Кіріспе

Unix-ке ұқсас компьютерлік операциялық жүйелердегі қателік салдарынан туындайтын жағдай

Ядролық үрей (кейде KP деп қысқартылады) – операциялық жүйенің ядросы ішкі қателік анықтағанда қолданатын қауіпсіздік шарасы. Егер қателікті қауіпсіз жолмен түзету мүмкін болмаса немесе жүйенің жұмысын жалғастыру деректерді жоғалту қаупін арттырса, ядролық үрей туындайды. Бұл термин көбінесе Unix және Unix-ке ұқсас жүйелерге қатысты қолданылады. Microsoft Windows операциялық жүйелеріндегі осыған ұқсас жағдай – тоқтату қатесі, көбінесе «өлім экраны» деп аталады. AT&T және BSD Unix жүйелерінің бастапқы кодында «паника» деп аталатын ядролық процедуралар, әдетте консольге қате туралы хабарлама шығару, ядролық жадтың суретін дискіге сақтап, кейіннен жөндеу үшін пайдалану, содан кейін жүйені қолмен қайта іске қосуды күту немесе автоматты түрде қайта іске қосу үшін жасалған. Бұл ақпарат жоғары техникалық деңгейде берілген және жүйе әкімшісіне немесе бағдарламашыға мәселені анықтауға көмектесу мақсадында ұсынылған. Ядролық үрейлер ядролық кеңістіктен тыс туындаған қателерден де болуы мүмкін. Мысалы, көптеген Unix операциялық жүйелері пайдаланушы кеңістігінде іске қосылатын бастапқы процесс тоқтатылса, үрейленеді.

Linux жүйесі

Kernel panics Linux-та басқа Unix-ке ұқсас жүйелердегідей пайда болады, бірақ олар "kernel oops" деп аталатын басқа да қателік жағдайларын тудыруы мүмкін. Мұндай жағдайда ядро, көбінесе, кінәлі процесті тоқтатып, жұмысын жалғастыра береді. "Oops" кейбір ішкі жүйелер мен ресурстарды қолжетімсіз етуі мүмкін, соның салдарынан толық ядролық паникаға ұшырауы ықтимал. Linux-та ядролық паника жағдайында пернетақтаның шамдары (LED) жыпылықтайды, бұл өте қауіпті жағдай екенін көрсетеді.

macOS

Mac OS X 10.2–10.7 жүйесінде ядролық қатер туған кезде компьютерде жүйені қайта іске қосу қажеттігі туралы хабарлайтын көп тілді хабарлама пайда болады. 10.2 нұсқасына дейін, дәстүрлі Unix стиліндегі қатер хабарламасы көрсетілді; 10.8 және одан кейінгі нұсқаларда компьютер автоматты түрде қайта іске қосылады және қайта іске қосылғаннан кейін хабарлама көрсетіледі. Хабарламаның форматы әр нұсқада өзгеше болады:

10.0–10.1: Жүйе экранда қате туралы мәліметтермен мәтінді көрсетіп, жауапсыз болады. 10.2: Қара, мөлдір перде төмен түсіп, содан кейін ақ фонға компьютерді қайта іске қосу керек екенін хабарлайтын мәтін көрсетіледі. Хабарлама ағылшын, француз, неміс және жапон тілдерінде көрсетіледі. 10.3–10.5: Ядролық қатер 10.2 нұсқасына ұқсас, бірақ қате экранының фоны қара түсті. 10.6–10.7: Мәтін қайта қаралып, енді испан тіліне аудармасы қосылды. 10.8 және одан кейінгі нұсқалар: Компьютер бірден қайта іске қосылудан бұрын жауапсыз болады. Компьютер қайта іске қосылғанда, ядролық қатерге байланысты компьютердің қайта іске қосылуы туралы бірнеше секундқа ескерту хабарламасы көрсетіледі, содан кейін компьютер қайта іске қосылады. Хабарламада енді қытай тіліне аударма бар. Кейде, егер біріншісінен үш минут ішінде бес немесе одан көп ядролық қатер туса, Mac 30 секундқа тыйым салу белгісін көрсетіп, содан кейін өшеді; бұл «қайталанатын ядролық қатер» деп аталады. 10.2 нұсқасынан жоғары барлық нұсқаларда мәтін күту белгісіне орналастырылады және толық экранды емес. Қателерді жою туралы ақпарат NVRAM-да сақталады және қайта іске қосылғанда журналдық файлға жазылады. 10.7 нұсқасында ядролық қатерден кейін автоматты түрде қайта іске қосу мүмкіндігі бар. Кейбір жағдайларда, 10.2 және одан кейінгі нұсқаларда күту белгісімен қатар қате туралы ақ мәтін де пайда болуы мүмкін.