Торрент протоколы: Файл алмасудың өзара желісі

Кіріспе

Торрент, сонымен қатар BitTorrent файлдарды бөлісу протоколы, – бұл өзара файлдарды бөлісу (P2P) үшін қолданылатын байланыс протоколы, ол пайдаланушыларға деректерді және электрондық файлдарды Интернет арқылы орталықтандырылмаған түрде таратуға мүмкіндік береді. Протоколды Rainberry, Inc. әзірлеген және күтіп келеді, алғаш рет 2001 жылы жарияланған. Файлдарды жіберу немесе алу үшін пайдаланушылар интернетке қосылған компьютерлерінде BitTorrent клиентін пайдаланады, ол әртүрлі есептеу платформалары мен операциялық жүйелер үшін қол жетімді, соның ішінде ресми клиент. BitTorrent трекерлері таратуға қол жетімді файлдардың тізімін ұсынады және клиентке файлдарды бөлісе алатын "тұқымдар" деп аталатын пайдаланушыларды табуға мүмкіндік береді. BitTorrent арқылы жүктеу HTTP ("тікелей жүктеу") және FTP-ден жылдамырақ, себебі өткізу қабілетін шектейтін орталық сервер болмайды. BitTorrent – телешоулар мен бейнеклиптерді қамтитын цифрлық бейне файлдары немесе әндерді қамтитын цифрлық аудио файлдары сияқты үлкен файлдарды беруге арналған ең көп қолданылатын протоколдардың бірі. Cachelogic жүргізген зерттеуге сәйкес, 2004 жылы BitTorrent жалпы интернет трафигінің үштен бір бөлігін құрады. Sandvine мәліметінше, 2019 жылға дейін BitTorrent маңызды файлдарды бөлісу протоколы болып қала берді, интернет трафигінің айтарлық бөлігін құрады – төмендетілген трафиктің 2,46% және жоғарылатқан трафиктің 27,58%, бірақ содан бері бұл көрсеткіш айтарлықтай төмендеді.

Тарих

Буффало университетінің түлегі, бағдарламашы Брам Коэн 2001 жылдың сәуірінде протоколды жобалап, 2001 жылдың 2 шілдесінде алғашқы нұсқасын жариялады. BitTorrent v2 бұрынғы нұсқалармен үйлесімді жұмыс істеуге бағытталған. Жаңартудың басты себебі – бұрын қолданылған SHA 1 шифрлау хэш-функциясы енді әзірлеушілер тарапынан қауіпсіз деп саналмайды, сондықтан v2 SHA 256 қолданады. Үйлесімділікті сақтау үшін v2 торрент файл форматы гибридтік режимді қолдайды, онда торренттер жаңа және ескі әдістер арқылы хэштелді, файлдар v1 және v2 желілеріндегі пайдаланушылармен бөліседі. Ерекшеліктерге қосымша жаңарту – торрентті қосудан файлдарды жүктеу уақытын үдету және файлдардың зақымдануын дәл тексеру үшін хэш-ағаш қосу. Сонымен қатар, әрбір файл жеке хэштелді, бұл желідегі файлдардың қайталануын болдырмауға мүмкіндік береді, егер бірнеше торрентте бірдей файлдар болса, бірақ сеяушылар файлды тек кейбіреулерінен ғана бөліссе, басқа торренттердің жүктеушілері де сол файлды жүктей алады. Файл хэштерін трекерлерде, торрент индекстеу қызметтерінде көрсетуге болады, осы арқылы файлдардың хэштері бойынша желілерді іздеуге болады. Бұл хэштер әдеттегі SHA 256 файл хэштерінен өзгеше және арнайы құралдар арқылы алуға болады. V2 үшін магниттік сілтемелер де гибридтік режимді қолдайды, бұл ескі клиенттермен үйлесімділікті қамтамасыз етеді. Жоба 2019 жылдың қаңтар айында Tron негізгі желісінде іске қосылды. BitTorrent пайдаланушыларына BitTorrent жылдамдық қосымшасында токендерді пайдаланып жүктеу жылдамдығын арттыру мүмкіндігі берілді. Сонымен қатар, BitTorrent-тің орталықтандырылмаған файл алмасу протоколы BTFS 2019 жылдың қазан айында негізгі желіде қолға алынды.

Іздеу

BitTorrent протоколы торрент файлдарын іздеуге мүмкіндік бермейді. Осының салдарынан, салыстырмалы түрде аз ғана веб-сайттар көптеген торренттерді хостинг қызметін көрсетеді, олардың көпшілігі авторлық құқық иелерінің рұқсатынсыз авторлық құқықпен қорғалған туындыларға сілтеме жасайды, бұл сайттарды сот процестеріне осал етеді. BitTorrent индексі – бұл «торрент файлдарының тізімі, әдетте сипаттамаларымен бірге» және торрент мазмұны туралы ақпарат. BitTorrent желісінде деректерді табу және таратуды қолдайтын бірнеше типтегі веб-сайттар бар. The Pirate Bay сияқты торрент хостинг сайттары пайдаланушыларға өздерінің торрент файлдары жинағынан іздеуге және жүктеуге мүмкіндік береді. Пайдаланушылар, әдетте, таратуға арналған мазмұн үшін торрент файлдарын жүктей алады. Көбінесе, бұл сайттар өздері хостинг қызметін көрсететін торрент файлдары үшін BitTorrent трекерлерін де іске қосады, бірақ бұл екі функция өзара байланысты емес: торрент файлы бір сайтта хостинг қызметін көрсете алады және басқа байланыссыз сайттың бақылауында болуы мүмкін. Жеке хостинг/трекер сайттары мемлекеттік сайттар сияқты жұмыс істейді, бірақ олар тіркелген пайдаланушыларға кіруді шектеуі мүмкін және әрбір пайдаланушы жүктеп алған және жүктеген деректердің көлемін қадағалай алады, «паразиттік жүктеуді» азайтуға тырысады. Веб-іздеу жүйелері басқа сайттарда хостинг қызметін көрсететін және бақыланатын торрент файлдарын табуға мүмкіндік береді; мысалдарға The Pirate Bay және BTDigg кіреді. Бұл сайттар пайдаланушыға белгілі бір критерийлерге сәйкес келетін мазмұнды (мысалы, белгілі бір сөзді немесе сөз тіркесін қамтитын) сұрауға және осы критерийлерге сәйкес келетін торрент файлдарына сілтемелердің тізімін алуға мүмкіндік береді. Бұл тізімді бірнеше критерий бойынша сұрыптауға болады, маңыздылығы (seeders пен leechers арақатынасы) ең танымал және пайдалы (протоколдың қалай жұмыс істейтініне байланысты жүктеу жылдамдығы осы мәнге өте сезімтал). Метаіздеу жүйелері бірнеше BitTorrent индекстері мен іздеу жүйелерін бірден іздеуге мүмкіндік береді. Tribler BitTorrent клиенты іздеу мүмкіндіктерін енгізуге алғашқылардың бірі болды. Tribler арқылы пайдаланушылар кездейсоқ құрбылары мен ұқсас талғамдағы адамдармен бірге торрент файлдарын таба алады. Бұл 2005 жылы жабылған eXeem желісіне ұқсас, әуесқойлық протоколын қолдана отырып, BitTorrent протоколына осындай мүмкіндік береді. Бағдарламалық қамтамасыз ету мазмұнды ұсыну мүмкіндігін де қамтиды. Бірнеше рет жүктеп алғаннан кейін Tribler бағдарламалық жасақтамасы пайдаланушының жүктеу талғамын шамамен анықтап, қосымша мазмұнды ұсына алады. 2007 жылдың мамыр айында Корнелл университетінің зерттеушілері орталық индекстеу сайтының функционалдығын алмастыратын дәл емес тізбектерді іздеу үшін әріптестер желісін іздеудің жаңа әдісін ұсынған мақала жариялады. Бір жылдан кейін сол команда жүйеге Vuze-ге Cubit деп аталатын плагинді енгізді және оның табыстылығын баяндаған келесі мақала жариялады. Біршама ұқсас, бірақ сәл басқаша тәсілмен BitComet клиенты «Torrent Exchange» мүмкіндігі арқылы қамтамасыз етеді. Екі әріптес BitComet (Torrent Exchange қосылған кезде) бір-бірімен қосылған кезде, олар Torrent Share сақтау қоймасында бар барлық торренттердің (атауы мен хэш ақпараты) тізімін алмасады (бұрын жүктелген және пайдаланушы Torrent Exchange арқылы бөлісуді таңдаған торрент файлдары). Осылайша, әрбір клиент ағымдағы сессияда қосылған барлық торренттердің тізімін жасайды (немесе егер нұсқау берілген болса, ол тізімді сессиялар арасында сақтай алады). Кез келген уақытта пайдаланушы Torrent Collection тізімінде белгілі бір торрентті іздеп, тізімді санаттар бойынша сұрыптай алады. Пайдаланушы осы тізімнен торрентті жүктеуді таңдағанда, торрент файлы автоматты түрде DHT желісінде (ақпараттық хэш мәні бойынша) ізделеді және табылған кезде оны сұрау салушы клиент жүктейді, ол кейіннен жүктеу жұмысын жасай алады және бастай алады.

The BitTorrent protocol provides no way to index torrent files. As a result, a comparatively small number of websites have hosted a large majority of torrents, many linking to copyrighted works without the authorization of copyright holders, rendering those sites especially vulnerable to lawsuits. A BitTorrent index is a "list of torrent files, which typically includes descriptions" and information about the torrent's content. Several types of websites support the discovery and distribution of data on the BitTorrent network. Public torrent hosting sites such as The Pirate Bay allow users to search and download from their collection of torrent files. Users can typically also upload torrent files for content they wish to distribute. Often, these sites also run BitTorrent trackers for their hosted torrent files, but these two functions are not mutually dependent: a torrent file could be hosted on one site and tracked by another unrelated site. Private host/tracker sites operate like public ones except that they may restrict access to registered users and may also keep track of the amount of data each user uploads and downloads, in an attempt to reduce "leeching". Web search engines allow the discovery of torrent files that are hosted and tracked on other sites; examples include The Pirate Bay and BTDigg. These sites allow the user to ask for content meeting specific criteria (such as containing a given word or phrase) and retrieve a list of links to torrent files matching those criteria. This list can often be sorted with respect to several criteria, relevance (seeders to leechers ratio) being one of the most popular and useful (due to the way the protocol behaves, the download bandwidth achievable is very sensitive to this value). Metasearch engines allow one to search several BitTorrent indices and search engines at once. The Tribler BitTorrent client was among the first to incorporate built in search capabilities. With Tribler, users can find torrent files held by random peers and taste buddies. It adds such an ability to the BitTorrent protocol using a gossip protocol, somewhat similar to the eXeem network which was shut down in 2005. The software includes the ability to recommend content as well. After a dozen downloads, the Tribler software can roughly estimate the download taste of the user, and recommend additional content. In May 2007, researchers at Cornell University published a paper proposing a new approach to searching a peer to peer network for inexact strings, which could replace the functionality of a central indexing site. A year later, the same team implemented the system as a plugin for Vuze called Cubit and published a follow up paper reporting its success. A somewhat similar facility but with a slightly different approach is provided by the BitComet client through its "Torrent Exchange" feature. Whenever two peers using BitComet (with Torrent Exchange enabled) connect to each other they exchange lists of all the torrents (name and info hash) they have in the Torrent Share storage (torrent files which were previously downloaded and for which the user chose to enable sharing by Torrent Exchange). Thus each client builds up a list of all the torrents shared by the peers it connected to in the current session (or it can even maintain the list between sessions if instructed). At any time the user can search into that Torrent Collection list for a certain torrent and sort the list by categories. When the user chooses to download a torrent from that list, the torrent file is automatically searched for (by info hash value) in the DHT Network and when found it is downloaded by the querying client which can subsequently create and initiate a downloading task.

Жүктеу және ортақтастыру

Пайдаланушылар қызығушылық тудыратын торрентті торрент индексі сайтынан немесе клиентке енгізілген іздеу құралын пайдаланып табады, оны жүктейді және BitTorrent клиентімен ашады. Клиент трекерге немесе торрент файлында көрсетілген тұқымдарға қосылады, одан ол қазіргі уақытта файлдың бөліктерін алмасатын тұқымдар мен пірлердің тізімін алады. Клиент әртүрлі бөліктерді алу үшін сол пірлермен байланысады. Егер үйірде тек бастапқы тұқым болса, клиент тікелей оған қосылады және бөліктерді сұрауға кіріседі. Клиенттер жүктеу және тиеу жылдамдықтарын оңтайландыру үшін механизмдерді қолданады. Бұл дерек алмасудың тиімділігі клиенттердің деректерді кімге жіберуді анықтау үшін қолданатын саясатына байланысты. Клиенттер деректерді оларға қайтаратын пірлерге (әділетті сауда-саттықты ынталандыратын «теке-жеке» алмасу схемасы) жіберуді жөн көреді. Бірақ қатаң саясат көбінесе оңтайлы емес жағдайларға әкеледі, мысалы, жаңадан қосылған пірлер ешқандай дерек ала алмайды, өйткені олардың өздері сауда жасай алатын бөліктері жоқ, немесе екеуінің арасында жақсы байланыс бар екі пір деректерді алмаспайды, өйткені олардың ешқайсысы бастамашылықты көрсетпейді. Осы әсерлерге қарсы тұру үшін ресми BitTorrent клиенттік бағдарламасы «оптимистік тұншығу» деп аталатын механизмді қолданады, мұнда клиент қолжетімді өткізу қабілетінің бір бөлігін кездейсоқ пірлерге (әдетте жақсы серіктестер немесе «жақын пірлер» емес) бөліктерді жіберу үшін, тіпті жақсы серіктестерді табу үмітімен және жаңа келгендердің үйірге қосылу мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін қалдырады. «Жылдам таралу» танымал контентке арналған «көпшілік шабуылдарға» төзімділікпен қарауға жақсы өлшем болса да, ол сирек немесе нишалық контент үшін аз пайдалы. Бастапқы ағыннан кейін келген пірлер контентті қолжетімсіз деп тапқандықтан, жүктеуді аяқтау үшін «тұқымның» келуін күтуі керек. Тұқымның келуіне, өз кезегінде, көп уақыт келуі мүмкін (бұл «тұқымды дамыту мәселесі» деп аталады). Сирек контент үшін тұқымдарды сақтау жоғары өткізу қабілеті мен әкімшілік шығындарды талап етеді, бұл BitTorrent-ті клиент-серверге қарағанда арзан балама ретінде бағалайтын баспагерлердің мақсаттарына қайшы келеді. Бұл үлкен масштабта орын алады; өлшеулер көрсеткендей, барлық жаңа торренттердің 38% бірінші айда қолжетімсіз болады. Көптеген баспагерлер қабылдаған стратегияның бірі – сирек контенттің қолжетімділігін айтарлықтай арттыру үшін бір үйірде бірнеше файлды біріктіру. Сондай-ақ, күрделірек шешімдер ұсынылды; әдетте, олар бірнеше торренттер контентті жақсы бөлісу үшін ынтымақтаса алатын кросс-торренттік механизмдерді қолданады.

Users find a torrent of interest on a torrent index site or by using a search engine built into the client, download it, and open it with a BitTorrent client. The client connects to the tracker(s) or seeds specified in the torrent file, from which it receives a list of seeds and peers currently transferring pieces of the file(s). The client connects to those peers to obtain the various pieces. If the swarm contains only the initial seeder, the client connects directly to it, and begins to request pieces. Clients incorporate mechanisms to optimize their download and upload rates. The effectiveness of this data exchange depends largely on the policies that clients use to determine to whom to send data. Clients may prefer to send data to peers that send data back to them (a "tit for tat" exchange scheme), which encourages fair trading. But strict policies often result in suboptimal situations, such as when newly joined peers are unable to receive any data because they do not have any pieces yet to trade themselves or when two peers with a good connection between them do not exchange data simply because neither of them takes the initiative. To counter these effects, the official BitTorrent client program uses a mechanism called "optimistic unchoking", whereby the client reserves a portion of its available bandwidth for sending pieces to random peers (not necessarily known good partners, or "preferred peers") in hopes of discovering even better partners and to ensure that newcomers get a chance to join the swarm. Although "swarming" scales well to tolerate "flash crowds" for popular content, it is less useful for unpopular or niche market content. Peers arriving after the initial rush might find the content unavailable and need to wait for the arrival of a "seed" in order to complete their downloads. The seed arrival, in turn, may take long to happen (this is termed the "seeder promotion problem"). Since maintaining seeds for unpopular content entails high bandwidth and administrative costs, this runs counter to the goals of publishers that value BitTorrent as a cheap alternative to a client server approach. This occurs on a huge scale; measurements have shown that 38% of all new torrents become unavailable within the first month. A strategy adopted by many publishers which significantly increases availability of unpopular content consists of bundling multiple files in a single swarm. More sophisticated solutions have also been proposed; generally, these use cross torrent mechanisms through which multiple torrents can cooperate to better share content.

Жазу және жариялау

Деректер файлын тарататын қатысушы файлды бірдей өлшемдегі бөліктер ретінде қарастырады, әдетте байт өлшемі 2-нің дәрежесімен тең болады және әдетте 32 КБ мен 16 МБ аралығында. Қатысушы әрбір бөлік үшін SHA 1 хэш функциясын қолданып хэш жасайды және оны торрент файлына жазады. 512 КБ-тан үлкен өлшемді бөліктер өте үлкен жүктеме үшін торрент файлының мөлшерін азайтуы мүмкін, бірақ протоколдың тиімділігін төмендетуі мүмкін. Кейіннен басқа қатысушы белгілі бір бөлікті алғанда, бөліктің хэші тіркелген хэшпен салыстырылады, бұл бөлік қатесіз екенін тексеру үшін. Бастапқыда торрент файлдары әдетте торрент индексі сайттарында жарияланып, кем дегенде бір трекерде тіркелген. Трекер желіге қосылған клиенттердің тізімін сақтайды. BitTorrent клиенті мұндай жүйені үлестірілген хэш кестесі (DHT) әдісі арқылы іске асырады. Үш аптадан кейін Mainline BitTorrent клиентіне Mainline DHT деп аталатын балама және үйлесімсіз DHT жүйесі шығарылды (ол 2002 жылдан бері әзірленгенімен). Ту белгісі торренттің ақпарат бөліміне қасақана орналастырылған, сондықтан оны торренттің идентификациясын өзгертпей өшіруге немесе алып тастауға болмайды. Белгінің мақсаты – трекерге қол жеткізе алмайтын клиенттермен торренттерді бөлісуге жол бермеу. 2008 жылдың тамызында ресми спецификацияға қосу туралы өтініш берілді, бірақ ол әлі қабылданбады. Жеке белгіні елемеген клиенттер көптеген трекерлермен тыйым салынды, бұл практикаға қарсылық тудырды.

Анонимділік

BitTorrent өз бетінше пайдаланушыларына анонимділік қамтамасыз етпейді. Әдетте, бір үйірдегі барлық қатысушылардың IP-мекенжайларын өз клиентіңізде немесе брандмауэр бағдарламасында көруге болады. Бұл қауіпсіз емес жүйелері бар пайдаланушыларды шабуылдарға ұшыратуы мүмкін. Vuze BitTorrent клиенті анонимділікке немқұрайлы пайдаланушыларға clearnet торренттерін алып, оларды i2p желісінде қолдануға мүмкіндік береді. Көптеген BitTorrent клиенттері Tor арқылы пайдаланғанда анонимділікті қамтамасыз ету үшін жасалмаған, және Tor арқылы торрент жүктеу желіге кедергі келтіре ме деген пікірталас бар. Жеке торрент-трекерлер көбінесе шақыру арқылы ғана қолжетімді, мүшелерден жүктеуге қатысуды талап етеді, бірақ бір орталықтандырылған әлсіз тұсқа ие. Оинктің қызғылт сарайы және What.cd жабылып қалған жеке трекерлердің мысалдары. Seedbox қызметтері торрент файлдарын бірінші кезекте компанияның серверлеріне жүктейді, бұл пайдаланушыға файлды сол жерден тікелей жүктеуге мүмкіндік береді. Сіздің IP-мекенжайыңыз Seedbox провайдеріне көрінеді, бірақ үшінші тараптарға емес. Виртуалды жеке желілер (VPN) деректерді шифрлайды және пайдаланушының IP-мекенжайын басқа IP-мекенжаймен ауыстырады, сондықтан торрент үйірін бақылайтын кез келген адам тек сол мекенжайды ғана көреді.

Таратылған трекерлер

2005 жылдың 2 мамырында Azureus 2.3.0.0 (қазір Vuze деп аталады) шығарылды, ол үлестірілген деректер базасы жүйесін қолданады. Бұл жүйе – клиентке жұмыс істейтін BitTorrent трекері жоқ торренттерді пайдалануға мүмкіндік беретін үлестірілген хэш-кесте іске асыру болып табылады. Оның орнына бастапқы сервер қолданылады. Келесі айда BitTorrent, Inc. компаниясы Mainline BitTorrent клиентінің 4.2.0 нұсқасын шығарды, ол Azureus-пен үйлесімсіз, альтернативті DHT іске асыруын (олардың веб-сайтындағы жобада сипатталған, "Mainline DHT" деп танымал) қолдайды. 2014 жылы жүргізілген өлшеулер Mainline DHT-нің бір уақытта 10 миллионнан 25 миллионға дейін пайдаланушысы болғанын, ал күніне кемінде 10 миллион пайдаланушы алмасып тұрғанын көрсетті. Қазіргі BitTorrent клиенттері – μTorrent, BitComet, Transmission және BitSpirit – Mainline DHT-мен үйлесімділікпен бөліседі. Екі DHT іске асыруы да Kademlia негізінде құрылған. 3.0.5.0 нұсқасынан бастап Azureus өзінің үлестірілген деректер базасына қосымша, қосымша плагин арқылы Mainline DHT-ді де қолдайды. Бұл Azureus/Vuze клиентіне үлкен топқа қосылуға мүмкіндік береді. Vuze-да тағы бір идея пайда болды – виртуалды торренттер. Бұл идея үлестірілген трекерлік тәсілге негізделген және кейбір веб-ресурстарды сипаттау үшін қолданылады. Қазіргі уақытта ол жылдам хабар алмасу үшін қолданылады. Ол арнайы хабарлама протоколын пайдалана отырып іске асырылады және тиісті плагин талап етеді. Anatomic P2P – тағы бір тәсіл, ол трафикті динамикалық трекерлерге бағыттайтын, орталықтандырылмаған түйіндер желісін пайдаланады. Көптеген BitTorrent клиенттері трекерлер мен DHT-ден басқа, әріптестерді жинау үшін әріптестермен алмасуды (PEX) да қолданады. Әріптестермен алмасу белгілі әріптестерден басқа әріптестер туралы ақпарат бар-жоғын тексереді. Vuze 3.0.5.0 нұсқасымен барлық ірі BitTorrent клиенттері енді әріптестермен алмасуға үйлесімді.

Жаппаларды себу

Веб "сеяние" 2006 жылы BitTorrent клиенттерінің мүмкіндігі ретінде енгізілді, ол "топқа" қосымша HTTP көзінен торрент бөліктерін жүктеуге мүмкіндік берді. Бұл мүмкіндіктің артықшылығы – веб-сайт белгілі бір файл немесе файлдар жинағы үшін торрентті тарата алады және сол веб-серверден жүктеуге қолжетімді файлдарды ұсына алады; бұл қолданыстағы, арзан веб-хостингті пайдалану арқылы ұзақ мерзімді себуді және жүктемені теңестіруді жеңілдетеді. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл BitTorrent-ті веб-баспагер үшін тікелей HTTP жүктеуді жасау сияқты оңай етеді. Сонымен қатар, егер "топ" тым танымал болса, "желі тұқымын" өшіруге болады, бірақ файлдың қолжетімділігін сақтап қалады. Бұл мүмкіндіктің екі ерекше сипаттамасы бар, екеуін де Libtorrent және оны пайдаланатын 26-дан астам клиент қолдайды. Біріншісін BitTornado-ны жасаған Джон "TheSHAD0W" Хоффман жасаған. Бұл бірінші сипаттама файл атауының орнына ақпараттық хэш және бөлік нөмірі бойынша мазмұнды ұсынатын веб-қызметті іске қосуды талап етеді. Екінші сипаттаманы GetRight авторлары жасаған және ол қарапайым HTTP жүктеу кеңістігін (байттық қызмет көрсетуді пайдалану) пайдалана алады. 2010 жылдың қыркүйегінде Burnbit деп аталатын жаңа қызмет іске қосылды, ол веб-сеяние арқылы кез келген URL-ден торрент жасайды. Файлдың бастапқы себуін стандартты BitTorrent протоколы арқылы веб-серверден қамтамасыз ететін және сыртқы себушілер саны шектеуге жеткенде бастапқы көзден файлды ұсынуды тоқтататын серверлік шешімдер де бар.

RSS ақпарлары

Broadcatching деп аталатын техника RSS ағындарын BitTorrent протоколымен біріктіріп, контент жеткізу жүйесін құрайды, контент таратуды одан әрі жеңілдетеді және автоматтандырады. Стив Гиллмор 2003 жылдың желтоқсан айында Ziff Davis үшін жариялаған мақаласында осы тұжырымдаманы түсіндірді. Бұл талқылау блогерлер арасында (Эрнест Миллер, Крис Пирильо және т.б.) жылдам тарады. "BitTorrent арқылы Broadcatching" деген мақаласында Скотт Реймонд былай түсіндірді:

Мен BitTorrent файлдарының RSS ағындарын қалаймын. Скрипт жаңа жазбалар үшін ағынды мерзімді түрде тексеріп, оларды жүктеуді бастау үшін пайдаланады. Содан кейін мен Alias RSS ағынын ұсынатын сенімді баспагерді таба аламын және шоудың барлық жаңа эпизодтарына "жазыламын", содан кейін олар TiVo-ның "маусымдық абонемент" мүмкіндігі сияқты автоматты түрде жүктеле бастайды. RSS ағыны контентті қадағалайды, ал BitTorrent барлық деректердің криптографиялық хэштеуі арқылы контенттің сақталуын қамтамасыз етеді, сондықтан ағынға жазылғандар бұзылмаған контентті алады. Broadcatching үшін алғашқы және танымал бағдарламалық клиенттердің бірі (тегін және ашық кодты) – Miro. PenguinTV және KatchTV сияқты басқа да тегін бағдарламалық клиенттер де қазір broadcatching-ті қолдайды. BitTorrent веб-сервисі MoveDigital 2006 жылы стандартты REST интерфейсі арқылы XML-ді талдай алатын кез келген веб-қосымшаға торренттерді қолжетімді ету мүмкіндігін қосты, бірақ ол кейіннен тоқтатылды. Сонымен қатар, Torrenthut ұқсас торрент API-ін әзірлеп жатыр, ол бірдей мүмкіндіктерді ұсынады және торрент қауымдастығын Web 2.0 стандарттарына жақындастыруға көмектеседі. Бұл жаңалықпен бірге API-ді пайдаланып құрылған алғашқы PHP қосымшасы PEP пайда болды, ол кез келген Really Simple Syndication (RSS 2.0) ағынын талдап, сол ағындағы әрбір қосымша үшін автоматты түрде торрент құрады және оны таратуды бастайды.

Шектеу және шифрлау

BitTorrent жалпы трафиктің үлкен бөлігін құрағандықтан, кейбір интернет-провайдерлер BitTorrent жүктемелерін "түзетуге" (баяулатуға) тырысты. Осы себепті, BitTorrent трафигін жасыру әдістері әзірленді, осы әрекеттерге қарсы тұру мақсатында. Протокол тақырыпшасын шифрлау (PHE) және Хабар ағыны шифрлау / Протокол шифрлау (MSE/PE) – кейбір BitTorrent клиенттерінің BitTorrent-ті анықтауды және баяулатуды қиындатуға бағытталған мүмкіндіктері. 2015 жылдың қараша айына дейін Vuze, BitComet, KTorrent, Transmission, Deluge, μTorrent, MooPolice, Halite, qBittorrent, rTorrent және соңғы ресми BitTorrent клиенті (v6) MSE/PE шифрлауын қолдайды. 2007 жылдың тамызында Comcast компаниясы BitTorrent-ті таратуды (seeding) қадағалап, пірлер арасындағы байланысқа араласу арқылы тоқтатып отырды. Осы әрекеттерге қарсы қорғаныс клиенттік трекер трафигін шифрланған туннель арқылы Comcast желісінен тысқары нүктеге бағыттап (proxy) жүзеге асырылады. 2008 жылы Comcast, BitTorrent, Inc. компаниясымен протоколға бейтарап түрде трафикті басқару ниетімен "келісімге" келді. Comcast-тың этикалық және заңдылығына қатысты сұрақтар АҚШ-та желілік бейтараптық туралы пікірталасты қайта жақтандырды. Жалпы, шифрлау бөлісілген мазмұнды анықтауды қиындатса да, BitTorrent трафик талдауына осал. Сондықтан, тіпті MSE/PE қолданылған жағдайда да, интернет-провайдер BitTorrent-ті тани алады, сондай-ақ жүйе енді жүктемей, тек деректерді жіберіп жатыр екенін анықтап, TCP RST (қайта орнату флагы) пакеттерін жіберіп қосылысын үзе алады.

Теңдестердің таңдау

2008 жылдан бастап BitTorrent, Inc. компаниясы Oversi-мен жаңа Policy Discover протоколдары бойынша жұмыс істеді, олар провайдерден (ISP) мүмкіндіктері мен желілік архитектура туралы ақпарат сұрайды. Oversi-дің провайдерде орналасқан NetEnhancer құрылғысы, пірлерге (peers) жергілікті түйіндерді табуға көмектесу арқылы "пірлерді таңдауды жақсартуға" арналған, жүктеу жылдамдығын арттырып, провайдер желісіне кіретін және одан шығатын жүктемені азайтады.

Қолданылу

BitTorrent спецификациясы тегін қолданылады және көптеген клиенттер ашық кодты болғандықтан, BitTorrent клиенттері әртүрлі бағдарламалау тілдерін пайдалана отырып, барлық таралған операциялық жүйелер үшін жасалды. Ресми BitTorrent клиенттері, μTorrent, qBittorrent, Transmission, Vuze және BitComet – ең танымал клиенттердің кейбірі. MLDonkey және Torrentflux сияқты BitTorrent жүзеге асырулары сервер ретінде жұмыс істеуге арналған. Мысалы, бұл желідегі пайдаланушыларға қол жеткізілім беретін бір арнайы серверде файлдарды ортақ пайдалануды орталықтандыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Жоғары жылдамдықты интернет байланысы бар (мысалы, деректер орталығы) бірлесіп орналасқан жайларда хостинг провайдерлері серверге бағдарланған BitTorrent жүзеге асыруларын орналастыра алады, бұл үйдегі кеңжолақты қосылымнан BitTorrent пайдалануға қарағанда айтарлықтай жылдамдық артықшылықтарын береді. ImageShack сияқты қызметтер пайдаланушы үшін BitTorrent файлдарын жүктей алады, осылайша файл толық жүктелгеннен кейін оны HTTP арқылы жүктеуге мүмкіндік береді. Opera веб-браузері BitTorrent-ті бастапқыда қолдайды. Brave веб-браузері WebRTC негізінде құрылған, UDP және TCP орнына BitTorrent сияқты протоколды қолдайтын кеңейтумен бірге келеді. BitLet пайдаланушыларға Java апплетін пайдаланып, браузерлерінен тікелей Torrent жүктеуге мүмкіндік берді (браузерлер Java апплеттерін қолдауын тоқтатқанға дейін). BitTorrent-ті қолдауға арналған аппараттық құрылғылардың саны артып келеді. Оларға OpenWrt сияқты BitTorrent-ке қабілетті микропрограммалық құралдарды қамтитын маршрутизаторлар мен NAS құрылғылары жатады. Pando сияқты басқарылатын клиенттерде DRM, шифрлау және аутентификацияны іске асыратын протоколдың меншік нұсқалары табылады.

Бала асырап алу

Жеке тұлғалар мен ұйымдардың саны артып келеді, олар өздерінің немесе лицензиялық шығармаларын BitTorrent арқылы таратады (мысалы, жаңа әндерінің цифрлық файлдарын тарататын тәуелсіз топтар). Тәуелсіз пайдаланушылар BitTorrent технологиясы жеке желілік жабдықтарға және өткізу қабілетіне қойылатын талаптарды азайтатынын, бұл үлкен интернет трафигімен жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйымдар үшін өте маңызды екенін хабарлайды. Көптеген ірі ашық кодты және тегін бағдарламалық қамтамасыз ету жобалары өнімдерін қолжетімділігін арттыру және өз серверлерінің жүктемесін азайту үшін, әсіресе үлкен файлдармен жұмыс істегенде, BitTorrent-ті де, дәстүрлі жүктеулерді де (HTTP, FTP және т.б. арқылы) қолдануға ынталандырады. Сонымен қатар, кейбір бейне ойын орнатушылары, әсіресе олардың үлкен көлемі өткізу қабілетінің шектеулеріне, жиі жүктеулерге және желілік трафиктегі болжамсыз өзгерістерге байланысты орналастыруды қиындататын жағдайда, ойынды басқа жұмыс істеп тұрған клиенттерден және негізгі серверден жүктеуге жеткілікті функционалдығы бар арнайы, қысқартылған BitTorrent клиентін таратады (негізгі сервер жеткілікті пірлер болмаған жағдайда сақталады). BitTorrent-ті файлдармен бөлісу үшін пайдалану кейбір юрисдикцияларда заңнаманы бұзуы мүмкін (құқықтық бөлімді қараңыз).

Танымалдық және трафик статистикасы

2012 жылы BitTorrent-ті 150 миллион белсенді пайдаланушы қолданады. Осы көрсеткіш негізінде, ай сайынғы пайдаланушылардың жалпы саны ширек миллиардтан (≈ 250 миллион) аспайды деп есептеуге болады. 2013 жылы BitTorrent бүкіл әлемдік трафиктің 3,35%-ын құрады – бұл файл алмасуға бөлінген трафиктің 6%-ының жартысынан астам. 2013 жылы BitTorrent-те бір уақытта 15–27 миллион пайдаланушы болды.

Фильмдер, бейне бейнелер және музыка

BitTorrent Inc. Голливуд студияларынан өз веб-сайттары арқылы танымал контент тарату үшін бірқатар лицензиялар алды. Sub Pop Records 1000-нан астам альбомын тарату үшін BitTorrent Inc. арқылы тректер мен бейнелерді жариялайды. Babyshambles және The Libertines (Пит Доэртимен байланысты екі топ) жүздеген демо жазбаларды және тікелей эфирдегі бейнелерді тарату үшін torrent-ті кеңінен пайдаланды. Nine Inch Nails американдық индустриалды рок тобы жиі BitTorrent арқылы альбомдарды таратады. Подкаст бағдарламалық құралы подкастерлерге MP3 "радио" бағдарламаларын жүктеуге байланысты сұраныстарды өтеуге көмектесу үшін BitTorrent-ті интеграциялады. Атап айтқанда, Juice және Miro (бұрын Democracy Player деп аталған) RSS ағындарынан торрент файлдарын автоматты түрде өңдеуді қолдайды. Сол сияқты, кейбір BitTorrent клиенттері, мысалы μTorrent, веб-ағындарын өңдеуге және олардың ішіндегі контентті автоматты түрде жүктеуге қабілетті. DGM Live сатып алулары BitTorrent арқылы ұсынылады. VODO – BitTorrent арқылы "тегін таратуға арналған" фильмдер мен телешоуларды тарату қызметі.

Телерадио хабар таратушылар

2008 жылы CBC Солтүстік Америкада BitTorrent арқылы толық шоуды («Канаданың Келесі Ұлы Премьер-Министрі») жүктеуге мүмкіндік берген алғашқы қоғамдық телеарна болды. Норвегияның радио хабар тарату корпорациясы (NRK) 2008 жылдың наурызынан бері онлайн режимінде bittorrent тарату тәжірибесін жүргізіп келеді. NRK барлық авторлық құқықтарына ие болған таңдалған туындылар ғана жарияланады. Пікірлер өте жағымды болды және NRK көбірек контент ұсынуды жоспарлап отыр. Голландиялық VPRO телерадиокомпаниясы 2009 және 2010 жылдары төрт деректі фильмді Creative Commons лицензиясымен, Mininova трекерінің мазмұн тарату мүмкіндігін пайдалана отырып шығарды.

Бұлт қызметтерін көрсетушілер

Amazon AWS-тің Simple Storage Service (S3) 2021 жылдың 29 сәуіріне дейін BitTorrent протоколдары арқылы шелектердегі нысандарды бөлісуді қолдаған. 2020 жылдың 13 маусымынан бастап, бұл мүмкіндік 2016 жылдың 30 мамырынан кейін іске қосылған қызмет аймақтарында ғана қолжетімді. Аталған мүмкіндік, қолданыстағы клиенттер үшін, тоқтатылғаннан кейін тағы 12 айға созылады. 2022 жылдың 29 сәуірінен бастап BitTorrent клиенттері Amazon S3-қа қосыла алмайды.

Бағдарламалық жасақтама

Blizzard Entertainment BitTorrent-ті (өзінің Blizzard Battle.net тарату платформасы арқылы, бұрынғы "Blizzard Downloader") Diablo III, StarCraft II және World of Warcraft ойындарының контентін, жаңартуларын, тіпті ойындардың өзін тарату үшін пайдаланады. Wargaming өзінің танымал World of Tanks, World of Warships және World of Warplanes ойындарында ойын жаңартуларын тарату үшін BitTorrent-ті қолданады. Ғарыш симуляциясы MMORPG Eve Online ойынын жасаған CCP Games компаниясы BitTorrent негізіндегі жаңа іске қосу бағдарламасы шығарылатынын хабарлады. Resilio Sync – BitTorrent негізінде жұмыс істейтін папкаларды синхрондау құралы, ол Dropbox сияқты серверлік синхрондау қызметтеріне балама бола алады.

Үкімет

Британ үкіметі британдық азаматтардың салық төлемдері қалай жұмсалғаны туралы мәліметтерді тарату үшін BitTorrent желісін пайдаланды.

Басқалар

Facebook серверлеріне жаңартуларды тарату үшін BitTorrent-ті пайдаланады. Twitter серверлеріне жаңартуларды тарату үшін BitTorrent-ті пайдаланады. 2012 жылдың тамызында Интернет-архив 1,3 миллионнан астам қолданыстағы файлдар мен жаңа жүктелген барлық файлдар үшін файлдарды жүктеу опцияларына BitTorrent-ті қосты. Бұл әдіс – Мұрағаттан медиа жүктеудің ең жылдам жолы. 2015 жылдың басына қарай AT&T компаниясы BitTorrent кеңжолақты трафиктің 20% құрайтынын бағалады. Желілік адрес трансляциясын (NAT) қолданатын маршрутизаторлар бастапқы және түмендік IP-адрестер мен порттардың тізімін сақтауы керек. BitTorrent секундына 20-30 сервермен жиі байланысқа түсетіндіктен, кейбір тұтынушы деңгейіндегі маршрутизаторлардың NAT тізімдері тез толады. Бұл кейбір үй маршрутизаторларының дұрыс жұмыс істемеуіне себеп болатын мәлім проблема.

Заңнама

Протоколдың өзі заңды болғанымен, мәселелер авторлық құқықты бұзатын материалдарды тарату үшін осы протоколды пайдаланудан туындайды, себебі BitTorrent көбінесе фильмдер мен бейне ойындар сияқты ақылы контентті жүктеу үшін қолданылады. BitTorrent трекерлерін пайдалану мәселесі бойынша көптеген даулар болған. BitTorrent метафайлдарының өзі файлдың мазмұнын сақтамайды. BitTorrent метафайлдарының жариялаушылары авторлық құқық иелерінің рұқсатынсыз авторлық құқықпен қорғалған жұмыстарға сілтеме беріп, авторлық құқықты бұза ма, жоқ па деген мәселе даулы. Әртүрлі юрисдикцияларда BitTorrent трекерлерін хостинг істейтін веб-сайттарға қарсы сот шаралары қолданылды. Осының салдарынан, Интернет-провайдерлер (ISP) BitTorrent-ті пайдалануды заңдық немесе авторлық құқық негіздері бойынша шектеуі мүмкін. Пайдаланушылар осы шектеулерден қашу үшін seedbox немесе виртуалды жеке желілерді (VPN) пайдалануға тырысады. Көзге түсетін мысалдарға Suprnova.org, TorrentSpy, LokiTorrent, BTJunkie, Mininova, Oink's Pink Palace және What.cd жабылулары жатады. BitTorrent іздеу жүйесі The Pirate Bay торрент веб-сайты, шведтік топ құрған, веб-сайтының «заңды» бөлімімен белгілі, онда күдікті авторлық құқық бұзу туралы хаттар мен жауаптар жарияланады. 2006 жылдың 31 мамырында Швеция полициясы MPAA-ның авторлық құқықты бұзу туралы айыптаулары бойынша The Pirate Bay-дің Швециядағы серверлеріне рейд жасады; алайда, трекер үш күннен кейін қайта іске қосылды. NBC Universal-ті Comcast-пен біріктіруді бағалау үшін жүргізілген зерттеуде Envisional PublicBT басқаратын 10 000 торрент-тобын, ең белсенді жүктеушілері бар, қарастырды. Порнографиялық және анықталмаған контентті алып тастағаннан кейін, тек бір топтың ғана заңды контент ұсынғаны анықталды. АҚШ-та 2010 жылдан бері BitTorrent арқылы авторлық құқықты бұзу бойынша 200 000-нан астам сот процесі тіркелді. Ұлыбританияда 2012 жылдың 30 сәуірінде Жоғарғы сот бес ISP-ге The Pirate Bay-ді тоқтатуға бұйрық берді.

Қауіпсіздік

Бір мәселе – UDP-тасқын шабуылы. BitTorrent жүйелері көбінесе байланыс үшін μTP қолданады. Жоғары өткізу қабілетін қамтамасыз ету үшін негізгі протокол UDP болып табылады, ол интернет трафигінің бастапқы адрестерін жолдан бастыруға мүмкіндік береді. P2P зертханалық жағдайда қызметтен бас тарту шабуылдарын жүзеге асыру мүмкін болды, онда BitTorrent клиенттерін пайдаланатын қолданушылар басқа қызметке жасалған шабуылды күшейтуші ретінде әрекет етеді. Дегенмен, бұл әрқашан тиімді шабуыл емес, себебі интернет-провайдерлер бастапқы адрестің дұрыс екенін тексеруі мүмкін. BitTorrent бойынша бірнеше зерттеулер жүктеуге қолжетімді зиянды бағдарламаларды қамтитын файлдарды анықтады. Атап айтқанда, бір шағын үлгіде жүктеуге арналған барлық орындалатын бағдарламалардың 18%-ы зиянды бағдарламаларды қамтыды. Тағы бір зерттеуде BitTorrent жүктемелерінің 14,5%-ы «күн нөлдік» зиянды бағдарламаларын қамтиды және BitTorrent олар тапқан барлық «күн нөлдік» зиянды бағдарламалардың 47%-ын тарату механизмі ретінде қолданылды деп мәлімдейді.