Кіріспе

Айрондекойт ( /ᵻ/'/r//ɒ//n//d//ə//k//ɔɪ//t/ ) – АҚШ, Нью-Йорк штатының Монро округіндегі қала (және халық санағымен белгіленген аудан). 2020 жылғы халық санағы бойынша, қала мен ауданның (CDP) біріккен халқы 51 043 адамды құрайды. Айрондекойт – Рочестер қаласының маңындағы қала, қала шекарасының солтүстігінде және шығысында жатыр. Бұл атау ирокез тілінен шыққан және «жер мен су кездесетін жер» деген мағынаны білдіреді.

Тарих

1687 жылы Денонвиль маркизі француз сарбаздары мен гурон жауынгерлерінен әскер құрап, Ирокездерге қарсы жазалау экспедициясын жүргізіп, Ирокездер мен француздар арасындағы ұзақ араздықты бастады. Америка революциясынан кейін бұл аймақ Фелпс пен Горхам сатып алған жерлердің бір бөлігі болды. Айрондекуит қаласы 1839 жылы Брайтон қаласынан бөлініп құрылды. 19 ғасырдың соңында қаланың солтүстік жағы Рочестер қаласының тұрғындары үшін демалыс және туризм орталығы ретінде дамыды және бір кезде «Батыс Нью-Йорктің Кони аралы» деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Айрондекуитте халық саны күрт өсті, өйткені соғыстан оралған ардагерлер баспана іздеді. Айрондекуит Монро округіндегі тұрғындардың Рочестер қаласынан көшіп келуін көрген алғашқы қалашық болды, 1940 жылы халық саны 23 376 болса, 1960 жылы 55 337-ге жетті, бұл 136% өсімді құрады. Айрондекуит Монро округіндегі ең көп халқы бар қалашық болып 1970 жылға дейін сақталды, содан кейін оны Грекия қаласы басып өтті, оның ауданы Айрондекуиттен үш есе үлкен. 1965 жылы Айрондекуит азаматтық құқықтар тарихына енді, өйткені ол АҚШ тарихындағы алғашқы толығымен ерікті түрде біріктіру бағдарламасының бір бөлігі болды. Бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келе жатқан Қалалық және қала маңындағы ауданаралық трансферт бағдарламасы Рочестер қаласының орталық бөлігінен келген 25 бірінші сынып оқушысымен басталды, олар Батыс Айрондекуит мектеп округінде K-12 білімін алды. Ақырында, бастапқы 25 оқушының 15-і 1977 жылы бітірген алғашқы түлектердің құрамына кірді, олар толық 12 жыл бойы ерікті түрде біріктіруден өтті. Бұл жетістік Ақ үйден келген хат және АҚШ Конгресінің жазбаларында мойындалды. Бағдарлама кеңейіп, қазір Рочестер агломерациясының бір бөлігі болып табылатын қосымша қала маңындағы округтерді қамтиды. 1991 жылы Айрондекуит Украинадағы Полтава қаласымен бауырлас қала қатынасын орнатты. Полтава – Украинаның шығысындағы қала, бұрын «Украинаның жаны» деп аталған. Бұл бастаманы Айрондекуит қаласының басшысы Фред Лаппл бастады. Оның тағайындаған Комитет төрағасы Тамара Денисенко Украинадағы Полтава қаласын Айрондекуиттің бауырлас қаласы деп атады. Бұл шешімді Айрондекуиттегі украиндық қауымдастық қолдады, оның ішінде Ирондекуитте тұратын шағын бизнес иесі Богдан Хомяков та бар, оның әкесі Полтавадан көшіп келген.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 16,8 шаршы миль (44 км²) құрайды, оның ішінде 15,2 шаршы миль (39 км²) жер және 1,6 шаршы миль (4 км²) (9,69%) су. Қала батысында Генсеси өзенімен және шығысында Айрондекуит шығанағымен шектеседі. Қаланың солтүстік шекарасы Онтарио көлінің жағалауымен белгіленген. Үш жағынан сумен қоршалғандықтан, ол географиялық мүйіс деп есептеледі. Айрондекуит батысында және оңтүстігінде Рочестер қаласымен, оңтүстік-шығысында Брайтон қаласымен, ал шығысында Вебстер және Пенфилд қалаларымен көршілес. Айрондекуит қаласы мен оған іргелес Рочестер қаласы арасында ерекше шекара бар. Айрондекуиттің батыс шекарасында қала, Сенека паркінен Онтарио көліне дейін өзеннің жағалауымен солтүстікке қарай созылатын, кейбір жерлерінде жағалаудан өте тар болатын жолақты иеленеді. Осының салдарынан Рочестер қаласы Генсеси өзенінің бүкіл шығыс жағалауын өзіне қаратып алады, ал Айрондекуит қаласының шекарасы ешқашан өзенге жетпейді. Сонымен қатар, Дюранд Истман паркінің солтүстік жартысы (Дюранд жағажайын қоса алғанда) және Калвер Роуд бойымен шамамен 5 миль (8 км) оңтүстікке қарай Нортон көшесіне дейін созылатын тар жолақ қала шекарасында орналасқан. Бұл, тіпті ұзақ жылдар бойы тұрған тұрғындардың арасында да, Сенека паркі немесе Дюранд паркі сияқты орындар Айрондекуит қаласына мекендей ме, әлде Рочестер қаласына қарасты ма деген шатасу тудырады. Сенека паркі 1891 жылы Рочестер қаласына қосылған, ал Дюранд Истман паркі 1908 жылы қалаға тапсырылған.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша, біріккен қалалық ауданда (CDP) 52 354 адам, 22 247 үй шаруашылығы және 14 327 отбасы тұрды. Халық тығыздығы анықталған жоқ. 23 037 тұрғын үй бірлігі орташа тығыздықпен орналасқан. Қаланың нәсілдік құрамы: 93,03% ақ нәсілді, 3,55% қара немесе афроамерикалық, 0,15% американдық үндістер, 0,98% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,02% басқа нәсілдер және 1,25% екі немесе одан көп нәсілдердің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын халықтың 3,06% -ы испан немесе латын американдықтарды құрады. 22 247 үй шаруашылығының 26,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 50,7% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 10,4% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 35,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 30,8% жеке адамдардан тұрады, ал 16,7% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,32 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 21,9% -ы 18 жасқа дейінгілер, 5,2% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 26,6% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 23,7% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 22,5% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 43 жасқа тең. Әр 100 әйелге 85,4 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 81,1 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 45 276 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 55 493 долларды құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 41 463 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 30 937 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 23 638 долларды құрайды. Отбасылардың 3,8% және халықтың 5,4% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,6% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 6,8% -ы.