Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралия ордендері, декорациялары және медальдары
Orders, decorations, and medals of Australia
Австралияның құрмет және наградалар жүйесі – Австралия монархының патенттік хаттарымен және сол кездегі Австралия премьер-министрінің қол қоюымен, 1975 жылдың 14 ақпанынан бастап кезең-кезеңімен енгізілген барлық ордендер, декорациялар және медальдарды қамтиды. Австралияның құрмет және наградалар жүйесі мемлекеттік және жергілікті үкіметтердің, сондай-ақ жеке тұлғалардың берген наградалары мен медальдарын қамтымайды (бірақ олардың кейбіреулерін кию ретімен тануға болады, мысалы, Святого Иоанна ордені). Австралиядағы құрметтер мен наградалар Федерацияға дейінгі кезеңнен бастау алады, негізінен Империяның құрмет және наградалар жүйесінен. Бұл Империя жүйесі 1994 жылы толық жойылғанға дейін сақталды (бірақ Австралия монархы осы құрметтердің кейбіреулерін австралиялықтарға жеке тұлға ретінде беруге құқылы). 1975 жылдан 1992 жылға дейін Австралияның құрмет және наградалар жүйесі мен Империяның құрмет және наградалар жүйесі параллель жұмыс істеді, бірақ соңғы Империя наградалары 1989 жылдың маусымында табыс етілді. Медальдарға: еңбегі үшін, операциялық қызметі үшін, кампания медальдары, ұзақ қызмет медальдары, естелік медальдар және үздік мерген медалі кіреді. Австралия ордені, жалпы және әскери бөлімшелері бар (таспа шеттеріндегі алтын жолақпен ерекшеленеді), сондай-ақ Австралия операциялық қызмет медалі, қорғаныс саласының азаматтық қызметкерлеріне арналған арнайы азаматтық таспасымен, Австралияның құрмет және наградалар жүйесінде әскери және азаматтық награда алушыларды ажыратуда ерекше (бірақ Австралияның құрмет және наградалар жүйесіндегі кейбір наградаларды әскери қызметкерлер ғана алуға құқылы). Австралияның құрмет және наградалар жүйесі жеке тұлғалардың еңбегін мойындайды, ал топтық батырлыққа берілген мақтау, батырлыққа берілген бірлік мақтауы және лайықты бірлік мақтауы үшін топ ретіндегі жеке тұлғалардың күш-жігерін мойындайды (сондай-ақ, лайықты қызмет және батырлыққа берілген бірлік мақтаулары сол бірліктерге бекітілген мүшелерді мойындайды, олар сол жерде қызмет ете бергенше, бірақ осы наградаға жеке үлес қосылғанын көрсететін Федерация жұлдызын көрсетпейді). Көптеген құрметтер мен наградалар Австралия күнінде (26 қаңтар) және Корольдің туған күнінде (маусым) жарияланады, батырлық наградаларынан (әдетте наурыз және тамызда жарияланады) және Австралия Антарктика медалінен (21 маусымда жарияланады) басқа, кейбір әскери медальдар жыл бойы табыс етіледі (өйткені көптерін газетте жарияламайды).
The Australian honours and awards system refers to all orders, decorations, and medals, as instituted by letters patent from the Monarch of Australia and countersigned by the Australian prime minister at the time, that have been progressively introduced since 14 February 1975. The Australian honours and awards system excludes all state and local government, and private, issued awards and medals (although a few can be recognised in the order of wearing, like those in the Order of St John). Honours and awards have been present in Australia since pre Federation, primarily from the Imperial honours and awards system. This Imperial system remained in place until its full phase out in 1994 (although the Monarch of Australia may still confer some of these honours to Australians in their personal capacity). Between 1975 and 1992, the Australian honours and awards system and the Imperial honours and awards system operated in parallel, although the last Imperial awards to be made were in June 1989. Medals include meritorious service medals, operational service medals, campaign medals, long service medals, commemorative medals, and the Champion Shots medal. Both the Order of Australia, which has a General Division and Military Division (distinguished by gold banding on the edges of the ribbon), and the Australian Operational Service Medal, which has a special civilian ribbon for Defence civilians awarded it, are unique in the Australian honour and awards system in distinguishing between military and civilian awardees (although some awards in the Australian honours and awards system can only be earned by military personnel). The Australian honours and awards system recognises the contributions of individuals, and for the Group Bravery Citation, Unit Citation for Gallantry, and Meritorious Unit Citation, the efforts of individuals as a group (the unit citations for meritorious service and gallantry also recognise members currently posted to those units, so long as they remain posted there, but without the display of the Federation Star device on those decorations that signifies personal contribution to the granting of that award). Most honours and awards are announced on Australia Day (26 January) and the King's Birthday holiday (June), with the exception of the bravery awards (typically announced in March and August), and the Australian Antarctic Medal (announced on 21 June), although some military medals are awarded all year round (as most are not gazetted).
Тарих
Австралия штаттары мен Австралия Ұлтақ бірлестігі бастапқыда Императорлық құрмет жүйесін, сондай-ақ Британдық құрмет жүйесін қолданды. 1975 жылы Австралияның құрметтер мен марапаттар жүйесі құрылған кезде Императорлық наградаларға Австралияның ұсыныстары азайды, соңғы наградалар 1989 жылы жарияланды. Австралия Ұлтақ бірлестігі 1983 жылы Императорлық наградаларға ұсыным жасауды тоқтатты, ал Квинсленд пен Тасмания штаттары 1989 жылы Королеваның туған күніне арналған соңғы Австралиялық құрметтер тізімін ұсынды. Королева Австралиялықтарға жеке өз атынан, мысалы, Корольдік Виктория ордені сияқты құрметтер беруді жалғастырды. Австралиялықтар үшін тек бірнеше пэрлік және баронеттік атақтар ғана жасалды. Олардың кейбіреуі Австралияда емес, Ұлыбританияда көрсетілген қоғамдық қызметтерге көрсетілген ризашылықты білдірді. Мұрагерлік пэрлік және баронеттік атақтар Ұлыбританиядан шыққан. Австралияның пэрліктері мен баронеттік атақтары Австралия тәжі ешқашан болған емес. Австралияның жеке штаттары, сондай-ақ Ұлтақ үкіметі Императорлық құрмет жүйесіне толыққанды қатысты. Бастапқыда екі партиялық қолдау болды, бірақ Австралияның Еңбек партиясы (АЕП) үкіметтері, ұлттық және штаттық деңгейде, Императорлық наградаларға ұсыным жасауды тоқтатты – әсіресе, 1972 жылдан кейін Британ империясының орденіне тағайындаулар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде генерал-губернатор соғыс уақытындағы Еңбек партиясы үкіметтерінің кеңесі бойынша батырлық наградаларына ұсынымдар жасады, оның ішінде Виктория кресіне 11 ұсыным болды. Британ империясының орденіне тағайындаулар операциялық аймақтардағы офицерлер мен қатардағы әскерилерге арналды. 1975 жылы АЕП (федералды деңгейде 1949 жылдан 1972 жылға дейін билікте болмаған) Австралияның құрметтер мен марапаттар жүйесін құрды. Ұсынымдар орталықтандырылған түрде қарастырылды, бірақ штат губернаторлары өз үкіметтерінің кеңесі бойынша Императорлық наградаларға ұсынымдар беруге құқылы болды. 1975 жылдан 1983 жылға дейін Либералдық партия Малькольм Фрейзер басшылығымен федералды деңгейде билікте болды және Австралияның құрметтер мен марапаттар жүйесін сақтап қалса да, ол еңбегі үшін Императорлық наградаларға ұсынымдарды қайта енгізді, бірақ батырлық, қайраттылық немесе ерекше қызмет көрсеткендерге арналған Императорлық наградалар үшін емес. Федералды үкіметтің Императорлық наградаларға ұсынымдары 1983 жылы Хоук Еңбек партиясының үкіметі сайланғаннан кейін тоқтатылды. 1989 жылы Императорлық ұсынымдарды жасаған соңғы екі штат Квинсленд пен Тасмания болды. Сол жылы өткен сайлауда екі үкіметтің де жеңілуі Австралияның Императорлық наградаларға ұсынымдарының аяқталуын білдірді. 1990 жылы Ұлыбританияның Жаңа жылдық құрметтер тізімінде британдық құрметтерге австралиялықтардың ешқандай ұсынымы болған жоқ, Королеваның жеке хатшысы сэр Уильям Хесселтин генерал-губернаторға «Бұл Австралия үшін, Канада сияқты, өз азаматтарын тек өз жүйесінде ғана құрметтеу уақыты келді деп ойлауға лайықты сәт сияқты көрінеді» деп хат жазды. 1992 жылдың 5 қазанында премьер-министр Пол Китинг Австралияның британдық құрметтерге енді ұсынымдар жасамайтынын жариялағанға дейін екі жылдан астам уақыт бойы штаттық үкіметтермен келіссөздер жүргізілді. Австралиялық кию ордені «1992 жылдың 5 қазанынан кейін Австралия азаматтарына берілген барлық британдық Императорлық наградалар шетелдік наградалар болып саналады және оларды тиісінше кию керек» деп мәлімдеді. Австралияның құрметтер мен марапаттар жүйесі жылдар бойы түрлі сынға ұшырады. Алайда, сын-ескертпелердің көп бөлігі кімге құрмет пен марапат беріледі дегенге қатысты, мысалы, Николас Грюеннің айтуынша, құрмет пен марапаттар жүйесі «статусыңызға тым көп байланысты [Бұл туралы] еңбек өтілі, билік, артықшылық және қамқорлық [мен] өз жұмысын жақсы орындаудың орнына, өздерінен шығып, игілік істер жасауға тырыспайтын адамдарды жүйелі түрде іріктеу». 2021 жылы бұрынғы теннисші Маргарет Корт Австралия орденінің серігі атағын алған кезде осы наградаларға қатысты даулар туды. Корт гомофобиялық және трансфобиялық көзқарастарымен танымал, ал дәрігер Клара Так Менг Су, журналист Керри О'Брайен және суретші Питер Кингстон наразылық білдіру үшін өздерінің наградаларын қабылдамады немесе қайтарып берді.
The Australian states and the Commonwealth of Australia originally used the Imperial honours system, also known as the British honours system. The creation in 1975 of the Australian honours and awards system saw Australian recommendations for the Imperial awards decline, with the last awards being gazetted in 1989. The Commonwealth of Australia ceased making recommendations for Imperial awards in 1983, with the last Queen's Birthday Australian Honours list submitted by Queensland and Tasmania in 1989. The Queen continued to confer honours upon Australians that emanate from her personally such as the Royal Victorian Order. Only a handful of peerages and baronetcies were created for Australians. Some were in recognition of public services rendered in Britain rather than Australia. Hereditary peerages and baronetcies derive from Britain. There have never been Australian peerages or baronetcies created under the Australian Crown. Individual Australian states, as well the Commonwealth government, were full participants in the Imperial honours system. Originally there was bipartisan support, but Australian Labor Party (ALP) governments, both national and state, ceased making recommendations for Imperial awards – in particular, appointments to the Order of the British Empire mainly after 1972. During the Second World War, the Governor General, on the advice of wartime Labor governments, made recommendations for gallantry awards, including eleven for the Victoria Cross. Appointments to the Order of the British Empire were for officers and men engaged in operational areas. In 1975, the ALP (which had been out of power federally from 1949 until 1972) created the Australian honours and awards system. Recommendations were processed centrally, but state governors still had the power, on the advice of their governments, to submit recommendations for Imperial awards. From 1975 until 1983, the Liberal Party was in power federally, under Malcolm Fraser and, although it retained the Australian Honours and Awards System, it reintroduced recommendations for meritorious Imperial awards, but not for Imperial awards for gallantry, bravery or distinguished service. Recommendations for Imperial awards by the federal government ceased with the election of the Hawke Labor government in 1983. In 1989, the last two states to make Imperial recommendations were Queensland and Tasmania. The defeat of both governments at the polls that year marked the end of Australian recommendations for Imperial awards. Following the UK New Year Honours List in 1990, which contained no Australian nominations for British honours, the Queen's Private Secretary, Sir William Heseltine, wrote to the Governor General, saying "this seems a good moment to consider whether the time has not arrived for Australia, like Canada, to honour its citizens exclusively within its own system". There followed more than two years of negotiations with state governments before the Prime Minister, Paul Keating, made the announcement on 5 October 1992 that Australia would make no further recommendations for British honours. The Australian Order of Wear states that "all imperial British awards made to Australian citizens after 5 October 1992 are foreign awards and should be worn accordingly". The Australian honours and awards system has faced various criticisms over the years. Most criticisms however are to do with who receives honours and awards, reflecting comments such as those made by Nicholas Gruen, where he said the honours and awards system had "far too much to do with how much status you've already got [It's about] seniority, power, privilege and patronage [with] systematic selection in favour of people who just do their job, rather than go out of their way to do something selfless". Controversy attended these awards in 2021 when former tennis player Margaret Court received the Companion of the Order of Australia. Court is known for her homophobic and transphobic views, and GP Clara Tuck Meng Soo, journalist Kerry O'Brien, and artist Peter Kingston have rejected or returned their awards in protest.
Сыйлықтарға ұсыну немесе оларды алуға өтініш беру
Австралиялықтар 55 түрлі австралиялық награда мен құрметтің әрқайсысын екі бөлек процедураның бірі арқылы иеленеді: ұсыныс немесе өтініш беру арқылы. Ұсыныс: Австралия ордені мен Австралия батылдығының медальдарына жеке тұлғаларды жұртшылық өкілдері немесе қоғамдық ұйымдар ұсына алады. Еңбегі сіңген қызметтер үшін берілетін наградалар әрбір мекеменің ұсынымы негізінде іске асырылады. Қорғаныс министрлігі де түрлі қызметтерге байланысты жеке тұлғаларды ұсынады. Австралия орденіне ұсыныс беруге арналған нысандар Австралиялық құрмет хатшылығының веб-сайтында немесе Канберрадағы Үкімет үйіндегі, сондай-ақ кез келген аймақтық Үкімет үйіндегі Құрмет хатшылығынан сұрап алуға болады. Өтініш беру: Көптеген наградалар немесе марапаттар иегердің өтініші немесе оның атынан берілген ұсынысқа негізделеді. Осы санатқа қорғаныс күштері мен полиция қызметкерлеріне операциялық қызметтері үшін, ал Австралия үкіметі мойындаған ерекше азаматтық қызметтер көрсеткен басқа да адамдарға берілетін қызмет наградалары кіреді. Империялық батылдық немесе ерлік наградаларынан өзгеше, қазіргі үлгідегі ұсыныс нысаны бойынша кез келген адам Австралия батылдығының медаліне өзін-өзі ұсына алады.
Australians become recipients of each of the 55 different types of Australian awards and honours through one of two separate processes; by nomination or by application. Nomination: Individual nominations may be made by members of the public or a community group for the Order of Australia and Australian Bravery Decorations. Nominations for Meritorious Service Awards are based on nominations from each specific organisation. The Department of Defence also nominates individuals for a range of service decorations. Nomination forms for the Order of Australia are available through the Australian Honours Secretariat website, or upon application to the Honours Secretariat at Government House, Canberra or from any state Government House. Application: Many of the honours or awards are based on an application by the recipient or a recommendation on their behalf. Awards that fall under this category include service awards for defence force and police personnel for operational service or to other individuals for special civilian services recognised by the Australian Government. Unlike Imperial bravery or gallantry awards, any person can nominate themselves for an Australian Bravery Award under the current design of the nomination form.
Австралия орденінің кавалері / дамы (АК / АД)
Осы орден класына тағайындаулар 2015 жылдың қарашасынан бастап тоқтатылды. Жыл сайын ең көп дегенде төрт рыцарь және дама тағайындалды. Австралия орденінің рыцарьлары мен дамаларының толық тізімін қараңыз.
Appointments to this class of the Order ceased from November 2015. A maximum of four knights and dames were appointed each year. See the full list of knights and dames of the Order of Australia.
Австралия орденінің серігі (AC)
Тағайындамалар Австралияға немесе адамзатқа жалпы қызмет етудегі ең жоғары жетістіктері мен еңбегі үшін жасалады. Құрметті тағайындамаларды есептемегенде, бір күнтізбелік жылда 35-тен аспайтын серіктес тағайындалады. Австралия орденінің серіктерінің толық тізімін қараңыз.
Appointments are made for eminent achievement and merit of the highest degree in service to Australia or to humanity at large. Excluding honorary appointments, no more than 35 Companions shall be appointed in any calendar year. See the full list of companions of the Order of Australia.
Австралия орденінің офицері (AO)
Австралияға немесе адамзатқа ең жоғары деңгейде көрсетилген ерекше қызметтері үшін тағайындалғандар. Құрметті тағайындамаларды есептемегенде, әр күнтізбелік жылда 140-тан аспайтын лауазым иесі тағайындалуы мүмкін.
Appointments made for distinguished service of a high degree to Australia or to humanity at large. Excluding honorary appointments, no more than 140 Officers shall be appointed in any calendar year.
Австралия орденінің мүшесі (AM)
Нақты бір жерде, қызмет саласында немесе белгілі бір топқа қызмет ету үшін тағайындама жасалған. Құрметті тағайындамаларды есептемегенде, бір күнтізбелік жылда 340-тан аспайтын мүшелер тағайындалуы мүмкін.
Appointment made for service in a particular locality or field of activity or to a particular group. Excluding honorary appointments, no more than 340 Members shall be appointed in any calendar year.
Австралия орденінің медалі (OAM)
Ерекше көзге түсетін қызметі үшін беріледі. Орденнің медалімен марапаттауға шектеу қойылмаған.
Awarded for service worthy of particular recognition. There is no quota limit on awards of the Medal of the Order.
Шетелдік марапаттар БҰҰ және НАТО қызметімен қоса
Нақты шетелдік наградалар туралы бұйрықта мәлімет жоқ – тек қана шетелдік наградалар аталған наградалардан кейін көрсетіледі деген жалпы ескерту бар. Австралиялықтарға жиі берілетін шетелдік құрметтердің тізімі Australian Honours Order of Wearing#Foreign awards бөлімінде келтірілген. Австралиялықтарға әскери наурындар мен бейбітшілік сақтау қызметі үшін берілетін шетелдік наградалардың тізімі Australian Campaign Medals#Foreign awards бөлімінде көрсетілген. Шетелдік наградаларды ресми түрде қабылдауға және тағуға рұқсат Премьер-министрдің немесе Австралия наградаларына жауапты министрдің ұсынысы бойынша генерал-губернатор береді. БҰҰ медальдары туралы қосымша ақпаратты Австралия Қорғаныс күштерінің веб-сайтынан табуға болады.
Specific foreign awards are not mentioned on the Order of Wear document – just the general comment that foreign awards appear after the awards mentioned. A list of foreign honours commonly awarded to Australians appears at Australian Honours Order of Wearing#Foreign awards. A list of foreign awards commonly awarded to Australians for campaign and peacekeeping service appears at Australian Campaign Medals#Foreign awards. Permission for formal acceptance and wearing of foreign awards is given by the Governor General on the recommendation of the Prime Minister or the minister responsible for Australian honours. Additional information regarding UN medals can be found on the Australian Defence Force website.