Кіріспе

Нидерландыдағы ойын-сауық паркі

1950 жылы Лун-оп-Занд қаласының мэрі Р. Й. ван дер Хейден, кинорежиссер Питер Реййндерс және суретші-дизайнер Антон Пиек (1895-1987) Efteling Nature Park Foundation (Stichting Natuurpark de Efteling) қорына негіз салды. Қордың аты 16 ғасырдағы Ерстелинг шаруашылығынан алынған. Эфтелинг 1952 жылдың 31 мамырында, әйгілі голланд суретшісі Антон Пиек жасаған «Ертегілер орманы» (het Sprookjesbos) жұртшылыққа ресми түрде ашылды. Бастапқыда «Ертегілер орманында» 10 түрлі ертегі болды, олардың барлығы Пиектің түпнұсқа суреттерімен, сондай-ақ голланд кинорежиссері Питер Реййндерс жасаған механикалық құрылғылармен, жарық және дыбыс эффектілерімен тірілді. Атмосфералық орманда орналасқан реалистік диорамалар үлкен сәттілікке ие болды. 1952 жылы Эфтелингке жалғыз 240 000 келуші келді. 1978 жылдан бастап парк кеңейтіліп, әлемдегі ең танымал ойын-сауық парктерінің біріне айналды. Сол жылы ағылшын әншісі Кейт Буш «De Efteling Special» арнайы бағдарламасында өнер көрсетті, ол 1978 жылдың 11 мамырында эфирге шықты. 1978 жылдың басында ойын-сауық паркі үшін «Аруақтар сарайы» құрылысы аяқталып, сол жылдың 10 мамырында ашылуы жоспарланды. Голландияда «Wuthering Heights» әнімен үлкен жетістікке қол жеткізген Буш осы арнайы бағдарламада голланд теледидарында тұңғыш рет өнер көрсетті. Оның танымалдылығы «Аруақтар сарайына» назар аудару үшін пайдаланылды. 2010 жылы Эфтелинг жыл бойы ашық болу жоспарларын жариялады. Қарашадан ақпанға дейін «Қысқы Эфтелинг» тақырыбы сақталады. Дегенмен, «Piraña» тартылысы немесе «Vliegende Hollander» (Ұшқан голланд) су аттракционы сияқты суға қатысты аттракциондар жабылады. 2014 жылдың басында The Wall Street Journal газетінің тілшісі Жизела Уильямс парктің шолуын жазды. Уильямс Эфтелингті мақтады, бірақ этникалық стереотиптерге байланысты Monsieur Cannibale аттракционын сынады. Оның шолуы кейін Нидерландыдағы күнделікті газет – De Telegraaf газетінде жарияланды және оқырмандарынан көптеген ашулы пікірлер тудырды. Сондай-ақ, Уильямс осы даулы аттракцион туралы пікірлері үшін алғашқы өлім туралы қорқытуын алды. Соңғы жылдары белсенділер Эфтелингтен аттракционды алып тастауды немесе қайта жаңартуды бірнеше рет сұрады. 2021 жылдың маусым айында парк кең ауқымды жөндеу жұмыстары үшін және қайта тақырыптау үшін жабылды. 2015 жылдың 19 маусымында паркке 123 456 789-шы келуші келді. 2017 жылы Эфтелинг Symbolica трассасыз қараңғы аттракционын ашты. 35 миллион еуроға бағаланған бұл аттракцион Эфтелинг тарихындағы ең қымбат инвестиция болып табылады. Ойын-сауық паркінен басқа, Эфтелингте екі қонақ үй, театр, гольф алаңы және екі демалыс шаруашылығы бар. 2019 жылы Эфтелинг өзінің 30-шы ертегісін ашты. 2020 жылдың желтоқсан айында парк премьер-министр Марк Рютте және үшінші Рютте кабинеті енгізген жаңа COVID-19 шектеулеріне сәйкес жабылуға мәжбүр болды.

Дизайн

Эфтелингтің табысы көбінесе оның аттракциондарының дизайны, архитектурасы және атмосферасына байланысты. Антон Пиекке Эфтелинг саябағының алғашқы ертегілерін жасау тапсырылғанда, ол саябақтың өзінің жоғары стандарттарына сай болатынына көз жеткізді. Арзан құрылыс материалдары, пластик немесе бетон қолданылмады. Пиектің кейде сұмдық және қараңғы, бірақ сонымен қатар романтикалық және ностальгиялық суреттеу стилі, болашақтағы барлық кеңейтулердің тақырыптық негізі болды. Пиек 1970-жылдардың ортасына дейін Эфтелингте жұмыс істеді, содан кейін бас дизайнер лауазымына жас Тон ван де Вен тағайындалды. Ван де Вен бірнеше жылдан бері Эфтелингте жұмыс істеп жүрген және Пиек оның жұмысына өте қанағаттанды. 1978 жылы парктің алғашқы жаңа ірі аттракционы ретінде ашылған "Үрейлі сарай" (het Spookslot) – Ван де Веннің толыққанды жобалаған алғашқы аттракционы болды. Ван де Вен 2002 жылға дейін жұмысын жалғастырды, содан кейін зейнетке шықты. Жаңа ойластырушылар тобы Эфтелингке лайықты стильде жаңа аттракциондардың жобаларын жасауда.

Бөлімдер

Efteling Theme Park Resort қазір бірнеше бөлімді қамтиды: ойын-сауық паркі (1952), төрт жұлдызды Efteling қонақ үйі (1992), 18 лункалы гольф алаңы (1995), Efteling Театры (2002), тұруға арналған парктері: Efteling Bosrijk (2009) және Het Loonsche Land (2017). Бұрын парк шоулары үшін қолданылған театр, Нидерландыдағы бес ең ірі театрдың бірі болып табылады және үлкен театрлық қойылымдарды қабылдай алады, олар паркке кіру құнына кірмейді. Efteling өзі жасаған шоулар мен мюзиклдерге ("Droomvlucht" сияқты) үй иесі ретінде қызмет етумен қатар, ол басқа да ірі өндірістерге, шараларға және корпоративтік іс-шараларға да жарамды. Қонақ үй бірнеше жыл бойы Golden Tulip желісімен басқарылды, бірақ 2004 жылы Efteling оны тәуелсіз басқаруға шешім қабылдады. Барлық бөлімдер қазір пайдалы, бірақ гольф алаңының өзін-өзі ақтауына бірнеше жыл кетті. Бөлімдердің әрқайсысы коммерциялық компанияларда тіркелген, бірақ барлық акциялар әлі де коммерциялық емес Efteling Nature Park Foundation (Stichting Natuurpark de Efteling) қорында сақталады.

Парк

Темалық парк аумағы. Бұл аймақ тарихы барысында мардымсыз ғана өзгерген. «Ефтелинг» тақырыптық паркі курорты сонымен қатар «Ефтелинг» қонақүйін, «Ефтелинг Лоонсхе Ланд» қонақүйін, театр, гольф алаңын, «Вилла Пардоес» және екі демалыс ауылын («Ефтелинг Босрийк» және «Ефтелинг Лоонсхе Ланд») ұсынады. Парк қоры жалпы жас ормандарды, табиғи қорықты, кейбір шөптесін жерлерді, егістіктерді және жолдарды қамтиды. Парк бес тақырыптық аймаққа немесе «әлемге» бөлінген. Бастапқыда парк Солтүстік, Батыс, Шығыс және Оңтүстік деп аталатын төрт аймаққа бөлінген. Батыста орналасқан «Ертегілер орманы» сияқты парктің тарихи серуендері мен көңіл көтерулерінің көпшілігі орналасқан. Парк 1990 жылдардың соңында инфрақұрылымын қайта ұйымдастырған кезде, «Пардос аллеясы» (Ефтелингтің талисманы Пардос, сарайдың шуағы) және «Ефтелинг Бринк» деп аталатын орталық хаб қосылды, сонымен қатар аймақтардың атауларын өзгертті. Солтүстік «Рейзенрайк» (Саяхат әлемі) деп өзгертілді, Батыс «Марерайк» (Ертегі әлемі) болды, Шығыс «Руиграйк» (Оқиға әлемі) болды, ал Оңтүстік «Андеррайк» (Басқа әлем) болды. 2017 жылы парктің орталығында «Фантазиеррайк» (Фантазия әлемі) деп аталатын бесінші әлем ашылды. Парк осы бөлімдерді ескере отырып салынбаған және атаулары жұмбақтай көрінсе де, олардың мәні бар. Бәлкім, атына ең лайықты аймақ – «Руиграйк», онда «Питон» (1981 жылы салынған) сияқты жылдам серуендердің көпшілігі орналасқан. «Марерайк» – «Ертегілер орманының» және «Арман ұшысының» періштелерінің үйі, «Андеррайк» батыс емес мәдениеттерден (мысалы, «Фата Моргана» және «Пиранья») шабыттанған серуендерге ие, ал «Рейзенрайк» бірнеше түрлі «елдерден» өтетін «Карнавал фестивалі» серуенін ұсынады. «Фантазиеррайк» өзінің атын «Символика: Фантазия сарайы» атты қараңғы серуеннен алды. «Ефтелинг» негізінен ауылдық жерде орналасқан қарағайлы орманда салынған, бұл оған «табиғат паркі» сезімін береді. Оның үлкен тоғандары мен бақшаларымен бірге, оның кең жасыл кеңістігі әлемдегі жетекші тақырыптық парктері арасында ерекше.

Марапаттар

1971 жылы Эфтелинг Еуропаның туризм деңгейін көтеру және дамытудағы еңбегі үшін Pomme d'Or (Алтын алма) сыйлығын алған алғашқы ойын-сауық паркі болды. "Алтын алма" – Еуропа туристік индустриясының ең жоғары наградасы. 1992 жылы Эфтелинг әлемдегі ең жақсы ойын-сауық паркі деп танылып, IAAPA Applause Award сыйлығымен марапатталды. 1997 жылы Вилла Вольта әлемдегі алғашқы "жаңа үлгідегі" қорқыныш үйі ретінде Thea Attraction Award сыйлығын жеңіп алды. 2005 жылы Эфтелинг 2004 жылғы Thea Classic Award сыйлығына ие болды, бұл тақырыптық ойын-сауық индустриясының өкілдері таныған сапаның маңызды белгісі. Эфтелинг – өзінің барлық жетістіктері үшін сыйлық алған екінші парк, алғашқысы – Данияның Копенгаген қаласындағы Тиволи бақтары. 2014, 2015 және 2016 жылдары Эфтелинг BungalowSpecials.nl, BungalowSpecials.be, FerienparkSpecials.de және HolidayParkSpecials.co.uk брондау сайттары бойынша Нидерландыдағы ең жақсы демалыс паркі деп танылды. Бұл сыйлықтар Эфтелингте демалыс алған қонақтардың бағаларына негізделген. 2017 жылы Theme Park Insider басылымы Эфтелингті оқырмандар мен келушілердің жалпы пікірі бойынша әлемдегі "Ең үздік ойын-сауық паркі" деп жариялады. 2018 жылы Символика TEA Award сыйлығын, ал Theme Park Insider сайты Эфтелингті "Дүниедегі ең жақсы ойын-сауық паркі" және "Дүниедегі ең жақсы жаңа қараңғы аттракцион" деп атады. 2019 жылы Нидерланды мен Бельгиядағы "Ең үздік ойын-сауық паркі" – Diamond Theme Park Awards 2019.

Құрылымы

Efteling – акциялық қоғам ретінде тіркелген жеке компания. Efteling Nature Park Foundation (Stichting Natuurpark de Efteling) – жалғыз акционері. Бұл қор 1950 жылы Р. Дж. Т. ван дер Хейден, Питер Рейндерс және Антон Пиктер құрған. Компанияны екі директор басқарады. Олар төрт бөлімді басқарады: ойын-сауық паркі, Efteling қонақ үйі, Efteling гольф алаңы және Efteling театры. 2014 жылдың 17 сәуірінен бастап компанияның бас директоры Фонс Юргенс.

Қызметкерлер

Биылғы маусымда "Эфтелинг" 2500 жұмыскерді жұмысқа алды. 2000 жылы олардың саны 1670 адамды құрады, оның ішінде 400-і тұрақты келісімшарт бойынша (24%), 450-і маусымдық қызметкерлер (27%) және 820-ы уақытша жұмыспен қамтылды (49%).

Инвестициялар

2008 жылдың 11 желтоқсанында ойын-сауық паркінің басшылары 2009–2012 жылдары үш ірі құрылыс жобасына 40 миллион евро жұмсайтынын хабарлады: 1500 келушіні қабылдайтын конгресс орталығы (де Бурхт), 750 көрерменге арналған орта ғасырлық арена (Равелеййн) және "De Likkebaerd" дәмханасын парктің көліктік пойыз станциясына айналдыру үшін қайта жаңарту. Олар сондай-ақ 2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысынан зардап шекпейтінін айтты. 2009 жылы Эфтелинг Бурхт жобасы тоқтатылғанын жариялады. Парк 2015 жылы 2030 жылға қарай 7 миллион қонаққа қызмет көрсетуді мақсат еткенін мәлімдеді. Осы мақсатта олар 2015–2018 жылдар аралығында «Bestemmingsplan Wereld van de Efteling 2030» деп аталатын жерді жоспарлау жоспарын жасады. Парк бастапқыда шығысқа қарай De Horst жолы мен N261 тас жолына дейін кеңейеді. Шығысқа қарай кеңейгеннен кейін, парк қазіргі паркинг орналасқан жерде батысқа қарай кеңейеді. 2018 жылы Лоон оп Занд муниципалитеті жерді жоспарлау жоспарын бірауыздан қабылдады, содан кейін Raad van State-ке үш наразылық білдірілді. Кеңес екі наразылықты қарады, сонымен қатар Эфтелингке жоспарды іске асыруға рұқсат берілмейтінін шешті. Бірнеше түзетулер енгізгеннен кейін кеңес 2021 жылдың маусым айында жерді жоспарлау жоспарын мақұлдады. COVID-19 пандемиясының басталуына байланысты, парк бірнеше рет жабылды, нәтижесінде парк инвестицияларын қайта қарауға мәжбүр болды. Олар шығысқа қарай кеңейтуді бірнеше жылға кейінге шегеріп, қазіргі парк шекараларындағы кеңейтулерге назар аударуды шешті. 2022 жылдың 24 қаңтарында компания кіреберіс артындағы алаңға жаңа қонақ үй салуға және Spookslot аттракционының орнына жаңа аттракцион құрылысына 75 миллион евро инвестициялайтынын хабарлады.