Кіріспе
Анальцим (/ə/'n/æ/l/s/iː/m/, /s/aɪ/m/;) немесе анальцит – ақ, сұр немесе түссіз тектосиликат минералы. Анальцим – сулы натрий-алюминий силикаты, кубикалық кристалдық пішінде. Оның химиялық формуласы NaAlSi2O6 · H2O. Шамалы мөлшерде калий мен кальций натрийдің орнына келеді. Күміс қоспасы бар синтетикалық түрі де бар (Ag анальцит). Анальцим көбінесе зеолит минералы ретінде жіктеледі, бірақ құрылымы мен химиялық қасиеттері фельдспатоидтарға жақын. Үлгілер арасындағы айырмашылықтар өте шағын болғандықтан, көптеген түрлерге бөлудің қажеті жоқ, сондықтан анальцим – бірнеше кристалдық жүйелерде және кеңістіктік топтарда кездесетін минералдардың классикалық мысалы. Оны алғаш француз геологы Деодат де Доломие сипаттап, «қатты зеолит» деген мағына беретін зеолит деп атаған. Ол Италиядағы Циклоп аймағындағы лавадан табылды. Минерал IMA бекіткен және «бабасы» саналған, яғни анальцим атауы бүгінгі күнге дейін қолданылатын жарамды түрді білдіреді деп есептеледі.
Analcime (/ə/'/n//æ//l//s//iː//m//, // //s//aɪ//m/; ) or analcite is a white, gray, or colorless tectosilicate mineral. Analcime consists of hydrated sodium aluminium silicate in cubic crystalline form. Its chemical formula is NaAlSi2O6 · H2O. Minor amounts of potassium and calcium substitute for sodium. A silver bearing synthetic variety also exists (Ag analcite). Analcime is usually classified as a zeolite mineral, but structurally and chemically it is more similar to the feldspathoids. Due to the differences between the samples being too slight, there's no merit from having multiple species names, so as a result analcime is a common example for minerals occurring in multiple crystal systems and space groups. It was first described by French geologist Déodat de Dolomieu, who called it zéolithe dure, meaning hard zeolite. It was found in lava in Cyclops, Italy. The mineral is IMA approved, and had been grandfathered, meaning the name analcime is believed to refer to a valid species til this day.
Қасиеттері
Анальцим кристалдары әрқашан псевдокубикалық болып көрінеді. Минералдың түсі іздік қоспаларға байланысты өзгереді. Минерал әлсіз пьезоэлектрлік және пироэлектрлік қасиеттерге ие, яғни оны үйкегенде немесе қыздырғанда әлсіз электр заряды туындайды, осы себепті оны анальцим деп атаған.
Құрылысы және оған байланысты минералдар
Анальцим анальцим базальтында және басқа да сілтілі магмалық жыныстарда негізгі минерал ретінде кездеседі. Ол сондай-ақ пренит, кальцит және цеолиттермен байланысты қуыстар мен көпіршіктерді толтыру ретінде де кездеседі. Анальцим шөгінді жыныстарда шамамен 90°C-тан төмен температурада түзіледі, сондықтан оның болуы жыныстың беткей диагенезге ұшырағанын көрсетеді. Канадада, Исландияда және Намибияда кездеседі. Сібірдің Нидым және Тура аймақтарынан алынған үлгілер 18 см-лік ақ кристаллдарды қамтамасыз етеді. Циклопея аралдарының үлгілері әдемі және мөлдір кристалдарымен белгілі, Орегон штатындағы Кингс-Вэлли мен Спрингфилд кристалдары сияқты, олардың мөлшері 6 см-ге дейін жете алады. Канаданың Альберта штатындағы Кольман қаласы әдемі қызыл кристаллдарды өндірумен танымал.