MorphOS: Amiga үйлесімді операциялық жүйе

Кіріспе

Amiga-ға үйлесімді компьютерлік операциялық жүйе

MorphOS – AmigaOS сияқты компьютерлік операциялық жүйе (ОЖ). Бұл Pegasos PowerPC (PPC) процессоры негізіндегі компьютерлер, PowerUP үдеткішімен жабдықталған Amiga компьютерлері және Genesi микропрограммасын пайдаланатын Freescale әзірлеу тақталарының сериясы – Efika және mobileGT үшін жасалған жартылай меншіктік және ашық кодты ОЖ. MorphOS 2.4 нұсқасынан бастап Apple Mac mini G4 та қолдау көрсетіледі, ал MorphOS 2.5 және MorphOS 2.6 шығарылымдарымен eMac және Power Mac G4 модельдері тиісінше қолдауға ие болды. MorphOS 3.2 шығарылымы Power Mac G5 үшін шектеулі қолдау қосты. Quark микроядроға негізделген ядро меншіктік болып табылады, бірақ бірнеше кітапханалар мен басқа да бөліктер, мысалы Ambient жұмыс үстелі, ашық кодты.

Өзгешеліктері мен нұсқалары

Freescale және IBM-нің PowerPC процессорлары үшін әзірленген, сонымен қатар AmigaOS Motorola 68000 сериясындағы (68k, MC680x0) бастапқы қолданбаларды меншік тапсырмаларға негізделген эмуляция арқылы, ал AmigaOS PPC қолданбаларының көпшілігін API орамалары арқылы қолдайды. Ол AmigaOS 3.1-мен API үйлесімділігіне ие және Magic User Interface (MUI) негізіндегі графикалық интерфейске ие. MorphOS-тың Pegasos нұсқасынан басқа, Phase5 компаниясы шығарған PowerUP үдеткіш карталарымен жабдықталған Amiga компьютерлері үшін де нұсқасы бар. Бұл нұсқа тегін, сондай-ақ тіркелу де тегін. Егер тіркелмесе, әр екі сағаттық сессиядан кейін жұмысы баяулайды. PowerUP MorphOS соңғы рет 2006 жылдың 23 ақпанында жаңартылды, бірақ ол Pegasos нұсқасының мүмкіндіктері мен жетістіктерінен асып түспейді. Freescale-дің өте төмен қуатты MPC5200B процессорына негізделген, өте кішкентай негізгі плата болып табылатын Efika үшін MorphOS нұсқасы Германиядағы көрмелерде және пайдаланушылар жиындарында көрсетілді. Қазіргі (2.0 нұсқасынан бастап) MorphOS шығарылымы Efika-ны қолдайды.

АБҚ

ABox – бұл PPC-ге арналған AmigaOS API клоны бар эмуляциялық орта, ол 68k Amiga қолданбаларымен және Amiga PPC атқарылатын файлдарының PowerUP және WarpOS форматтарымен екі жақты үйлесімді. ABox ішінара AROS зерттеу операциялық жүйесіне негізделген. ABox құрамында 68k Amiga қолданбалары үшін Trance JIT код аудармашысы бар.

MorphOS бағдарламалық жасақтамасы

MorphOS 68k процессорларына арналған кез келген Amiga үйлесімді бағдарламалық жасақтаманы іске қоса алады. Сонымен қатар, PPC қолданбаларында 68k кітапханаларын немесе дерек түрлерін пайдалануға, сондай-ақ керісінше мүмкіндік бар. Бұған қоса, PowerUP үдеткіш карталары үшін жазылған PowerUP және WarpUP бағдарламалық жасақтамаларымен үйлесімділік қабатын қамтамасыз етеді. Ең ірі репозиторий – Aminet, онда 75 000-нан астам пакет онлайн режимінде қолжетімді, олардың ішінде музыка, дыбыс және графикалық өнімдер сияқты барлық Amiga нұсқаларынан пакеттер бар. MorphOS-қа арналған бағдарламалық жасақтама репозиторийлері MorphOS бағдарламалық жасақтамасы, MorphOS файлдары және MorphOS Storage сайтында орналасқан.

Бірлескен өтінімдер

MorphOS бірнеше үстел қолданбаларымен алдын ала орнатылған бағдарламалық қамтамасы ретінде келеді.

Қолдауы бар жабдықтар

Макс. 1,72 ГБ жедел жад; виртуалды жад қолдау көрсетілмейді. Тек Radeon бейнекарталары қолдалады; Nvidia бейнекарталары қолдау көрсетілмейді.

Тарих

Жоба 1999 жылы Quark микроядросына негізделген. MorphOS-тың ең алғашқы нұсқалары Amiga компьютерлерінде тек PPC үдеткіш карталары арқылы жұмыс істеді және толыққанды жұмыс істеу үшін AmigaOS-тің кейбір бөліктерін қажет етті. 2002 жылы bPlan компаниясы (оның бас MorphOS әзірлеушісі серіктес) және Thendic France арасындағы бірлескен күш-жігер MorphOS немесе Linux жүйесін іске қосуға қабілетті bPlan жасаған Pegasos компьютерлерінің алғашқы тұрақты, прототип емес өндірісіне әкелді. Thendic France қаржылық қиындықтарға тап болып, жабылды, бірақ ынтымақтастық «Genesi» деген жаңа тумен жалғасты. 2003 жылы көптеген конгрестер мен көрмелерге қатысып, жарнамалық жыл өтті, оның ішінде Лас-Вегаста өткен Тұтынушы Электроникасы Көрмесінде (CES) де болды. 2003 және 2004 жылдары MorphOS әзірлеу тобының арасында туған келіспеушіліктер, соның ішінде MorphOS әзірлеушісінің өзін және басқаларын төлемегендігі туралы айыптауларға жетті. Осыдан кейін Ambient жұмыс үстелі интерфейсі GPL лицензиясымен шығарылды және қазір Ambient әзірлеу тобы белсенді түрде дамытып жатыр. GPL ережелеріне сәйкес, Ambient коммерциялық MorphOS өнімінің құрамына енгізіле береді. MorphOS жұмыс үстелінің баламалы жүйесі Scalos болып табылады. 2008 жылдың 1 сәуірінде MorphOS тобы MorphOS 2.0 2008 жылдың екінші тоқсанында шығарылатынын хабарлады. Бұл уәде тек бірнеше секундқа ғана орындалды, MorphOS 2.0 30 маусымда 2008 жылы 23:59 CET уақытында шығарылды. MorphOS 3.11 бір машинаға 79 евроға (Efika PPC немесе Sam460 тақталары үшін 49 евро) сатылады. MorphOS-тың толыққанды жұмыс істейтін демо нұсқасы бар, бірақ кілт файлы болмаса, оның жылдамдығы сессия барысында 30 минут пайдаланғаннан кейін айтарлықтай төмендейді; жүйені қайта іске қосу арқылы тағы 30 минут пайдалануға болады.

0.x/1.x сериясының шығарылу тарихы

Версиясы Шығарылған күні Ескертулер
0.1 2000 жылғы 1 тамыз Амига
0.2 2000 жылғы 17 қазан Амига
0.4 2001 жылғы 14 ақпан 3-ші шығарылым
0.5 2001 жылғы 1 мамыр Амига
0.8 2001 жылғы 1 тамыз Амига, Пегас I
0.9 2002 жылғы бета
1.0 2002 жылғы 14 қазан Пегас I
1.1 2002 жылғы 13 желтоқсан Пегас I
1.2 2003 жылғы 9 ақпан Пегас I
1.3 2003 жылғы 27 наурыз Пегас I
1.4 2003 жылғы 7 тамыз Пегас I
1.4.4 2005 жылғы 28 наурыз Пегас I/II
1.4.5 2005 жылғы 30 сәуір Пегас I/II
1.4.5 2005 жылғы 25 тамыз Амига

2.x/3.x сериясының шығарылу тарихы

VersionRelease dateNotes2.030 маусым, 2008 Efika 5200B платформасын қолдау; жергілікті TCP/IP стегі, жаңартылған Sputnik нұсқасы, AltiVec қолдауы, графикалық пайдаланушы интерфейсі үшін альфа-композиция 3D қабаттары, жаңа USB компоненттері (USB 2.0 қолдауын қоса алғанда), жаңа экран бланкерлері және Reggae, жаңа модульді, ағынды мультимедиа фреймворкі2.16 қыркүйек, 2008 Efika аудиосын қолдау2.220 желтоқсан, 2008 TrueCrypt үйлесімді дискіні шифрлау жиынтығы2.36 тамыз, 2009 Origyn Web Browser әдепкі браузер ретінде, тек HFS+ файл жүйесін қолдау2.412 қазан, 2009 Mac mini G4 үшін қолдау қосылды; Mac HFS дискілеріне жазу қолдауы, жаңа символдар жинағы. ТТМ4 бағдарламалық қамтамасыз етуін жақсарту үшін кітапхана2.54 маусым, 2010 eMac G4 үшін қолдау қосылды; SiI3x1x негізделген 2 портты Serial ATA PCI карталарына драйверлер2.610 қазан, 2010 Power Mac G4 үшін қолдау қосылды; Rage 128 Pro графикалық карталары үшін 2D драйверлер; 10.10.10 10:10 уақытында шығарылды2.72 желтоқсан, 2010 Power Mac G4 платформалары үшін қолдау жақсартылды3.08 маусым, 2012 PowerBook G4 үшін қолдау қосылды; өнімділік жақсартылды3.18 шілде, 2012 Қателерді түзету нұсқасы3.227 мамыр, 2013 Қосымша PowerBook G4 модельдері, iBook G4 және Power Mac G5 модель A1047 үшін қолдау қосылды; Radeon R300 негізделген карталар үшін 3D драйверлер, Atheros чипсеті арқылы сымсыз желі, TCP/IP стегінің ("NetStack") толық қайта жаңартылуы – желілік өнімділікті жақсарту3.318 қыркүйек, 2013 Кейбір iBook G4 модельдері үшін қолдау түзетілді3.414 желтоқсан, 2013 R300 3D және G5 бейне ойнату өнімділігі жақсартылды, әртүрлі PowerBook модельдеріндегі бейне дисплейлеуі үшін бейімделмеген ажыратымдылықтарға қолдау3.515 ақпан, 2014 PowerMac7,2 және Power Mac G5 модельдері үшін қолдау3.627 маусым, 2014 Broadcom Wi Fi қолдауы, AMD R400 қолдауы, SMBFS файлдық жүйесі, VNC сервері және Synergy клиенті3.73 тамыз, 2014 Қателерді түзету нұсқасы3.815 мамыр, 2015 Sam 460 сериялы аналық платалар үшін қолдау; Radeon HD сериялы графикалық карталарына негізгі драйверлер, 4K дисплейлерді түпкілікті ажыратымдылықта қолдау3.919 маусым, 2015 Қателерді түзету нұсқасы3.1025 наурыз, 2018 Кеңейтілген аппараттық қолдау (AmigaOne X5000 аналық платасы; жаңа SATA контроллерлері, желі контроллерлері, сканерлер және графикалық карталар), кіріктірілген отладчикпен Flow Studio IDE, уақыт белдеулеріне қолдау, жаңа шрифттер, жаңа тақырыптар, векторлық графика, соның ішінде SVG белгішелері, жалпы қателерді түзету және өнімділікті жақсарту3.116 шілде, 2018 Қателерді түзету нұсқасы3.122 қазан, 2019 Таңдалған аппараттық құралдар үшін екі мониторды қолдау, таңдалған аппараттық құралдар үшін жақсартылған температуралық басқару, жаңа FireWire стегі, көбірек принтерлер мен сканерлерге қолдау, HTTP/2 және TLS 1.3 және әдепкі тексеру қолдауымен жаңартылған Odyssey браузері, Flow Studio IDE-ге маңызды жаңартулар мен жаңа мүмкіндіктер, MUI-де UTF 8 қолдауы, Автоматты Сілтеме санауымен ObjFW орындалу ортасы3.137 ақпан, 2020 Қателерді түзету нұсқасы3.144 қазан, 2020 Тізбектеме үшін ядроны жақсарту, жақсартылған TCP/IP желілік стегінің тізбектемесіне қолдау, жақсартылған unix эмуляциялық қабаты, Magic User Interface жақсартулары, жақсартылған ObjectiveC фреймворкі, әртүрлі тілдерге жасалған аудармаларды жақсарту, әртүрлі кітапханалар мен сыныптар үшін жаңартылған ашық кодты компоненттер, көптеген қателерді түзету. ScoutNG жүйелік бақылау қолданбасын ұсынады3.1531 желтоқсан, 2020 Қателерді түзету нұсқасы3.169 наурыз, 2022 Хабарландыру жүйесі және электрондық пошта клиенті қосылды, Odyssey веб-браузері Wayfarer веб-браузерімен ауыстырылды, жаңа қосымша ауыстырғышы қосылды. Synergy клиенті үшін жақсартулар, ортақ openSSL 3 кітапханасы қосылды. Жүзделген қателерді түзету3.171 мамыр, 2022 Қателерді түзету нұсқасы3.1813 мамыр, 2023 Жаңа мүмкіндіктер: Scriptable Hex/RAM/Disk редакторы, ArchiveIt архивтеуші/архивтеуші қолданбасы, Thermals қолданбасы арқылы салқындату туралы ақпаратты жақсырақ көрсету, Samba2/3 қолдауы, Ambient жұмыс үстелімен интеграциялау. Radeon драйверлеріне және Realtek 8168 драйверіне қолдау көрсетуді кеңейту. CyrusPlus 5040 жүйелері үшін USB қолдау мәселесі түзетілді. Көптеген жүйелік компоненттер мен кітапханалар, соның ішінде MUI, Netstack және Filesysbox қателері түзетілді және жақсартылды. MorphOS 2 құрамына TCP/IP стегі ("Netstack") және Sputnik немесе Origyn веб-браузері кіреді. Sputnik пайдаланушылар қауымдастығының сыйлық жүйесімен басталды, оның нәтижесінде MOSNet пайда болды, ол MorphOS 1 пайдаланушылары үшін тегін, бөлек TCP / IP стегі. Sputnik - WebKit-тің негізі болып табылатын KHTML рендерингтік қозғалтқышының порты. Sputnik енді әзірленбейді және MorphOS 2 кейінгі нұсқаларынан алынып тасталды.

VersionRelease dateNotes2.0June 30, 2008Added support for Efika 5200B platform; native TCP/IP stack, an updated Sputnik release, AltiVec support, alpha compositing 3D layers for the graphical user interface, new USB components (including USB 2.0 support), new screenblankers, and Reggae, a new, modular, streaming multimedia framework2.1September 6, 2008Support for the Efika's audio2.2December 20, 2008TrueCrypt compatible disk encryption suite2.3August 6, 2009Origyn Web Browser as the default browser, read only HFS+ file system support2.4October 12, 2009Added support for Mac mini G4; write support for Mac HFS disks, new charsets. library to provide better multilingual application support2.5June 4, 2010Added support for eMac G4; drivers for SiI3x1x based 2 port Serial ATA PCI cards2.6October 10, 2010Added support for Power Mac G4; 2D drivers for Rage 128 Pro graphics cards; Released at precisely 10.10.10 10:102.7December 2, 2010Improving support for Power Mac G4 platforms3.0June 8, 2012Added support for PowerBook G4; performance improvements3.1July 8, 2012Bug fix release3.2May 27, 2013Added support for further PowerBook G4 models, iBook G4 and Power Mac G5 model A1047; 3D drivers for Radeon R300 based cards, wireless networking via Atheros chipset, major overhaul of TCP/IP stack ("NetStack") – improving networking performance3.3September 18, 2013Fixes support for some iBook G4 models3.4December 14, 2013Improved R300 3D and G5 video playback performance, support for non native display resolutions on various PowerBook models3.5February 15, 2014Support for PowerMac7,2 Power Mac G5 models3.6June 27, 2014Broadcom Wi Fi support, AMD R400 support, SMBFS file system, VNC server and a Synergy client3.7August 3, 2014Bug fix release3.8May 15, 2015Support for Sam 460 series of mainboards; basic drivers for Radeon HD series graphics cards, 4K displays in native resolution3.9June 19, 2015Bug fix release3.10March 25, 2018Extended hardware support (AmigaOne X5000 mainboard; new SATA controllers, network controllers, scanners and graphics cards), Flow Studio IDE with built in debugger, support for time zones, new fonts, new themes, vector graphics, including SVG icons, overall bug fixes and performance improvements3.11July 6, 2018Bug fix release3.12October 2, 2019Dual monitor support for select hardware, improved thermal management for select hardware, new FireWire stack, support for more printers and scanners, upgraded Odyssey browser with HTTP/2 and TLS 1.3 and spell checking support, substantial upgrades and new features to Flow Studio IDE, UTF 8 support in MUI, ObjFW runtime with Automatic Reference Counting3.13February 7, 2020Bug fix release3.14October 4, 2020Kernel improvements for threading, improved TCP/IP network stack threading support, improved unix emulation layer, Magic User Interface improvements, improved ObjectiveC framework, improved translations for various languages, updated open source components for various libraries and classes, numerous bug fixes. Introduces ScoutNG system monitoring application3.15December 31, 2020Bug fix release3.16March 9, 2022Added notification system and email client, replaced Odyssey web browser with Wayfarer web browser, added new application switcher. Improvements for Synergy client, added shared openSSL 3 library. Includes hundreds of bug fixes3.17May 1, 2022Bug fix release3.18May 13, 2023New features: Scriptable Hex/RAM/Disk editor, ArchiveIt archiver/unarchiver application, better cooling information display via Thermals application, Samba2/3 support, including integration with Ambient desktop. Extensive improvements to Radeon drivers and improvements to Realtek 8168 driver support. Issues in USB support for CyrusPlus 5040 systems has been corrected. Many system components and libraries have been bugfixed and improved, including MUI, Netstack and Filesysbox. MorphOS 2 includes a native TCP/IP stack ("Netstack") and a Web browser, Sputnik or Origyn Web Browser. Sputnik was begun under a user community bounty system that also resulted in MOSNet, a free, separate TCP/IP stack for MorphOS 1 users. Sputnik is a port of the KHTML rendering engine, on which WebKit is also based. Sputnik is no longer being developed and was removed from later MorphOS 2 releases.