of snow at the alpine skiing events. To remedy this, the Italian army transported large amounts of snow to ensure the courses were adequately covered. Politics did not affect the 1956 Winter Games – unlike the Summer Games in Melbourne, Victoria, Australia later in the year which many nations boycotted after the Soviet repression of the Hungarian Revolution, and the Suez War. The Cortina Olympics were the first Winter Olympics televised to a multi national audience.
Қатысушы елдер
Барлығы 32 ел Кортина-д'Ампеццоға спортшыларын жіберді, бұл өткен ойындарға қатысқаннан кейін болды. Батыс Германия (ФРГ) және Шығыс Германия (ГДР) спортшылары Германияның біріккен командасы ретінде сынға түсті, бұл тәртіп келесі екі Олимпиадаға дейін жалғасты. Төменде қатысушы елдердің тізімі берілген, қатысушылардың саны жақшада көрсетілген: Ал онда жиналған ақпарат Кортинаның мүмкіндіктері Олимпиада стандарттарына сай емес екенін көрсетті. Қалада мұз сарайы немесе сырғанау трассасы болған жоқ; тау шаңғысы трассалары, шаңғы секіру және бобслей трассасы нашар күйде болды. Кортина шағын ауыл болғандықтан, ойындарға күтілетін көп көрерменге инфрақұрылымы жеткіліксіз болар еді. Көпшілікті қабылдау үшін жаңа жолдар мен теміржол желілері салынды, қаланың электр және телефон желілері кеңейтілді. Сонымен қатар, су және кәріз жүйелерін жақсарту қажет болды. Италия үкіметі инфрақұрылымды жақсартуға 460 миллион лира бөлді. Италия Олимпиада комитеті ойындарды өткізудің қалған шығындарын қаржыландыруға жауапты болды. Олар өз бюджеттерінен қаражат бөлді, билет сатылымдарынан түскен ақшаны және тіпті жергілікті футболдан жасалған ставкалардың қаражатын пайдаланды. Ұйымдастыру комитеті бұрын-соңды болмаған қадам ретінде корпоративтік демеушілікті сатуға көшті.
Саясат
Суық соғыс Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың жеңісінен кейін басталды. 1952 жылға дейін Шығыс Еуропаның көптеген коммунистік елдері Жұмысшылар Олимпиадасына немесе Спартакиадаға қатысты. КСРО халықаралық оқшауланудан шығу үшін Спартакиададан бас тартып, 1952 жылы Хельсинкиде өткен жазғы Олимпиада ойындарына қатысты; қысқы Олимпиада ойындарында олар Кортинада дебют жасады. КСРО Бас хатшысы Никита Хрущевтің мақсаты – Олимпиада сияқты халықаралық спорт жарыстарын коммунизмнің басымдығын көрсету, басқа коммунистік елдермен саяси байланыстарды нығайту және КСРО-ны әлемде белсенді қатысатын, бейбітшілік сүйетін мемлекет ретінде көрсету болды. Олимпиадаға кеңестік спортшылардың қатысуы бәсекелестіктің деңгейін көтерді, олар басқа елдерге қарағанда көбірек медальдар мен алтын медальдар жеңіп алды. Кеңестік Олимпиада командасы әуесқойлық ережелерін сақтамағаны үшін де танымал болды. Барлық кеңестік спортшылар номиналды жұмыс орындарында болды, бірақ шындығында мемлекеттік қолдаумен толық уақыт жаттықты. Көптеген сарапшылардың пікірінше, бұл КСРО-ға АҚШ және басқа батыс елдеріне қарағанда үлкен артықшылық берді, олардың спортшылары студенттер немесе нағыз әуесқойлар болды. Кортина ойындары 1956 жылдың күзінде болған Венгрия революциясы мен КСРО-ның содан кейінгі басып кіруінен, сондай-ақ Суэц соғысынан бұрын өтті. Қысқы ойындар сол жылдың қараша және желтоқсан айларында өткен Мельбурн Олимпиадасында болған бойкоттан құтылды.
Теледидар
Кортина ойындары – көпұлтты көрермендерге көрсетілген алғашқы қысқы Олимпиада ойындары болды. 1950 жылдары теледидар бұқаралық ақпарат тарату технологиясы ретінде қарқынды дамыды. "Суық соғыс" кезеңінде Еуропа – елдердің "Темір перде" арқылы теледидар сигналдарын таратып, пропаганда үшін күрескен аренаға айналды. 1956 жылға қарай, КСРО ықпалындағы елдер технологиялық үстемдікке қол жеткізіп, Финляндияға, шығыс шекаралық аймақтарға, сондай-ақ Батыс Германия мен Австрияның шалғай орналасқан географиялық аймақтарына коммунистік телебағдарламалар таратуға мүмкіндік алды, ондағы тұрғындар Шығыс Германиядан коммунистік көзқарасты қолдайтын хабарларды қабылдады. Теледидардың осы Олимпиадаға тигізген әсері тек саяси жағдаймен ғана шектелмеді. Кортина ойындары теледидардан түсім тапқан жоқ – бұл жұмысты 1960 жылғы Сквоу-Вэллиде өткен қысқы Олимпиада алғаш рет іске асырды, бірақ бұл ірі спорттық жарысты теледидар арқылы көрсетудің мүмкіндігін зерттеуге бағытталған тәжірибе болды. Олимпиада ойындарында алғаш рет жарыс алаңдары теледидарды ескере отырып салынды. Мысалы, шаңғы жарысы өтетін "Lo Stadio della neve" стадионының үлкен трибунасы оңтүстікке қаратылып салынды, соның арқасында күннің шығуы мен батуы телекамераларға кері әсер етпеді. Олимпиадалық серт Джулиана Ченал Минуццо оқыды; бұл Олимпиада тарихында әйел спортшының алғаш рет серт беруі болды.
Бобслей
Бобслейден екі жарыс өтті: екі адамдық және төрт адамдық. Қайсыбір қатысушы елдің әр жарыста екі шанамен ғана қатысуына рұқсат берілді. Шаналар төрт рет сырғып өтті, ал барлық уақыттары қосылып есептелді. Екі адамдық жарыста итальяндықтар алтын және күміс медальдарды жеңіп алды. Швейцария төртінші сырғып өту кезінде Испанияны озып, үшінші орынға ие болды. Бір аптадан кейін өткен төрт адамдық жарыста швейцариялықтар алтын, Италия күміс, ал АҚШ қола медальді жеңіп алды. Италия барлық алты бұрынғы Олимпиадалық бобслей жарысына қатысқан, бірақ ешқашан мәнерлеп сырғып өту тұғырына көтерілген емес. Итальяндық Ренцо Альвера мен Эухенио Монти екі адамдық жарыста күміс медаль жеңіп алды және күміс медаль жеңген төрт адамдық шана құрамында да болды. Монтидің 1956 жылғы Олимпиададағы күміс медальдары – оның бобслей карьерасында жеңіп алған алты Олимпиадалық медальдің біріншісі болды. Кортинадағы бобслей трассасы оның бобслей мансабының құрметіне Эухенио Монти трассасы деп аталды. Бобслейде жеңіп алынған медальдар – бұл Ойындарда қабылдаған елдің жалғыз медальдары болды. Бобслей жарыстарына қатысты шағымдардың бірі – трасса бетінің тым көп пайдаланудан зақымдануы болды. Бұл жарыстың соңында шыққан командалардың өнерін қиындатты.
Мұз үстіндегі хоккей
Сегізінші Олимпиадалық хоккей турнирі сонымен қатар Еуропа және Әлем чемпионаттарының мәресі болды. Турнир алдында он қатысушы ел үш топқа бөлінді, және әр команда өз тобындағы әрбір командамен дөңгелек жүйесі бойынша ойын өтті. Әр топтан ең үздік екі команда финалдық кезеңге өтті, ал қалған командалар 7-ден 10-ға дейінгі орындар үшін серпіліс тобында өнер көрсетті. Канада, Чехословакия және КСРО жеңіліссіз рекордпен алдын ала кезеңде бірінші орын алды. Германия, АҚШ және Швеция өздерінің топтарында екінші орынға ие болды. Финалдық кезеңдегі маңызды алғашқы кездесу – Канада мен АҚШ арасындағы матч болды. Олимпиада ойындарында канадалықтар бұған дейін АҚШ-тан ешқашан жеңілген емес. Күтпеген оқиға ретінде, АҚШ Канаданы 4:1 есебімен жеңді. 1955 жылғы Әлем чемпионатында төртінші орын алған және медальді күтпеген америкалықтар енді 1954 жылы турнирді жеңіп, 1955 жылы Канададан кейін күміс жүлде алған КСРО-мен кездесті. Бұл матч алтын медаль үшін шешуші болды. Советтік команда қарсыласын басып озды және 4:0 есебімен жеңіске жетті. КСРО енді Канадамен ойнады, егер олар советтік команданы жеңсе, алтын медальді ұтып алу мүмкіндігі бар еді. Бірінші және екінші кезеңдерде айқын басымдыққа ие болғанына қарамастан, олар 2:0 есебімен жеңіліске ұшырады. КСРО алтын медальді, АҚШ күміс медальді, ал Канада екі жеңіліспен қола медальді иеленді, бұл олардың Олимпиада ойындарындағы ең нашар нәтижесі болды.
Көркем сырғанау
Кортина ойындары – ашық ауада өткен соңғы фигуралы сырғанау Олимпиадасы болды. Оның командаласы Кэрол Хейсс күміс медальді жеңіп алды, ал австриялық Ингрид Вендл қола медальді иеленді. Американдық Хейс Дженкинс, Рональд Робертсон және Хейс Дженкинстің інісі Дэвид Дженкинс ерлер арасындағы медальдарды сарапқа салды. Австриялық Сисси Шварц пен Курт Оппельт жұптық сырғанауда алтын медальді жеңіп алды. Канадалық Фрэнсис Дафо мен Норрис Боуден күміс медальді, ал венгр ағайындылары Марианна Наги мен Ласло Наги 1952 жылғы Олимпиададағы қола медальдарын сақтап қалды.
Жылдамдықпен сырғанау
Совет Одағы жылдам конькимен сырғанау жарыстарында үстемдік құрды, он екі медальдің жетісін жеңіп алды, оның ішінде төрт алтын медаль болды. Кеңес конькишілері екі әлемдік рекорд, бір Олимпиадалық рекорд жасады және төрт жарыстың әрқайсысында кем дегенде бір жүлдегер болды. Евгений Гришин екі алтын медаль мен екі әлемдік рекордпен ең үздік жеке орындаушы атанды. Гришин мен кеңес командаласы Юрий Михайлов 1500 метрлік жарыста тең түсті. Екі спортшыға да алтын медаль беруге және күміс медальді бос қалдыруға шешім қабылданды. Швециялық Сигвард Эрикссон алтын және күміс медальдар жеңіп, 10 000 метрлік жарыста Олимпиадалық рекорд орнатты.
Альпілік шаңғы
Алты тау шаңғысы жарысы өтті, оның үшеуі ерлерге, үш әйелдерге арналған. Жарыстар құлау, слалом және гигант слаломнан өтті. Австриялық Тони Сайлер ерлер арасындағы барлық алтын медальдарды жеңіп алды, ол бір Олимпиадада үш алтын медальді жеңген алғашқы адам болды. Австриялықтар әсіресе гигант слаломда табысқа жетті; ерлер барлық медальдарды алды, ал әйелдер күміс және қола медальдарды жеңіп алды. Чихару Игая слаломда екінші орын алғанда Жапония үшін алғашқы қысқы Олимпиада медалін жеңіп алды. Швейцариялық командадан Мадлен Бертход пен Рене Кольярд әйелдер арасындағы құлау және слалом жарыстарында жеңіске жетті. Германия Осси Райхерт гигант слаломда бірінші орын алғанда Олимпиаданың жалғыз алтын медалін жеңіп алды.
Тіпті жаяу жүзу
Алыс саңғыда жүгіру бағдарламасына алғаш рет екі әйелдер сайысы қосылды. Совет әйелдері 10 шақырымдық жеке жарыста бірінші екі орынды алды, бірақ 3x5 шақырымдық эстафетада Финляндияға еңсере қалып қойды. Еркектер арасында 30 шақырымдық жарысты финляндиялық Вейкко Хакулинен жеңіп алды. Қалған үш ерлер жарысын үш түрлі ел ұтты: Норвегия 15 шақырымдық жарысты, Швеция 50 шақырымдық жарысты жеңіп алды, ал Кеңес Одағы эстафетада жеңіске жетті. Барлығында, КСРО шаңғы спортынан мүмкін болған 18 медальдің 7-сін жеңіп алды. Швеция, Сикстен Йернбергтің күшті өнерінің нәтижесінде, алты медаль иеленді. Йернберг бір алтын, екі күміс және бір қола медаль жеңіп алды, бұл оның шаңғымен жүгіру мансабындағы тоғыз Олимпиада медалінің біріншісі болды.
Солтүстік біріктірілген
1956 жылғы Олимпиада кезінде солтүстік екіқұрама жарысына елеулі өзгерістер енгізілді. Бұл жарыс әрдайым шаңғымен жүгіруден кейін шаңғыдан секіруден тұратын. Алғашқыда солтүстік екіқұрама жарысына қатысушылар 18 шақырымдық ашық жарысқа қатысты, яғни олар шаңғымен жүгіруге маманданған спортшылармен бірге жарысқа түсті. Олардың уақыттары екі шаңғыдан секіруден алған ұпайларымен қосылып, жеңімпаз анықталды. Кортина Олимпиадасында жарыс форматы өзгертілді, солтүстік екіқұрама жарысына қатысушыларға 15 шақырымдық жеке шаңғымен жүгіру жарысына қатысуға мүмкіндік берілді. Екі күннен кейін олар шаңғыдан секіру трамплинінен үш рет секірді. Олардың ең жақсы екі нәтижесі шаңғымен жүгіру уақытымен қосылып, жеңімпаз анықталды. Бұл формат алдағы солтүстік екіқұрама жарыстарының стандарты болды. Стенерсеннен кейін Швециядан Бенгт Эриксон және Польшадан Францишек Гонсиеница Гронь жүлделі орындарға ие болды. Дашер спортшы қолын бойымен түйіндесе, одан әрі ұшатынын айтты. Осы жаңа стильді қолдаушылар жарыста үстемдік құрды. Финляндиялық секірушілер Анти Хиверьинен мен Аулис Каллакорпи бірінші және екінші орындарды жеңіп алды. Бұл жарыс спортта Норвегияның үстемдігінің аяқталуын білдірді. 1924 жылғы алғашқы қысқы Олимпиададан бастап 1956 жылға дейін норвегиялықтар әр Олимпиадада алтын медальді жеңіп алған. Норвегиялық секірушілердің нашар өнер көрсетуіне жаңа секіру техникасын қолданудан бас тартулары себеп болды.
Жабылу салтанаты
Жабылу рәсімі 5 ақпанда Олимпиадалық мұз стадионында өтті. Оған дейін ерлер, әйелдер және жұптық сырғанаудан чемпиондардың көркем сырғанау көрсетілімі болды. Сосын әр елдің туын алып кіргендер стадионға енді, одан кейін Грекия, Италия және АҚШ тулары кірді. Бұл үш ту Олимпиаданы құрған елге, ойындарды өткізген елге және келесі қысқы ойындарды қабылдайтын елге құрмет көрсету үшін көтерілді. Халықаралық Олимпиада комитетінің президенті Эйвери Брундейдж Олимпиаданың жабылғанын жариялады, ал әсем фейерверк ойындарды аяқтады.
Орындар
Кортина Олимпиадасының ерекшелігі – Кортина қаласындағы көптеген жарыс алаңдарының бір-біріне жаяу арақашықтықта орналасуы. Жылдам сырғанау жарыстары Кортинадан шамамен Мисурина көлінде өтті. Алаңдарда кремний спиральдарымен жылытылатын трибуналар орналасқан. Кремний спиральды жылыту технологиясы соңғы кезде ғана экономикалық тұрғыдан тиімді болды. Жарыстар қардың жетіспеуінен зардап шеккен шаңғы жарыстарынан басқа, оқиғасыз өтті. Олимпиадалық мұз стадионы (Stadio Olimpico Del Ghiaccio) Ойындардың орталық алаңы болуы тиіс еді. Ол Кортинаның солтүстігіндегі Бойте өзенінің жағасында салынды. Жаңа жолдар мен көпірлер салынғаннан кейін стадион қала орталығынан сегіз минуттық жаяу қашықтықта орналасқан. Стадион 6000–7000 адамды қабылдауға арналған. Орынның шектеулі болуына байланысты трибуналар тік бойымен салынды, бірінің үстіне бірі орналастырылды. Стадионның астында аммиактың булануы арқылы мұзды тоңазытатын арнайы салқындату жүйесі орнатылды. Құрылыс құны 1,3 миллиард ITL (1956 жылы 2,1 миллион АҚШ доллары) болды, бұл осы Ойындардың ең қымбат алаңы болды. Стадион ашылу және жабылу салтанаттарына, барлық мәнерлеп сырғанау жарыстарына және хоккейдің негізгі ойындарына пайдаланылды. Ойындардан кейін ұйымдастыру комитеті Мұз стадионын Кортина қаласына сыйға берді және оны тұрақты нысанға айналдырды. Ол қыста коньки тебуге, ал жазда дзюдо мен гимнастикаға арналған ашық спорт залы ретінде пайдаланылды. 2026 жылғы Қысқы Олимпиадасында керлинг жарыстары өтеді. Аполлоний стадионы шайбалы хоккей турнирінің таңдамал ойындары үшін пайдаланылды. Стадионды жаңарту үшін көп жұмыс жасау қажет болды. Бір мезгілде екі ойын өткізуге мүмкіндік беру үшін екінші алаң да салынды. Стадион электр шамдарымен жабдықталды және отыру орындары 2000 адамға дейін ұлғайтылды. Бобслей трассасы (Pista Olimpica di Bob – Eugenio Monti) алғаш рет 1928 жылы салынған. Олимпиадаға дейінгі жылдарда трасса бірнеше рет қайта жаңартылып, кеңейтілді. Жаңа технологиялық сигнал тақтасы орнатылды, онда трассаның схемасы және әр шананың орны шамдар арқылы көрсетілді. Бұл трасса 2026 жылғы Қысқы Олимпиадасында бобслей, скелетон және санка жарыстарын қабылдайды. Кортинадан шамамен арақашықтықта, Зуль маңында орналасқан "Италия" секіруі (Trampolino Olimpico Italia) бастапқыда 1923 жылы "Франчетти" секіруі ретінде салынған. 1926 жылы жаңартудан кейін алғашқы құрылым 1939 жылы бұзылып, 1940 жылы қайта салынды. 1956 жылғы Ойындар Кортинаға келген кезде секіру Олимпиаданың техникалық талаптарына сәйкес келу үшін қайта жаңартылуы керек болды. 1955 жылдың 15 сәуірінде "Франчетти" секіруі ақыры бұзылып, жаңа "Италия секіруі" сол жылы 310 миллион ITL ($500,000) құнымен аяқталды. Темірбетон платформасының биіктігі болды, ал ұзындығы 35 градусқа дейін тік көлбеуге ие. Қону беткейінің екі жағында 3000 адамға арналған екі трибуна орналастырылды, ал төбедегі табиғи амфитеатр 40 000 тұрған көрерменді қабылдай алатын. Спортшылар, шенеуніктер және билік өкілдерін тасымалдау үшін Кортина мен алаң арасында арнайы жол салынды. Шаңғы стадионы (Stadio della neve) Кортинадан салынды және барлық жарысқа қатысушыларға арналған жарыстарды қабылдады. 6000 адам отыратын екі трибуна салынды. Жарысқа қатысушылар үшін үш түрлі трасса салынды: бір , үш және төрт . Кейбір трассалар бобслей трассасынан өтті. Нәтижесінде екі алаңдағы жарыстар бір-біріне кедергі келтірмейтіндей етіп көпір салынды. Альпілік трассалар (Le piste alpine) жақын орналасқан Доломит тауларындағы Monte Tofana және Monte Faloria тауларының беткейлерінде салынды. Тофанада ерлер мен әйелдер арасындағы таудан түсу және слалом жарыстары өтті. Фаллорияда екі ірі слалом жарысы өтті. Трасса құрылысын аяқтауға екі жылға жуық уақыт кетті. Бұрынғы жылдары қардың жетіспеуі мәселе болған емес, бірақ 1956 жылғы қыста шаңғышылар үшін қауіпсіз жүзуге жеткілікті қар жауған жоқ. Осының салдарынан итальяндық әскер таудың басқа бөліктерінен қар тасымалдауға мәжбүр болды. Мисурина мұз алаңы (La pista di Misurina) жылдам сырғанау жарыстарының өткізілген жері болды. Бұл Олимпиада ойындарында жылдам сырғанаудың табиғи мұз үстінде өткен соңғы реті болды. Ол Кортинадан келді. Арена көлдің солтүстік жағында, таудың көрінісімен орналасқан. 8500 адам отыратын трибуналар салынды. Жарыс ашық ауада, көл мұзында өткеніне қарамастан, жарыста екі әлемдік және екі Олимпиадалық рекорд жаңартылды. Осы Ойындардың үш алаңы (бобслей трассасы, жабық арена және шаңғымен секіру) 1981 жылғы Джеймс Бондтың "Сенің көзің үшін" фильміне түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды.