Кіріспе

Ұлыбританиядағы ерлік үшін марапат

Джордж Кресі (ГК) – британ үкіметінің жаудың қатысуы жоқ немесе операциялық емес ерлік үшін табыстайтын ең жоғары наградасы. Британдық наградалар жүйесінде Джордж Кресі 1940 жылы енгізілгеннен бері, батырлық үшін берілетін ең жоғары әскери награда – Виктория Кресімен бірдей деңгейде саналады. Ол "ең ұлы ерлік көрсеткендері үшін немесе өте қауіпті жағдайларда ерекше батылдық танытқандары үшін" британ қарулы күштерінің мүшелеріне және британ азаматтарына беріледі. Ол құрылғаннан бері қайтыс болғандарға да берілуге рұқсат етілген. Бұрын Британ Достастығы елдерінің тұрғындарына (және бір рет Мальтаға, кейін Достастыққа өткен отарға) берілген, алайда көпшілігі өздерінің наградалар жүйесін құрып, енді британдық наградаларды ұсынбайды. Ол кез келген әскери шендегі, кез келген қызметтегі адамға, сондай-ақ полиция, шұғыл қызметтер және сауда флоты теңізшілерін қоса алғанда, азаматтарға да берілуі мүмкін. Көптеген наградаларды Ұлыбритания монархы жеке өзі иеленушілерге немесе, қайтыс болған жағдайда, олардың туыстарына тапсырған. Салтанатты табыстау рәсімдері көбінесе Букингем сарайында өтеді.

Георгий Крест комитеті

Министрлер кабинетінің Джордж Крос комитеті әскери және азаматтық батырлықты қарастырады. Комитеттің ресми міндеттері белгіленбеген. 251 алмастыру наградасы табыс етілді, оның 112-сі Империяның Батырлық медалінің иелеріне, 69-ы Альберт медалінің иелеріне және 70-і Эдвард медалінің иелеріне берілді. Алғашқы награда алған 162 адамның 86-сы қаза болғаннан кейін марапатталды. Сонымен қатар, Империяның Батырлық медалімен бес адам қайтыс болғаннан кейін марапатталды, олардың төрт жағдайда екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін жарияланды және олардың наградалары да Джордж Кросқа алмастырылды. Алмастыру туралы шешім қабылданған кезде қалған барлық иелері тірі болды. Доминик Трулан 2023 жылғы тәжді кигізу салтанатында награда алғандарды өкілдік етті.

Ұжымдық марапаттар

Георгий кресі Мальта аралына, Корольдік Ольстер полициясына (RUC) және Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне (NHS) табысталды.

Корольдік Ольстер полициясы

ГК 1999 жылы Королева Елизавета II-ге Блэрдің бірінші үкіметінің кеңесі бойынша табысталды. 1999 жылдың 23 қарашасында Букингем сарайы жариялаған цитатада мыналар делінген: «Соңғы 30 жыл бойы Корольдік Ольстер полициясы тұрақты және қатыгез терроризм науқанына қарсы басты қорғаныс пен мақсат болды. Осы күш қауіптен қоғамның екі тарапын қорғау кезінде ауыр қаза тапты – қызмет барысында 302 офицер қаза болды және мыңдаған адам жарақат алды, олардың көптегені ауыр жарақаттар алды. Көптеген офицерлер өздерінің қоғамдық ортасынан шеттетілді, ал басқалары өздеріне және отбасыларына қауіп туғандықтан үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды. Солтүстік Ирландия саяси дамуындағы маңызды кезеңге жеткенде, бұл марапат Корольдік Ольстер полициясында қызмет еткендердің барлық батылдығы мен міндетке деген адалдығын мойындау үшін жасалды, олар өздеріне және отбасыларына келген қауіп пен стрессті қабылдады. Королева 12 сәуірде 2000 жылы Хиллсборо сарайында өткен салтанатта Джордж кресін табыстады, онда RUC-тің жоғары шенді офицерлері қатысты; кресті 1992 жылы IRA шабуылында екі аяғынан айырылған констебль Пол Слейн қабылдады. 2000 жылғы Полиция (Солтүстік Ирландия) заңы 2001 жылдың 4 қарашасында «Солтүстік Ирландия полиция қызметі (Корольдік Ольстер полициясын қоса)» құрылғанда Паттен есебінің көп бөлігін іске қосты. RUC көбінесе «RUC GC» деп аталады; 2000 жылғы заң «Корольдік Ольстер полициясы GC қоры» деп тіркелген қайырымдылық ұйымын құрды, мақсаты Корольдік Ольстер полициясының құрбандықтарын еске алу және жетістіктерін құрметтеу; басқа мысалдарға RUC GC әйелдер қауымдастығы, RUC GC тарихи қоғамы және RUCGC–PSNI қайырымдылық қоры кіреді.

Канада

Канадалықтарға 10-нан Батырлық сертификаты (GC) табысталды, оның ішінде бұрынғы Батырлық сертификаттарымен алмастырылған жағдайлар да бар. Марапатталғандардың арасында тоғыз ер адам және бір әйел адам болды. Қазір Канада королі канадалықтарды Батырлық сертификатымен марапаттамайды, оның орнына Канада Батырлық кресімен марапаттайды.

Австралия

Джордж Кресті 23 австралиялыққа табысталды, оның 11-і Австралия әскерлеріне, ал 12-сі азаматтарға берілді. Бұл Австралияның мәртебе жүйесіндегі ең жоғары наградасы, британдық Виктория кресінен және Австралияның Виктория кресінен кейін. Австралия 1975 жылы Австралияның мәртебе жүйесінде «өте қауіпті жағдайларда ең көрнекті батылдық көрсеткендері үшін» Батылдық кресін құрғанымен, 1992 жылға дейін британдық наградаларды ресми ұсынуды тоқтатқан жоқ. 1975-1992 жылдар аралығында австралиялыққа соңғы Джордж Кресі 1978 жылы табысталды. 23 награданың 14-і тікелей табысталған, ал 9-ы Империяның Еңбек медалі (екі), Альберт медалі (алты) және Эдвард медалі (бір) медальдарымен алмастырылған наградалар болды. Төрт награда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде миналарды залалсыздандырудың өте қауіпті қызметін атқарған Австралия Корольдік теңіз күштері ерікті резервінің офицерлеріне берілді. Жеке Бенджамин Гоуэр Харди мен Ральф Джонс 1944 жылдың 5 тамызында Жаңа Оңтүстік Уэльстің орталық бөлігіндегі жапондық соғыс тұтқындарының жаппай қашуы кезінде «Викерс» пулеметін иеленгені үшін Джордж Кресімен марапатталды. Харди мен Джонс қаруды қолданбай, қашқан тұтқындарға оны пайдалану мүмкіндігін жоқ етті, бірақ содан кейін қашқандардың қолынан қаза тапты. Басқаша батылдықты соғыс тұтқындары көрсетті. Капитан Лионель Колин Мэтьюс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британдық Солтүстік Борнеода қарсылық желісін құрғаны үшін тұтқындаушылары тарапынан өлім жазасына кесілді, ал 1951 жылы Кореяда тұтқындалған Хорас Уильям Мэдден, басқа тұтқындарға көмектесу кезінде және жаудың оны ынтымақтастыққа мәжбүрлеу әрекеттеріне қарсы тұру кезінде ашаршылықтан қайтыс болды. Соңғы австралиялық (1978 жылы) Джордж Кресімен марапатталған Виктория полициясының констеблі Майкл Кеннет Пратт, Мельбурн, 1976 жылдың маусымында қарулы екі банкті тонағандарды ұстағаны үшін. 2017 жылы Доминик Трулонға награда табысталғанға дейін 39 жыл бойы Пратт Джордж Кресімен марапатталған соңғы тірі азамат болды. Австралиялық иеленушілерге арналған ескерткіш, Джордж Кросс паркі, Австралияның астанасы Канберрада 2001 жылдың 4 сәуірінде Австралияның бас губернаторы сэр Уильям Дийн тарапынан ашылды.

Жаңа Зеландия

1999 жылы Жаңа Зеландия кресті Джордж крестінің орнын басты. Оған дейін, Жаңа Зеландия азаматына берілген соңғы Джордж кресі, Арамуана қырғыны кезіндегі батылдығы мен іс-қимылы үшін Жаңа Зеландия полициясының сержанты Стюарт Гатриге өлімнен кейін берілді.

Жылдық төлем

Виктория кресінің немесе Джордж кресінің иегерлері жылдық аннуитет алуға құқылы, оның сомасын награда берген үкімет анықтайды. 2015 жылғы мәлімет бойынша, британ үкіметі төлейтін аннуитет 10 000 фунт стерлингті құрады. Канадада Gallantry Awards Order бойынша, Канада Қарулы Күштерінің мүшелері немесе 1949 жылдың 31 наурызына дейін Канадада немесе Ньюфаундлендте тұратын кезінде британ әскеріне қосылған адамдар жылына 3000 доллар көлемінде төлем алады.