Кіріспе

Хаммам (ресми атауы Хаммам Метту немесе Комбаметту) – Үндістанның Телангана штатындағы Хаммам ауданындағы қала. Штаттың төртінші ірі қаласы болып табылады. Хаммам ауданының және Хаммам кенттік әкімшілігінің орталығы. Штаттың астанасы Хайдарабадтан шамамен шығысқа қарай, Сурьяпеттен, Варангалдан және Андхра-Прадеш штатының астанасы Амараватиден солтүстікке қарай орналасқан. Муннеру өзені қаланың батыс жағынан ағып өтеді. 2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Хаммам қалалық агломерациясының халқы 313 504 адамды құрайды.

Этимология

Тарихи жазбалар қаланың Стамбхадри, Камбаметту, Хаммамметту, Кама Метт және "Камма Метт" сияқты әртүрлі аттарымен белгілі болғанын көрсетеді. Бұл атау сондай-ақ "Кома Мет" және "Хаммаммет" деп ағылшын тіліне бейімделген.

Тарих

Қамамм деген атау – бұл жергілікті тұрғындар үшін маңызды қасиетті орын – Нарасимхасвами Гуттаның бас құдайы Нарсимха Свамидің есімімен аталған. Қамамм қаласының аты бұрын Стамбадри деп қойылған, себебі қалада Нарсимха Свами храмы бар. Қала Кришна өзенінің саласы – Муннеру өзенінің жағасында орналасқан. Қамам ауданының Телангана тарихында маңызды орны бар. 1901 жылдан 1981 жылға дейін Қамам қаласы тоғыз мың халқы бар шағын елді мекеннен жүз мың тұрғыны бар қалаға дейін өсті. 1942 жылы қала муниципалитет ретінде құрылды. 1952 жылдан 1987 жылға дейін оның басшыларын сайлау үшін бес рет сайлау өтті. Талуқ әкімшілігінің орталығы болған Қамам қаласы 1953 жылдың 1 қазанына дейін үлкен Варангал ауданының құрамында болды. Варангал ауданының бес талуғы – Қамам, Мадхира, Йелланду, Бургампаду және Палонча (қазіргі Котагудем) бөлініп, Қамам ауданы құрылды, ал Қамам аудан орталығы болды. 1959 жылы Бхадрачалам кіріс бөліміне Шығыс Годавари ауданының Бхадрачалам және Нугуру Венкатапурам талуқтары қосылды, олар Годавари өзенінің арғы бетінде орналасқан. Географиялық жақындық және әкімшілік тиімділік тұрғысынан бұл қадам жасалды. 1973 жылы Мадхира және Котагудем талуқтарынан Сатупалли штаб-пәтерімен жаңа талуқ бөлінді. 1976 жылы төрт жаңа талуқ құрылды: Тирумалаяпалем, Судималла, Асвараопета. Қамам ауданы бастапқыда үлкен Варангал ауданының бір бөлігі болған. Қамам тарихы азаттық күресіне қатысқан көптеген көшбасшыларды көрсетіп тұр, мысалы, бірінші буын коммунистері Перавели Венката Раманаия, Пендяла Сатьянараяна Рао, Сарвадевабхатла Раманатам, К. Л. Нарсимха Рао, Манчиканти Рамкишан Рао және Чиравури Лаксминарасаия – Қамамның алғашқы муниципалды төрағасы; Конгресс көшбасшылары Мадапати Хануманта Рао, Чепури Ненканна, Мадапати Рамачандра Рао, Сардар Джамальпурам Кешава Рао, Боммаканти Сатьянараяна Рао, Хаягрива Чарри және Низам Раштра Вимочанам Джалагам Венгала Рао, бұрынғы АП бас министрі, профессор К. Венката Рамиа, KU-дың негізін қалаушы және вице-президенті.

Топография

Қамамм теңіз деңгейінен орташа есеппен 108 метр (390 фут) биіктікте орналасқан.

Су тасқыны

Қамам штаттың қалған бөліктеріне қарағанда жыл сайынғы жауын-шашын мөлшері жоғары болып келеді. Жылдық жауын-шашын көбінесе муссондық маусымда жауады. Қамам Кришна өзенінің саласы – Муннеру өзенінің тасқынынан да зардап шекті. 2007 жылы өзен тасқыны үш күндік қатты жаңбырдан кейін Боккалагадданы суға батырып жіберді. 2009 жылы да тағы тасқындар болып, аймақ суға жайылды. Сонымен қатар, қоршау салу жөніндегі ұсыныс та қарастырылып жатыр. "Азық-түлік корпорациясы" акционерлік қоғамының Қамамдағы қоймалары су тасқынынан зардап шеккендерге үздіксіз азық-түлікпен қамтамасыз етеді.

Демография

2011 жылғы халық санауы бойынша, 2011 жылы Хаммамның (қалалық және ауылдық аймақтарды қоса алғанда) халқы 313 504 адамды құрады, оның ішінде ерлер саны 155 461, ал әйелдер саны 158 043 – яғни, әр 1000 еркекке 1017 әйел шақалдайды. Хаммам қаласының халқы 250 182 адамды құрайды, ал ауылдық аймақтың халқы 63 322 адамды құрайды. 0-6 жас аралығындағы балалардың саны 32 172, оның ішінде ұлдар 16 725, қыздар 15 447 – яғни, әр 1000 адамға 924 бала. Орташа сауаттылық деңгейі 79,40% (7 және одан жоғары жастағылар үшін) құрап, 223 380 сауатты адамды қамтиды, бұл мемлекеттік орташа көрсеткіштен (67,41%) айтарлықтай жоғары.

Басқару

Хаммам қалалық корпорациясы – қаланың әкімшілік органы. Хаммам – Телангананың 1000 жылға жуық тарихы бар тарихи қалаларының бірі. Бұл Хаммам ауданының орталығы. Қала 1942 жылдың 24 наурызында муниципалитет ретінде құрылған және 2001 жылы арнайы дәрежелі муниципалитет деңгейіне көтерілген. Әкімшілік тұрғысынан Хаммам 11 кіріс және 41 сайлау округіне бөлінеді. 2012 жылдың 19 қазанында Хаммам муниципалитеті муниципалдық корпорация деп жарияланды, сонымен қатар қаламен бірге дамыған 9 ауылдық кеңес қосылды. Қазіргі уақытта Хаммамда 20 кіріс бөлімі және 60 сайлау бөлімі бар. Муниципалдық корпорацияның аумағы 93,45 км² құрайды.

Мәдениет

Бхакта Рамадасу Кала Кшетрам – мемлекеттік үкімет Шри Бхакта Рамадасу (Канчерла Гопанна) есімімен салған беделді ұлттық театр. Бхакта Рамадасу Шри Раманың адамы және Карнатик музыкасының композиторы болған.

Көрнекті орындар

950 жылы Какатия әулеті салған Қамамм бекінісі қалаға қарап тұрған төбеде орналасқан. Лакарам көлі – тағы бір танымал туристік орын. Бұлардан өзге, қала төңірегінде Бхадрачалам, Парнасала, Нелакондапалли, Кусуманчи сияқты көптеген қызықты жерлер бар.

Экономика

2023 жылы Годрей Агровет Хаммамда интеграцияланған пальма майы кешенінің құрылысын бастады. Бұл нысанға жұмсалатын инвестиция шамамен 300 крор рупиге жуық болады деп бағаланады.

Ақпараттық технологиялар

ҚР ИТ және өнеркәсіп министрі Қ.Т.Рама Рао Қамам қаласында IT-хабты ашты. 42 мың шаршы фут көлемдегі бес қабатты IT-мұнара 27 крор рупийге салынды. 19 компания IT-хабта жұмыс бастауға тіркелді, ол жұмыссыз жастарға жұмыс мүмкіндіктерін ұсынады. Министр сондай-ақ, IT-хабтың екінші кезеңі үшін үкімет жақын арада 20 крор рупий бөледі деп мәлімдеді.

Жол

Қамам Телаңғана мемлекеттік автокөлік корпорациясы автобус станциясы – Телаңғана штатындағы екінші ірі және жабдықталуы жақсы автобус станциясы. Онда 40 платформа бар, және Телаңғана, Андхра-Прадеш, Карнатака, Чхаттисгарх және Одиша штаттарындағы, сондай-ақ Хайдарабад, Варангал, Каримнагар, Низамабад, Бангалор, Визаг, Виджаявада, Тирупати, Неллоре, Гунтур, Элуру, Раджамундри, Какинада, Шрикакулам, Джагадалпур және Байладилла (Чхаттисгарх), Корапут және Джайпур (Одиша) қалаларына қатынайтын үлкен автобус паркі қызмет көрсетеді. Қаламдық автобустар "Қамам қалалық қызметі" деген атпен қала және қала маңындағы аудандардағы әртүрлі бағыттарда жүреді. Жақын арада TSRTC қала ішінде және айналасындағы ауылдарға қалалық қызмет көрсету үшін жаңа қалалық автобус депосын ашады. FAME бағдарламасы бойынша TSRTC Қамам аймағына 50 электр автобусы келіп түседі.

Теміржол

Қамам теміржол станциясы қалаға теміржол байланысын қамтамасыз етеді, ол Жаңа Дели-Ченнай басты жолының Казипет-Виджавада бөлігінде орналасқан. Ол Оңтүстік-Орталық теміржолы аймағының Секундерабад теміржол бөлімшесі басқаруында. Станция Үндістан теміржолымен қызмет көрсетеді және Үндістанның барлық аймақтарымен теміржол арқылы жақсы байланысты. Күн сайын станцияға 98 пойыз келіп, кетіп тұрады, олар күніне 160 000-нан астам жолаушыны елдің түкпір-түкпіріне жеткізеді. Қамам теміржол станциясы "NSG3" санатындағы станциялардың арасында екінші таза станция деп жарияланды.

Білім

Қамамның төңірегінде Қамам фармацевтикалық ғылымдар колледжі, Браунс фармацевтикалық колледжі сияқты түрлі фармацевтикалық колледждер мен MBA, MCA және инженерлік колледждер бар, мысалы, Сверна Бхаратхи ғылым және технология институтының инженерлік колледжі, Вазир Сұлтан инженерлік колледжі. Мамата медициналық колледжі де қаладағы оқу-әрекеттік аурухана болып табылады. SR & BGNR Degree және KMDC Degree & PG колледждері мегалиттік ескерткіштерде археологиялық зерттеулер жүргізеді. Топтық, полиция және мұғалімдік лауазымдар сияқты конкурстық емтиханға дайындалу үшін Right Choice IAS академиясы бүкіл Қамам ауданындағы ең танымал оқу орталығы. 2023-2024 оқу жылында Қамамда оқуды бастауға мемлекеттік медициналық колледжке соңғы мақұлдама берілді. Мемлекеттік медициналық колледж 2023 жылдың қыркүйек айында ашылды.

Медиа

Қаладағы негізгі телугу газеттері – Sakshi, Eenadu, Andhra Bhoomi, Andhra Prabha, Vaartha, Suryaa, Prajasakti, Nava Telangana және Vishalandra. Қаладағы негізгі ағылшын тіліндегі газеттер – The Hindu, Telangana Today, The Times of India, Deccan Chronicle, The Hindu Business Line, The New Indian Express және The Hans India. Электрондық бұқаралық ақпарат құралдарына HMTV, ETV және Sakshi жатады.

Спорт

Сардар Пател стадионы – спорт кешені, жабық стадион, жүзу бассейні, крикет торлары, коньки тебу алаңы, волейбол, баскетбол және теннис корлары бар, барлық қажетті жабдықтармен жабдықталған стадион. Футбол алаңының айналасында жүгіру жолы бар.

Фестивальдар

Қалалық әйелдер Батукама мерекесін тойлайды, бұл гүлдерден құралған тоғыз күндік фестиваль, онда олар құдайға түрлі гүлдер арнап табынады. Әйелдер Батукамаларын өздерінің жақын жердегі ғибадатханасына әкеліп, содан кейін Батукаманың айналасында ырғақты түрде қол шапалақтап, ән салып, билейді. Батукамамен бірге, Боналу да 2014 жылдың 15 маусымында мемлекеттік мереке деп жарияланды.

Ас мәзірі

Қаланың асханасы негізінен Оңтүстік Үндістан тағамдарынан құралған. Идли, доса, вада, Рава Бонда, Майсур Бонда, Парота және Пури – таңғы асқа арналған танымал тағамдар. Басты тағам ретінде түрлі дәмдес сорпалар мен айран қосылған күріш жеміледі, олардың ең танымал түрі – Бирьяни. Харис және Халим деген арнайы тағамдар Рамазан айында дайындалатын дәстүрлі тағамдар болып табылады.