Кіріспе
Лос-Анджелес, Калифорниядағы амфитеатр
Голливуд Боул – АҚШ-тың Лос-Анджелес қаласындағы Голливуд төбелерінде орналасқан амфитеатр. 2018 жылы Rolling Stone журналы оны АҚШ-тағы ең жақсы 10 тікелей музыка орындарының бірі деп атады. 2023 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Голливуд Боул өзінің ерекше сахнасымен танымал, ол бастапқыда 1929 жылдан 2003 жылға дейін осы жерді әшекейлеген концентрлі аркалар жиынтығы болды, ал 2004 жылғы маусымды бастау үшін одан үлкенімен ауыстырылды. Сахна Голливуд төбелерінің және солтүстік-шығысқа қарай орналасқан әйгілі Голливуд таңбасының фонында орналасқан. "Боул" атауы амфитеатр қазылған ойыс төбешіктің пішінін білдіреді. Боул Лос-Анджелес округіне тиесілі және Голливуд Боул оркестрінің үйі, Лос-Анджелес филармониясының жазғы резиденциясы, сондай-ақ жыл сайын жүздеген музыкалық шаралар өтетін орын. Солтүстік Хайленд даңғылында орналасқан, Голливуд бульварының солтүстігінде және Голливуд/Хайленд метро стансасынан шамамен 1 миль (1,6 км) қашықтықта жатыр. Ол АҚШ-тың 101 тас жолына жақын орналасқан.
Орындық және ашылу
Голливуд Боулдың орны 1919 жылы Уильям Рид пен оның ұлы Х. Эллис Рид таңдады. Олар Кристин Уэзерилл Стивенсон басқарған, жаңа құрылған Театр өнерлері альянсының мүшелері үшін ашық ауада өнер көрсетуге қолайлы орын табуға жіберілді. Ридтер табиғи амфитеатрды, көлеңкелі шатқалды және Болтон шатқалындағы Дейзи Делл деп аталатын танымал пикник орнын таңдады, ол табиғи акустикасымен және Голливуд орталығына жақындығымен ерекшеленді. Қоғамдық саябақ және өнер қауымдастығы, сол кезде Ф. В. Бланшард басқарған, Боулды салуды бастаған алғашқы ұйым болды. Боулдағы алғашқы қойылымдардың бірі – Голливуд орта мектебінің Шекспирдің «Он екінші түн» пьесасы болды. 1921 жылдың 11 қарашасында әйелдердің әлемдік бейбітшілік концерті өтті. Сонымен қатар, 1921 жылдың 11 қарашасында Боулда алғашқы күн шығысымен өткізілген қызмет өтті, ол оның маңызды іс-шараларының бірі болды.
Қоғамдық функция
"Боул" жекеменшік орын емес, қоғамдық кеңістік ретінде пайда болды. "Боул"дағы алғашқы шаралардан түскен қаражат 1922 және 1923 жылдары сахна мен орындықтар сияқты жаңа құрылыстарды салуға жұмсалды. 1924 жылы сахнаға фон қосылды. "Боул" ашылған алғашқы жылдары концерт билеттерінің бағасы ең төменгі деңгейде, 25 центтен сатылды, бұл бағаны F. W. Blanchard "табысты бағалар сақталсын" деген ұранмен қабылдады. "Боул" Лос-Анджелес филармониясының концерттері үшін ғана емес, сонымен қатар Пасхалық қызметтер, Голливуд қауымдық хоры және жас музыканттардың белгілі классикалық музыканы орындайтын "Жас суретшілер кештері" үшін де қоғамдық орын ретінде пайдаланылды. Балалар да Лос-Анджелес филармониясы мен Голливуд қауымдық хорымен бірге 1921 жылы Сибелиус музыкасымен басталган қоғамдық шараларға қатыстырылды. "Боул" түрлі американдық тайпалардың шараларын және халықаралық музыкалық топтарды қабылдады.
Қазандағы әйелдер
Голливуд кубогының негізін қалауда көптеген маңызды тұлғалар әйелдер болды, әсіресе пианист Арти Мейсон Картер, оның Лос-Анджелес өнер меценаттарымен байланыстары Кубоктың алғашқы күндері өте маңызды болды. Кристин Уэзерл Стивенсон мен Мари Ранкин Кларк екеуі де жерді сатып алу үшін 21 000 доллар салды. Е. Дж. Уэйкмен, Лейланд Атертон Ирланд, Харриет Клей Пенман және композиторлар Гертруда Росс пен Кэрри Джейкобс Бондтың барлығы Кубокқа қаржы жинау арқылы үлес қосты. 1926 жылғы Allied Architects тобы жасаған бастапқы қабықша визуалды және акустикалық тұрғыдан қабылдауға болмайтын болып саналды. Райттың 1927 жылғы қабықшасы пирамида пішіндес және оңтүстік-батыс америкалық үнді архитектурасын еске түсіретін дизайнға ие болды. Оның акустикасы Bowl тарихындағы кез келген қабықшадан жақсы деп есептелді. Бірақ оның сыртқы түрі тым авангардты, тіпті жаман деп саналды және маусым соңында бұзылды. Оның 1928 жылғы ағаш қабықшасында концентрлі сақина мотиві болды, ол 120 градус доғаны қамтыды және оңай демонтаждауға арналған. Айынышты, ол судан зардап шегіп, бүлінді. 1929 жылғы маусымда Allied Architects металл қаңқаға орнатылған транзит қабықшасын салды, ол 2003 жылға дейін тұрды. Оның акустикасы Ллойд Райттың қабықшаларындай жақсы болмаса да, бастапқыда қанағаттанарлық деп танылды, ал оның таза сызықтары мен ақ, жартылай дөңгелек аркалары басқа жерлердегі музыкалық қабықшаларға көшірілді. Акустика нашарлаған сайын, проблемаларды жеңілдету үшін әртүрлі шаралар қолданылды, 1970 жылдары үлкен картон түтіктерден жасалған ішкі қабықшамен басталды, ол 1980 жылдардың басында Франк Гери жобалаған үлкен шыны талшық шарлармен ауыстырылды (екеуі де 2003 жылға дейін сақталды). Бұл жағымсыз акустиканы басаңдатты, бірақ толық аудиторияға жеткізу үшін электрондық күшейтуді кеңінен пайдалану қажет болды, әсіресе 1920 жылдардан бері фондық шу деңгейі күрт өскендіктен. Сыртқы түрі де өзгерді, соның ішінде кең сыртқы арка (проскуниумды құрайтын) қосылды, онда бұрын тар жиек болған, және 1953 жылдан 1972 жылға дейін сахнаның алдындағы шағылыстыратын бассейн болды. Оскар мүсіншесін жасаған мүсінші Джордж Стэнли 1940 жылдан бері Голливуд кубогының басты кіреберісінің сыртында тұрған Муза фонтанының дизайнын жасады. 2003 жылғы жазғы маусым аяқталғаннан кейін 1929 жылғы қабықша жаңа, сәл үлкен, акустикалық жағынан жақсартылған қабықшамен ауыстырылды, ол 2004 жылғы жазғы маусымда дебют жасады. Табиғатты қорғаушылар көп жылдар бойы қабықшаның тарихи маңызын айтып, оны бұзуға қарсы болды. Алайда, ол салынған кезде де 1929 жылғы қабықша (кем дегенде акустикалық тұрғыдан) Bowl тарихындағы үшінші жақсы қабықша болды, алдыңғы екі қабықшасынан кейін. 1970 жылдардың соңында Голливуд кубогы транзит қабықшасының қатаюына байланысты акустикалық проблемаға тап болды. Жаңа қабықшада 1929 жылғы қабықшаның және Ллойд Райттың қабықшаларының дизайн элементтері бар. 2004 жылғы жазғы маусымда инженерлер оның дыбысымен жұмыс істеуді үйренген сайын дыбыс бірте-бірте жақсарды. Қазіргі дыбыс күшейту жүйесі – бірнеше динамик корпустары тік бұрылысты түрде ілінген желілік массивтік конфигурациясы, төменгі корпустар алдыңғы бөлімдерге қарайды, ал жоғарғы корпустар артқы бөлімдерге бұрышты. Ол L'Acoustics компаниясы өндіреді және әр жеке динамик корпусын «түйіндеуге» және тыңдаушының орналасқан жеріне қарай бағыттауға мүмкіндік беретін заманауи аудио өңдеуді қамтиды. Нәтижесінде артқы бөлімдегі аудитория алдыңғы бөлімдегідей бірдей дыбысты бірдей деңгейде естиді. Бұл электрондық өңдеуге дыбыс деңгейі, жиілікті теңестіру, кейде арнайы эффекттер және уақыт кешігуі кіреді. Дыбыс сым арқылы ауадан әлдеқайда жылдам өтеді, сондықтан динамиктерден келетін дыбыс кешіктірілуі керек, осылайша сахнадан шыққан нақты дыбыс «жетеді», екі көз де тыңдаушылардың құлағына бір уақытта жетеді. Жүйені Rat Sound Systems, Coachella фестиваліне бастапқыдан бері дыбыс берген компания ұстап тұрады.
Алғашқы дирижерлер
Боул ансамблінің алғашқы тағайындалған дирижері Эмиль Оберхоффер болды, ол бір жыл қызмет етті. Оберхофферден кейін Альфред Герц екі жыл бойы дирижерлік етті. 1925 жылы Фриц Райнер Цинциннати симфониялық оркестрінен осы оркестрге келді. Рейнердің орнын бірнеше жылдан соң сэр Генри Вуд басты. Неміс туған Фредерик Старк, кейіннен Уолт Дисней студиясының музыка кітапханашысы болған, кейде дирижерлік қызметін атқарды.
Бастапқы балет пен опера
Балет бишісі Мод Аллен 1926 жылы Альфред Герцтің жетекшілігімен Чайковскийдің «Патэтикалық симфониясы» қойылымы барысында өнер көрсетті. Эрнест Белчер Кубокқа арналған кешке балет сахнасын қойды, ал Белчер балет мектебінің бишілері «Ғажайып Галатея», «Рахатты сағат» және «Венезив фестивалі» атты балеттерді орындады. 1932 жылы Белчердің балеті грек киімдерінде Олимпиада ойындарының қатысушыларына арналды. Алексис пен Теодор Кослофф Голливудтан және Клослофф би мектебінің бишілерімен бірге «Шехерезада» балетін орындады. 1932 жылы Теодор Клослофф «Гүл» балетін орындады. Сондай-ақ 1932 жылы «Шопиняна» балеті қойылды. 1931 жылы Лос-Анджелес Ұлы Операсы «Маруфтан» үзінділерді орындады. Голливуд Боулда операның алғашқы қойылымдарының ішінде «Кармен», «Аида» және «Шейневис» болды. 1929 жылы Алис Дженитл, Пол Альтхаус және Александр Киссельбург операның концерттік нұсқасы «Карменді» орындады. Кейіннен сол актерлер «Тангейзер» операсынан үзінділерді орындады. 1932 жылы Пол Альтхаус, жергілікті әншілер, Белчер балеті және Азаматтық хор концерттік стильде «Самсон мен Далила» операсын орындады. 1927 жылы Эльза Алсен «Кавальерия Рустиканда» Сантуцца рөлін орындады. 1934 жылы Нина Кошец «Кармен» операсында Кармен рөлін орындады, ал Нельсон Эдди Эскамильо әнін шырқады. Кошец Чайковскийдің «Евгений Онегин» операсында да бас рөлді сомдады. 1930 жылдары Вердидің «Аида» операсын Дэн Гридли, Клеменс Гиффорд, Элеонора Вудфорд және Ричард Бонелли Лос-Анджелес филармониялық оркестрімен бірге орындады. 1935 жылы «Лоэнгрин» операсы қойылды, онда Жаннет Вриланд Эльза рөлін, ал Дэн Гридли Лоэнгрин рөлін орындады. «Бэгс Банни Бродвейде» атты фильмдік және оркестрлік концерт, кейін «Бэгс Банни симфониясы» деп аталды, Голливуд Боулда рекордтық 21 рет ойналды – 19 рет Лос-Анджелес филармониясымен және 2 рет Голливуд Боул оркестрімен, барлығы Джордж Догерти басшылығымен. 2003 жылдың қыркүйегінде «Бэгс Банни Бродвейде» Лос-Анджелес филармониясының 1929 жылғы қабырғада орындалған соңғы концерті болды, ол келесі күні бұзылып, жаңа қабырғаның салынуына жол ашты.
1920-шы жылдар
Цянина Редфедер Блэкстоун 1926 жылы "Шейневис" операсында Шейневис рөлін орындады. Рафаэла Диас 1926 жылы Чарльз Уэйкфилдс Кадманның үнді мотивтерімен суреттелген "Шейневис" операсында Лионель рөлін ойнады.
1940 жылдар
Бас-баритон Джордж Лондон 1941 жылы "La Traviata" операсындағы доктор Гренвиль рөлімен опералық дебютін жасады. Америкалық сопрано Флоренс Квартараро 1945 жылы "Иль-троваторе" операсының концерттік орындалысында Леонора рөлінде дебют жасады.
1950 жылдар
1950 жылдың қыркүйегі: Калифорния штатының ресми жүз жылдық мерекелік шарасы, "Калифорния тарихы" атты қойылым бес рет көрсетілді. Владимир Розинг режиссерлік еткен қойылым ауқымды болды. 200 адамдық хор және жүздеген актерлер тартылды. Аренаның қабырғасы алынып тасталды, сахна кеңейтілді, ал оқиға айналасындағы төбелерге дейін жеткізілді. Лионель Бэрримор қойылымның драмалық баяндамасын оқыды. 1956 жылдың 15 тамызы: Луи Армстронг және оның "All Stars" тобы, Элла Фицджеральд, Арт Татум және Оскар Петерсон қатысқан "Джаз филармониясы" бағдарламасы орынның тарихындағы ең көп көрермен жиналған шара болды. Американдық баритон Мак Харрелл 1956 жылы "Дэвид" операсының АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілімінде өнер танытты.
1960 жылдар
The Beatles 1964 және 1965 жылдары өнер көрсетті, нәтижесінде 1977 жылы «The Beatles at the Hollywood Bowl» концерттік альбомы жарық көрді. Бұл жазба 2016 жылы қайта жарық көрді, онда жанкүйерлердің айқай-шуы едәуір азайтылып, Джайлс Мартин жаңа технологияны қолданып дыбысын жақсартты. 1967 жылдың 29 сәуірінде The Supremes KHJ (AM) екінші жылдық марапаттау концертінде бас орындаушылар ретінде өнер көрсетті. Олардың өнер көрсетуі ерекше, себебі бұл Синди Бердсонның Флоренс Баллардтың орнына тұңғыш рет шығуы болды. 1968 жылдың 5 шілдесінде Лос-Анджелес рок тобы The Doors Голливуд Боулда Steppenwolf және The Chambers Brothers тобымен бірге өнер көрсетті. Бұл концерттен жасалған жазбалар 1987 жылы «Live at the Hollywood Bowl» концерттік альбомы ретінде жарық көрді. 1968 жылдың 14 қыркүйегінде «Джими Хендрикс тобы» Голливуд Боулда өнер көрсетті. Бұл концерт жазылып, кейін «Electric Ladyland» альбомінің 50 жылдық мерекелік жинағының бір бөлігі ретінде шығарылды.
1980 жылдар
1980: Монти Пайтон комедиялық труппасы өнер көрсетеді. Түсірілген қойылым "Монти Пайтон Голливуд Боулда" деген атпен шығады.
1990 жылдар
1991 жылдың 2-4 шілдесі: Жаңа құрылған Голливуд Боул Оркестрі Джон Маусери дирижерлік етуімен Тәуелсіздік күніне арналған концерттерде алғашқы өнеркөрсетілісін берді. Бағдарламаға Аарон Копленд, Леонард Бернштейн, Джон Уильямс, Джордж Гершвин және Джером Керн шығармалары, сондай-ақ басқа да композиторлардың туындылары енді.
2000 жылдар
2002 жылдың 1 шілдесі: The Who Джон Энтуистлдің қайтысынан кейін алғашқы концертін берді. 2007 жылдың 1 және 2 қазанында: Dave Matthews Band 1993 жылдан бері алғаш рет #34 әнін мәтінімен орындады, бұл ән әнші Дейв Мэтьюстың әйелінің 34 жылдығына арналған еді.
2020 жылдар
2020 жылдың 13 мамыры: COVID-19 пандемиясына байланысты кино көрсетілімдері мен концерттердің бүкіл маусымы алғаш рет тоқтатылды. 2021: Билли Айлиш өзінің екінші альбомы "Happier Than Ever" үшін "Happier Than Ever: A Love Letter to Los Angeles" атты концерт фильмі үшін 3 қыркүйекте Disney+ желісінде жарық көрген көрерменсіз концерт өткізді. 2021 жылдың 8 қазанында: Бүрна Бой 2021 жылғы Space Drift арена турнесінің бір бөлігі ретінде боульде дебют жасады. Ол Боулда концертті басқарған алғашқы африкалық әртіс болды. 2022 жылдың 4 мамырында: Дейв Чаппел Netflix Is A Joke фестивалінің бір бөлігі ретінде өнер көрсетті және сахнада қарулы көрермен шабуыл жасады. Чаппел жараланбады, ал күдікті Лос-Анджелес полициясымен тұтқындалды. Бұл өнер көрсетімімен Чаппел Монти Пайтонмен бірге осы сахнада ең көп рет жетекшілік еткен комедиялық актерлердің бірі болды. 2023 жылдың 16 шілдесі: Sparks тобы "The Girl is Crying in Her Latte" альбомын қолдау үшін өткізген турнесінің Солтүстік Америка кезеңін аяқтады. Бұл олардың бұл жердегі алғашқы өнер көрсетімі болды, ал оларға They Might Be Giants тобы қосылды. Бұл өнер тобының тарихындағы маңызды оқиға болды, режиссер Эдгар Райттың "The Sparks Brothers" деректі фильмі арқасында олардың мансабындағы жаңа өрлеудің нәтижесі болды, ал Райт өзі Боулда болды.
May 4, 2022: Dave Chappelle performed as part of the Netflix Is A Joke Festival and was attacked on stage by an armed audience member. Chappelle was uninjured and the suspect was arrested by the LAPD. The performance tied Chappelle with Monty Python for the most headlined shows for a comedian at the venue. July 16, 2023: Sparks concluded the North American leg of the tour in support of their album The Girl is Crying in Her Latte, their first performance at the venue, with opening act They Might Be Giants. The performance was a landmark in the history of the band, representing the culmination of a late career surge in popularity due to the documentary The Sparks Brothers by filmmaker Edgar Wright, who was in attendance at the Bowl.
Голливудтың футбол клубы мұражайы
Голливуд Боул мұражайы Пеппертри Лэйннің төменгі жағында орналасқан. Бұрын ол 1984 жылы ашылған шайхана ретінде танымал болған. 1996 жылы ол Эдмунд Д. Эдельман атындағы Голливуд Боул мұражайы ретінде қайта құрылды. Мұражайда көптеген тарихи көрмелер бар, олардың ішінде: «Жазғы түндер: Боулдағы джаз», «Голливуд Боул: Әркімге арналған музыка», «Боулдан келген хаттар», «Боулдағы Beatles», «Концерт бағдарламалары» және «Боулдан тікелей эфир». Бұл көрмелерге көне фотосуреттер, көне дыбыс жабдықтары, газет кесінділері, хаттар, тікелей бейне және аудио жазбалар қойылған. Голливуд Боул мұражайына кіру тегін, сондай-ақ тегін жеке экскурсиялар, тегін гидтік экскурсиялар мен білім беру бағдарламалары ұсынылады. «Музыкалық мобиль» білім беру бағдарламасы – еріктілердің жобасы, ол жылына екі рет студенттерге музыкалық аспаптарды оқытуға мүмкіндік береді. Лос-Анджелес филармониялық қауымдастығы және Лос-Анджелес округі Голливуд Боулдың серіктестері болып, қайта өңдеуді қолдап, ынталандырады. Голливуд Боул аумағында көптеген қайта өңдеу жәшіктері орналасқан. Голливуд Боул 1953 жылдан бері Лос-Анджелес округінің қалалық көлік басқармасымен (бұрынғы Оңтүстік Калифорнияның жылдам транзит ауданы) серіктестік құрды және халыққа көлік құралдарын пайдаланудың орнына, соның ішінде шаттл автобустарын ұсынатын экологиялық баламаларды ұсынады. «Жолға шығар алдында біліңіз» атты нұсқаулық қоғамдық көлік туралы толық ақпаратты және велосипедтерді тегін қоюға арналған кеңестерді ұсынады. Голливуд Боулда суды үнемдеу үшін сусыз писсуарлар, ағынды азайтатын унитаздар және су пайдалануды бақылауға арналған спутниктік суару жүйесі орнатылған. Бұл суару жүйесі жануарлардың қажеттіліктеріне сәйкес сумен қамтамасыз етеді. Голливуд Боулда суару жүйесін таза ұстау үшін тот баспайтын болаттан жасалған торлар мен су сүзгілері орнатылған.