Кіріспе
Уэллсвилл – АҚШ, Нью-Йорк штатының Аллегани округіндегі ауыл. Оңтүстік-орталық орманды және ауылдық Аллегани округінде орналасқан, ол 30 миль (48 км) радиустағы ең ірі халық және бизнес орталығы болып табылады. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 4679 адамды құрады. Ауылдың аты, кейбір адамдар ойлағандай, аймақтың маңызды экономикалық бөлігіне айналған мұнай құдықтарынан емес, жергілікті кәсіпкер Гардинер Уэллс есімінен алынған. Уэллсвилл ауылы Уэллсвилл қаласымен шектеседі, бұл ауыл мен қаланың біріктірілген халқына тағы 3000 адамды қосады (шамамен 7000 адам). Альфред мемлекеттік колледжі ауылдың оңтүстік жағында филиалды ұстап тұрады. Уэллсвилл әуежайы, Тарантин алаңы, ауылдың батысында орналасқан және жалпы авиация және чартерлік қызметтер ұсынады.
Тарих
Уэллсвилл мыңдаған жылдар бойы Ламока және Брейвертон мәдениеттерінің лагерьлер құрған орны болды. Соңғы жергілікті халық, Сенека тайпасы, Уэллсвиллді 1771 жылы Гай Джонсон жасаған, сол кездегі Нью-Йорк штатының губернаторы Уильям Трайон үшін дайындалған штатының ресми картасына сәйкес, Гистагуат деп атады. Сенекалар Уэллсвилл аймағын «Көгершін орманы» деп атап, жолаушы көгершіннің көптігін пайдаланып, жыл сайын фестивальдар мен лагерьлер өткізді (капитан Горацио Джонстың естеліктерінде айтылған). Сол кезде аспан миллиондаған көгершіндермен толы болды, ал тайпалар мен топтар мыңдаған көгершіндерді аулау үшін Нью-Йорк пен Пенсильванияның батысынан, Гистагуатқа, Уэллсвилл аймағына келді. Еуропалықтар 1800 жылға дейін бұл аймаққа қоныстанды. Коннектикут штатының тумасы, революциялық соғыста капитан болған Натаниел Дайк, генерал Джордж Вашингтон мен Бункер-Хилл шайқасының даңқты генералы Уорреннің қол астында қызмет еткен, Аллегани округіне алғаш келген адам болды. Ол америкалық әйелге (Эстерге) үйленді және 1795 жылы отбасын Уэллсвилл аймағына көшірді, ол кезде ол әлі де Сенека тайпасына тиесілі болды (1797 жылғы Үлкен ағаш келісіміне екі жыл бұрын). Ол 1803 жылға қарай қазіргі Дайкс-Крик деп аталатын өзенде астық ұнтақтау, ағаш кесу және тері өңдеу зауыттарын ашты. Дайк қаланың шығысындағы Елм-Вэллиде жерленген. Оның қабірінде Америка революциясының қыздарының Кэтрин Шкайлер бөлімшесі орнатқан ресми ескерткіш орналасқан. Уэллсвиллдің экономикасы 200 жыл ішінде көптеген өзгерістерге ұшырады. Уэллсвиллдің алғашқы өнеркәсібі – тері өңдеу, гемолока ағашының қабығын күнжара үшін пайдалану. 19 ғасырдың басында Уэллсвиллде үш ірі тері өңдеу фабрикасы жұмыс істеді. Содан кейін ағаш кесушілер мен теміржол келді. Нью-Йорк және Эри темір жолы 1851 жылы Уэллсвилл (содан кейін Сционың шеті) болып табылатын жер арқылы өтті. Бұл Нью-Йорк қаласынан батысқа қарай Нью-Йорк штаты арқылы ең жылдам жол болды. Бұл Натаниел Дайктің таңдаған жері Аллегани округі бойынша ең жылдам, ең оңай және ең практикалық жол екенін дәлелдеді. Пойыздар ағаш кесушілерге өнімдерін нарыққа жеткізудің жаңа және тиімді тәсілін ұсынды. Бұрын ағаштар өзендер мен каналдар арқылы жүзіп өткен. 19 ғасырдың соңғы жартысында ағаш кесу тығыз орманды аймақтарға көшті. Тазаланған жерлерде жақсы жайылымдар пайда болды, одан кейін зор мал шаруашылығы дамыды. 19 ғасырдың соңғы екі онжылдығында мұнай экономикалық орталыққа айналды, ал 20 ғасырдың басында Уэллсвиллде Синклер мұнай зауыты салынды, ол екі ірі өрттен және мұнай бағасының төмендеуінен кейін 1957 жылға дейін жабылмады. Көптеген адамдар бұл туралы ойланғанда, Уэллсвилл мұнай «құдықтары» үшін аталмаған. Мұнай Уэллсвиллде 1879 жылы О. П. Тейлор Петролиядағы өзінің әйгілі «Үшбұрыш №1» ұңғымында ашылды, ол Уэллсвиллдің батысында орналасқан. Қала 1856 жылы Сциодан бөлініп шыққан кезде құрылды. Уэллсвилл ауылы келесі жылы, 1857 жылы, мұнайдың ашылуына 22 жыл қалғанда құрылды. Қазіргі Уэллсвилл аймағы 19 ғасырдың бірінші жартысында Сционың бір бөлігі болды. Ол 1857 жылы Уэллсвилл ретінде құрылды және Сциодан бөлініп шықты. 1870-ші жылдардың басында Уэллсвилл қысқа мерзімге атын «Генеси» деп өзгертті. 1871 жылдың 4 сәуірінде Нью-Йорк штатының заң шығарушы органы Уэллсвиллдің атын ресми түрде Генесиге өзгертті. Көптеген саяси тартыстардан кейін, заң шығарушы органның арнайы актісімен, Уэллсвилл атауы 1873 жылдың 8 маусымында қаланың ресми атауы ретінде қайта бекітілді. Уэллсвилл ауылы алғаш рет 1857 жылы, содан кейін 1873 жылы құрылды. Уэллсвилл атауы жергілікті тарих бойынша, қалаға ат қойған кезде кездесуге келмеген Гардинер Уэллс деген кісінің құрметіне берілген. Уэллс – қазіргі Уэллсвиллдің орталықтағы Мейн-стрит бөлігіне жататын жылжымайтын мүліктің негізгі иесі болған. Бірінші мұнай бумы Уэллсвилл тарихында қала мен ауылдың құрылуынан кейін бірнеше онжылдықтар өткен соң болды. Екінші бум Уэллсвиллде орналасқан Брэдли Продусинг компаниясы бастаған «Екінші қалпына келтіру» ашылуымен болды. Бұл әдіс Уэллсвиллде көптеп кездесетін суды пайдаланып, «мұнай құмдарынан» мұнайды шығаруға мүмкіндік берді. Уэллсвилл көптеген тау етегіндегі өзендердің тоғысқан жері ретінде белгілі, соның ішінде шығыстан Дэйкс-Крик өзенімен қоректенетін және Женеси өзеніне құятын Дэйкс-Крик. 1972 жылы «Агнес» дауылдан келген су Дэйкс-Крик өзенінің сыйымдылығы мен жағалауларын асып, ауылдың орталығында үлкен су жинады. Зақымдалған аумақ Сцио және Амити арқылы өзен бойымен жалғасты, ал аңғардағы су ағыны азайып, суды қабылдай алды. Бұл су тасқыны кезіндегі жоғарғы қабаттың эрозиясы көптеген шағын шаруашылықтардың жойылуына әкелді. 1989 жылы АҚШ пошта бөлімі Уэллсвилл ғимараты тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілді. Уэллсвилл Эри депосы 1987 жылы тізімге енгізілді. 2000 жылғы халық санағына сәйкес, ауылда 5171 адам, 2162 үй шаруашылығы және 1206 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. Үйлердің орташа тығыздығы құрады. Ауылдың этникалық құрамы: 95,92% ақ, 0,66% қара немесе афроамерикалық, 0,19% американдық үндістер, 1,49% азиялық, 0,29% басқа ұлттардан және 1,45% екі немесе одан көп ұлттан. Кез келген нәсілге жататын испандар немесе латиноамерикандықтар халықтың 0,91% құрады. Үй шаруашылықтарының саны 2162 болды, оның ішінде 26,3% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 41,7% бірге тұратын күйеу жұбайлар, 10,6% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үй шаруашылықтары және 44,2% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 37,7% жеке тұлғалардан тұрды және 16,6% 65 жасқа толған немесе одан үлкен адамдар жалғыз тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,22 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,94 адамды құрады. Ауылдың халқында 18 жасқа дейінгілер 22,7% құрайды, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 7,8%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 25,6%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 21,6% және 65 жасқа толған немесе одан үлкендер 22,3% құрайды. Медианалық жас 40 жас болды. Әр 100 әйелге 88,1 ер адам шалысты. 18 жасқа толған және одан үлкен әйелдердің әр 100-іне 83,5 ер адам шалысты. Ауылдағы үй шаруашылығының медианалық табысы 24 075 доллар, ал отбасының медианалық табысы 36 345 доллар болды. Еркектердің медианалық табысы 32 950 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 23 654 доллар болды. Ауылдың жан басына шаққандағы табысы 16 950 доллар құрады. Отбасылардың шамамен 12,5% және халықтың 18,9% кедейлік шегінен төмен өмір сүрді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 19,9% және 65 жасқа толған немесе одан үлкендердің 10,8% құрады.