Кіріспе

Висакапатнам (/v//ɪ/, /s//ɑː//k//ə/'/p//ʌ//t//n//ə//m/, бұрын Визагапаттам деп аталатын), сондай-ақ Визаг, Вишаха немесе Валтайр деп аталатын, Үндістанның Андхра-Прадеш штатындағы ең ірі және ең көп халқы бар мегаполистік қала. Ол Шығыс Гаттар мен Бенгал шығанағының жағалауы арасында орналасқан. Ченнайдан кейін Үндістанның шығыс жағалауындағы екінші ірі қала және Оңтүстік Үндістандағы төртінші ірі қала. Бұл "Смарт-қалалар" миссиясы бойынша таңдалған төрт ақылды қаланың бірі. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, шамамен 43,5 миллиард долларлық өніммен Үндістанның жалпы ішкі өніміне тоғызыншы үлкен үлес қосушы. Висакапатнамның тарихы б.з.д. VI ғасырға дейін жетеді. Оны Андхра Сатаваханалар, Венги, Паллава және Шығыс Ганг әулеттері биледі. Висакапатнам – ежелгі портовый қала, Таяу Шығыс және Риммен сауда байланыстарына ие болған. Кемелер ашық теңізде бекітіліп, Висакапатнам жағалауынан шағын Масула қайықтарымен жүк тиеліп, түсірілетін. Визагапатнам саудагері туралы мәліметтер Шығыс Годавари ауданындағы Бхемесвара ғибадатханасының (1068 ж.) жазуларында кездеседі. Б.з.д. XII ғасырында Визагапатнам гильдия басқарған бекінілген сауда қаласы болды. Еуропалық державалар қалада сауда операцияларын орнатып, XVIII ғасырдың соңында қала француз колониясының билігіне көшті. 1804 жылы басқару Шығыс Индия компаниясына берілді және 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін британдық отаршылдық үкімдігінде қалды. Қалада штаттың бірнеше беделді орталық және мемлекеттік білім беру мекемелері орналасқан, оның ішінде Андхра университеті (AU), Андхра медициналық колледжі (AMC), Үндістан басқару институты (IIM), Үндістан мұнай және энергетика институты (IIPE), Дамодарам Санживайя ұлттық құқық университеті (DSNLU), Үндістан теңіз университеті (IMU) және басқаларының арасында Ұлттық океанография институты бар. Висакапатнам – Үндістан Әскери-теңіз күштерінің Шығыс теңіз командалығының штаб-пәтері. Қала сонымен қатар Оңтүстік жағалау теміржолы аймағының (SCoR) аймақтық штаб-пәтері болып табылады. Қалада ең көне кеме жасау орны және Үндістанның шығыс жағалауындағы жалғыз табиғи порты орналасқан. Висакапатнам порты – Үндістандағы ең көп жүк тасымалдайтын бесінші порт. Қала маңызды туристік орын болып табылады және жағажайларымен, ежелгі буддалық орындарымен және айналасындағы Шығыс Гаттардың табиғи ортасымен танымал. Оны "Тағдыр қаласы" және "Шығыс жағалауының маржаны" деп атайды. 2020 жылы ол World Smart City Awards жүлдесінің "Өмір сүру және қосымшалық" санамында финалист болды. 2023 жылдың 31 қаңтарында қала Андхра-Прадеш штатының астанасы болатыны жарияланды.

Этимология

Жергілікті сенім бойынша, қаланың аты 4 ғасырдағы бір патшаның саяхатымен байланысты. Ол Лоусон шығанағында тоқтап, Вайсакхаға арналған ғибадатхана салған. Бұл ғибадатхана теңіздің астында қалғанмен, оның аты елді мекенге жеткен. Басқа да атаулар бар, мысалы, Чола патшасы Кулотунга I-нің құрметіне Кулотунгапатнам, мұсылман әулиесі Сайед Али Мадани (Ишак Мадани) есімімен Исхакапатнам. Үндістандағы Британ Ост-Индия компаниясының билігі тұсында қала Визагапатнам деп белгілі болды. Валтайр – британдық отаршылдық үкімет қолданған атаудан шыққан тағы бір атау. Жергілікті тұрғындар оны әлі де Визаг деп атайды, бірақ тәуелсіздік алғаннан бері көптеген адамдар оны оның түпкілікті үнділік атымен – Висахапатнам деп атап жүр.

Санкарам

1907 жылы британдық археолог Александр Риа 2000 жылдық буддалық Санкарамды қазбадан тапты. "Санкарам" атауы Сангарамадан (ғибадатхана немесе монастырь) шыққан. Вишакхапатнамның оңтүстігінде орналасқан бұл жер жергілікті тұрғындарда Боджьянаконда деп аталады және Андхра-Прадеш штатындағы маңызды буддалық орын болып саналады. Буддизмнің үш негізгі мектебі (Хинаяна, Махаяна және Ваджраяна) осы жерде гүлденді. Кешен монолиттік ступаларымен, тастан қашалған үңгірлерімен және кірпіштен салынған құрылыстарымен белгілі. Негізгі ступа бастапқыда тастан қашалып, содан кейін кірпішпен жабылған. Қазба жұмыстарынан біздің заманымыздың бірінші ғасырындағы тарихи керамика және Сатавахана монеталары табылды. Лингалакондада тау беткейінде қатарлап орналасқан таспен қашалған монолиттік ступалар да бар. Вихара шамамен 1000 жыл бойы қолданыста болды. Жақын жерде тағы бір буддалық орын – Боджьянаконда орналасқан, онда үңгірлердің тас бетіне Будданың суреттері қашалған. Лигаламеттада таудың беткейіне қатарлап орналасқан жүздеген таспен қашалған монолиттік ступалар бар. Басқа буддалық тартымдылықтарының ішінде реликвия сандығы, үш чайтья залы, құрбандық алаңдары, ступалар және Ваджраяна мүсіндері бар.

Бавиконда

Бавиконда – Вишакхапатнам қаласының солтүстік-шығысында шамамен орналасқан маңызды буддалық мұражайты. Мұнда 16 гектарлық тегіс, жайылған аумақта буддалық қоныс іздері табылды. Буддизмнің Хинаяна мектебі б.з.б. 3 ғасырдан б.з. 3 ғасырына дейін осы монастырда кеңінен таралған. Бавиконда – үш кезеңге жататын 26 құрылыстан тұратын толыққанды буддалық кешеннің қалдықтарын сақтайды. Мұндағы шұңқырдан табылған сүйек фрагментінің Будданың дене қалдықтарына тиесілі деп есептеледі. Телугу тілінде "Бавиконда" сөзі "құдықтар төбесі" деген мағынаны білдіреді. Аталуына сәйкес, Бавиконда – жаңбыр суын жинауға арналған құдықтары бар төбе. Ол Вишакхапатнамнан шамалы қашықтықта орналасқан және маңызды буддалық орын болып табылады. 1982 жылдан 1987 жылға дейін жүргізілген қазба жұмыстары реликвиялық қораптары бар махачайтья, үлкен вихара кешені, көптеген дауысты ступалар, тас бағаналы жиын залы және тіктөртбұрышты залдар мен асхананы ашты. Қазбадан табылған артефакттардың ішінде рим және Сатавахана монеталары, сондай-ақ б.з.б. 3 ғасырдан б.з. 2 ғасырына дейінгі керамикалық бұйымдар бар. Маңызды жаңалық – күлдің көп мөлшерімен бірге табылған сүйек фрагменті, ол Будданың қалдықтары деп саналады. Бавиконда Азиядағы ең көне буддалық орындардың бірі деп есептеледі. Бұл – бір кездері Оңтүстік Үндістанда болған буддалық өркениеттің естелігі, сонымен қатар Индонезиядағы Боробудурды еске түсіреді.

Тотлаконда

Вишакапатнамнан алыс жерде Тотлаконда буддалық кешені орналасқан, ол төбесінде жайғасқан. Маңғамарипета төбесіндегі буддалық кешен, жергілікті тұрғындардың арасында Тоттаконда деп белгілі, Вишакапатнамнан шамамен арақашықтықта, Вишакапатнам-Бхимили жағажай жолында жатыр. Әуеден түсірілген суреттер арқылы табылуынан кейін, Андхра-Прадеш үкіметі 1978 жылы 48 гектар жерді қорғалатын ескерткіш деп жариялады. 1988-1992 жылдар аралығында жүргізілген қазба жұмыстары діни, зайырлы және азаматтық деп жіктелетін құрылымдық қалдықтар мен артефакттарды ашты. Бұл құрылымдарға ступалар, чайтьягрихалар, бағаналы жиналыс залдары, бхандагаралар, асхана (бхожансала), дренаж жүйесі және тас жолдар кіреді. Жер аумағы және Андхра-Прадеш үкіметі оны қорғалатын аймақ деп жариялады. Қазба жұмыстары үш түрлі құрылымдық қалдықтарды анықтады: діни, зайырлы және азаматтық. Құрылымдарға махаступа, он алты тілек ступасы, тас бағаналы жиналыс залы, он бір жартастан қазылған резервуарлар, жақсы төселген тас жолдар, апсидалық чайтья гриха, үш дөңгелек чайтья гриха, екі тілек платформасы, он вихара және үш залы бар ас үй кешені мен асхана (тамақтандыру залы) кіреді. Құрылымдардан басқа, қазбадан табылған буддалық қазыналарға тоғыз Сатавахана және бес римдік күміс монеталары, терракота плиткалары, штукатурлық сәндік бұйымдар, мүсіндік панельдер, тастан жасалған шағын ступа модельдері, аштамангала белгілерімен бейнеленген Будда ізі (яғни Свастиканың, Шривастаның, Нандхьявартаның, Вардхаманаканың, Бхадрасананың, Калашаның, Миньюгаланың және Дарпанның сегіз игі белгілері) және ерте керамика кіреді.

Кейінгі тарих

Вишахапатнам аумағы бұдан кейін Андхраның Венги билеушілеріне тиесілі болды, ал жерді Чалукиялар мен Паллавалар басқарды. Бұл аймақты 10 ғасырдан 16 ғасырға дейін Шығыс Ганга патшасы мен Гаджапати патшалары басқарды. Археологиялық деректерге сүйенсек, Прабхакар және Шығыс Ганга патшалары 11-12 ғасырларда қалада ғибадатханалар салған. 16 ғасырдың аяғында ол Сурьяванши патшасы, Джейпурдың Махараджа Вишванатх Дев Гаджапатидің тікелей билігіне кірді. Алайда 1571 жылдан 1674 жылға дейін ол Голконданың Кутб Шахи патшаларының бақылауына және әкімшілігіне кірді, олар аймақта салық жинау үшін губернатор немесе Фауждар тағайындады. Бұл Фауждар аймақты Шрикакуламнан немесе сол кездегі Чикаколеден басқаратын. 1674 жылы Джейпурдың Махараджасы Вишвамбхар Дев Фауждарды жеңіп, құлдырап бара жатқан Кутб Шахилерден егемендік алды. Вишвамбхар сонымен қатар Голландтық Шығыс Үндістан компаниясын жеңіп шықты, олар жергілікті тұрғындарды, көбінесе теңіз жағасында тұратын балықшыларды ұрлаған деген айып тағылды. Кейіннен оның ұрпағы, Махараджа Рагхунатх Кришна Дев моғолдар тағайындаған көруші Ласкерді жеңіп, аймақты билеп-төстеді. Сондықтан Вишахапатнам 1711 жылы Махараджа Рам Чандра Дев I қайтыс болғанға дейін Джейпур патшалығының құрамында болды, содан кейін оны Хайдарабад низамы иеленді, ол оны британдықтарға тапсырғанға дейін бірнеше онжылдық бойы ғана басқара алды. Тіпті отарлық дәуірде Джейпур патшалары Визагапатнамның Махараджасы немесе Раджасы деп аталды. Франция, Голландия және Шығыс Үндістан компаниясының еуропалық саудагерлері табиғи порты арқылы темекі, күріш, көмір, темір кені, піл сүйегі, муслин және басқа да тоқыма өнімдерін экспорттады. Британдықтар Вишахапатнамды шығыс жағалаудағы маңызды порт ретінде дамытты. Жалари-Петадағы ескі портты бірнеше кемеге ие болған Джейпур махараджасы салған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Махараджа Викрам Дев III өзінің кеме флотын ағылшындарға көмекке жіберді, кейіннен портты Мадрас британ үкіметіне сыйға тартты. 18 ғасырда Вишахапатнам Солтүстік Циркарлардың бір бөлігі болды, бұл аймақ жағалаудағы Андхра мен оңтүстік жағалаудағы Одишаны қамтиды, ол алдымен француз, кейіннен британдықтардың бақылауында болды. Вишахапатнам Британдық Үндістанның Мадрас Президиумына қарасты ауданға айналды. 1804 жылдың қыркүйегінде британдықтар мен француздар порттың жанында Визагапатам шайқасында ұрысқан. Тәуелсіздік алғаннан кейін, бұл аудан ең үлкен болып саналды. Кейін Шрикакулам, Визианагарам және Вишахапатнам аудандарына бөлінді. Қаланың бір бөлігі отаршылдық британдық атымен белгілі, Уолтер; отаршылдық дәуірінде қаланың орталығы Уолтер темір жол станциясы болды және қаланың бір бөлігі әлі күнге дейін Уолтер деп аталады. 2020 жылдың 7 мамырында қалада полимер зауытында улы стирол газы ағып кеткен кезде өнеркәсіптік апат болды. Бұл газдың ағып кетуінен кем дегенде он бір адам қаза тауып, оны Бопал апатымен салыстырды.

География

Қала Шығыс Гаттар мен Бенгал шығанағы арасында орналасқан. Вишахпаттнам қаласы Жағалау Андхра аймағында жатыр. Қала батысында Симачалам тау жотасымен, оңтүстік-шығысында Ярада тауларымен, солтүстік-батысында Камбалаконда жабайы табиғат қорығымен қоршалған. Бұл таулар Вишахпаттнамның экологиялық ортасында маңызды рөл атқарады және 621,52 шаршы километрден аса аумақты құрайды.

Әкімшілік

Үлкен Висакапатнам муниципалдық корпорациясы (GVMC) – қаланың азаматтық қажеттіліктерін қадағалайтын азаматтық орган. Бұл аймақтағы ең ерте муниципалитеттердің бірі – Визаг (Висахапатнам) муниципалитеті 1858 жылы халықтың негізгі инфрақұрылымдық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін құрылған. 1979 жылы ол муниципалдық корпорацияға айналды. Үлкен Висакапатнам муниципалдық корпорациясы 2005 жылдың 21 қарашасында Андхра-Прадеш үкіметінің бұйрығы (G.O.) жарияланғаннан кейін құрылды. Оның құзыреттілігіне Гаджувака, Анакапалле және Бхеемунипатнам муниципалитеттері кіреді. 2011 жылғы халық санауы мәліметтерінде Андхра-Прадеш округтік қалалардың жабдықталу кітабында муниципалдық корпорацияның аумағының кеңейгені көрсетілген.

Вишакапатнам муниципалдық корпорациясы үш заңмен басқарылады. Біріншісі – Мемлекеттік муниципалдық заң, Андхра-Прадеш муниципалитеттер заңы 1965 жылғы, Андхра-Прадеш муниципалдық корпорациялар заңы 1994 жылғы, сондай-ақ Вишакапатнам муниципалдық корпорациясы заңы 1979 жылғы. Қала 9 аймаққа бөлінген. Жақында 19 000 халқы бар бес Бхемили ауылы GVMC құзырына қосылғаннан кейін, округтердің саны 98-ге жетті.

Қалалық сайлау және азаматтық үкімет қызметкерлері

Бұған дейінгі қалалық сайлау 2007 жылы өткен. 13 жылдық үзілістен кейін, сайлау 2020 жылдың 23 наурызында өтуге жоспарланған. Андхра-Прадеш штатының 145 муниципалитеті мен 10 қалалық корпорациясы бойынша өткен соңғы қалалық сайлаудың нәтижелері 30 наурызда жарияланды, нәтижелер дүйсенбі күні мәлімделді. Семендхрадағы 92 муниципалитет ішінде ТДП 65 муниципалитетте, ал YSR Конгресі тоғыз муниципалитетте жеңіске жетті. Жеті қалалық корпорациядан ТДП бесеуін, ал YSR Конгресі екеуін жеңіп алды. Атқарушылық бөлімде инженерлік, халық денсаулығы, кіріс, қала құрылысы, көгалдандыру, білім беру, қаржы, жалпы басқару, жобалар, АТ және электрондық үкімет, сондай-ақ қалалық қоғамдық даму басқармалары бар. GVMC-нің ұйымдық құрылымына тұрақты комитеттер, округтік комитеттер және арнайы комитеттер кіреді. Корпорацияның округтік комитеттері кемінде он округтен тұруы керек, арнайы комитеттер корпорация өз құрамынан тағайындайды, ал тұрақты комитет барлық округтердің төрағаларынан құралады.

Қалалық бюджет

GVMC 2020–21 қаржы жылына белгілі бір бюджет қарастырды. Бұл 2019–20 жылдарға арналған соңғы бюджетпен салыстырғанда артуды көрсетеді. GVMC-нің Кіріс департаменті мүлік салығы, бос жер салығы салу арқылы, сондай-ақ табыс әкелетін кәсіпорындар, су төлемдері және т.б. жинау және басқару арқылы кіріс түйіндейді.

Бас жоспар

2019 жылы Висакапатнам қалалық аймақ даму басқармасының (VMRDA) жоспарлау бөлімі 30 жылдық стратегиялық жоспар болып табылатын "2051 жылға арналған перспективалық жоспар" әзірлеуге кірісті, бұдан бөлек "2041 жылға арналған бас жоспар" да қарастырылуда. "Перспективалық жоспарға" ресурстарды сақтау, аймақтық даму, экономикалық өсім және көлік стратегиялары, жағалау аймағының ережелері, төтенше жағдайларды басқару стратегиялары, халық санының болжамы мен таралуы, жалпы құрылымдық жоспар және іске асыру жоспары сияқты шаралар енгізілуі күтілуде. Тағы бір ұсынысқа Висакапатнам-Ченнай индустриялық дәлізінің (VCIC) аясында Бхогапурам әуежайын қаланың қолданыстағы бизнес орталықтарымен және Атчутапурамдағы өнеркәсіптік кластерлермен байланыстыратын көлік дәлізі кіреді. Ауданда бір муниципалдық корпорация және екі муниципалитет бар. Сонымен қатар, ауданда төрт кіріс бөлімі бар. Кіріс бөліміне I.А.С. дәрежесіндегі Субколлектор немесе коллектордың орынбасары басшылық етеді. Ол өз бөліміндегі істер бойынша юрисдикциясы бар төменгі дивизия судьясы болып табылады.

Заң және тәртіп

Қаладағы құқық тәртібін Вишахапатнам қалалық полициясы сақтайды, оның құрамында полиция комиссариаты бар, оған полиция комиссары жетекшілік етеді және үш орынбасар комиссар әртүрлі аймақтар бойынша көмек көрсетеді. Қазіргі қалалық полиция комиссары – Маниш Кумар Синха мырза. Вишахапатнам метрополиялық аймағын дамыту басқармасы (VMRDA) – бұл GVMC және оның қалалық аймағын, екі корпорацияны, бір муниципалитетті, бір нагар панчаятты және Вишахапатнам мен Визианагарам облыстарының 895 ауылын қамтитын қала құрылысы агенттігі. Аудандық және сессиялық сот Вишахапатнам қаласында орналасқан, сондай-ақ оған отбасылық соттар да кіреді.

Заң шығарушы жиналыс

Қала шегінде сегіз сайлау округі бар. Заңнамалық сайлауларда YSRCP партиясынан М. Шриниваса Рао Бхимли округінен сайланды. 2014 және 2019 жылғы сайлауларда ТДП-ның Г. Ганеш Кумар Вишахапатнам Оңтүстік сайлау округінен сайланды. Визаг Шығысынан Рамакришна Бабу Велгапуди сайланды. Визаг Солтүстік округінен Ганта Шриниваса Рао, ал Визаг Батысынан П. Г. В. Р. Найду сайланды. Гажувакадан Т. Нагиредди, Пендурттиден А. Адип Радж және Анакапалле сайлау округінен Г. Амарнатх сайланды. Осы сегіз округтің ішінде Анакапалли және Пендуртти Анакапалли сайлау округіне жатады. Қазіргі уақытта Вишахапатнамнан сайланған халық депутаты – М. В. В. Сатьянараяна. Төрт депутат ТДП партиясынан, ал қалған төртеуі YSRCP партиясынан сайланды. Қазіргі халық депутаты YSRCP партиясынан.

Азаматтық коммуналдық қызметтер

Висахапатнам қаласын электр қуатымен «Андхра Прадеш шығыс электр тарату компаниясы» (APEPDCL) қамтамасыз етеді. Қаладағы өртке қарсы қызметті мемлекеттік өрт сөндіру бөлімі, Андхра-Прадеш мемлекеттік апаттарға қарсы ден қою және өрт сөндіру департаменті, Шығыс аймағы (AP Fire) жүзеге асырады. Қалалық сумен жабдықтау негізінен үш қызмет резервуарларында сақталады: Қалалық қызмет резервуары, Дварканагар; Жоғары деңгейдегі қызмет резервуары, Т. Б. Жол, Үстірмелер және Сырдамалы үй су қоймасы, Уолтер Үстірмелер. Қала контурлар бойынша 14 блокқа бөлінген, әр блок жеке резервуарлармен қамтамасыз етіледі. Жүйенің әртүрлі сегменттеріне 35 резервуар қызмет көрсетеді. Тұрғын үйлерді сумен қамтамасыз ету негізінен қоғамдық крандар және үйлерге қосылымдар арқылы жүзеге асырылады. Жер асты суларының көзі ретінде 2072 бұрғылау ұңғымасы бар. 2015 жылғы есеп бойынша, «GVMC негізінен шикі сумен жабдықтау үшін жер бетіндегі суға сүйенеді және қаланың 54,9 пайызын тұрмыстық деңгейдегі құбыр желісі арқылы қамтамасыз етеді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, күніне шамамен 66 миллион литр (MLD) су тапшылығы бар. Сондай-ақ, қаланың тек 50 пайызы ғана жер асты дренаж желісіне қол жеткізе алады. Бұл соңғы он жылда қаланың өсуіне және Бхемили, Анакапалли сияқты шеткі ауылдардың GVMC-нің құзырына кіруіне байланысты. GVMC жер асты дренаж желісін кеңейту жобасын қолға алды. Жаңа жоба шамамен 8000 үй шаруашылығын жер асты дренаж желісімен қамтамасыз етеді. Желі Венката Пурам және Виманнагардағы сорғы станцияларының басқару аймағында және олардың айналасында салынады. 2015 жылы қалалық корпорация күніне 920 тонна қалдық өндірді. 2007 жылдан бері барлық аудандардан шығарылған қалдықтар Капулуппадағы қоқыс полигонына тасымалданады.

Экономика

Вишакапатнам – әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан 100 қаланың бірі, оның ЖІӨ 43,5 миллиард долларға жетеді. Бұл Үндістанның ең бай қалаларының тоғызыншысы. Порттың әдеттегі теңіз өнімдерін экспорттау мүмкіндігі және 2015 қаржы жылында ол құн бойынша басқа порттардан басып өтті. Вишакапатнам және Гангаварам порттары – қаланың екі порты, ал біріншісі 2016–2017 қаржы жылында жүк айналымы бойынша көшбасшы болды. "Хиндустан" кеме жасау шебі әскери-теңіз флотын құру және жөндеумен айналысады.

Ақпараттық технологиялар

Соңғы уақыттағы IT-сектордағы өсім жергілікті экономиканы жақсартты. 2016–2017 жылдары Висакапатнамдағы IT индустриясы өзінің айналымының артуын көрді, ол 350-ден астам фирмамен, ал 2013–2014 жылдардағы көрсеткіштермен салыстырғанда өсті. Санрайз Стартап Вилиджі, инкубациялық орталық және Финтек Валли Визаг қаланы Андхра-Прадеш штатының жаһандық финтех астанасы ретінде ілгерілету мақсатында құрылды. 2019 жылдың 15 ақпанында Андхра-Прадештің сол кездегі бас министрі Н. Чандрабау Найду «Миллениум IT Tower 1» ашылуына қатысты, ал «Миллениум IT Tower 2» қаланы финтех инвестицияларын тарту үшін құрылыс кезеңінде. IBM, Wipro, Tech Mahindra, Kenexa, Infotech, Miracle Software Systems, Conduent, Cyient, Paytm, Concentrix, Sutherland, HSBC сияқты көптеген ұлттық және халықаралық IT/ITeS және финтех компаниялары бар. Fintech Valley-де Google X, Лалит Ахуджаның ANSR Consulting, Franklin Templeton, Innova Solutions сияқты қосымша инвестициялар күтілуде. Brandix India Apparel City – елдегі ең ірі тоқыма паркі және бір орында 15 000-нан астам әйел қызметкерді жұмысқа орналастыру бойынша рекордты иеленеді.

Фармацевтикалық өнеркәсіп

Висакапатнамның маңындағы Паравадада құрылған "Жавахарлал Неру Фарма Сити" (JNPC) компаниясында "Хоспира", "Майлан", "Эйсай", "Реддиз Лаб", "Арубиндо Фарма", "Торрент Фарма", "Дивис Лаб" сияқты ірі фармацевтикалық компаниялар орналасқан. "Андхра Прадеш Медтех" компаниясы – Индиядағы алғашқы ультрамодерн медициналық жабдықтарды өндіру және сынау орталығы, ол өндірушілер мен инноваторларға ашық. Висакапатнам маңында марганец кенінің қоры бар болғандықтан, ферроқорытпа зауыттары кеңінен таралған. Қала маңындағы боксит қорының арқасында AnRak Алюминий және Jindal Алюминий сияқты алюминий өңдеу зауыттары дамуда. Висакапатнам – Висакапатнам мен Какинада арасында жоспарланған Мұнай, Химия және Мұнай-химиялық Инвестициялық Аймағының (PCPIR) бір бөлігі. PCPIR 1,2 миллион жұмыс орнын құруды және жобаланған инвестиция көлемін қажет етеді. NTPC Limited компаниясының Симхадри үлкен жылу электр стансасы 1000 МВт-тан 2000 МВт-қа дейін кеңейтілуде. Hindujas компаниясы Висакапатнам ауданында 1070 МВт қуаттылықтағы жылу электр стансасын салуға кірісті. NTPC компаниясы Висакапатнам ауданында импорттық көмірге негіделген 4x1000 МВт жылу электр стансасын салуда, бұл үшін инвестициялар қажет.

Көршіліктер

Жылдар бойы Вишакапатнам балықшылар ауылынан көшелері қыжыр-қияр сауда орталығына айналды. Қаланың ең танымал аудандары: Әлипурам, Арилова, Асилметта, Дуарака Нагар, Гажувака, Гопалапатнам, Джагадамба орталығы, Лоусонс Бэй елді мекені, Пендуртхи, Маддипалалем, Мадуравада, MVP елді мекені, Рушиконда, Сейтаммадара, Сирипурам, сондай-ақ Анакапалле, Бхемунапатнам, Дуввада, Паравада, Коммади және Тагарапуваласа сияқты жартылай ауылдық аймақтар.

Көрнекті орындар

Вишакапатнам – Андхра-Прадеш штатының маңызды туристік орталықтарының бірі. Қала өз жағажайларымен, үңгірлерімен, Шығыс Гат тауларымен және жануарлар дүниесінің қорықтарымен танымал. Қаланың аумағының шамамен 30 пайызы жасыл желекке оранған. Қаланың басты көрікті жерлеріне Долфин мұрыншасы, маяк, Кайласагири, Beach Road, VMRDA саябағы, Висаха мұражайы және Мацьядарсини (аквариум) жатады. INS Курсура суасты кеме мұражайы мен суастына қарсы күрес ұшағы TU 142 ұшақ мұражайы, бірін-біріңізге қарама-қарсы орналасқан, соғыстарда аулаушы мен ауланғанды бейнелейтін әлемдегі жалғыз мұндай кешен. Қаладағы Индира Ганди атындағы зоологиялық бақта әртүрлі жануарлар түрлері бар. Вишакапатнам мен Бхеемунипатнам арасында орналасқан Эра Матти Диббалу (қызыл құм төбелері) елдегі геологиялық мұра орындарының бірі болып табылады. Бұл туристік орын қазір мұра ретінде қорғалып, сақталуда. Висаха-Бхимили жағажайының жанындағы 33 акр жерде орналасқан Доктор Раманаиду атындағы киностудиясы түсірілімдерге арналған маңызды орындардың бірі. Әлемдік Телугу федерациясы мен Вишакапатнам қалалық даму басқармасы Кайласагири тауының үстінде Телугу Самскрутика Никетханамын құрды. Өзінің жетістіктеріне тағы бір құлпынай қосып, Вишакапатнам Үдемелі қалалық саябақта ашылған Үндістандағы ең биік музыкалық фонтанға ие. 360 градусқа тік осцилляция жасайтын бұл фонтан түрлі түстердегі цифрлық музыканың ырғағымен билейді. Бенгал шығанағының жағалауындағы жағажайларға RK Beach, Rushikonda Beach және Mangamaripeta Beach жатады. Сонымен қатар, Yarada, Bheemili, Lawson's Bay, Tenneti, Sagar Nagar, Thotlakonda және Gangavaram жағажайлары да бар. Бора үңгірлері 1807 жылы британдық геолог Уильям Кинг ашқан. Тида (экотуризм жобасы) және Андхра-Прадеш орман департаментіне қарасты Камбалаконда жабайы табиғат қорығы қала маңындағы жабайы табиғатты қорғау орындары болып табылады.

Мәдениет

Қала діни әртүрлілікті қабылдайды, индуизм ислам, христиандық және буддизммен қатар басым дін болып табылады. Телугу тілі қалада кеңінен қолданылады, бұл қаланың көпұлтты мәдениетін көрсетеді, сонымен қатар одия, хинди, тамил және малаялам тілдерінде сөйлейтін көптеген адамдар бар. Висахапатнам Оңтүстік Үндістан және батыс тағамдарының үйлесімін ұсынады, соның ішінде «Мури қоспасы» және Араку аңғарының бамбуктан жасалған тауығы сияқты танымал тағамдар бар. Қала Макар Санкранти, Угади, Винаяка Чавити, Дивали және Дасара сияқты түрлі мерекелерді тойлайды. Крикет ең танымал спорт түрі, Д. Я. С. Раджашехра Редди АСАВДСА Крикет стадионы сияқты жабдықтармен қамтамасыз етілген. Бұған қоса, қалада Телугу Самскрутика Никетанам мұражайы, Субмарина мұражайы, TUV және Harrier ұшақтары мұражайлары орналасқан.

Ақындар

Қаладан шыққан көрнекті ақындардың қатарында Шри Шри, Голапуди Марути Рао, Сиривеннела Сейтарама Састри бар.

Діни орындар

Қаланың солтүстігінде орналасқан Нарасимха құдайының Симачалам ғибадатханасы және Шри Канака Маха Лакшми ғибадатханасы сияқты кейбір діни орындар да зор маңызға ие. Жақында жүргізілген археологиялық қазбалар бұл аймақта буддизмнің басымдығын көрсетті, ал Будхарам, Салигудам, Шанкарам және Девипурам сияқты орындар мұра нысандары ретінде танылды.

Көлік

Қалалық жолаушылар көлік құралы ретінде қалалық автобустар мен авторикшаларды басымдықпен пайдаланады, одан кейін мотоциклдер мен жеке автомобильдерді. Алыс қашықтыққа саяхаттау үшін жол және теміржол көлігі қолайлы, оларды Дуарка автобус станциясы мен Висахапатнам теміржол станциясы қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Висахапатнам порты мен Висахапатнам әуежайы сияқты теңіз және әуе көлігі инфрақұрылымы да бар. APSRTC Дуарка автобус станциясынан қалалық, аудандық және мемлекетаралық автобус қызметтерін іске асырады. Пендуртти мен Симхачаламның екі дәлізіндегі жылдам автобус жүйесімен қатар, 150 бағыт бойынша 600-дан астам қалалық автобус жүріп тұрады. Автобустардан өзге, қала көшелерінде 25 мыңға жуық авторикша қозғалады, олар қосымша қалалық көлік қызметін ұсынады. Waltair теміржол бөлімшесіндегі ең жоғары табыс осы бөлімшеге тиесілі. Ол күніне орташа 20 000–25 000 жолаушыға қызмет көрсетеді, мерекелерде бұл көрсеткіш 40 000-ға дейін жетеді. Висахапатнам метрополитені – жоспарланған метро жобасы. 2013 жылғы мәліметтерге сәйкес, қаладағы көлік түрлерінің үлесі: автобустар – 18%, авторикшалар – 9%, мотоциклдер – 15%, жеке автомобильдер – 2%, ал моторлық көлік құралдары емес (велосипедтер және жаяу жүргіншілер) – 55%. NH16, маңызды тас жол және Алтын Төртбұрыш жүйесінің бір бөлігі, қаланың сыртынан өтеді. 2018 жылы Висахапатнам әуежайы 2 815 205 жолаушыға қызмет көрсетті, бұл өткен жылға қарағанда 16,8%-ға артық. Ол сол жылы барлығы 23 264 ұшақты қабылдады. Висахапатнам порты – Үндістандағы 13 ірі порттың бірі және Андхра-Прадеш штатындағы жалғыз ірі порт. Ол жүк көлемі бойынша Үндістандағы екінші ірі порт болып табылады. Ол Үндістанның шығыс жағалауында, Ченнай және Калькутта порттарының арасында орналасқан. Висахапатнам мен Андаман және Никобар аралдары арасында круиздік кемелер жүріп тұрады.

Білім

Бастауыш және орта білім мемлекеттік, мемлекеттік қолдауы бар және жекеменшік мектептерде, штаттың Мектеп білімі департаменті басшылығымен жүзеге асырылады. 2016–2017 оқу жылына қатысты мектептер туралы ақпарат бойынша, қалалық Висакапатнамда 434 мектепте 144 268 (Батыс: 144 268) оқушы білім алды. Орталық орта білім беру кеңесі, орта мектеп аттестаты немесе Үндістанның орта білім беру аттестаты – түрлі мектептерде қолданылатын әртүрлі оқу бағдарламалары. Оқу ағылшын және телугу тілдерінде жүргізіледі. Сент-Алойзиус ағылшын-үнді ұлдар гимназиясы – 1847 жылы құрылған қаладағы ең көне мектеп. Висакапатнам аудандық орталық кітапханасы үкімет тарапынан қолдау көрсетіледі және Дуарака Нагарда орналасқан. Үкімет, Андхра-Прадеш әлеуметтік қамқорлық тұрғын үйлері және жекеменшік мекемелерде ондаған кіші колледждер бар. Андхра университеті – Университеттер грант комиссиясының схемасы бойынша бекітілген жалғыз автономды колледж. А. В. Н. колледжі – қаладағы ең көне білім беру мекемелерінің бірі. Оған, сондай-ақ, Сарала Бирла академиясының қолдауымен Үндістан қаптама институты (IIP), BITS Pilani және Бирла халықаралық мектебі де кіреді. Үнді теңіз университеті (IMU) Үндістан үкіметінің Парламент актісімен (2008 жылғы Үнді теңіз университеті туралы заң) құрылған орталық университет. IMU теңіз саласындағы кадрлық ресурстарды дамытуға септігін тигізуге дайын. Қалада сондай-ақ Ұлттық океанография институты бар. Басқару институты, Мұнай және энергетика институты – ұлттық маңызы бар басқа да мекемелер.

Әскери-теңіз базасы

Висахапатнам – Шығыс әскери-теңіз командасының штаб-пәтері, әскери-теңіз ғылыми-технологиялық зертханасы (DRDO зертханасы), сапаны қамтамасыз етудің бас мекемесі (CQAE), EFS кеңсесі, 1949 жылы құрылған әскери-теңіз кемежайы және INS Вирбаху, INS Карна, INS Калинга, INS Самудрика, INS Сатавахана және INS Дега сияқты әскери-теңіз базалары орналасқан қала. Үлкен инвестициямен INS Рамбилиде Индиядағы алғашқы арнайы атомдық суасты кемелері базасы салынуда. Индияның алғашқы атомдық суасты кемесі INS Арихант осы әскери-теңіз кемежайында құрылды, ал "Бхарат Дайнамикс" компаниясы торпедалар өндірісін бастады. Қалада сонымен қатар, Индияның жағалау күзетінің кемелері мен кеңселері де бар. Әскери-теңіз кеме жасау мектебі сияқты бірнеше әскери-теңіз оқу орындары да осы қалада орналасқан.

Ғылыми-зерттеу ұйымдары

Баба атомдық зерттеу орталығы (БАРК) елдегі екінші зерттеу мекемесін (Тромбайдан кейін) аудандағы Атчутапурам ауданында орналастырған. Сонымен қатар, мұнда Ұлттық мұхитты зерттеу институты мен Үндістан метеорологиялық департаментінің кеңселері де бар.

Спорт

Крикет – ең танымал спорт түрі, одан кейін теннис пен футбол. Висахапатнамда бірнеше жергілікті крикет командалары бар, олар аудандық және аймақтық матчтарға қатысады. Гулли крикеті (көшелер мен саябақтарда ойналатын крикет түрі) жергілікті жастар арасында танымал спорт түрі болып табылады. 2002 жылы Хайдарабадпен бірге Висахапатнамда 32-ші Ұлттық ойындар өтті. Қалада жеті крикет стадионы бар, олар Ранжи Трофи матчтары үшін пайдаланылады; осы стадиондардың екеуі бір күндік халықаралық (ODI) матчтар үшін пайдаланылды. Индира Приядаршини стадионы, сондай-ақ Муниципалдық корпорация стадионы деп аталады, 1988 жылдың 9 желтоқсанында алғашқы ODI матчын және 2001 жылдың 3 сәуірінде соңғы ODI матчын қабылдады. Стадионның жұмысы тоқтатылып, жаңа Д. Я. С. Раджашехра Редди атындағы халықаралық крикет стадионы пайдалануға берілді, PM Palem орналасқан. Д. Я. С. Раджашехра Редди халықаралық крикет стадионы Андхра крикет қауымдастығының үйі болып табылады. Онда Ранжи Трофи, бір күндік және тестілік халықаралық ойындар тұрақты түрде өткізіледі. Стадион Андхра крикет командасының үй алаңы болып табылады. Стадион бейтарап алаң ретінде IPL матчтарын да қабылдады. Онда 2016 жылдың 17 қарашасында Англияға қарсы алғашқы тестілік матч өтті. Порт Трасттың Алтын мерейтойы стадионы – Висахапатнамдағы екінші үлкен стадион, ол 19 жасқа дейінгі жастар арасындағы халықаралық матчтарды қабылдады. Сондай-ақ, ол 2014 жылы Телугу Титанс командасының үй алаңы ретінде Про Кабадди Лигасының маусымын қабылдады. Грейтер Висахапатнам муниципалдық корпорациясы салған Сверна Баратхи жабық стадионы әртүрлі жабық спорт түрлеріне арналған, ал GVMC Аква Спорт кешені, жүзу және су спорты үшін арналған орталық, жағалау жолының жанында орналасқан. Рашиконда жағажайында серфингпен айналысу кең таралған. Чинтапаллидегі көркем қаладағы суға батыру туристерді барлық жақтан қызықтырады.

Медиа

Қаладағы телугу тіліндегі күнделікті басылымдар: Енаду, Андхра Жйоти, Сакши, Андхра Бхуми, Андхра Прабха, Ваарта, Сурьяа, Пражасакти және Висалаандра. Жергілікті тілден өзге, "The Hindu", "The Times of India", "Deccan Chronicle", "The Hindu Business Line", "The New Indian Express" және "The Hans India" сияқты ағылшын тіліндегі газеттер де бар.

FM станциялары

Радио Сити – 91.1 – Телугу / хинди
Big 92.7 FM – 92.7 – Телугу / хинди
Қызыл FM – 93.5 – Телугу / хинди
Радио Мирчи – 98.3 – Телугу
AIR Бастауыш – 101.6 – Телугу
AIR FM Rainbow – 102.0 – Телугу
Висаха FM – 105.6 – Телугу
Гьян Вани – 106.4 – Телугу / ағылшын / хинди