Кіріспе

Бейсбол немесе жылдам соққылы софтболдағы соққылау техникасы

Бұрылу – бейсбол немесе жылдам соққылы софтболдағы соққылау техникасы. Бейсболдың ресми ережелері бұрылуды былай анықтайды: "БҰРЫЛУ – бұл соққыға ұрылған, бірақ қасақана соққымен кездестіріліп, ішкі алаңға баяу жіберілген доп." Бұрылу үшін соққышы өз соққысын үйдің алдында бос ұстап, допты қасақана ойынға жібереді. Дұрыс орындалған бұрылу доппен нашар байланыс жасайды және/немесе оны стратегиялық бағыттап, ішкі алаңдағы ойыншыларды аут жасау үшін қиын қорғаныс әрекетіне мәжбүр етеді.

Техника

Бунтинг стратегиясы – допты алаңға түсіру, мүмкіндігінше алаңшылардан алыс, бірақ ішкі алаң шегінде. Бұл тек физикалық ептілік пен шоғырлануды ғана емес, сонымен қатар базадағы жүгірушіге (немесе жүгірушілерге) қатысты алаңшылардың орналасуын, олардың бунтингке қатысты күтілетін реакцияларын және питчердің қандай доп тастауға дайын екенін білуді талап етеді. Бунтинг әдетте соққышының денесін питчерге бұрып, бірінші қолын соққының түтігіне жылғау арқылы оны тұрақтандырумен орындалады. Бұл "теңдеуге келтіру" деп аталады. Жағдайға қарай, соққышы питчер доп тастағанға дейін немесе доп тақтаға жақындағанда теңдеуге келтіруі мүмкін. Кейде соққышы теңдеуге келтіріп, содан кейін доп келгенде жылдам соққыны кері тартып, толық соққы жасауы мүмкін.

Құрбандықтың түйілуі

Құрбандық соққысында, соққышы допты ойынға енгізеді, мақсаты – базадағы жүгірушіні алға жылдыру, соққышының өзі айыпты танылуының орнына. Құрбандық соққысы көбінесе жүгірушіні бірінші базадан екіншіге жылдыру үшін қолданылады, бірақ жүгірушіні екіншіден үшіншіге немесе үшіншіден үй базасына жылдыру да мүмкін. Құрбандық соққысы көбінесе тартысты, аз ұпайлы ойындарда қолданылады және оны әдетте нашар соққышылар орындайды. Құрбандық соққысы соққы жасау ретінде есептелмейді. Жалпы, құрбандық соққысын жасағанда, соққышы лақтырушы допты босатқанға дейін бұрылып, соққыға дайындалады. "Сквиз" ойыны – бұл соққышының үшінші базадан жүгірушіге ұпай беру мақсатымен құрбандыққа баратын жағдай. "Өлімді сквиз" дегенде, үшінші базадағы жүгіруші лақтырушы допты лақтыра бастаған сәтте үй базасына қарай жүгіріп шығады, сондықтан соққышының допты сәтті соққылауы өте маңызды, әйтпесе жүгіруші оңай айыптала алады. Бұл ойынның тәуекелі жоғары болғандықтан, оны жиі орындамайды, бірақ ол ойынның қызықты сәті болуы мүмкін. Басқаша айтқанда, қауіпсіз "сквиз" ойынында үшінші базадағы жүгіруші доп соққыланып, базадан шығар алдында күтеді. Егер жүгіруші "сквиз" ойынында ұпай жинаса, соққышына RBI (ұпай әкелген соққы) есептеледі.

Базаға соққы беру үшін

Соққышы базаға жете алу үшін қысқа соққы жасауға да тырысуы мүмкін. Бұл құрбандық ойыны емес, себебі соққышы жүгірушіні ілгерілету емес, қауіпсіз түрде базаға жетуді көздейді. Соққышы базада жүгірушілер болғанда да қысқа соққы жасауға тырысуы мүмкін. Мұндай жағдайда, егер жүгіруші ілгері жылса, ал соққышы шығарылса, және ресми есептеуші соққышының мақсаты базаға жете алу үшін қысқа соққы жасау болды деп шешсе, онда соққышы құрбандық қысқа соққысы үшін есепке алынбайды. Базаға жете алу үшін қысқа соққы жасауға тырысатын соққышы көбінесе питчер допты лақтыра бастағанда қысқа соққысын тоқтатады, алаңдағыларды жақындату үшін. Егер сәтті болса, қысқа соққы бір ұпайлық соққы ретінде есептеледі. Қысқа соққы екі ұпайлық соққыға дейін жетеді, бірақ MLB тарихында үш ұпайлық немесе хоум-ранға әкелген қысқа соққы тіркелген емес.

Ұңғымалық тұтқа

Шаңғыраған соққы, шар нашар соғылғанда, бонд сияқты қысқа қашықтыққа ойнауға түседі. Шаңғыраған соққы көбінесе тоқтатылған қимылдың нәтижесі болып табылады және сырттан қарағанда бондға ұқсайды. Бұл нағыз бонд емес, егер төреші ойыншының шарды соғуға ниеттенгенін анықтаса, оны құрбандық деп есептеуге болмайды. Сонымен қатар, қарсыластың қорғанысын шашырату мақсатында "слаг" бонды қолданылады, себебі күтілетін нәтиже – стандартты бондқа дайындалған ішкі қорғанысқа күшті соққы беру.

Бунтты түсіру

Бунтты алаңға шығару, әдетте, қалыпты соққымен алынған допты алаңға шығарудан қиын болуы мүмкін. Бунтталған доптар көбінесе баяу болады, сондықтан алаңшылар оны жылдам жетіп алу үшін допқа қарқынмен шабуы керек, сонда ғана жүгірушіні уақытында алаңнан шығаруға болады. Жақсы орналастырылған бунттарды кейде алаңға шығару мүмкін болмайды, нәтижесінде базаға соққылар түседі. Базаға соққы беру мақсатында бунт жасау тактикасы – допты құмырадан өткізіп алу үшін жеткілікті жылдам соққы беру, бірақ басқа алаңшыларға ойын жасауға уақыт қалдырмау. Допты "ешкімнің жеріне" – құмыра, бірінші және екінші базалық, немесе құмыра, ұстағыш және үшінші базалық арасындағы үшбұрышқа салу сәтті болуы мүмкін, себебі алаңшылардың кімнің допты ұстау керектігі және кімге бірінші базаға лақтыру керектігі туралы күмәні туындайды. Көбінесе үш алаңшының барлығы допты ұстауға тырысады, ал ешкім базаны жаппайды немесе басқа біреу оны ұстап алады деп ойлап, ешкім допты ұстауға тырыспайды. Командалар бунттан қорғану үшін айналымдық ойынды қолданады: бірінші базалық алаңшы бунтқа қарқынмен шабады, ал екінші базалық алаңшы бірінші базаны жабу және лақтыруды қабылдау үшін әдеттегі орнынан "айналып" шығады. Шортстоп жүгіруші бет алған базаны қамтиды.

Арнайы ережелер

Ұшып бара жатқанда ұсталмаған нашар соққы (фаул-бунт) әрқашан страйк ретінде есептеледі, тіпті ол үшінші страйк болса да, нәтижесінде соққышы страйк-аутқа ұшырайды. Бұл, ұшып бара жатқанда ұсталмаған басқа барлық нашар доптардан өзгеше, олар үшінші страйк болмаса, ғана страйк ретінде есептеледі. Бұл ерекше жағдай тек нағыз бунт соққыларына ғана қатысты, толық немесе тоқтату соққысы кезінде болуы мүмкін кез келген бунт сияқты соққыларға емес. Егер соққышы допты бунттап, соққысы алғашқы соққыдан кейін қайтадан допқа тисе, ол тіпті кездейсоқ болса да, өлі доп болып саналады. Сонымен қатар, әуеге көтерілген бунт соққыларына ішкі алаңдағы ұшу ережесі қолданылмайды. Оның орнына, сызықтық соққыларға да қолданылатын қасақана түсіру ережесі (6.05k ережесі) қолданылуы мүмкін.

Тарих

Бунттың қашан енгізілгені белгісіз; бунт сияқты соққыға жасалған ең алғашқы сілтеме 1864 жылы Бруклиндегі Excelsior және Enterprise клубтарының жас командалары («муффиндер») арасында өткен ойын туралы есепте кездеседі: «Ойынның ерекшелігі – Enterprise командасының ойыншысы, профессор Баслердің соққысы болды. Ол бастамашы, бірінші деңгейдегі ойыншы болғандықтан, соққы жасау туралы жаңа теорияны қабылдады, оны мойындауға мәжбүрміз. Оның идеясы нашар емес, керісінше, допты үй базасына жақын жерге түсіру үшін, оны алуға, жинауға және бірінші базаға дәл лақтыруға питчердің едәуір шеберлік танытуын қажет етеді». Бірақ қазіргі кезде «бунт» деп аталатын соққы техникасын бейсболдың алғашқы жұлдыздарының бірі Дики Пирс жетілдіргені сөзсіз. Карьерасының көп бөлігінде Пирс өзінің «хитро соққысын» үлкен нәтижеге жеткізді, себебі ережелерге сәйкес, доп шектен шығып кетсе де, соққы ретінде есептелді. Бунт 1880-жылдарға дейін кеңінен таралмады және 20-ғасырға дейін бейсбол стратегиясының бір бөлігі болып қабылданбады. Бунттың танымалдылығы бейсбол тарихында кезең-кезеңмен өрледі, бұл онжылдықтар бойы питчинг пен соққы арасындағы үстемдіктің алмасуымен сәйкес келді. Мысалы, «өлген доп» дәуірінде немесе 1960-жылдары питчинг үстемдік танытқан кезде, бунт маңызды шабуылдық құрал болды. Керісінше, 1990-жылдар мен 2000-жылдардағы соққы үстемдігі кезеңінде бунттың құндылығы жиі күмәндандырылды. Бейсболды талдаудың «Moneyball» мектебін ұстанған командалар (Окленд Атлетикасы, Бостон Ред Сокс және 2004–2005 жылдарғы Лос-Анджелес Доджерс) құрбандық бунтын жасаудан бас тартуға бейімділік танытты. Алайда, 2002–2005 жылдарғы әлем чемпионаттарының жеңімпаздарының (2002 жылғы Лос-Анджелес Энджелс 2000-жылдардың «кішкентай ойын» трендін белгілеген команда) сарптауы көрсеткендей, әр команда күшті соққы жасайтын командаларды жеңу үшін бунтты жиі қолданды. Дегенмен, бейсбол стратегиясында бунттың рөлі бейсбол жанкүйерлері талқылайтын мәңгілік тақырыптардың бірі болып табылады.