Кіріспе

Американдық телеарналық қылмыстық драма, 1967–1975 жылдар. 1967–1975 жылдар аралығында NBC телеарнасында сегіз маусым бойы көрсетілген американдық телеарналық қылмыстық драма. Сериалда Реймонд Бёрр Роберт Т. Айронсайд рөлінде ойнады (көбінесе "Chief Ironside" деп аталады), ол Сан-Франциско полиция департаментінің консультанты (бұрын детективтер басшысы), демалыста болғанда атылып, белден төменге паралич болған. Бұл кейіпкер 1967 жылдың 28 наурызында "Айронсайд" атты телефильмде тұңғыш рет көрсетілді. Ұлыбританияда сериал 1967 жылдың соңынан бастап "Айронсайд деп аталатын адам" деген атпен көрсетілді. Сериал Бёррге алты "Эмми" және екі "Алтын глобус" номинациясын әкелді. "Айронсайд" – Бёррдің "Харбор Продакшнс Унлимитед" компаниясы мен "Универсал Телевизион" бірлестігінің өнімі.

Сюжет

Сериал Сан-Франциско полиция департаментінің (SFPD) бұрынғы детективтер бастығы Роберт Т. Айронсайд (Реймонд Берр) туралы. Ол теңіз күшінің ардагері, жесір, 25 жыл полиция қызметінде болған тәжірибелі полицей. Ол омырға тиген оқтан паралич болып, белден төмен қозғала алмай қалғаннан кейін қызметтен зорлықпен шығарылады, нәтижесінде оған коляска қажет болады. Пилоттық эпизодта, телефильмде, Айронсайд мінез-құлқының күшін көрсетеді және өзін ерекше және бұрын-соңды болмаған жұмысқа тағайындайды; оның жақсы досы полиция комиссары Деннис Рэндалл оны "арнайы бөлімнің кеңесшісі" етеді. Ол бұл үшін баспасөз конференциясын шақырып, Комиссар Рэндаллды өз шарттарын қабылдауға көндіреді. Пилоттық серияда Айронсайд шабуылдың құпиясын ашады. Ол Эд Браун мен Ив Уитфилдті жеке құқық қорғау тобы ретінде тағайындауды сұрайды. "Айронсайд" сериалының басты кейіпкерлерінің арасында детектив-лейтенант Эдвард "Эд" Браун (Дон Галлоуэй) және әлеуметтік өмірге жақын, азаматтық киімдегі офицер Ив Уитфилд (Барбара Андерсон) бар. Сонымен қатар, бұрынғы қылмыскер, кейіннен көмекші болған Марк Сангер (Дон Митчелл) заң мектебіне түсіп, бітіреді (алғашқы эпизодтарда кешкі сабақтар туралы айтылған), алтыншы маусымда Сан-Франциско полициясына қосылады, содан кейін серия соңында үйленеді. Комиссар Рэндалл рөлін Джин Лайонс ойнады. Бағдарламаның төртінші маусымынан кейін Андерсон жеке себептермен кетіп, оның орнына тағы бір жас полиция қызметкері Фрэн Белдинг (Элизабет Баур) келеді, ол төрт жыл бойы сол рөлді атқарады. Айронсайд ескі Сан-Франциско әділет залы ғимаратындағы төртінші қабаттағы бөлмені (тұру және кеңсе ретінде) пайдаланады. Ол Марк Сангерді жеке көмекшісі етіп тағайындайды, өйткені Сангер Айронсайдты өлтіруге тырысқан күдікті ретінде ұсталған. Айронсайд арнайы жабдықталған, 1940 жылғы 1 1/2 тонналық Форд полиция патрульдік фургонын сатып алады, оның оқтан қорғалған шынысы және арнайы модификацияланған, жоғары қуатты, турбожүктегішпен және жанармақ инжекторлі V8 қозғалтқышы бар. Бұл фургон "Пулдың жұмағы" атты эпизодта сержант Браунның сыбайлас шерифті алдау жоспарының бөлігі ретінде жойылғаннан кейін ауыстырылады. Эпизодтың соңында патрульдік фургон 1969 жылғы 1 тонналық Ford Econoline Window Van-мен толыққанды өзгертілген, бірегей машинаға алмастырылады. Шоу ақыл-ойы мен бастамашылығымен істерді шешетін Айронсайдқа байланысты болғандықтан сәтті болды. Айронсайд жақсы мінезді және адал адам ретінде бейнеленсе де, ол қатал мінез танытады. Сериал NBC телеарнасында жеті жарым маусым көрсетіліп, жоғары рейтинг алмаса да, құрметке ие болды. Сегізінші және соңғы маусым қысқартылған кезде (өндірілген 19 эпизодтың тек 16-сы NBC-де көрсетілді), Universal бұрынғы маусымдардан эпизодтардың синдикатталған қайталану пакетін "The Raymond Burr Show" деген атпен шығарды, бұл сол кездегі практикаға сәйкес келеді. NBC маусым ортасында тоқтатылғаннан кейін синдикатталған эпизодтар "Айронсайд" атауына қайта оралды.

Орналасқан жерлер

Шоу әртүрлі жерлерде түсірілді, кейде Сан-Францискода, бірақ студиялық көріністер де көп болды (соның ішінде қозғалып келе жатқан көліктегі әңгімелерді көрсететін көріністер, онда көлік қозғалысының фоны қолданылды). Шоуда Сан-Францисконың түсірілген кадрлары, Койт Тауэрінің панорамалық көріністері немесе көлік қозғалысының эпизодтары болды. Айронсайд және оның командасы Сан-Францискодағы Ескі Әділет залының төртінші қабатында, Вашингтон және Мерчант көшелері арасындағы 750 Кирни көшесінде орналасқан үлкен ашық кеңістікті пайдаланды. "Ирсонсайд" әлі түсіріліп жатқан кезде Ескі Әділет залы бұзылып бітті. Ол 1961 жылы тасталып, 1967 жылдың соңында қиратылды. SFPD 1962 жылдың қаңтарында өздерінің жаңа ғимаратына көшті. 1967 жылдың желтоқсан айында бұзу жұмыстары басталды. Ғимаратты қиратуға 5 ай уақыт кетті.

Музыка

Ашылу тақырыбының музыкасын Куинси Джонс жазды, және ол синтезатор негізінде жасалған алғашқы теледидарлық тақырып әні болды. 1971 жылы Джонс «Smackwater Jack» альбомы үшін толық төрт минуттық топтық нұсқасын жазды. Бұл жазба кейін өңделіп, бесінші мен сегізінші маусымдардың (1971–1975 жж.) ашылу титрлерінде пайдаланылды. (Альбомның толық трегі бесінші маусымның «Аңғалсыз факсимиль» атты эпизодында, Айронсайд пен команда Сан-Франциско көшелерінде күдіктіні іздеп келе жатқанда естіледі.) Осыдан кейін танымал тақырып әні көптеген жазбаларда, сондай-ақ жақындағы телешоулар мен жарнамалардың саундтректерінде, оның ішінде хип-хоп дуэті Madvillain-нің «All Caps» әнінде қолданылды. Ашылу тақырыбының музыкасын қоса, Куинси Джонс алғашқы сегіз эпизодтың барлық музыкасын жазды. Оливер Нельсон 1972 жылдың қысқы-көктемгі эпизодтарының соңына дейін осы міндетті атқарды. Содан кейін Нельсонды Марти Пайч 1974 жылдың күзінен бастап, 1974 жылдың соңында түсірілген соңғы эпизодқа дейін барлық эпизодтарда алмастырды. Джонстың музыкасымен, Алан мен Мэрилин Бергман жазған «Even When You Cry» әнін Джеймс Фарентино «Something for Nothing» эпизодында орындады, ал Марсия Страссман осы әнді «The Man Who Believed» эпизодында экраннан тыс орындаған болатын; екі эпизод та бастапқыда бірінші маусымда көрсетілді.

Теледидардағы қайта қосылу фильмі

Бёрр мен негізгі актер құрамы 1993 жылы телефильм үшін қайта бірікті, «The Return of Ironside», ол 1993 жылдың 4 мамырында NBC телеарнасында Бёррдің қайтыс болуынан көп бұрын көрсетілді. Ол кезде Бёрр NBC телекомпаниясының телефильмдер сериясындағы өзінің ең танымал кейіпкері – Перри Мейсон рөлін ойнап жатқан еді. «Айронсайд» 1975 жылы аяқталып, алғашқы «Перри Мейсон» фильмі 1985 жылы шыққан аралықта Бёррдің сыртқы келбеті өзгерген еді. Шашы ақ болған, салмағы айтарлықтай артқан, ал жылдар бойы таза шалған кейіпкерлерді ойнағаннан кейін сақалын өсірген. «Айронсайд» эфирден кеткеніне шамамен 20 жыл өткендіктен және ол соңғы сегіз жылды теледидарда Перри Мейсон рөлінде ойнағандықтан, Бёрр өзін одан көбірек Перри Мейсонмен байланысты деп сезінді. Айронсайдты дұрыс ойнау үшін және көрермендерді шатастырмау үшін Айронсайд кейіпкерін Перри Мейсоннан ажырату үшін шағын макияж жасау қажет деп ойлады. Сондықтан Бёрр шашын бояды (бұл қажетсіз еді, өйткені Бёрр «Айронсайд» алғашқы эфирге шыққанда ақ шашты болған) және сақалын ешкінің сақалына дейін қысқартты. Дегенмен, Бёррға мүгедек болудың қажеті болмады. «Айронсайд» қайта қосылысы түсірілімге кіріскен кезде Бёрр бүйрек қатерлі ісігінен зардап шегіп, ісік бауырға метастаз берген. Осы ауру салдарынан ол көмексіз тұра да, жүре де алмады. Осылайша, Айронсайд сияқты, Бёрр де дөңгелек креслода қозғалыс жасады. Алғашқы серия Сан-Францискода өткеннен өзгеше, қайта қосылыс Денвер, Колорадода түсірілді, себебі Эд Браун кейіпкері қаланың полиция бастығының орынбасары болған. (Денверде Бёррдің «Перри Мейсон» телефильмдерінің көп бөлігі түсірілді.) Галлоуэй, Митчелл, Андерсон және Баур фильм үшін өз рөлдерін қайта ойнады, бірақ Андерсон мен Баур бастапқы серияда бір уақытта жұмыс істемеген.

Белгілі қонақтар

Эпизодтың атауы "Ironside" (пилот, 1967) "Ironside" (пилот, 1967) "Ironside" (пилот, 1967) "Ironside" (пилот, 1967) "Сержант Браунның өліміне дейінгі бес күн: 1-бөлім" (1972) "Кешегі – кіріспе" (1967) "24000 биіктігіндегі жұмбақ" (1974) "Қолды қою" (1970) "Қолды қою" (1970) "Арналы" (1973) "Кері санау" (1972) "Ештеңеге ешнәрсе" (1968) "Сапар соңындағы жарық" (1967) "Жалғыз жол" (1970) "Талап бойынша ұрланған" (1969) "Көпіршік, көпіршік, қайнап, кісі өлтіру" (1972) "Кісі өлтіруге себеп жоқ" (1971) "Ноэль ұшады" (1970) "Әуесқойларға арналмаған ойын" (1970) "Көлеңкеден әрі" (1969) "Тым көп құрбандық" (1970) "Ормандағы жапырақ" (1967) "Өлген адамның әңгімесі" (1967) "Қауіпті ойыншылар" (1972) "Кәсіпқорлар" (1971) "Құны" (1970) "Дұшпанымды жақсы көремін" (1969) "Кісі өлтіруге себеп жоқ" (1971) "Көпіршік, көпіршік, қайнап, кісі өлтіру" (1972) "Кінәлі екені анық" (1968) "Құрбандық" (1968) "Батырдың оралуы" (1968) "Кісі өлтіру үшін белгіленген" (1967) "Кішкентай иттің жоғалуы" (1970) "L'Chayim" (1969) "Жауынгердің оралуы" (1970) "Мачо сумкасы" (1969) "Жалғыз кепіл" (1968) "Сейсенбі күні кешкі көпір клубы неге бейсенбіде кездесті" (1969) "Эми Прентисс: 1-бөлім" (1974) "Жұмыстың бір күні" (1968) "Мүкемел қылмыс" (1968) "Кенеттен кісі өлтіру" (1971) "Жаз серкесі" (1971) "Жасырын сырлар: Түндегі әйелден" (1973) "Маркпен не жаңалық?" (1974) "Маркпен не жаңалық?" (1974) "Жайлы өректер" (1971) "Барбара кім" (1968)

Кроссоверлер мен бөліністер

Алтыншы маусымның басында «Айронсайд» телесериалы «Батылдар: Жаңа дәрігерлер» сериалымен екі бөлімдік кроссовер эпизодын жасады, ол «Сержант Браунның өліміндегі бес күн» деп аталды. Эпизодта Эд снайперден ауыр жарақат алады және оны доктор Дэвид Крейг пен оның медициналық қызметкерлері емдейді. 1-бөлім «Айронсайд» арнасында, ал 2-бөлім «Жаңа дәрігерлер» арнасында көрсетілді. Қазір 2-бөлім «Айронсайд» эпизоды ретінде қайта көрсетілуде. Э.Г. Маршалл мен Дэвид Хартман («Жаңа дәрігерлер» жұлдыздары) екі эпизодтың да титрлерінде басты рөлде көрсетілді. 2-бөлімде Квинси Джонстың «Айронсайд» тақырыбының 1971 жылғы «Smackwater Jack» альбомындағы ұзақ редакцияланған нұсқасы пайда болады. NBC телеарнасының 1971 жылғы күзгі маусымы «Айронсайд» және Джордж Кеннедидің басты рөлде ойнаған «Сарж» жаңа сериалы арасындағы екі сағаттық кроссовермен ашылды, онда Кеннеди бұрынғы полицей, ал қазір дін қызметкерінің рөлін сомдады. Кеннедидің Сан-Диегодағы рухани әкесі Сэмюэль Кавано досы және әріптес дін қызметкерінің өліміне байланысты Сан-Францискоға келеді, ал оның тергеуі оны «Айронсайд» және оның командасымен байланыстырады. Арнайы эпизод екі шоудың тікелей эфир уақытын біріктірді және кейіннен «The Priest Killer» телефильмі ретінде көрсетілді. Джессика Уолтер 1974–1975 жылдар аралығында «NBC Mystery Movie» аясында көрсетілген «Эми Прентисс» сериалының спин-офф эпизодында қонақ ретінде ойнады. Ол Сан-Франциско полиция департаментінің детективтер бөлімінің бастығы болған, салыстырмалы түрде жас тергеушінің рөлін ойнады. Хелен Хант, мансабының басында, Прентистің жасөспірім қызы Джилл рөлін сомдады. Екі сағаттық үш эпизод көрсетілді. 7-ші маусымның 22-ші эпизоды, 1974 жылдың наурыз айында көрсетілген және «24000 биіктігіндегі жұмбақ» деп аталған эпизод, Деси Арназдың Калифорниядағы шағын қалада қылмысты шешетін дәрігер рөлінде ойнаған «Доктор Доминго» сериалының пилоттық эпизоды болды. Оның сценарийін Лейн Слейт жазды, ол Джеймс Гарнердің кішкентай қала полиция бастығы туралы «Олар тек иелерін өлтіреді» фильмінің сценарий авторы ретінде танымал.

2013 жылғы қайта жасау

2013 жылы NBC телеарнасында сол атпен қысқа ғана қайта түсірілім көрсетілді. Актер Блэр Андервуд бас рөлді сомдады (түпнұсқа сериядағы ешбір кейіпкер қолданылмады), ал оқиға орны Сан-Францискодан Нью-Йоркке көшірілді. Бұл нұсқадағы кейіпкер қатал полицей имиджіне жақын болды, өзінің талмайтын, тіпті зорлыққа жүгінетін тәсілінен кейде басшылығымен келіспеушілік тудыратын. Сериал сыншылардың айқын сынасына ұшырады және көрермендер назарына ілікпеді, нәтижесінде 9 бөлім түсірілгеннен кейін, төрт бөлімі ғана эфирге шықты да тоқтатылды.

Басқа медиа

Джим Томпсонның сериясы негізінде бір роман жарық көрді. Ол 1967 жылы Popular Library баспасынан шықты. Сондай-ақ, 1967 жылы Ideal компаниясы да тақта ойынын шығарды.

Пародиялар

1969 жылы наурыз айында көрсетілген Get Smart эпизоды "Leadside" деп аталды және сол атпен (және оның көмекшілерімен) коляскада отыратын шебер қылмыскерді көрсетті. Лидсайд жүре алмады, бірақ ол жүгіре алды. "Лидсайдты" Гэри Нельсон түсірді. Нельсон "Айронсайд" сериалының түпнұсқалық көрсетілім кезінде режиссер болған жоқ, бірақ оның орнына "Айронсайдтың қайта оралуы" телефильміне режиссерлік жасады. "Темір қол" деп аталған тағы бір Get Smart эпизодында металлға қапталған қолы бар KAOS оператившісі болды, сондықтан оны Темір қол деп атады. 1970 жылдың желтоқсан айындағы Mad журналында "Айронсайдты" пародизациялаған "Ironride" атты мақала жарияланды. The Benny Hill Show-да Бенни Хилл бірнеше скетчтерде Айронсайд рөлін ойнады, ең әйгілісі – бірнеше теледетективтерді пародизациялаған "Орегон экспрессіндегі кісі өлтіру" скетчі. Импрессионист Билли Ховард өзінің хит-жазбасы "Король полицейских" ("Полиция королі")-те пародизацияланған детективтердің бірі ретінде Айронсайдты қосты. 1980 жылғы Murder Can Hurt You телефильмі 1970-ші және 1980-ші жылдардағы көптеген теледетективтерді пародизациялап, коляскада отыратын детектив Айронботом рөлінде Виктор Буононы көрсетті. "Американдық әке" ("American Dad") сериалында "Дөңгелектер мен аяқшы" ("Wheels and Legman") атты эпизод Айронсайд пен оған ұқсас бағдарламаларды, онда Роджер мен Стив ойдан шығарылған детективтік агенттік құрады, пародизациялайды. Харви Бёрдманның ("Harvey Birdman, Attorney at Law") "Gone Efficient" эпизодында, мүгедек арбадағы адам судья Ментоктың (Раймонд Беррге өте ұқсайтын) алдында іс айтады, бұл Айронсайд пен Перри Мейсонға сілтеме. Ересектерге арналған анимациялық ситком Archer-дың промо-ролигі шоудың ашылу тізбегінің стилінде жасалды, онда омыртқа жарақатынан кейін уақытша коляскаға отыруға мәжбүр болған Рей Жилет кейіпкері Айронсайдты ауыстырды.