Кіріспе

Mozilla Thunderbird – Mozilla ұйымының тегін және ашық кодты электрондық пошта бағдарламасы, ол күнтізбе және контакт кітапшасы бар толыққанды жеке ақпаратты басқарушы, сондай-ақ RSS жемдерін оқушы, чат клиенті (IRC/XMPP/Matrix) және жаңалықтар клиенті ретінде де жұмыс істейді. Әртүрлі платформада қолжетімді, оны Mozilla Foundation-ның еншілес компаниясы MZLA Technologies Corporation басқарады. Thunderbird – тәуелсіз, қауымдық басқарудағы жоба, оны Thunderbird Кеңесі басқарады және қадағалайды, ал Кеңес Thunderbird қауымдастығы тарапынан сайланады. Жоба стратегиясы бастапқыда Mozilla-ның Firefox веб-браузерінен үлгі алынып жасалған және осы веб-браузердің негізінде құрылған интерфейс болып табылады.

Шолу

Thunderbird - электрондық пошта, жаңалықтар тобы, жаңалықтар ағыны және жылдам хабар алмасу клиенті, сондай-ақ 78.0 нұсқасынан бастап енгізілген жеке ақпаратты басқару (PIM) мүмкіндігіне ие, бұрынғыда Lightning күнтізбесінің кеңейтімі арқылы қолжетімді болған. Қосымша мүмкіндіктер кеңейтімдер арқылы қолжетімді, олар XPInstall модульдерін ("XPI" немесе "zippy" орнату деп аталады) орнату арқылы мүмкіндіктерді қосуға және кеңейтімдерді жаңарту үшін жаңарту функциясын қамтитын қосымша веб-сайт арқылы мүмкіндік береді. Thunderbird жалпы көрінісі мен сезімін өзгерту үшін әртүрлі тақырыптарды қолдайды. Бұл CSS және кескін файлдары Mozilla Add-ons қосымшалары веб-сайтынан жүктеуге болады. Әлемнің түкпір-түкпірінен үлескерлердің қатысуымен Thunderbird 65-тен астам тілге аударылды, бірақ электрондық пошта мекенжайлары қазіргі уақытта ASCII символымен шектелген. Thunderbird әлі SMTPUTF8 (RFC 6531) немесе электрондық пошта мекенжайларын халықаралық деңгейде қолдауды қамтамасыз етпейді.

Хабарларды басқару

Thunderbird бірнеше электрондық пошта, жаңалықтар тобы және жаңалықтар ағындары тіркелгілерін басқарады және тіркелгілер ішінде бірнеше жеке тұлғаларды қолдайды. Жылдам іздеу, сақталған іздеу папкалары («виртуалды папкалар»), кеңейтілген хабарлама сүзгілеу, хабарламаларды топтастыру және таңбалау сияқты мүмкіндіктер хабарламаларды басқаруға және табуға көмектеседі. Linux негізді жүйелерде жүйелік пошта (movemail) тіркелгілері 91.0 нұсқасына дейін қолдау көрсетілді. Thunderbird жүйеге тән жаңа электрондық пошта хабарламалары туралы қарапайым хабарламаларды ұсынады және қосымша арқылы кеңейтілген хабарламалар қолдауын қосуға болады.

Жәндіктерді сүзгілеу

Thunderbird Байес спам сүзгісін, қосылған адрес кітапшасына негізделген ақ тізімді қамтиды және SpamAssassin сияқты серверлік сүзгілермен жіктеулерді де түсіне алады.

Үлкен файлдарды сілтемелеу

38-ші нұсқадан бері Thunderbird үлкен файлдарды тікелей электрондық хатқа қосудың орнына, автоматты түрде сілтемелеуді қолдайды.

HTML пішімдеу және кодты енгізу

Thunderbird HTML пішіміндегі хабарламаларды жасау үшін WYSIWYG редакторын ұсынады (дефолт бойынша). Жеткізу форматын автоматты анықтау мүмкіндігі пішімделмеген хабарламаларды қарапайым мәтін түрінде жібереді (бұл пайдаланушының баптауы арқылы басқарылады). Пішімдеу мәзірінен төменгі индекс, үстіңгі индекс және сызылған мәтін сияқты кейбір арнайы пішімдеу опциялары қолжетімді. "Insert > HTML" мәзірі хабарламаның HTML бастапқы кодын өңдеуге мүмкіндік береді. Әр тіркеме үшін арналған жеке үлгілер папкасында сақталатын HTML үлгілік хабарламаларына қарапайым қолдау бар. Markdown қолдауы Markdown Here Revival қосымшасы арқылы қамтамасыз етіледі.

Қауіпсіздік

Thunderbird IMAP және SMTP серверлеріне TLS/SSL қосылыстары сияқты қауіпсіздік мүмкіндіктерін ұсынады. Ол сонымен қатар OpenPGP (ашық және жеке кілттерді пайдалану) немесе S/MIME (сертификаттарды пайдалану) арқылы цифрлық қолтаңбалау және хабарламаларды шифрлау арқылы қауіпсіз электрондық поштаны қолдауды ұсынады. Осы қауіпсіздік мүмкіндіктерінің кез келгені қосымша кеңейтулерді орнату арқылы смарт-карталарды пайдалануға мүмкіндік береді. Басқа қауіпсіздік мүмкіндіктерін кеңейтулер арқылы қосуға болады. 68-ші нұсқаға дейін OpenPGP қолдауы үшін Enigmail кеңейтуі қажет болды (қазір құрастырылған). Қосымша қауіпсіздік шараларына хабарламалардағы қашықтан келген суреттерді жүктеуді өшіру, тек белгілі бір медиа түрлерін ғана рұқсат ету (сантизер) және JavaScript-ті өшіру кіреді. Француз әскері Thunderbird-ті пайдаланады және оның қауіпсіздік мүмкіндіктерін жақсартуға үлес қосады, олар НАТО-ның құпия хабар алмасу жүйесінің талаптарына сай деп есептеледі.

Шектеулер мен белгілі мәселелер

Кез келген бағдарламалық қамтамасында болғандай, көрсетілген файлдар мен нысандардың саны мен көлемі шектелуі мүмкін. Мысалы, POP3 папкалары файлдық жүйенің құрылымдық шектеулеріне, атап айтқанда, үлкен файлдарды қолдамайтын файлдық жүйелердегі файлдардың максималды көлеміне, сондай-ақ ұзын файл атауларының болуы мүмкін шектеулеріне және басқа да мәселелерге байланысты болуы мүмкін.

Басқа ерекшеліктері

Thunderbird негізінен электрондық пошта клиенті ретінде пайдаланылса да, жаңалықтар жинағышы болып табылады, ол бағдарламада «News Feeds and Blogs» деп аталады. Ол RSS және соңғы кезде қосылған Atom форматтарын қолдайды. Бағдарламалық жасақтамада жылдам хабар алмасуға арналған чат клиенті бар, ол IRC, XMPP және (102 нұсқасынан бастап) Matrix протоколдарымен, сондай-ақ Odnoklassniki желісімен жұмыс істейді. Бұрын Twitter, Google Talk және Facebook Chat қолдау көрсеткен. Thunderbird Usenet үшін жаңалықтарды оқу құралы болып табылады, NNTP протоколын пайдаланады және NNTPS-ті қолдайды. Ол негізінен оқуға арналғандықтан, екілік файлдарды жүктеу үшін NZB форматын қолдамайды, сондай-ақ жаңалықтар топтарын іздеу мүмкіндігі де жоқ. 91 нұсқасынан бастап Thunderbird құрамына PDF құжаттарды оқуға арналған құрал енгізілген.

Android нұсқасы

2022 жылдың маусым айында Thunderbird жобасы Android үшін Thunderbird нұсқасын құру мақсатында K 9 электрондық пошта клиентімен бірлесе жұмыс жасайтынын хабарлады. Осы үшін K 9 жобасының бас әзірлеушісі Кристиан Кеттер 2022 жылы Thunderbird командасына қосылды. Жоспар бойынша K 9 Mail Android платформасындағы Thunderbird-ке айналдырылып, атауы өзгертіліп, Thunderbird бренді қабылданатын болды. Thunderbird-тің мүмкіндіктері мен визуальды стиліне K 9 Mail жеткен соң, бұл өзгеріс жүзеге асырылады, деді Thunderbird өкілі Джейсон Эвангелло.

2003-2010 жылдар

Алғашында Minotaur ретінде, Phoenix-тен (Mozilla Firefox-тың бастапқы атауы) кейін іске қосылған жоба күш жинамады. Бірақ Firefox табысқа жеткен соң, оған қоса пошта клиентіне деген сұраныс артты, және Minotaur жобасы жаңа атауымен – Thunderbird, Firefox командасы әзірлеген жаңа құралдар жиынтығына көшіріліп, қайта жанданды. 2004 жылдың 7 желтоқсанында 1.0 нұсқасы шықты, ал шыққан үш күні ішінде 500 000-нан астам, ал он күні ішінде 1 000 000-ға жуық жүктеме жасалды. Thunderbird бойынша маңызды жұмыстар 1.5 нұсқасынан бастап, негізгі Mozilla жиынтығы осы жаңа құралдар жиынтығын пайдалана отырып, жеке-жеке қосымшаларға негізделетіні туралы хабарланды. Бұл бұрынғы біріктірілген тәсілге қарама-қарсы келеді, пайдаланушыларға Mozilla қосымшаларын басқа баламалармен үйлестіруге мүмкіндік береді. Алғашқы Mozilla Suite SeaMonkey ретінде әзірленуін жалғастыруда. 2004 жылдың 23 желтоқсанында Project Lightning жобасы жарияланды, ол күнтізбе функцияларын (жоспарлау, тапсырмалар және т.б.) Thunderbird-ке тікелей енгізді. Lightning, қазіргі заманғы (0.2 нұсқасынан кейінгі) Sunbird сияқты, Mozilla Calendar инфрақұрылымы қолдайтын күнтізбе механизмдері мен протоколдарының толық спектрін қолдайды. 2006 жылдың 11 қазанында Qualcomm және Mozilla Foundation «Eudora-ның болашақ нұсқалары ашық кодты Mozilla Thunderbird электрондық пошта бағдарламасының технологиялық платформасына негізделетінін» мәлімдеді. Жобаның кодолық аты – Penelope болды. 2006 жылдың соңында Debian, сауда белгісі және авторлық құқықтар себептерімен Thunderbird-ті Icedove деп қайта атады. Бұл брендті қайта атаған екінші өнім болды. 2007 жылдың 26 шілдесінде Mozilla Foundation Thunderbird-ті тәуелсіз ұйымның дамытатынын хабарлады, себебі Mozilla Corporation (қорының еншілес компаниясы) Mozilla Firefox-ты дамытуға көбірек назар аударуда. 2007 жылдың 17 қыркүйегінде Mozilla Foundation ActiveState компаниясының Дэвид Ашермен бірлесе жаңа интернет-коммуникациялар бастамасын қаржыландырды. Бұл бастаманың мақсаты – «Thunderbird өнімі, коды және брендіне негізделген интернет-коммуникация бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу» болды. 2008 жылдың 19 ақпанында Mozilla Messaging, Mozilla Foundation қорының электрондық пошта және оған ұқсас коммуникацияларды дамытуға жауапты еншілес компаниясы ретінде жұмысын бастады. Бастапқыда назар Thunderbird 3 нұсқасына аударылды. Thunderbird 3 Alpha Preview нұсқасының кодолық аты – «Shredder» болды.

2011-2016 жылдар

2011 жылдың 4 сәуірінде Mozilla Messaging Mozilla Foundation-ның Mozilla Labs тобымен біріктірілді. Firefox-тың қадамын басып, Thunderbird 2011 жылы жылдам шығарылым циклына көшті. Thunderbird-ті Firefox-тың 5.0 нұсқасымен қайта үйлестіру үшін 4.0 нұсқасы өткізіліп қалды, екеуі де 2011 жылдың маусым айында жарық көрді. Жыл соңына қарай 9.0 нұсқасына жетті. 2012 жылдың 6 шілдесінде Mozilla-ның Thunderbird басқарушы директоры Jb Piacentino-ның құпия хабарламасы TechCrunch сайтында жарияланды. Меморандумда Mozilla командасының бір бөлігінің жобадан алынатыны және жаңа мүмкіндіктерді дамыту жұмысы қоғамдыққа жүктелетіні көрсетілген. Бұл меморандум 2012 жылдың 9 шілдесінде жариялауға жоспарланған. Mozilla-ның атқарушы төрағасы Митчелл Бейкер жариялаған келесі мақаласында Thunderbird-ті жаңа шығарылым және басқару үлгісіне көшіру туралы Mozilla-ның шешімі айтылды. 2012 жылдың 6 шілдесінде Mozilla Thunderbird-ті дамытуға басымдық бермейтінін хабарлады, себебі Thunderbird мүмкіндіктерін кеңейтуге жасалған тыраш еңбектер көбінесе нәтижесіз болды. Жаңа даму үлгісінде Mozilla тек "Ұзартылған қолдау шығарылымдарын" ұсынады, олар қауіпсіздік және техникалық жаңартуларды қамтиды, ал қоғамдыққа жаңа мүмкіндіктерді дамытуды өз мойнына алу мүмкіндігі берілді. 2014 жылдың 25 қарашасында Thunderbird блогында Thunderbird кеңесінің ерікті мүшесі Кент Джеймс Thunderbird-ке белсенді үлес қосушылардың Торонтодағы Mozilla кеңсесінде бас қосып, қосымшаның болашағын талқылағанын мәлімдеді. Олар Thunderbird командасының тұрақты және сенімді өнімді шығаруы және қоғамдық тарапынан жиі сұралатын мүмкіндіктерді дамытуы үшін Thunderbird-де толық жұмыс күнімен жұмыс істейтін қызметкерлердің көбейтуі қажет екеніне келісті. 2015 жылдың 1 желтоқсанында Mozilla атқарушы төрағасы Митчелл Бейкер компания ішінде таратылған хабарламасында Thunderbird дамытуын Firefox-тан ажырату қажеттігін мәлімдеді. Ол Thunderbird дамытушыларының Mozilla технологияларына енгізілген өзгерістерге жауап беруге көп күш жұмсағанын, ал Firefox Thunderbird дамытуын қолдау үшін салық төлеп отырғанын айтты. Сондай-ақ, Thunderbird-дің Firefox сияқты "кәсіптік әсерге" ие емес екеніне сендіретінін жеткізді. Mozilla Thunderbird ісіне қатысуға мүдделі, бірақ дамуға көмектесу үшін қосымша көмек іздеді. Сондықтан, бір уақытта Mozilla Foundation Thunderbird жобасына уақытша заңдық және қаржылық база ұсынатыны жарияланды.

2017 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2017 жылдың 9 мамырында Филипп Кевиш Mozilla Foundation Thunderbird жобасының заңдық және қаржылық базасы ретінде қалуын, бірақ Thunderbird жобасының операциялық аспектілерін бөліп, Mozilla Corporation инфрақұрылымынан шығарылатынын хабарлады. Mozilla 2017 жылдың 9 мамырында Thunderbird-ті қайтадан өзінің құрамына қосып, оның дамуын қолдауды жалғастырды. Thunderbird әзірлеу тобы бірнеше жаңа мүшелерді қабылдап, қауіпсіздік және пайдаланушы интерфейсін жаңартты. 2017 жылдың соңында шыққан Thunderbird 57 және 58 аралық/бета нұсқалары Firefox Quantum әсерінен өзгерістер бастады, оның ішінде жаңа "Photon" пайдаланушы интерфейсі де болды. Firefox Quantum WebExtensions пайдасына XUL-ге негізделген ескі қосымшаларды қолдауды тоқтатса да, Thunderbird 60-тың 2018 жылдың ортасында шыққан тұрақты/ESR нұсқасы оларды қолдауын жалғастырды, бірақ көпшілігіне жаңартулар қажет болды және WebExtensions-ті тек тақырыптар үшін ғана қолдады. 2018 жылы Mozilla мәлімдемесіне сәйкес, WebExtensions-ті Thunderbird 63-те қолдауды жоспарлап, ескі қосымшаларды "біраз көлемде" қолдауды жалғастыру жұмыстары жүргізілді. Thunderbird 68 2019 жылдың тамызында шығарылғаннан кейін тек WebExtension қосымшаларын ғана қолдайды. Ескі қосымшаларды арнайы "мұрагерлік режимді" қосу арқылы пайдалануға болады, бірақ олардың да түрлендірілуі қажет. Осы өзгерістермен қатар, OpenPGP қолдауы тікелей Thunderbird-ге стандартты мүмкіндік ретінде енгізіліп, Enigmail кеңейтуін алмастыруға бағытталды. Басты себеп лицензиялық мәселелер болғандықтан, бұл енді GnuPG-ге емес, лицензиялық талаптары жеңілдетілген RNP кітапханасына негізделді. 2020 жылдың 28 қаңтарында Mozilla Foundation жобаның енді толыққанды меншікке өткен жаңа еншілес компаниясы – MZLA Technologies Corporation арқылы жұмыс істейтінін хабарлады. Бұл компания бұрын мүмкін болмаған өнімдер мен қызметтерді ұсынуды зерттеу және серіктестіктер мен қайырымдылық емес үлестер арқылы табыс табу үшін жасалды. 78.7.1 нұсқасынан бастап Thunderbird енді Legacy WebExtensions қолданатын қосымшаларды орнатуға рұқсат бермейді. Қазір тек MailExtensions ғана Thunderbird-пен үйлесімді. MailExtensions – бұл WebExtensions, бірақ "Thunderbird-ке тән қосымша мүмкіндіктерімен". Thunderbird 91 әртүрлі UI жақсартуларын (жаңа тіркелгі жасау процесін қоса), Apple кремнийін қолдауды, CardDAV адрес кітабын қолдауды, Thunderbird тіркелгілерін импорттау және экспорттау құралдарын, PDF.js PDF қарау құралын және BCC алушыларына электрондық поштаны шифрлау мүмкіндігін ұсынады. 2022 жылдың 13 маусымында Mozilla Thunderbird командасы Android электрондық пошта клиенті K 9 Mail-дың дамуын өз мойнына алғанын және оны Thunderbird-тің мобильді нұсқасына айналдыруды жоспарлап отырғанын хабарлады, сондай-ақ синхронизация қолдауы да қарастырылып жатыр.

Шығарылымдар

Thunderbird-тің даму нұсқалары үш кезеңде шығады: Beta, Earlybird және Daily, олар Firefox-тың Beta, Aurora және Nightly кезеңдерімен сәйкес келеді. Шығарылу күндері мен Gecko нұсқалары Firefox-тағыдай дәл бірдей; мысалы, Firefox 7 және Thunderbird 7 екеуі де 2011 жылдың 27 қыркүйегінде жарияланды және екеуі де Gecko 7.0 негізінде құрылған.