Кіріспе

Британдық комикс "The Perishers" – көрші балалар мен бір иттің басынан кешетін, ұзақ жылдар бойы жарық көрген британдық комикс. Ол "Daily Mirror" газетінде күнделікті жолақтар түрінде жарияланып, алғаш рет 1959 жылдың 19 қазанында пайда болды. Комикстің көп бөлігін Морис Додд (25 қазан 1922 – 31 желтоқсан 2005) жазды, ал суреттерін 1983 жылға дейін Деннис Коллинз салған. Одан кейін суреттерді Додд, сосын Билл Мевин салған. Додд қайтыс болғаннан кейін комикс жарық көрмеген бірнеше апталық материалдармен және қайта басылымдармен 2006 жылдың 10 маусымына дейін жалғасты. Содан кейін 2010 жылдың 22 ақпанында "Daily Mirror" газетінде қайтадан жарияланды, бұл ретте "Pooch Café" комиксінің орнына келді. Көптеген "Perishers" комикстері полиптихтер болып табылады – бір жалғасқан фондық сурет үш немесе төрт бөлікке бөлінеді және кейіпкерлер бір бөліктен екінші бөлікке өтеді. Оқиға Кронж (кейде Кранж деп те жазылады) деген қиял әлеміндегі қалашықта өтеді. Бұл атау Кройдон және Пендж қалаларының аттарының бірігуінен пайда болған. Суретте көрсетілгендей, бұл жер көбінесе солтүстік өнеркәсіптік қалаға ұқсайды және 1950 жылдардағы Кройдонның сыртқы келбетінен туындаған болуы мүмкін. Коллинстің суреттері қалаға егжей-тегжейлі, шынайы архитектуралық стиль мен тұрақты географиялық сипат береді. Тақырыптық тұрғыдан алғанда, комикс балалық шаққа деген ностальгияны қамтиды және көбінесе "Daily Mirror" газетіндегі "Andy Capp" комиксіне ұқсас, тыныш, көшпелі атмосфераға ие. Басты кейіпкерлер көбінесе "нақты әлемнен" тәуелсіз өмір сүреді және ересектер сирек көрінеді. Мысалы, "Perishers" әр жыл сайын демалысқа шығады, бірақ әрқашан үйге қайтатын пойыздан шығарылып, бірнеше апта кешігіп үйге жетеді (комикстегі қысқа көрініс күнделікті бөліктерге бөлінгенде бірнеше аптаға созылуы мүмкін), бірақ бұл оқиғаға ешқандай әсер етпейді.

Веллингтон

Жігіті Бутпен жалғыз тұратын жетім бала. Алғашқы кездері олар құрылыс алаңындағы шамамен 3 метрлік диаметрлі бетон құбырдың ішінде өмір сүрген. 1966 жылы ол Бутпен бірге Бичинг балтасымен жабылып қалған шағын теміржол станциясына көшіп, содан бері сол жерде тұрып келеді. Веллингтон лақап атын өзінің танылған Веллингтон етікшелерінен алған – ол жақсы аяқ киімге қол жеткізе алмайды. Итіне Бут деген есімді Веллингтонмен үйлестіру үшін қойған. Веллингтон – өте терең ойлы, интеллектуалды адам және философиялық ойларға бейім. Ол сондай-ақ тапқыр, өзін қолмен жасаған ағаш көліктерді (немесе Мейзи оларды "боби" деп атайды) сату арқылы, сондай-ақ мейірімді жергілікті дүкендерден тамақ алу арқылы немесе 25 қазанда туған күнін тойлау үшін көпшілік жиналатын күрделі жоспарлар арқылы асырайды. Веллингтон әрқашан әлемнің құлдырап бара жатқанынан (рака мен қирату) алаңдайды. Ол жылдар бойы әлемнің ласқа толып бара жатқаны, адамдардың бастарының үстіндегі ауа салмағынан қысылып қалуы мүмкін екені және әрбір жаңа жыл ақша үнемдеу үшін қайта өңделген ескі жыл болуы мүмкін деп уайымдаған. Шындығында, мұның рас болуы мүмкін; Веллингтон өзінің және достарының ешқашан үлкеймейтінін байқаған, бірақ бұл ойды соңына дейін жеткізбеген. Ол сирек көңілі көтерілгенде, көңілін түйіндейтін кішкентай жаңбыр бұлты пайда болады.

Жүктілік

Ол өзінің ұлы Веллингтонмен бірге тұратын Ескі ағылшын қойшы иті. Бут – көбінесе жағымды және тыныш мінезді, қиялдауға және армандауға бейім. Осы тұрғыдан алғанда, Бут Чарльз М. Шульцтің "Peanuts" комиксіндегі Снупидің Ұлыбританиядағы нұсқасы. Бут сондай-ақ, ол шын мәнінде 18 ғасырғы ағылшын лорды екеніне сенімді, оны бір цыган қызы итке айналдырған (өз сөзімен айтқанда, "сол киім ілгіштерін сатып алуым керек еді!") – комикс кейде бұл фантазия емес, шындыққа жақын екенін көрсетеді. Лорд ретінде ол өзіне құрметпен қарауды талап етеді және осы туралы Веллингтонға жиі айтады. Өкінішке орай, Веллингтон тек қана ұрсының дыбысын естиді. Веллингтон Бутты жалқау деп санайды және шаруашылық жұмысына көмектесуі керек деп ойлайды, бірақ Бут көбінесе оны қайтадан сұрамау үшін "көкке шығарып" нәрсені бұзудың жолын табады. Ол ваннаға түсуді жек көреді, ал Веллингтонмен ваннаға баруға тырысқандағы күресі көбінесе эпикалық шайқасқа айналады (бірде Веллингтонның мектепке 2 апта бармауына себеп болды). Буттың сүйікті тағамы – шұжық, ал Веллингтон жетер алмай тұрғанда оны жеуге тырысуы көптеген эпизодтардың негізін құрайды. Бастапқыда Буттың құйрығы қысқа болып салынған (бірде ол боб құйрықты қойшы итімен кездесіп, есімін естіген соң өз құйрығын Фред деп атауға шешім қабылдады), бірақ Морис Дод кейіннен нағыз Ескі ағылшын қойшы итінің құйрығы кесілетінін анықтады, сондықтан бірнеше жыл бойы Коллинз оның құйрығын қысқартып, ақыры мүлдем жоқ етті – Бут әлі де тұқым үшін сирек кездесетін, толығымен ақ түсті болып көрінеді. "Буттың анасы кім?" деген сұрақ көп жыл бойы жасырын болды, бірақ бір оқырман Веллингтонға Буттың анасы "Шерри гүлі" деп аталғанын айтты. ("Шерри гүлі" – аяқ киім мен ботинкаларды жылтыратуға арналған танымал бренд). Сонымен қатар, Буттың әкесі Т.О.Е. кап деп аталды және ол аң аулау иті болған.

Марлон

Марлон мейірімді, бірақ ол аса зиялы емес. Бұл оның жоспарларын тоқтатқан жоқ; ол әрқашан құлшыныспен өнертабыс жасауға тырысады. Оның көптеген өнертабыстары – от, доңғалақ, ат пен арба сияқты – бұрыннан-ақ ойлап табылған, бірақ ол бұл оны тоқтатпады, себебі ол өзінің баяу дамып келе жатқанын сезінді. Ол сондай-ақ "микростетодиопроскоп" ойлап тапқанын айтты – жер бетінің терең қабаттарын зерттеуге арналған жоғары технологиялық құрал деп мәлімдеді, бірақ шындығында ол кресло аяғына байланған сынған айнаның бөлігі екені анықталды. Оның бір тағамдық өнертабысы қатты әсер етті – тіпті, шашырады: бір дюймдік қалың кетчуп сэндвич (кейін Марлон метрикалық жүйеге көшуді шешкенде 2,5 см қалың кетчуп сэндвич деп аталды). Шашырау оның сэндвичті шаққанда болды, себебі үлкен кетчуп көлемі жақын тұрған адамға тиді. Кетчуп сэндвич қайта-қайта қолданылатын әзіл ретінде пайдаланылады, кейде әртүрлі дәмдермен ауыстырылады. Марлон сонымен қатар ми хирургі (оның тілдерінде "бран хирургі" деп жазылады) немесе "үлкен резеңке етік киіп, канализацияға түсетін адам" болуды армандайды – ол екі мамандықты да бірдей беделді деп санайды. Қазір ол қалта ақшасын Веллингтонның көліктеріне жұмсайды, бұл көбінесе Веллингтонның әңгімелеу шеберлігі мен Мейзидің оған ақша жұмсауын қалауы арасындағы тартысқа әкеледі.

Мейзи

Оның өзіндік пікірінше, ол өте сүйкімді қыз. Бірақ шындығында ол үстемдік танытып, басқаларды қорқытып-үркітеді, қалауынша болмаса зорлыққа бейім, ал дауысы ағаш құрттарын да ұрықтыра алады. Ол жәндіктер мен өрмекшілерден қорқады; бірде Веллингтон оған олар келе жатқан далада мыңдаған жасырын жәндік болуы мүмкін екенін айтқанда, ол қозғалуға батыл болмай қалды. Ол өзін Марлонға ғашық деп сендірді және оның үнемі қарсылығына қарамастан оны қуалай береді – олардың қарым-қатынасын бір жақты махаббат үшбұрышы деп айтуға болады. Ол өзін және Марлонды романтикалық романның басты кейіпкерлері ретінде көреді: ол – бүркіттей батыл, ал ол – көгершіндей нәзік. Бірақ шын мәнінде ол темірдей қатал, ал ол – тақтайдай жайпақ. Оның тағы бір ерекшелігі – қағаз қаптарға (және олардың ішіндегілерге) деген құштарлығы. Көбінесе Веллингтон ғана тәттілер немесе балық пен картоп қуырылғанға ақша жинап алады, содан кейін оны жасыруға мәжбүр болады, себебі қағаздың қырсылы Мейзиді тартып алады, ол ештен келгендей: "Сол қағаз қаппен көмектесемін бе?" дейді. Мейзи Чарльз Шульцтің "Peanuts" комиксіндегі Люси ван Пелт еске салады. Британдық актриса Мейзи Уильямс Маргарет деп тойыстырылған, бірақ кейіпкердің құрметіне әрдайым Мейзи деп аталады.

Сәбидің келеке-шөлекесі

Бәлкім, ол американдық "Блонди" комиксіндегі "Бейби Дэмплинг" кейіпкерінің құрметіне аталған. Алғашқыда ол сөйлемейтін, себебі сөйлеуді бастаса, одан әрдайым сөйлеуді күтетінін білген. Соңында сөйлей бастағанда, ол мүлдем кішкентай әріптермен сөйледі. Комикстің басында ол басқа кейіпкерлермен туыстық байланысы болмаған, бірақ кейін Мейсидің кішкентай інісі екені белгілі болды (бұл ретроспективті өзгеріс – бұрынғы комиксте Мейси Бейби Грамплингтің ата-анасын өзінің туыстары емес деп айтқан). Ол мектепті қарт адамдардың уақытша босатылатын түрмесі деп ойлаған. Ол көптеген шұңқыр қазады және оларды әрдайым құрттарға (оның тамақтануының маңызды бөлігі) немесе тышқандарға таңды. Ол ғарыш секіргішімен ойын-құдақ жасағанда немесе Мейсидің кіш киімдеріне жәндіктер салып, немесе кейде қиын бизнеске кіріскенде (әдетте құрттармен байланысты; мысалы, ол құртты бургерді ойлап тапты, бірақ Веллингтоннан басқа ешкім сатып алмады, ал Веллингтон бастапқыда оның құрттан жасалғанына сенбеді). Ол көбінесе коляскадағы көрінбейтін сәбимен (жаңа туған бала) философиялық әңгімелер жүргізеді. Сондай-ақ, Мейси оқыған ертегілердің немесе балалар өлеңдерінің рас екендігіне күмәнданып, бірден сағатты немесе басқа да үй заттарын бүлдіреді. Оның "Гладли" ("Гладли, менің көздері қиғаш аюым") атындағы аюы кейде пайда болады.

Ұстап алу сөз тіркестері

Бұл - Перришерлердің ойлап тапқан немесе танымал еткен тіркестердің ішінара тізімі. "Жылдамдату жолақтары" – Веллингтонның Марлонды көлік сатып алуға көндіруге тырысқандағы басты артықшылығы. Бұл кез келген пайдасыз немесе артық қосымшаны сипаттау үшін қолданылады. "ҚЫРҚЫРЫҚ!!" – Буттың дәмді нәрсені жұтып қоятын дыбысы, көбінесе басқа кейіпкерге арналған нәрсе, бірде құс үстелінің ішіндегілерді жегенде. Басқа кейіпкерлер тамақтанғанда да қолданылады. "Паразит! Троцкийшіл! Мармит!" – Қазанқұйрық пен Құрт бір-бірімен жиі ұрысқанда айтатын сөздер. Мармит, әрине, нағыз қорлау емес, бірақ "ит" дегенмен аяқталады. "Вилсон Кеппл және Бетти!" – Тасбақа Килройдың сүйікті сөзі. Бұл музыкалық зал сахнасындағы Уилсон, Кеппел және Бетти атты актерлерден алынған. "Қағаз қаппен көмектесесіз бе?" – Мейзи чипстердің қаптамасын ашуды алыстан сезеді, мазмұнын жеуге көмектесу үшін бірден пайда болады және келген кезде осы сөздерді айтады. "Жығыл!!" – Марлонның Мейзидің үнемі жасаған романтикалық әрекеттеріне реакциясы. Ол оған осылай жиі жауап береді, сондықтан Мейзи Марлоннан: "Сен білетін жалғыз сөз 'жығыл' ба?" деп сұрайды. "Жынды" – балалардың ең сүйікті қорлауы. Бұл комикстің алғашқы күндерінде болмаған, бірақ тез арада маңызды бөлігіне айналды. Мейзи бұл сөзді өте жақсы көреді және оны Марлонға қатысты үнемі қолданады. "Берк" – Жаңа Сәбидің Сәби Грамплингтен естіген кез келген сөзге соңғы жауабы. Оны "берк" деп атағандай түсіндіруге болады, бірақ бұл сәбидің дыбысы ретінде қарастырылады.