Кори Доктороу: Канадтық-британдық блогер, журналист және жазушының өмірбаяны

Кіріспе

Канадалық британдық блогер, журналист және жазушы (1971 жылы туған)

Кори Эфрам Доктороу ( /ˈkɔri ˈdɒktəroʊ/; 17 шілде 1971 жылы туған) – канадалық британдық блогер, журналист және ғылыми-фантастикалық жазушы, Boing Boing блогының редакторының бірі болған. Ол авторлық құқық заңдарын жеңілдетуді қолдайтын белсенді және Creative Commons ұйымының жақтаушысы, кітаптарының кейбіріне оның лицензияларын қолданады. Оның туындыларындағы негізгі тақырыптардың қатарында цифрлық құқықтарды басқару, файлдармен бөлісу және жеткіліктілікке жеткеннен кейінгі экономика жатыр.

Өмір және мансап

Кори Эфрам Докторов 1971 жылы 17 шілдеде Онтарионың Торонто қаласында дүниеге келген. Ол Шығыс Еуропалық еврей тегінен. Оның әкесінің әжесі қазіргі Польшада, ал анасының әжесі Ресейдің Ленинград қаласында туған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екеуі де нацистік Германияның шығысқа қарай жылжуынан қашып құтылған. Осының салдарынан Докторовтың әкесі Әзірбайжанның Баку қаласының жанындағы қашқын лагерінде дүниеге келген. Оның әкесі мен ата-анасы Кеңес Одағынан Канадаға көшіп келген. Докторовтың анасының туыстары украин, орыс және румын тегінен. Докторов жасөспірім шағында, өзінің зияли дамуына үлкен әсер еткен, Онтарио штатының Портленд қаласына жақын Гриндстоун аралындағы «хиппи жазғы лагеріне» барған. Ол орта мектепті бітірмей, Торонтодағы SEED мектебінен Онтарио академиялық куәлігін (орта мектеп дипломын) алған және төрт университетке түскенімен, ешқайсысын бітірмеген. Кори Докторов американдық жазушы Э.Л. Докторовпен туыс емес екенін, бірақ ол оның үшінші туысы болуы мүмкін екенін айтқан. Томас Ранкиннің «Әдеби шеберлер және олардың туындылары» (2007) кітабында Докторов Э.Л. Докторовдың алыс туысы деп сипатталған. 1999 жылдың маусым айында Докторов Джон Хенсон мен Град Коннмен бірге Opencola атты ақысыз бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясын құрған, ол 2003 жылдың жазында Онтарио штатының Ватерлоо қаласындағы Open Text Corporation компаниясына сатылған. Кейін Докторов Лондонға көшіп, төрт жыл бойы Electronic Frontier Foundation (EFF) ұйымында Еуропалық істер жөніндегі үйлестіруші болып жұмыс істеген. 2006-2007 жылдары ол Royal Fulbright Commission, Integrated Media Systems Center және Оңтүстік Калифорния университетінің (USC) қоғамдық дипломатия орталығының демеушілігімен USC қоғамдық дипломатия орталығындағы Канаданың Fulbright кафедрасының қоғамдық дипломатия бойынша төрағасы болып тағайындалған. Профессорлық лауазымға АҚШ-тың Лос-Анджелестегі Оңтүстік Калифорния университетінде бір жылдық жазу және оқыту резиденциясы кірген. Содан кейін ол Лондонға оралған, бірақ авторлық құқық мәселелері бойынша жиі лекция оқыған. 2009 жылы Докторов Онтариодағы Ватерлоо университетіндегі виртуалды резиденциядағы алғашқы тәуелсіз зерттеулер ғалымы атанған. Ол 1993-1994 жылдары бағдарламаның студенті болған, бірақ диссертациясын аяқтамай қалған. Докторов 2009 жылдың қыркүйегінен 2010 жылдың тамызына дейін Ұлыбританиядағы Ашық университеттің қонақ профессоры болған. Докторов 2008 жылдың қазан айында Элис Тейлорға үйленген; олардың 2008 жылы туған Поэзия Эмелин Фибоначчи Наутилус Тейлор Докторов есімді қызы бар. 2011 жылдың 12 тамызында Докторов табиғи жолмен британдық азаматтыққа қол жеткізген. 2015 жылы Докторов Лондонды тастап, Лос-Анджелеске көшіп кеткен, Ұлыбританияның консервативті үкіметін таңдағаннан кейін Лондонның «өліміне» көңілі қалған. Ол сол кезде: «Лондон – екі басымдығы бар қала: бірі – бұзылған әлемдік элиталардың ойын алаңы, олар аудандарды аспандағы бос сақтау жасушаларының көңілсіз жиынтығына айналдырады, екіншісі – қаржы индустриясының бейкүнделік қылмыстық әрекеттерін ынталандыру. Бұл екі факт байланыссыз емес» деген пікір білдірген. Ол 2015 жылдың қаңтарында EFF ұйымына қайта қосылып, цифрлық құқықтарды басқаруды (DRM) жою үшін науқан жүргізген. 2020 жылдың қаңтарында Докторов Boing Boing жобасынан кетіп, көп ұзамай Pluralistic атты жеке блог жобасын бастаған. Докторовтың веб-сайттан кетуінің мән-жайлары сол кезде нақты болмаған, бірақ Докторов Boing Boing-тің тең иесі болып қалатынын мойындаған. 19 жылдық Докторов пен Boing Boing арасындағы қарым-қатынастың аяқталуын ескере отырып, MetaFilter бұл жаңалықты блог әлемі үшін «Битлз тобының тарауына тең» деп сипаттаған.

Cory Efram Doctorow was born in Toronto, Ontario, on 17 July 1971. He is of Eastern European Jewish descent. His paternal grandfather was born in what is now Poland and his paternal grandmother was from Leningrad, Russia. Both fled Nazi Germany's advance eastward during World War II, and as a result Doctorow's father was born in a displaced persons camp near Baku, Azerbaijan. His grandparents and father emigrated to Canada from the Soviet Union. Doctorow's mother's family were Ukrainian Russian Romanians. Doctorow went to summer camp as a young teenager at what he has described as a "hippy summer camp" at Grindstone Island, near Portland, Ontario, that was influential on his intellectual life and development. He quit high school, received his Ontario Academic Credit (high school diploma) from the SEED School in Toronto, and attended four universities without obtaining a degree. Cory Doctorow has stated both that he is not related to the American novelist E. L. Doctorow, and that he may be a third cousin once removed of the novelist. Thomas Rankin in Guide to Literary Masters & Their Works (2007) describes Doctorow as "a distant cousin of author E. L. Doctorow". In June 1999, Doctorow co founded the free software P2P company Opencola with John Henson and Grad Conn, which sold to the Open Text Corporation of Waterloo, Ontario, in the summer of 2003. Doctorow later relocated to London and worked as European Affairs Coordinator for the Electronic Frontier Foundation (EFF) for four years, He was named the 2006–2007 Canadian Fulbright Chair for Public Diplomacy at the USC Center on Public Diplomacy, sponsored jointly by the Royal Fulbright Commission, the Integrated Media Systems Center, and the University of Southern California (USC) Center on Public Diplomacy. The professorship included a one year writing and teaching residency at the University of Southern California in Los Angeles, United States. He then returned to London, but remained a frequent public speaker on copyright issues. In 2009, Doctorow became the first Independent Studies Scholar in Virtual Residence at the University of Waterloo in Ontario. He was a student in the program during 1993–94, but left without completing a thesis. Doctorow was also a Visiting Professor at the Open University in the United Kingdom from September 2009 to August 2010. Doctorow married Alice Taylor in October 2008; they have a daughter named Poesy Emmeline Fibonacci Nautilus Taylor Doctorow, who was born in 2008. Doctorow became a British citizen by naturalisation on 12 August 2011. In 2015, Doctorow decided to leave London and move to Los Angeles, expressing disappointment at London's "death" after Britain's choice of Conservative government; he stated at the time, "London is a city whose two priorities are being a playground for corrupt global elites who turn neighbourhoods into soulless collections of empty safe deposit boxes in the sky, and encouraging the feckless criminality of the finance industry. These two facts are not unrelated." He rejoined the EFF in January 2015 to campaign for the eradication of digital rights management (DRM). Doctorow left Boing Boing in January 2020, and soon started a solo blogging project titled Pluralistic. The circumstances surrounding Doctorow's exit from the website were unclear at the time, although Doctorow acknowledged that he remained a co owner of Boing Boing. Given the end of the 19 year association between Doctorow and Boing Boing, MetaFilter described this news as "the equivalent of the Beatles breaking up" for the blog world.

Басқа жұмыс, белсенділік және стипендиялар

Докторов 1999 жылы Америка ғылыми фантастика және фантастика жазушыларының Канада аймақтық директоры қызметін атқарды. 2007 жылы ол австриялық «Monochrom» өнер тобымен бірлесіп «Instant Blitz Copy Fight» жобасын бастады, бұл жоба әлемнің түкпір-түкпірінен адамдарды кинотеатрларда авторлық құқық туралы ескертулердің флэш-суреттерін түсіруге шақырады. 2005 жылдың 31 қазанында Докторов «Wikinomics» кітабында баяндалғандай, Sony BMG компаниясымен цифрлық құқықтарды басқару мәселесіне қатысты дауға тартылды. Он жылдан астам уақыт бойы әлемдік саяхаттары барысында Tor анонимді желісінің қолданушысы болған Докторов бұл желіні жария түрде қолдайды; сонымен қатар, Boing Boing «жоғары жылдамдықты, жоғары сапалы шығу нүктесін» иеленеді. Докторов 2016 жылдың шілде айында өткен Hackers on Planet Earth конференциясында негізгі спикер болды. Ол Американың Демократиялық Социалистері қатарының мүшесі.

Көркем әдебиет

Докторов 17 жасында көркем әдебиет сата бастады, бірнеше әңгіме сатты, содан кейін 1998 жылы "Craphound" әңгімесі жарияланды. "Down and Out" Nebula сыйлығына ұсынылып, 2004 жылы ең үздік алғашқы роман үшін Locus сыйлығын жеңіп алды. 2003 жылдың тамызында Salon.com сайтында "Truncat" атты жартылай жалғау қысқа әңгімесі жарық көрді. Оның 2005 жылдың маусымында жарық көрген "Someone Comes to Town, Someone Leaves Town" романы Sci Fi Channel кітап клубын іске қосу үшін таңдалды (қазір тоқтатылған). Докторовтың басқа романдары Creative Commons лицензиясымен шығарылды, олар туынды жұмыстарға рұқсат береді және коммерциялық пайдалануға тыйым салады. Ол баспа нұсқаларымен бірге цифрлық нұсқаларын тегін ұсыну моделін қолданды. Оның Sunburst сыйлығын жеңіп алған "A Place So Foreign and Eight More" әңгімелер жинағы 2004 жылы жарық көрді, одан шыққан "0wnz0red" 2004 жылғы Nebula сыйлығының ең жақсы новелла номинациясына ұсынылды. Докторов 2008 жылы Creative Commons Attribution Noncommercial ShareAlike лицензиясымен "Little Brother" бестселлер романын шығарды. Ол 2009 жылы үздік роман үшін Hugo сыйлығына ұсынылып, 2009 жылғы Prometheus, Sunburst сыйлықтарын және 2009 жылғы John W. Campbell мемориалдық сыйлығын жеңіп алды. Оның "Makers" романы 2009 жылдың қазан айында жарық көрді және Tor Books веб-сайтында тегін бөлімдерге бөлініп жарияланды. 2010 жылдың мамырында Докторов "For the Win" атты тағы бір жасөспірімдер романын шығарды. 2012 жылдың қыркүйегінде Докторов Чарльз Стросспен бірлесіп жазған "The Rapture of the Nerds" романын шығарды. Оның жасөспірімдерге арналған "Pirate Cinema" романы 2012 жылдың қазан айында жарық көрді және 2013 жылғы Prometheus сыйлығын жеңіп алды. 2013 жылдың ақпан айында Докторов "Little Brother" романының жалғасы "Homeland" романын шығарды, ол 2014 жылғы Prometheus сыйлығын жеңіп алды (Докторовтың бұл сыйлықты жеңіп алған үшінші романы). Оның "Walkaway" романы 2017 жылы жарық көрді. 2019 жылдың наурыз айында Докторов Америкадағы өмірдің болашақта қалай болуы мүмкін екенін көрсететін төрт ғылыми-фантастикалық повестьтен тұратын "Radicalized" жинағын шығарды. Кітап 2020 жылғы Canada Reads бағдарламасына іріктелді, онда оны Akil Augustine қорғады. "Little Brother" әлемінде өтетін ересектерге арналған дербес роман "Attack Surface" 2020 жылдың 13 қазанында жарық көрді. Оның 2023 жылдың сәуірінде жарық көрген "Red Team Blues" романы киберқауіпсіздік туралы қаржылық триллер болып табылады, онда Мартин Хенч есімді кейіпкер бар. 2024 жылдың ақпан айында сот сарапшысы Мартин Хенчтің қатысуымен жазылған екінші роман жарық көрді: "The Bezzle" жеке меншік түрмелердің қаржылық басқаруының (бұрмалануының) мәселесіне арналған.

Doctorow began selling fiction when he was 17 years old, and sold several stories, followed by publication of the story "Craphound" in 1998. Down and Out was nominated for a Nebula Award, and won the Locus Award for Best First Novel in 2004. A semi sequel short story named Truncat was published on Salon. com in August 2003. His novel Someone Comes to Town, Someone Leaves Town, published in June 2005, was chosen to launch the Sci Fi Channel's book club, Sci Fi Essentials (now defunct). Doctorow's other novels have been released with Creative Commons licences that allow derived works and prohibit commercial usage, and he has used the model of making digital versions available, without charge, at the same time that print versions are published. His Sunburst Award winning short story collection A Place So Foreign and Eight More was also published in 2004: "0wnz0red" from this collection was nominated for the 2004 Nebula Award for Best Novelette. Doctorow released the bestselling novel Little Brother in 2008 with a Creative Commons Attribution Noncommercial ShareAlike licence. It was nominated for a Hugo Award for Best Novel in 2009, and won the 2009 Prometheus Award, Sunburst Award, and the 2009 John W. Campbell Memorial Award. His novel Makers was released in October 2009, and was serialised for free on the Tor Books website. Doctorow released another young adult novel, For the Win, in May 2010. In September 2012, Doctorow released The Rapture of the Nerds, a novel written in collaboration with Charles Stross. Doctorow's young adult novel Pirate Cinema was released in October 2012. It won the 2013 Prometheus Award. In February 2013, Doctorow released Homeland, the sequel to his novel Little Brother. It won the 2014 Prometheus Award (Doctorow's third novel to win this award). His novel Walkaway was released in 2017. In March 2019, Doctorow released Radicalized, a collection of four self contained science fiction novellas dealing with how life in America could be in the near future. The book was selected for the 2020 edition of Canada Reads, in which it was defended by Akil Augustine. Attack Surface, a standalone adult novel set in the "Little Brother" universe, was released on 13 October 2020. His novel called Red Team Blues, a financial thriller about cybersecurity, was released in April 2023. It features a character named Martin Hench. A second novel featuring forensic accountant Martin Hench was published in February 2024: The Bezzle is centered around the financial (mis )management of privately owned prisons.

Шығармашылық емес және басқа да жазбалар

Докторовтың ғылыми-публицистикалық шығармаларына оның алғашқы кітабы – «The Complete Idiot’s Guide to Publishing Science Fiction» (Карл Шрёдермен бірге жазылған, 2000 жылы жарық көрген), өзі редакциялайтын «Boing Boing» блогына қосқан үлесі, сондай-ақ «Popular Science» және «Make» журналдарындағы тұрақты бағандары кіреді. Докторов Пол Д. Миллердің (DJ Spooky) редакциялаған «Sound Unbound: Sampling Digital Music and Culture» (The MIT Press, 2008) кітабына алғы сөз жазды. Ол сонымен қатар «Worldchanging: A User’s Guide for the 21st Century» кітабына да авторлық үлес қосты. Ол 2001 жылғы «Metacrap: Putting the torch to seven straw men of the meta utopia» атты эссесі арқылы «мета-қарап» терминін танымал етті. Оның 2001 және 2007 жылдар аралығында жарияланған ғылыми-публицистикалық шығармалары «Tachyon Publications» басылымымен «Мазмұн: технология, шығармашылық, авторлық құқық және болашақ туралы таңдалған очерктер» деген жинақ түрінде жарық көрді. 2016 жылы ол «Mr. Robot Killed the Hollywood Hacker» (MIT Technology Review басылымында жарияланған) мақаласын «Mr. Robot» телесериалына шолу ретінде жазып, қазіргі әлемдегі технология, компьютерлер және олардың қауіптері мен салдарының жақсырақ бейнеленуі мен түсінілуін қамтамасыз ету қажеттігін айтты. Оның «Білімді меншікке алуға болмайды» атты эссесі «Тәуелсіз жандар» кітап жобасына енгізілді. Ол Докторов заңының авторы: «Егер біреу сіздің қалауыңызға қарсы сіздің меншігіңізге құлып қойып, сізге кілтін бермесе, онда ол мұны сіздің пайдаңыз үшін істемейді». 2022 жылы «The Guardian» газетінде жариялаған мақаласында Докторов Facebook-тың көптеген мәселелерін тізімдеп, оның болашағының күрделене түсетінін болжады.

Зияткерлік меншік

Докторов авторлық құқық заңдарын барлық цифрлық медианы еркін таратуға мүмкіндік беру үшін жеңілдету керек деп санайды. Ол файлдармен бөлісуді де жақтады. Оның пікірінше, авторлық құқық иелері өздерінің цифрлық медиаларын сатуда монополияға ие болуы керек, ал авторлық құқық заңдары егер біреу басқа біреудің авторлық құқығындағы өнімді сатуға тырыспаса, қолданылмауы тиіс. Докторов цифрлық құқықтарды басқаруға қарсы және ол цифрлық медианы еркін таратуды шектейді, сондай-ақ заңды пайдаланушыларға жиі мәселе тудырады (мысалы, пайдаланушыларды өз сатып алғандарынан шеттету және олардың медиаларын басқа құрылғыларға көшіруге кедерес келтіретін тіркеу мәселелері). Ол 2014 жылы Польшаның Варшава қаласында өткен CopyCamp халықаралық конференциясында "Ақпарат еркін болуды қаламайды" тақырыбында негізгі баяндама жасады.

Танымал мәдениетте

xkcd веб-комикісінде кейде Доктороудың жартылай ойдан шығарылған бейнесі көрсетіледі, ол "блогосферада" ("тег бұлттарының үстінде") ыстық ауа шарында тұрып өмір сүреді және қызыл плащ пен көзілдірік киеді, мысалы "Blagofaire" комиксінде. 2007 жылы Доктороу EFF Пионерлік сыйлығын алғанда, оған қызыл плащ, көзілдірік және шар сыйға берілді. "Ready Player One" романында 2044 жылы Доктороу OASIS пайдаланушылар кеңесінің президенті болып қайта сайланады (ал Уилл Уиттон оның вице-президенті болады) және олар "осы екі қарт он жылдан бері пайдаланушылардың құқықтарын керемет қорғап келеді" делінеді. Kingdom of Loathing комедиялық рөлдік ойынында Доктор О есімді монстрмен күрес өтеді, ол қызыл плащ пен көзілдірік киген болып сипатталады. Күрес алдындағы түсіндірмелер мен күрес барысындағы түрлі соққылар, қателер және сәтсіздік туралы хабарламалар Доктороудың ашық кодты бөлісуді және медиа еркіндігін қолдауын көрсетеді.