Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1322 жылы Англияда Едуард II жеңіске жеткен шайқас
1322 battle in England won by Edward II
Боробридж шайқасы 1322 жылдың 16 наурызында Англияда, Йорк қаласының солтүстік-батысындағы Боробридж маңында, бүлікші барондар тобы мен король Едуард II әскері арасында болды. Бұл король мен оның ең қуатты вассалы Ланкастер графы Томас арасындағы ұзақ антагонизмнің шешіміне жетті, нәтижесінде Ланкастер жеңіліске ұшырап, өлім жазасын алды, соның салдарынан Деспенсер соғысы аяқталды. Бұл Эдуардқа патшалық билікті қайта орнатуға және тағы бес жылға жуық билікті сақтап қалуға мүмкіндік берді. Шотландияның тәуелсіздік соғыстарының бір бөлігі болмаса да, бұл шайқас шотланд соғыстарында үйренген тактиканы Англия ішіндегі қақтығыста қолдануымен маңызды болып табылады. Атты әскерге қарағанда жаяу әскердің кеңінен қолданылуы және ұзын садақтың күшті әсері әскери дамудың маңызды қадамдары болды.
The Battle of Boroughbridge was fought on 16 March 1322 in England between a group of rebellious barons and the forces of King Edward II, near Boroughbridge, north west of York. The culmination of a long period of antagonism between the King and Thomas, Earl of Lancaster, his most powerful subject, it resulted in Lancaster's defeat and execution, ending the Despenser War. This allowed Edward to re establish royal authority and hold on to power for almost five more years. Though not a part of the Wars of Scottish Independence, the battle is significant for its employment of tactics learned in the Scottish wars in a domestic, English conflict. Both the extensive use of foot soldiers rather than cavalry and the heavy impact caused by the longbow represented significant steps in military developments.
Өмірбаян
Эдуард II әлсіз және тиімді емес патша болды (әкесі мен ұлы Эдуард I және Эдуард III-ге қарағанда одан да әлсіз көрінді), және оның билігі әскери сәтсіздіктермен және ішкі тартыстармен сипатталды. Көптеген барондар патшаға қарсы шықты, ал Томас Ланкастер ақырында оппозицияның жетекшісі болды. Ланкастер Эдуардтың туысы және патшадан кейін елдегі ең бай адам болды. "Ережелер" деп аталатын регламенттер жиынтығы арқылы Ланкастер және оның жақтастары патшалық билікке шектеулер қоюға тырысты, бірақ 1310-шы жылдардың соңында Эдуард қайтадан орталық үкіметті толық бақылауға алды. Жағдайды патшаның өзінің сүйіктісі Хью Деспенсерді және осы атпен танымал оның әкесін ынталандыруы одан әрі ушықтырды. 1319 жылы патша мен Ланкастер Шотландияға қарсы сәтсіз жорық кезінде келіспеушілікке ұшырады. Келесі жылы Ланкастер патша шақырған парламентке қатысудан бас тартты, ал сол жылы Эдуард "Ережелерді" орындауға берген антынан паптық кешірім алды. Ланкастер енді наразылармен бастамашылықты өз қолына алды. 1321 жылы ол екі жиын шақырды, бірі Ланкастердің резиденциясында, екіншісі Шербурнда. Жиындарға солтүстік және шекара ақсүйектері, сондай-ақ Ланкастердің жеке қызметкерлері қатысты, бірақ солтүстік аймақтан аз көмек келді. Шекаралық көтеріліс және азаматтық соғыс қаупі патшаны жас Деспенсерді елден қууға мәжбүр етті, бірақ сүйікті бірнеше аптадан кейін қайта шақырылды. 1322 жылдың қаңтар айында Эдуард Северн өзенін кесіп өтіп, бірнеше шекара ақсүйектерін бағындырды, ал Ланкастер бейтарап қалды. Бертон көпірінің шайқасынан кейін патша әскері Трент өзенін кесіп өтіп бара жатқанда Ланкастер солтүстікке қашуға мәжбүр болды. 16 наурызда Ланкастер және оның әскері Уре өзенінің жанындағы Боробриджге жетті, онда оларға графтың хатшысы сэр Роберт де Голланд және Ланкаширде жинаған күштері қосылды. Сол жерде оларды Шотландия соғыстарының қарт серкері, Камберленд пен Вестморленд округтерінен салық жинаған сэр Эндрю Харклейдің әскерлері кесіп тастады. Ланкастер бастапқыда келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ Харклейді ықпал ету мүмкін болмады. Харклей өз әскерін көпірдің солтүстік жағында бекінді. Қосымша күштер жақын маңдағы бродына орналастырылды, бірақ заманауи дереккөздер бұл бродың нақты орнын көрсетпейді. Осы құрылым атты әскерге қарсы тиімді болды. Көтерілісшілер екі колоннаға бөлінді; бірін Херефорд пен Роджер де Клиффорд бастап, көпірге жаяу шабуыл жасады, екіншісі Ланкастердің басшылығымен, бродан атпен өтуге тырысты. Клиффорд та ауыр жарақат алды, және әскердің бұл бөлігі дүркіреп тарады. Ланкастердің тобы да жақсы жағдайға түспеді; қатты садақ оқтарының астында оның атты әскері тіпті броға жетпей тұрып-ақ қиылып, кері шегінуге мәжбүр болды.
Edward II was a weak and ineffectual king (made to look the more so by comparison with his father and son, Edward I and Edward III), and his reign was marked by military failure and internal strife. A great number of the barons turned against the King and Thomas of Lancaster eventually became the leader of the opposition. Lancaster was Edward's cousin and next to the King was the richest man in the country. Through a set of regulations known as the Ordinances, Lancaster and his associates had been trying to put restrictions on royal authority, but by the late 1310s Edward was again in full control of central government. The situation was aggravated by the King's ostentatious patronage of his favourite, Hugh Despenser, and Hugh's father by the same name. In 1319 the King and Lancaster fell out during a failed campaign against Scotland. The next year Lancaster refused to attend a parliament summoned by the King, and later the same year Edward obtained papal absolution from his oath to follow the Ordinances. Lancaster now took the initiative with the discontented. In 1321 he summoned two meetings of magnates, one at Lancaster's residence of Pontefract in March and the other at Sherburn in June. The meetings consisted of northern and marcher lords as well as Lancaster's own retainers, but little assistance was forthcoming from the northerners. The marcher rebellion and the threat of civil war forced the King to exile the younger Despenser, but the favourite was recalled within weeks. In January 1322 Edward crossed the River Severn and secured the surrender of several of the marcher lords while Lancaster remained passive. As the royal army crossed the River Trent after the Battle of Burton Bridge Lancaster was forced to flee north. On 16 March Lancaster and his army had reached Boroughbridge by the River Ure, where they were joined by the Earl's Secretary, Sir Robert de Holland, and the force he had raised in Lancashire. There they were cut off by the forces of Sir Andrew Harclay, a veteran of the Scottish wars, who had gathered the levies from the counties of Cumberland and Westmorland. Lancaster initially tried to negotiate but Harclay could not be swayed. Harclay had deployed his men on foot to hold the bridge from the northern side. Additional forces were placed at a nearby ford, though contemporary sources do not specify the exact location of this ford. The formation proved effective against the oncoming cavalry. The rebels divided into two columns; one led by Hereford and Roger de Clifford, attacking the bridge on foot, the other under Lancaster, trying to cross the ford by horse. Clifford was also severely injured, and that column of the army fell into disarray. Lancaster's party fared little better; under heavy archery fire his cavalry was cut off before it even reached the ford, and was forced to retreat.
Салдары
Ланкастердің Томасы Понтефракт қамалына жеткізілді, ол бұл кезде патшаның бақылауына өткен еді. Онда ол көрінеу сотқа тартылып, графтар мен барондардың алдында өлім жазасына кесілді. 1322 жылдың 22 наурызында ол қамалдан шығарылып, қысым көрген халықтың алдында басы кесілді. Кейіннен, қайтыс болған графтың есіміне шейіт және тіпті қасиетті кісі ретінде табынушылық пайда болды. Ланкастер өмірінде ерекше ізгілік немесе басқа да қабілеттерін көрсетпегендіктен, бұл табыну Эдуард II-нің тиімсіз және зорлықпен билеуіне реакция ретінде қарастырылды. Ланкастердің отыздан астам ізбасары да жазаланды, олардың ішінде Клиффорд пен барон Джон Моубрей болды. Клиффорд Йорктегі Клиффорд мұнарасынан асылды, ол қазір оның атымен аталады. Эндрю Харклей Боробридждегі адал және тиімді қызметі үшін жоғары награда алды. 25 наурызда ол Карлайл графы титулын алды және жылына 1000 маркалық жерлер уәде етілді. Дегенмен, Ланкастердің бүлікке қосылу туралы ұсынысын қабылдамаған Харклей патшаның жақтасы болған жоқ. Шотландия шекарасын күзетуші ретінде ол патшаның бейқамдығына наразы болып, шотландтармен бейбіт келісімге келді. Харклейдің бұл әрекеті мемлекетке қарсы қылмыс саналды және 1323 жылдың басында патшаның әскерлері оны ұстап алып, асып, денесін тікелей кесіп, төрт бөлікке бөлді. Ал Эдуард II-нің өзі Деспенсерлерге деген тәуелділігін күшейтіп, олардың жасаған қылмыстары да ауырлап кетті. Ланкастердің қолдаушылары (Роджер Мортимер, Уильям Трусселл және Роберт де Голланд сияқты) Деспенсерлердің жалған айыптауларына ұшырап, түрмеге қамалып, жерлері тартылып алынды. Мортимер мен Трусселл ақырында Парижге қашып кетті, онда Эдуардтың әйелі Изабелла оларға қосылды, ол Мортимердің сүйіктісі болуы мүмкін. 1327 жылы Изабелла мен Мортимер патшаға қарсы төңкеріс жасады. Эдуард II тақтан түсіріліп, оның орнына ұлы Эдуард III отырды.
Thomas of Lancaster was taken to Pontefract Castle, which by then had fallen to the King. There he was submitted to what was little more than a show trial and—in front of a gathering of earls and barons—sentenced to death. On 22 March 1322 he was led out of the castle and beheaded in front of a jeering crowd. Subsequently a cult emerged around the person of the late earl as a martyr and even a possible saint. Lancaster had shown no signs of extraordinary piety nor other personal abilities during his lifetime and the cult has been interpreted as a reaction to the incompetent and oppressive reign of Edward II. Some thirty of Lancaster's followers were also executed, among these Clifford and the baron John Mowbray. Clifford was hung from Clifford's Tower in York, which is now named after him. Andrew Harclay was richly rewarded for his loyal and competent performance at Boroughbridge. On 25 March he was created Earl of Carlisle and promised lands worth 1,000 marks yearly. Yet Harclay, who had turned down Lancaster's overtures to join in the rebellion, was no great adherent of the King. As a warden of the Scottish Marches he grew constantly more frustrated with the King's idleness, and eventually negotiated a peace treaty with the Scots. This action on Harclay's part amounted to treason and early in 1323 he was apprehended by the King's men and hanged, drawn and quartered. As for Edward II himself, his dependence on the Despensers grew only deeper and their transgressions more severe. Lancaster's supporters (including Roger Mortimer, William Trussell and Robert de Holland) found themselves systematically accused of false charges, being imprisoned and having their lands taken over by the Despensers. Mortimer and Trussell eventually fled to Paris, where they were to be joined by Edward's estranged wife, Isabella, who may have become Mortimer's lover. In 1327 Isabella and Mortimer staged a coup against the King. Edward II was deposed and his son, Edward III, succeeded him.