Кіріспе

Американдық заң профессоры (туған 1969)

Джонатан Л. Зиттрейн (24 желтоқсан 1969 жылы туған) – американдық интернет құқығының профессоры және Гарвард заң мектебінің халықаралық құқық профессоры. Ол сонымен қатар Гарвард Кеннеди мектебінің профессоры, Гарвард инженерлік және қолданбалы ғылымдар мектебінің компьютерлік ғылым профессоры, және Беркман Клейн Интернет және қоғам орталығының негізін қалаушысы және директоры. Бұрын Зиттрейн Оксфорд университетінің Оксфорд интернет институтында интернет басқару және реттеу профессоры, ал Нью-Йорк университетінің заң мектебінде және Стэнфорд заң мектебінде арнайы шақырылған профессор болып жұмыс істеген. Ол «Интернеттің болашағы және оны қалай тоқтатуға болады» кітабының авторы, сондай-ақ «Қол жеткізуден бас тарту» (MIT Press, 2008), «Қол жеткізуді бақылау» (MIT Press, 2010) және «Қол жеткізуге талас» (MIT Press, 2011) кітаптарының тең редакторы. Зиттрейн зияткерлік меншік, контентті бақылау үшін цензура және сүзгілеу, компьютерлік қауіпсіздік сияқты интернет, заң және саясаттың бірнеше байланысқан салаларында жұмыс істейді. Ол Berkman Klein Center for Internet & Society орталығында сыныптарда қолдануға арналған құралдарды әзірлейтін жобаны құрды.

Отбасы және білім

Зиттрен екі адвокат – Рут А. Зиттрен мен Лестер Е. Зиттреннің ұлы. 2004 жылы Дженифер К. Харрисонмен бірге Зиттрен «The Torts Game: Defending Mean Joe Greene» атты кітабын жариялады, ал авторлар осы кітапты өз ата-аналарына арнады. Оның ағасы Джефф – Сан-Франциско аймағындағы танымал музыкант. Оның қарындасы Лори Зиттрен Айзенберг араб-израиль қақтығысын зерттейді және Питтсбургтегі Карнеги-Меллон университетінде сабақ береді. Питтсбург маңындағы Черчилль қаласында өскен Зиттрен 1987 жылы Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы Шейди-Сайд академиясын бітірді. Ол 1991 жылы Йель университетінде когнитивтік ғылымдар және жасанды интеллект мамандығы бойынша summa cum laude бакалавр дәрежесін алды, сонымен қатар Йель саяси одағының, қолжазбалар қоғамының және Давенпорт колледжінің мүшесі болды. 1995 жылы Гарвард заң мектебін magna cum laude аяқтады, онда Уиллстон келісімдер жарысының жеңімпазы атанды, ал 1995 жылы Гарвардтың Джон Ф. Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінде мемлекеттік басқару магистрі дәрежесін алды. Ол Колумбия округінің Апелляциялық сотында Стивен Ф. Уильямстың кеңсесінде жұмыс істеді, сондай-ақ АҚШ Әділет министрлігінде және 1991 жылы Мемлекеттік департаментте, ал 1992 және 1994 жылдары Сенаттың барлау жөніндегі арнайы комитетінде қызмет етті. Зиттрен ұзақ жылдар бойы CompuServe онлайн-сервисінің форум әкімшісі (sysop) болды және көп жыл бойы барлық форум әкімшілері үшін осы серіс жеке форумының бас әкімшісі қызметін атқарды. АҚШ-та ол сондай-ақ Кембридждегі Гарвард заң мектебінде Джек Н. және Лилиан Р. Беркманның Кәсіпкерлік құқықтық зерттеулер жөніндегі қонақ профессоры және Чарльз Нессонмен бірге Беркман Интернет және қоғам орталығының директоры және негізін қалаушысы болды. Зиттрен 2007 жылы Стэнфорд заң мектебінде қонақ профессор болды және 2008 жылдың көктемгі семестрінде Манхэттендегі Нью-Йорк университетінің заң мектебінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Зиттрен Гарвардта Cyberlaw: Internet Points of Control, The Exploding Internet: Building A Global Commons in Cyberspace, Torts, Internet & Society: The Technologies and Politics of Control, The Law of Cyberspace, The Law of Cyberspace: Social Protocols, Privacy Policy, The Microsoft Case және The High Tech Entrepreneur курстарын оқыды немесе басқалармен бірге оқытты. Гарвардта технологияны сыныпта жасырын пайдаланудың жаңа жолдарын іздеді және сабақтарды өткізу үшін осы жүйені қолданды. Студенттер сауалнамаға қатысып, қарсы пікірлерді жасайды және жазу дағдыларын дамыту үшін H2O жүйесін пайдаланады. Оның «Интернет және қоғам» курсына қатысқан студенттер ауызша және Интернет арқылы қатыса алады. Сабақта отырған оқытушы Зиттренге студенттерден электрондық пошта арқылы, сондай-ақ Second Life-ке кіріп жатқан кезде сабаққа қатысатын студенттердің «чат» немесе «жедел хабарламасы» арқылы нақты уақытта алынған пікірлерді жеткізді. (www.secondlife.com)

Ол ICANN, Халықаралық телекоммуникация одағы және Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммит қолданатын процесті сынады. Олардың тәсілдерін кейбір жағынан қарапайым және наив деп сипаттаса да, Зиттрен ашық Интернет-инженерлік жұмыс тобының моделінде және Википедияны басқаратын этикалық кодекс пен жақсы ниет туралы болжамдарда көбірек үміт көреді. Ол 2008 жылы «Википедия – көптеген википедистердің ынтымақтастығымен заң үстемдігінің көптеген белгілерін көрсететін өзін-өзі басқару жүйесін әзірледі, ол сыртқы билікке немесе шекараға қатты тәуелді емес» деп жазды. 2011 жылдың ақпан айында ол Electronic Frontier Foundation кеңесіне қосылды. 2011 жылдың мамыр айында Зиттрен Федералды байланыс комиссиясының ерекше ғалымы атанды. 2012 жылдың мамыр айында ол Федералды байланыс комиссиясының Ашық интернет кеңесші комитетінің төрағасы болып тағайындалды.

Интернетті сүзгілеу

OpenNet Initiative (ONI) ұлттық үкіметтердің интернет-цензурасын бақылайды. 2001 және 2003 жылдар аралығында Гарвардтың Беркман орталығында Зиттрен және Бенджамин Эдельман интернет сүзгісін зерттеді. 2002 жылы Google шамамен 2,5 миллиард бетті индекстеген кезде, олар Франция мен Германияда 100 сайттан, Сауд Арабиясында 2000 сайтқа дейін, ал Қытай Халық Республикасында 20 000 сайттың блокталып қалғанын анықтады. Авторлар сол жылы мәселелер туралы мәлімдеме жасап, деректерді ұсынуға шақыру жариялады. Беркман орталығында аяқталған жұмыстың негізінде ONI 2004 жылдан бастап арнайы есептер, жағдайлар бойынша зерттеулер мен бюллетеньдерді жариялады, ал 2008 жылға қарай 40 елде және әлемнің аймақтарында сүзгілеу туралы зерттеулер ұсынды. 2016 жылдың соңына дейін Зиттрен ONI-дегі бас зерттеуші болып қала берді, оған Торонто университетінің Рональд Дейберт, бұрын Беркман орталығының атқарушы директоры болған (қазір Массачусетс штатының Андовер қаласындағы Филлипс академиясының мектеп директоры) Джон Палфри және Кембридж университетінің Рафаль Рохозински қосылды. 2001 жылы Зиттрен өзінің студенттерімен және бұрынғы студенттерімен, оның ішінде оның құрушысы және жетекшісі Венди Селтцермен бірге Chilling Effects ұйымын құрды. Ол тоқтату туралы хаттарды бақылайды. Google іздеу нәтижелерін ұлттық үкіметтің сұрауы бойынша өзгерткен кезде пайдаланушыларын Chilling Effects-ке бағыттайды. 2002 жылдан бері зерттеушілер клиринг орталығын (2015 жылы "Lumen" деп аталды) тоқтату туралы хаттарды қолдануды зерттеу үшін пайдаланып келеді, көбінесе DMCA 512 алып тастау туралы хабарламаларды, DMCA емес авторлық құқықтарды және тауарлық белгілерге қатысты талаптарды қарастырады.

Авторлық құқықтар

2002 жылдың 9 қазанында Зиттрейн мен Лоуренс Лессиг АҚШ Жоғарғы Сотының алдында «Елдред против Эшкрофт» атты маңызды іс бойынша сөйледі. Олар талапкердің бірлескен адвокаты ретінде Sonny Bono Авторлық құқық мерзімін ұзарту туралы заңының (CTEA) конституцияға қайшы екенін айтты. Сот 2003 жылдың 15 қаңтарында 7–2 дауыспен CTEA-ны қолдады, ол авторлық құқықтың мерзімін 20 жылға ұзартты – автордың өмірінен кейін 50 жылдан 70 жылға дейін. Сот төрешісі Рут Бадер Гинзбургтің сөздерімен айтқанда, талапкерлер «CTEA-ның 'өмір плюс 70 жыл' мерзімін өзі даулаған жоқ. Олар Конгресс жаңа туындыларға қатысты емес, жарияланған және қолданыстағы авторлық құқықтары бар туындылардың мерзімін ұзартуда қателік жасады деп санайды». Сот актінің «Конгресс билігінен асып кетпегенін» және «CTEA-ның қолданыстағы және болашақ авторлық құқықтарды ұзартуы Бірінші түзетуді бұзбайтынын» анықтады. 2003 жылы Зиттрейн Конгресс 20 жылдық ұзартудан кейін де осы аргументтерді ести алатынынан және Интернет авторлық құқықтың мәнін «мәдени тұрғыдан қайта қарауға» себеп болатынынан алаңдады.

Қауіпсіздік

Оксфордта Зиттрейн штатқа қосылғаннан кейін, Зиттрейн мен Джон Палфри Беркман орталығында 2006 жылы StopBadware ұйымын құрды, ол қазір кеңінен тараған зиянды бағдарламалардың анықтамалық орталығы ретінде жұмыс істеуі тиіс болды. Ұйым Wikipedia-дан «пайдаланушыларды қажетті нәрсені емес, дұрыс нәрсені жасауға ынталандыратын этикалық кодекс» қағидасын алды және зиянды бағдарламалар туралы деректерді жинау (талдау емес) міндетін жалпы интернет-пайдаланушыларға жүктеуді көздеді. StopBadware-дің мақсаттарының бірі – Интернеттің дамуын «алдын алу». Ұйымдастырушылар орталықтандырылған реттеудің қауіпсіздік бұзушылықтарынан кейін енгізілуі мүмкін екенін және тұтынушылардың өндірушісі өзгертетін, иесі емес құрылғылар сияқты жабық, орталықтан басқарылатын шешімдерді таңдауы немесе «қоршалған бақтардағы» қызметтерге көшуі мүмкін екенін санайды. Зиттрейннің сөзімен айтқанда, «жаратушылық» құрылғылар мен платформалар, соның ішінде Интернет өзі, алға жылжуға мүмкіндік береді. 2007 жылы ол ескертті: «Біз кез келген сәтте тоқтатыла немесе өгертіле алатын қызмет ретінде бағдарламалық жасақтамаға көшіп жатырмыз. Компьютеріңіздің тәуелсіз кодты іске қосу қабілеті – маңызды қауіпсіздік тетігі». Оның «Интернеттің болашағы және оны қалай тоқтатуға болады» кітабы 2008 жылы «Бостон ревью» журналында жарияланған кезде пікірлер көп болды. Дэвид Д. Кларк және Сьюзан П. Кроуфорд қолдау көрсетті. Сын-ескертпелер Рихард Столлманның жабық жүйелерге көшудің ешқандай дәлелі жоқ екенін айтуынан және бағдарламалық жасақтаманы дамытушылардың бақылауда болуы және бағдарламалық жасақтама патенттерінің жойылуы қажеттігі туралы хабарламасынан бастап, шығын мен пайданы талдау туралы сұрауларға дейін, интернет-азаматтығының бизнес әлеміне дейін кеңеймейтініне сенімділікке дейін, тұтынушылар тек ашық, меншіксіз жүйелерді ғана сатып алады деген сенімге дейін созылды. StopBadware-ді Палфри мен Зиттрейн басқарады, ал оның кеңесші кеңесінен жоғары деңгейдегі басшылықты алады: Google-дің Винт Серф, Эстер Дайсон, Lenovo-ның Джордж Хе, Грег Пападопулос (бұрын Sun Microsystems-тің бас технологиялық директоры) және Демократия және технология орталығының Ари Шварц. Жұмыс тобының құрамына әр түрлі уақытта Бен Адида, Скотт Брэднер, Бо Брендлер, Джерри Грегуар, Эрик Л. Хауес және Нарт Вильнёв кірді. Бұл жұмыс тобы жобаның зерттеулерге қатысты мақсатын және әдістемесін анықтайды және StopBadware жұмысы туралы халыққа ақпарат беруге көмектеседі. StopBadware AOL, Google, eBay/PayPal, Lenovo, Trend Micro және VeriSign компанияларымен қолдалады, ал оның қолданылуына Consumer Reports WebWatch кеңес береді.

Қор нарықтары мен спам

2008 жылы Пурдью университетінің Лора Фрейдермен бірге Зиттрейн "Хейстингс коммуникациялар және ойын-сауық құқығы журналында" "Спам жұмыс істейді: акцияларды насихаттау және оған сәйкес нарықтық қызмет туралы деректер" атты мақаласын жариялады, онда спам электрондық пошта арқылы акция бағасын манипуляциялауды құжаттады. Фридер 2006 жылы олардың нәтижелеріне басқа түсіндірме таба алмағанын, бірақ адамдар спам-поштадағы акция кеңестерін орындап жүретінін айтты.

Facebook желісі

2019 жылдың ақпан айында Zittrain Гарвард студенттері үшін семинардың бір бөлігі ретінде Facebook компаниясының бас директоры Марк Цукербергпен сұхбат жасады.