Кіріспе

Неміс саясаткері (туған 1954)

Юрген Триттин (25 шілде 1954 жылы туған) – неміс «жасыл» саясаткері, 1998 жылдан 2005 жылға дейін канцлер Герхард Шредер басқарған үкіметте қоршаған ортаны, табиғатты қорғау және ядролық қауіпсіздік министрі болды.

Ерте өмір және білім

Триттин Бременде Хелене мен Клаус Триттиннің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Геттингенде әлеуметтік экономика саласында университет білімін алып, журналист ретінде жұмыс істеді.

Бастапқы бастамасы

Триттиннің саяси мансабы 1982 жылы Геттинген қалалық кеңесіндегі «Альтернативті жасылдар бастамалық тізімі» (AGIL) тобының хатшысы қызметімен басталды (1984 жылға дейін). 1984-1985 жылдары ол Төменгі Саксония мемлекеттік жиналысындағы «Жасылдар» партиясының баспасөз хатшысы болып жұмыс істеді және 1985 жылы мемлекеттік парламент депутаты ретінде оған қосылды.

Мемлекеттік саясаттағы мансабы, 1990-1998

1990 жылдан 1994 жылға дейін Триттин Герхард Шредер (СПД) басқаратын SPD-мен коалициялық үкіметте федералдық және еуропалық істер министрі болды. Министр ретінде ол сондай-ақ Бонндағы федералды үкімет алдындағы Төменгі Саксония штатының өкілдігінің басшысы қызметін атқарды. 1994 жылы Шредердің СПД-сы штаттық сайлауда абсолютті көпшілікке ие болғаннан кейін, Жасылдармен жасалған коалиция аяқталды. Содан кейін Триттин Төменгі Саксония штатының жиналысының депутаты және сол парламенттегі «Альянс 90/Жасылдар» фракциясы төрағасының орынбасары болды. 1994 жылы Триттин сонымен қатар жалпыұлттық Жасылдар партиясының өкілі (төрағасы) болып сайланды, ол Криста Сагермен (1994–1996) және кейін Гунда Рёстельмен (1996–1998) бірге қызмет етті.

Қоршаған орта министрі, 1998-2005

Федералды қызыл-жасыл коалицияда, канцлер Герхард Шредер басшылығымен федералды қызыл-жасыл коалициялық үкіметте Триттин Қоршаған ортаны, табиғатты қорғау және ядролық қауіпсіздік жөніндегі федералды министр болып тағайындалды. Ол 1998 жылдың қазанынан бастап канцлер Ангела Меркель басшылығымен Ұлы коалиция билікке келгенге дейін, 2005 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Министр ретінде Триттин 2020 жылға дейін ядролық энергияны пайдаланудан бас тарту туралы шешім қабылдады (Германиядағы ядролық энергия тақырыбын қараңыз). Сондай-ақ ол 2000 жылғы жаңартылатын энергия заңын парламент арқылы қабылдады.

Германия парламенті мүшесі, 19982023

1998 жылғы жалпыұлттық сайлауда Триттин Германия Бундестагының депутаты болып сайланды. Парламентке енгеннен кейін ол партия төрағасы лауазымынан бас тартты, себебі партияның уставы бір адамның бір уақытта парламент депутаты және партияның басқарушы органының мүшесі болуына рұқсат бермейтін. 2005 жылы Фриц Кунға қарсы өткен дауыс беруде жеңілгеннен кейін, Триттин 2005 жылдан 2009 жылға дейін сыртқы саясат, қауіпсіздік және еуропалық саясат жөніндегі төрағаның орынбасары қызметін атқарды. Ренате Кюнастпен бірге Триттин 2009 жылғы сайлауға «Жасылдар» партиясының үгіт науқанын жетекшілік етті. Одан кейінгі жылдары екеуі де партияның парламенттік фракциясын басқарды. Бұған қоса, Триттин Сыртқы істер комитетінің мүшесі болды. 2013 жылғы сайлауда «Жасылдар» партиясы Триттин мен Катрин Геринг-Экарт басшылығымен байларға салынатын салықты арттыруды талап етіп үгіт жүргізді, бірақ көптеген партия мүшелері бұл стратегияны сайлаудағы сәтсіздікке байланыстырады. Үгіт науқаны аясында Триттин 2013 жылдың мамыр айында бес күндік сапармен АҚШ-қа барды, онда ол БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунмен, АҚШ-тың бұрынғы Мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджермен және Халықаралық валюта қорының өкілдерімен кездесті, бұл сапар оның сыртқы саясаттағы сарапшы ретіндегі беделін арттырды. Партиясының сайлаудағы жеңілісінен кейін Триттин Сыртқы істер комитетінің және НАТО Парламенттік Ассамблеясына Германия делегациясының құрамына енді. Ол сондай-ақ Германия-Ресей парламенттік достық тобының және Германия-Иран парламенттік достық тобының төрағасының орынбасары болды. 2015 жылдың соңында Триттин (Оле фон Бюст пен Маттиас Плацекпен бірге) Германияның ядролық энергиядан бас тартуын қаржыландыру мәселесі бойынша 2016 жылдың басына дейін ұсыныс дайындау үшін үкімет тағайындаған комиссияның тең төрағасы болып тағайындалды. 2016 жылдың сәуір айында комиссия электр энергиясын өндіруші компаниялардан ядролық қалдықтарды сақтауға кеткен шығындарды өтеу үшін мемлекеттік қорға 23,3 миллиард евро (26,4 миллиард доллар) аударуды сұрауға келісті. 2021 жылғы федералды сайлаудан кейін Социал-демократиялық партиясы (СДП), «Жасылдар» партиясы және Еркін демократиялық партиясы (FDP) арасында «светофорлық коалиция» құру бойынша жүргізілген келіссөздерде Триттин партиясының климатты қорғау және энергетикалық саясат жөніндегі жұмыс тобындағы делегациясының құрамында болды, оған Маттиас Мирш, Оливер Кришер және Лукас Кёлер басшылық етті. 2023 жылдың желтоқсанында Триттин 2025 жылғы федералды сайлауға қатыспайтынын және жыл соңына дейін саяси мансабынан кету ниетін білдірді. Оның орнына Оттмар фон Хольц Бундестаг депутаты болды.

Адам құқықтары

2012 жылдың тамызында Тритин Бундестагтың 124 мүшесінің бірі болып, Германиядағы Ресей елшісі Владимир Грининге жіберілген хатқа қол қойды. "Айлар бойы қамауда ұстау және ұзақ мерзімге жазалау мүмкіндігі қатаң және пропорционалды емес", - делінген заң шығарушылардың хатында. "Дінсіз және көп түрлі мемлекетте бейбіт көркемдік іс-әрекеттер, тіпті олар тудыратын болса да, ұзақ жылға түрмеге жабуға әкеп соққан ауыр қылмыстық құқық бұзушылықтарына себеп болмауы керек".

Қоршаған орта саясаты

2005 жылдың тамыз-қыркүйек айларында «Катрина» даулы кезінде Триттин «Франкфуртер Рундшау» газетінде мақала жазып, АҚШ-тың Киото протоколына қол қоймауының салдарынан дауылдың осылай болуымен және оның тудырған қиратуымен байланыстырды. 2005 жылдың тамызында Триттин 2005 жылғы жанармай бағасының өсуіне қалай ден қою керектігі туралы сұраққа «кейде көлікті үйге қалдырыңыз» деп жауап берді. Бұқаралық ақпарат құралдары, әсіресе «Bild» газеті, бұл сөздеріне қарсы шықты.

Дау

1981 жылы Тритин ересектер мен кәмелетке толмағандар арасындағы қатынастарды заңдастыруды талап ететін, Жасыл партияның алғысы болған «Альтернативті жасыл бастама тізімі» үшін сайлау платформасын бекітті. 1999 жылы, Герхард Шредердің коалициялық үкіметінен кейін Триттин «Stern» журналына «Қызыл-жасыл реформа жобасы қайтыс болды» деді. Ол социал-демократтардың бұрынғы канцлер Гельмут Кольдің Христиан-демократтарынан ешқандай айырмашылығы жоқ екенін айтты. Жасылдар болашақта Христиан-демократтармен саяси одақ құруды қарастыра алатынын қосты. 2001 жылы Тритин танымал Христиан-демократ Лоренц Мейерді, «Мен неміс екеніме мақтанамын» дегені үшін «шашқыншақ» деді. Бұл оқиға неміс патриотизмінің заңдылығы туралы қызу пікірталастарға әкелді, көптеген немістер Триттиннің бұл әрекетін сынады. Министр бұл сөзін Германиядағы экстремистік оңшыл партиялардың жиі қолданатын «Мен неміс екеніме мақтанамын» деген белгісімен түсіндірді. Алайда, бұл мәлімдемеден кейін Триттин жұмыстан кетуге қатты қысымға ұшырады және канцлер Герхард Шредер оны ашық түрде сөккенімен айтылды. Содан кейін «Жасылдар» партиясының сайлау нәтижелері айтарлықтай төмендеді – 1996 жылғы Баден-Вюртемберг штатындағы сайлауда 12,1 пайызбен салыстырғанда 7,8 пайызға, ал Рейнланд-Пфальц штатында 6,9 пайызбен салыстырғанда 5,3 пайызға дейін түсті. 2010 жылы Триттин Ганноверде Вендланд еркін республикасының 30 жылдығына арналған шараға қатысты, онда талқылау кезінде біреу оған торт лақтырды.