Кіріспе
Елбридж – Нью-Йорк штатының Онондага округіне жататын қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 5476 адамды құрайды. Қала АҚШ-тың бесінші вице-президенті және Тәуелсіздік декларациясына қол қойғандардың бірі Элбридж Джерридің құрметіне аталған. Елбридж қаласы Сиракузаның батысында, округтің батыс шекарасында орналасқан. Қаланың құрамында екі ауыл бар, біреуі Джордан, екіншісі – осы қаланың ішінде орналасқан Елбридж ауылы.
Elbridge is a town in Onondaga County, New York, United States. As of the 2020 Census, the population was 5,476. The town is named after Elbridge Gerry, the fifth Vice President of the United States, and one of the signers of the Declaration of Independence. The Town of Elbridge is west of Syracuse, on the western border of the county. The town contains two villages, one named Jordan and one which is also named Elbridge.
Тарих
Эльбридж Америка революциясынан кейін құрылған және Тәуелсіздік соғысы кезіндегі қызметі үшін жауынгерлерге ақы төлеудің орнына берілген №5 әскери округтың (Камиллас) бір бөлігі болды. Бұл аудан қазіргі Камилластың көп бөлігін, сондай-ақ Ван Бюрен мен Марцелусты қамтиды, бұл аймақ қазіргі Нью-Йорк штатының орталық бөлігіндегі Фингер-Лейкс аймағындағы Онондага округіне жатады. Эльбридж қаласы 1829 жылы Камиллас қаласынан бөлініп шықты. Эльбридж қаласы құрамында екі қалашық бар: Эльбридж қалашығы (1848 жылы құрылған) және Иордания қалашығы (1835 жылы құрылған). 1896 жылы Дуайт Х. Брюс жазған «Онондаганың жүз жылдығы» еңбегінде бұл аймақ «тығыз орманды дала, индейлердің жиі келіп-кетуімен, аюлардың, қасқырлардың және басқа да орман жануарларының мекені болған, көрінісі қараңғы шөл даладан өзгеше болмаған» деп сипатталған. Брюстің бұл теріс бағасымен жергілікті халықтың да, келген қоныс аударушылардың да келіспегені болжамды. Ақ қоныс аударушылар келгенге дейін, жергілікті халықтың болуы кең таралған және тұрақты болды. Ирокез конфедерациясының Онондага тайпасы («Төбе халқы») осы аймақта бірнеше бекінілген қоныстарға ие болды. Ең ірісі әлі күнге дейін Сеника өзенінде, қазіргі Джек Риф деп аталатын жерде сақталған. Шынында, кейбір аңыздарға сәйкес, қаланың солтүстік шекарасын құрайтын Кросс көлі тарихи Хиаватаның туған жері болған. 1791 жылы үкіметтік геодезист Жосия Бак аймақты картаға түсіру үшін келді. Екі жылдан кейін ол отбасымен бірге алғашқы ағылшын-еуропалық қоныс аударушы ретінде осында қоныс аударды. Бактан кейін, капитан Уильям Стивенс, оның әйелі және алты баласы да келді. Қала тарихшылары капитан Стивенс қалаға 1773 жылғы Бостон шай партиясына Стивенспен бірге қатысқан Массачусетс губернаторы Элбридж Джерридің құрметіне ат қойған деп санайды.
Эльбридж ауылы
Эльбридж ауылы, көбінесе үнділіктер жүріп өткен жолдың бойында орналасқан, ол кейін Нью-Йорк штатының 5-ші бағыты болды. Скейнтелс Крик және Карпентерс Брук ағындары сияқты бірнеше су жолдары су қуатын және тұрмыстық қажеттіліктерді қамтамасыз етті. Жаңа қоныс аударушылардың келуімен қала мен ауыл кеңейе бастағанда, диірмендер, таверналар және дүкендер сияқты кәсіпорындар ашылды. Көптеген өнеркәсіп орындары Скейнтелс Крикке орналасты, оның ішінде бірнеше орындық фабрикалары мен Амфион пианино ойнату компаниясы бар еді. Elbridge Electrical Manufacturing Company электр моторларын жасап, автомобильдерге арналған алғашқы электр стартерін өндірді. Ауылдың гүлденген шаруашылық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамуы 1850 және 1870 жылдар аралығында ең жоғары деңгейге жетті. 1835 жылы Натан Мунро Мунро академиясын құрды, ол 1854 жылы [Мунро колледждік институты] болып өзгерді. Қазір Эльбридж бастауыш мектебі орналасқан жерді «Архитектуралық нұсқаулық» журналы «ағаштармен қоршалған кең жайлы аймақ» деп сипаттаған, оның архитектуралық ерекшелігі мен жоспары оған ерекше сән берген (1856). Эльбридждің бас көшесі (5-ші бағыт) 19 ғасырға тән әдемі үйлермен қатарласады, олардың бірі Жерасты жолының станциясы және Wayside Inn болған деген әңгімелер бар. Соңғысы бірнеше жыл бұрын ұлттық телеарнада Америкадағы жынға толы орындардың бірі ретінде көрсетілді. Әңгімелерге сәйкес, үшінші қабатта жүрек талмасынан көз жұмған саяхатшының рухы, «Джордж» деп аталған, әлі де әйелдерге назар аударып, әзілдер жасап жүреді.
Иордания ауылы
Екі ауылдың үлкені – Иордан ауылы қаланың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Бұл елді мекен Эри каналының салынуымен сауда және өндіріс орталығына айналды, ол қаланың тікелей ортасынан өтеді. Иордан су құбырының қалдықтары қазір Иордан қаласының орталық саябағы болып табылады. Кейіннен, Нью-Йорк штатының бойымен өтетін негізгі теміржол желісі Иордан арқылы өтті. 1912 жылы канал жабылғаннан және теміржолдар жүк тасымалдау саласына бизнесін жоғалтқаннан кейін ауылдың жағдайы нашарлады. Нью-Йорк штатының тас жолы Эльбридж қаласынан өтіп, Иорданға өте жақын болғанымен, қала үшін бірде-бір шығу жолы салынбады. Дегенмен, OWI Wire Mill, Bennet Bolt Works және Northeast Electronics сияқты бірнеше кәсіпорын әлі де жұмыс істеп тұр.
Тесси пластикасы
Эльбридж (әсіресе Эльбридж қаласы) – инъекциялық қалыптау арқылы пластикалық өнімдерді өндіретін Tessy Plastics компаниясының бас кеңсесі. 1973 жылы Генри Бек құрған компанияның бүкіл әлемде 1000 қызметкері бар, оның 500-і Эльбридж зауытында жұмыс істейді. Жеке меншіктегі және басқарылатын компания Xerox, Gillette, Duracell, BT Fuze, Abbott Point of Care, Scott Aviation, Johnson and Johnson компаниялары, Lutron және Welch Allyn компанияларына дайын бөлшектер мен жабдықтарды жеткізеді. Тесси өзінің ең ірі тапсырыс берушісі Xerox сиялы принтерлерді сатуын тоқтатқаннан кейін кірістің бір бөлігін жоғалтса да, медициналық саласындағы жұмысын кеңейте берді. 2003 жылы ол негізгі Эльбридж зауытына қосымша өндіріс цехын, ал 2004 жылы тағы біреуін қосты.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 38,3 шаршы миль (99,2 км2) құрайды, оның ішінде 37,6 шаршы миль (97,3 км2) жер және 0,7 шаршы миль (1,8 км2) немесе 1,85% су алабын құрайды. Қаланың батыс шекарасы – Кайуга округінің шекарасы. Эри каналы/Сенека өзені жүйесі қаланың солтүстік шекарасының бір бөлігін анықтайды. Нью-Йорк штатының тас жолы (Интерстейт 90) қаланың солтүстік бөлігінен өтеді. Нью-Йорк штатының 317 тас жолы Эльбридж қаласында солтүстік-оңтүстік бағытта салынған. Нью-Йорк штатының 5-ші тас жолы оңтүстікте, ал Нью-Йорк штатының 31-ші тас жолы солтүстікте, қаланың шығыс-батыс бағытындағы тас жолдары болып табылады. Нью-Йорк штатының 321 тас жолы Эльбридждің оңтүстік-шығыс бөлігінен өтеді.
Демография
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 6 091 адам, 2 322 үй шаруашылығы және 1 688 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 2 513 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,70% ақ нәсілді, 0,38% қара немесе афроамерикандық, 0,41% американдық үндістер, 0,46% азиялық, 0,26% басқа нәсілдерден және 0,79% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,10% құрады. 2 322 үй шаруашылығының 36,5%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 56,9%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 10,9%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 27,3%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 23,5%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 9,9%-ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,62 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,08 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 27,3%-ы 18 жасқа дейінгілер, 6,6%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 29,1%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 23,9%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 13,1%-ы 65 жасқа жоғары. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 98,4 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 95,8 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа табысы 41 444 доллар, ал отбасының орташа табысы 48 085 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 35 989 доллар, ал әйелдердің 25 763 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 18 682 долларға тең. Отбасылардың шамамен 6,0%-ы және халықтың 6,9%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,9%-ы және 65 жастан асқандардың 5,2%-ы.
Эльбридж қаласындағы елді мекендер мен жерлер
Карпентер Брук балық шаруашылығы – Оңтүстік қала шекарасына жақын орналасқан балық шаруашылығы. Крос көлі – қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан көл. Кросман бұрышы – қаланың оңтүстік-батыс бөлігінде, NY 5 тас жолындағы жер. Элбридж – NY 5 және NY 317 тас жолдарының қиылысында орналасқан Элбридж ауылы. Жарты жол – қаланың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі кішкентай елді мекен. Джонс Пойнт – Оңтүстік шығанақтың шығысындағы жер. Иордания – қаланың солтүстік-батыс бөлігінде, NY 31 және NY 317 тас жолдарының қиылысында орналасқан Иордания ауылы. Лейрд бұрышы – қаланың шығыс бөлігіндегі кішкентай елді мекен. Мемфис – солтүстік-шығыс бұрышындағы қала шекарасында орналасқан кішкентай елді мекен. Перу – қаланың солтүстік бөлігіндегі, I-90 тас жолының жанындағы кішкентай елді мекен. Skaneateles Junction – қаланың оңтүстік бөлігіндегі кішкентай елді мекен, сондай-ақ "Хартлот" деп те аталады. Оңтүстік шығанақ – Солтүстік қала шекарасынан ішкі жағында орналасқан Крос көлінің шығанағы.