Римнің «Лацио» футбол клубы тарихы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Società Sportiva Lazio (;; Lazio Sport Club), көбінесе Лацио деп аталады, – Римде орналасқан итальяндық кәсіби спорт клубы, ең танымал футбол саласындағы қызметі. 1900 жылы құрылған бұл клуб Италияның Серия А лигасында ойнайды және итальян футболының жоғарғы дивизионында тарихының көп бөлігін өткізді. Лацио екі рет Италия чемпионы атанды (1974, 2000), жеті рет Италия кубогын, үш рет Италия Суперкубогын, ал УЕФА Кубок иелері кубогы мен УЕФА Суперкубогын бір рет жеңіп алды. Клубтың алғашқы маңызды жетістігі 1958 жылы отандық кубокты ұтып алғанда болды. 1974 жылы олар алғашқы Серия А титулын жеңіп алды. 1990-жылдар Лацио тарихындағы ең табысты кезең болды, команда 1998 жылы УЕФА кубогының финалына жетіп, 1999 жылы УЕФА Кубок иелері кубогы мен УЕФА Суперкубогын жеңіп алды, ал 2000 жылы Серия А титулын жеңіп алды. 2002 жылы президент Серджио Крагноттиді клубтан кетуге мәжбүр еткен және бірнеше жұлдызды ойыншыларды сатуға тура келген ауыр экономикалық дағдарыс Лационың лигадағы табысын төмендетті. Аз қаржыға қарамастан, клуб содан бері төрт рет Италия кубогын жеңіп алды: 2004, 2009, 2013 және 2019 жылдары. Қазіргі президент Клаудио Лотито 2004 жылы клуб басқармасын өз қолына алып, Крагнотти кеткеннен кейін туындаған бос орынды толтырды. Лационың дәстүрлі формасы – аспан көк түсті жейде, ақ шорт және ақ шұлық; бұл түстер Римнің ежелгі грек мұрасын еске түсіреді. Аспан көк шұлықтар да үй түсі ретінде жиі қолданылады. Олардың үй стадионы 70,634 орындықтан тұрады.

Бастапқыда ерлер және әйелдер кәсіби командасымен (S.S. Lazio S.p.A. ретінде тіркелген) тікелей байланысы болмаса да, Società Sportiva Lazio-ның құрылуы клубқа барлығы 40-тан астам спорт түрінен қатысуға мүмкіндік берді.

Тарих

Società Podistica Lazio 1900 жылы 9 қаңтарда Римнің Прати ауданында құрылды. 1910 жылға дейін клуб әуесқой деңгейінде ойнады, 1912 жылы Италия футбол федерациясы Италияның орталық және оңтүстігінде чемпионаттарды ұйымдастыра бастаған кезде лигаға ресми түрде қосылды. Ол ұлттық чемпионаттың плей-офф финалына үш рет жетті, бірақ ешқашан жеңіске ие болмады, 1913 жылы «Про Верчеллиге», 1914 жылы «Касалеге» және 1923 жылы «Дженоаға» ұтылып қалды. 1927 жылы «Лацио» Римнің жалғыз ірі клубы болды, ол фашистік режимнің қаланың барлық командаларын сол жылы «Рома» деп аталатын клубқа біріктіру әрекеттеріне қарсы тұрды. Клуб 1929 жылы алғашқы ұйымдастырылған Серия А-да ойнады және итальяндық аңызға айналған шабуылшы Сильвио Пиоланың басшылығымен 1937 жылы екінші орынға ие болды – соғысқа дейінгі ең жоғары нәтиже. 1950 жылдары орта және жоғарғы кестедегі нәтижелердің араласуы болды, 1958 жылы Италия кубогын жеңді. «Лацио» 1961 жылы бірінші рет Серия B-ға түсті, бірақ екі жылдан кейін жоғары лигаға оралды. Бірнеше рет ортаңғы орын алғаннан кейін 1970–71 жылдары тағы бір төмендеу орын алды. 1972–73 жылдары Серия А-ға оралғаннан кейін «Лацио» бірден «Скудетто» үшін күтпеген қарсылас ретінде пайда болды, 1972–73 жылдары «Милан» мен «Ювентустан» жеңіліп қалды. Клуб капитан Джузеппе Уилсон, жартылай қорғаушылар Лучано Ре Чеччони және Марио Фрусталупи, шабуылшы Джорджо Чинаглия және бас жаттықтырушы Томмазо Маэстрелли құрамындағы командасымен маусымның соңғы күні жеңіліске ұшырады. «Лацио» келесі маусымда осындай табыстарды жақсартты, 1973–74 жылдары өзінің алғашқы титулын қамтамасыз етті. Алайда Ре Чеччони мен «Скудетто» жаттықтырушысы Маэстреллидің қайғылы өлімі, сондай-ақ Чинаглияның кетуі «Лацио» үшін үш есе ауыр соққы болды. Осы кезеңде Бруно Джорданоның пайда болуы 1979 жылы «Лацио» сегізінші орынды иеленгенде, Лиганың үздік бомбардирі болғандықтан, ол біраз жеңілдеу берді. «Лацио» 1980 жылы «Миланмен» бірге өз матчтарына заңсыз ставкалар туралы жанжалдан кейін Серия B-ға түсті. Олар үш маусым бойы Италияның екінші дивизионында болды, бұл «Лацио» тарихындағы ең қараңғы кезең болды. Олар 1983 жылы қайта оралды және келесі маусымда төмендеуден соңғы күні құтылуға қол жеткізді. 1984–85 жылғы маусым аянышты болды, 15 ұпай жинап, соңғы орынға ие болды. 1986 жылы «Лацио» ойыншы Клаудио Винацзанимен байланысты ставкалар туралы жанжалдан 9 ұпайға айырылды (екі ұпайлық жеңіс күні бұл шынайы соққы болды). Сол маусымда Серия В-да төмендеуге қарсы эпикалық күрес болды, жаттықтырушы Евгений Фаскетти бастаған клуб тек «Таранто» мен «Кампобассодан» жеңіске жеткеннен кейін Серия С-қа төмендеуден аулақ болды. Бұл клуб тарихында бұрылыс нүктесі болды, 1988 жылы «Лацио» Серия А-ға оралды және Джанмарко Каллеридің мұқият қаржылық басқаруымен клубтың мықты жоғары деңгейдегі клуб ретінде позициясын нығайтты. 1992 жылы Серхио Крагноттидің келуі клубтың тарихын өзгертті, себебі ол команданы «Скудеттоға» бәсекелесуші ету үшін жаңа ойыншыларға ұзақ мерзімді инвестиция салды. Оның басқаруы кезінде елеулі ерте трансфер ағылшын жартылай қорғаушысы Пол Гаскойнды «Тоттенхэм Хотспурдан» 5,5 миллион фунт стерлингке алу болды. Гаскойнның «Лациоға» ауысуы 1990 жылдары Ұлыбританияда Серия А-ға қызығушылықтың артуына себеп болды. Крагнотти бірнеше рет ірі жұлдыздар деп саналатын ойыншыларды іздеп, трансферлік рекордтарды бұзды – Хуан Себастьян Верон 18 миллион фунт стерлингке, Кристиан Виери 19 миллион фунт стерлингке және әлемдегі трансферлік рекордты бұзды, бірақ бірнеше апта ішінде «Пармадан» Эрнан Креспоны 35 миллион фунт стерлингке қолға алды. «Лацио» 1995 жылы Серия А-ның екінші, 1996 жылы үшінші, 1997 жылы төртінші орынды иеленді, содан кейін 1999 жылы «Миланға» қарсы соңғы чемпионатта чемпиондық атақты бір ұпайға жоғалтты. Синиша Михайлович, Алессандро Неста, Марсело Салас және Павел Недвед сияқтылар командада болды, 2000 жылы екінші «Скудетто» жеңіп алды, сондай-ақ Свен Горан Эриксонмен (1997–2001) Италия кубогының қос жүлдесін жеңіп алды. «Лацио» 1998 және 2004 жылдары тағы екі Италия кубогын жеңіп алды, сондай-ақ 1999 жылы соңғы УЕФА Кубогының жеңімпаздары кубогын жеңіп алды. Олар сондай-ақ УЕФА кубогының финалына жетті, бірақ «Интернационалеге» 0:3 есебімен ұтылып қалды. Сонымен қатар, «Лацио» екі рет Supercoppa Italiana жеңіп алды және 1999 жылы «Манчестер Юнайтедті» жеңіп, УЕФА Суперкубогын жеңіп алды. 2000 жылы «Лацио» Piazza Affari итальяндық қор нарығында бағаланған алғашқы итальяндық футбол клубы болды. Ақшасы таусылып бара жатқан «Лационың» нәтижесі жылдар бойы баяу нашарлай берді. 2002 жылы Крагнотти мен оның азық-түлік өнімдері көпұлтты компаниясы Cirio-ға қатысты қаржылық жанжал оны клубтан кетуге мәжбүр етті, ал «Лационы» 2004 жылға дейін уақытша қаржы менеджерлері мен банктер тобы басқарды. Бұл клубты өз жұлдыздарынан айыруға мәжбүр етті, тіпті жанкүйерлердің сүйікті капитаны Алессандро Нестадан да. 2004 жылы кәсіпкер Клаудио Лотито клубтың көп бөлігін сатып алды. 2006 жылы клуб Делио Росси жаттықтырушысымен 2006–07 жылғы УЕФА кубогына қатысуға құқық алды. Алайда клуб 2006 жылғы итальян футбол жанжалына қатысқандықтан еуропалық жарыстардан шеттетілді. 2006–07 маусымында, кейінірек ұпайлардың қысқартылуына қарамастан, «Лацио» үшінші орынға ие болды, осылайша УЕФА Чемпиондар лигасының үшінші іріктеу кезеңіне қатысуға мүмкіндік алды, онда «Динамо Бухарестті» жеңіп, топтық кезеңге өтті, «Реал Мадрид», «Вердер Бремен» және «Олимпиакос» құрамындағы топта төртінші орынды иеленді. Лигада жағдай жақсырақ болған жоқ, команда маусымның көп бөлігінде кестеде төменгі жартысында болды, жанкүйерлердің наразылығын тудырды және ақырында Серия А маусымын 12-орында аяқтады. 2008–09 маусымында «Лацио» бесінші Италия кубогын жеңіп алды, финалда «Сампдорияны» жеңді. «Лацио» 2009–10 маусымын Пекинде «Интерге» қарсы Supercoppa Italiana ойынымен бастады және Матузалем мен Томмазо Рокки голдарының арқасында 2:1 есебімен жеңіске жетті. «Лацио» 2012–13 жылғы Италия кубогын қарсыласы «Ромадан» 1:0 есебімен жеңіп алды, жалғыз голды Сенад Лулич соқты. «Лацио» 2018–19 жылғы Италия кубогын «Аталантадан» 2:0 есебімен жеңіп алды, жалпы есеп бойынша жетінші титулын жеңіп алды.

Società Podistica Lazio was founded on 9 January 1900 in the Prati district of Rome. Until 1910, the club played at an amateur level until it officially joined the league competition in 1912 as soon as the Italian Football Federation began organising championships in the center and south of Italy, and reached the final of the national championship playoff three times, but never won, losing in 1913 to Pro Vercelli, in 1914 to Casale and in 1923 to Genoa 1893. In 1927, Lazio was the only major Roman club which resisted the Fascist regime's attempts to merge all the city's teams into what would become Roma the same year. The club played in the first organised Serie A in 1929 and, led by legendary Italian striker Silvio Piola, achieved a second place finish in 1937 – its highest pre war result. The 1950s produced a mix of mid and upper table results, with a Coppa Italia win in 1958. Lazio was relegated for the first time in 1961 to Serie B, but returned in the top flight two years later. After a number of mid table placements, another relegation followed in 1970–71. Back to Serie A in 1972–73, Lazio immediately emerged as surprise challengers for the Scudetto to Milan and Juventus in 1972–73, only losing out on the final day of the season, with a team comprising captain Giuseppe Wilson, as well as midfielders Luciano Re Cecconi and Mario Frustalupi, striker Giorgio Chinaglia, and head coach Tommaso Maestrelli. Lazio improved such successes the following season, ensuring its first title in 1973–74. However, tragic deaths of Re Cecconi and Scudetto trainer Maestrelli, as well as the departure of Chinaglia, would be a triple blow for Lazio. The emergence of Bruno Giordano during this period provided some relief as he finished League top scorer in 1979, when Lazio finished eighth. Lazio were forcibly relegated to Serie B in 1980, due to a remarkable scandal concerning illegal bets on their own matches, along with Milan. They remained in Italy's second division for three seasons, in what would mark the darkest period in Lazio's history. They would return in 1983 and manage a last day escape from relegation the following season. The 1984–85 season would prove harrowing, with a pitiful 15 points and bottom place finish. In 1986, Lazio was hit with a nine point deduction (a true deathblow back in the day of the two point win) for a betting scandal involving player Claudio Vinazzani. An epic struggle against relegation followed the same season in Serie B, with the club led by trainer Eugenio Fascetti only avoiding relegation to the Serie C after play off wins over Taranto and Campobasso. This would prove a turning point in the club's history, with Lazio returning to Serie A in 1988 and, under the careful financial management of Gianmarco Calleri, the consolidation of the club's position as a solid top flight club. The arrival of Sergio Cragnotti in 1992 changed the club's history, due to his long term investments in new players to make the team a Scudetto competitor. A notable early transfer during his tenure was the capture of English midfielder Paul Gascoigne from Tottenham Hotspur for £5.5 million. Gascoigne's transfer to Lazio is credited with the increase of interest in Serie A in the United Kingdom during the 1990s. Cragnotti repeatedly broke transfer records in pursuit of players who were considered major stars – Juan Sebastián Verón for £18 million, Christian Vieri for £19 million and breaking the world transfer record, albeit only for a matter of weeks, to sign Hernán Crespo from Parma for £35 million. Lazio were Serie A runners up in 1995, third in 1996 and fourth in 1997, then losing the championship just by one point to Milan on the last championship's match in 1999 before, with the likes of Siniša Mihajlović, Alessandro Nesta, Marcelo Salas and Pavel Nedvěd in the side, winning its second Scudetto in 2000, as well as the Coppa Italia double with Sven Göran Eriksson (1997–2001) as manager. Lazio had two more Coppa Italia triumphs in 1998 and 2004, as well as the last UEFA Cup Winners' Cup in 1999. They also reached the UEFA Cup final, but lost 0–3 against Internazionale. In addition, Lazio won the Supercoppa Italiana twice and defeated Manchester United in 1999 to win the UEFA Super Cup. In 2000, Lazio became also the first Italian football club to be quoted on the Italian Piazza Affari stock market. With money running out, Lazio's results slowly worsened in the years. In 2002, a financial scandal involving Cragnotti and his food products multinational Cirio forced him to leave the club, and Lazio was controlled until 2004 by caretaker financial managers and a bank pool. This forced the club to sell their star players and even fan favourite captain Alessandro Nesta. In 2004, entrepreneur Claudio Lotito acquired the majority of the club. In 2006, the club qualified to the 2006–07 UEFA Cup under coach Delio Rossi. The club, however, was excluded from European competitions due to their involvement in the 2006 Italian football scandal. In the 2006–07 season, despite a later reduced points deduction, Lazio achieved a third place finish, thus gaining qualification to the UEFA Champions League third qualifying round, where they defeated Dinamo București to reach the group phase, and ended fourth place in the group composed of Real Madrid, Werder Bremen and Olympiacos. Things in the league did not go much better, with the team spending most of the season in the bottom half of the table, sparking the protests of the fans, and eventually ending the Serie A season in 12th place. In the 2008–09 season, Lazio won their fifth Coppa Italia, beating Sampdoria in the final. Lazio started the 2009–10 season playing the Supercoppa Italiana against Inter in Beijing and winning the match 2–1, with goals from Matuzalém and Tommaso Rocchi. Lazio won the 2012–13 Coppa Italia 1–0 over rivals Roma, with the lone goal coming from Senad Lulić. Lazio won the 2018–19 Coppa Italia 2–0 over Atalanta, winning their seventh title overall.

Түстер, белгілер және лақап атаулар

Лационың ақ және аспан-көк түстері Грекияның ұлттық нышанынан шабыт алды, себебі Лацио көптеген спорт түрлерін біріктіретін клуб болғандықтан, бұл ежелгі Олимпиада ойындары және олармен байланысты Еуропадағы спорттық дәстүрдің Грекиямен байланысты екенін көрсету үшін таңдалды. Алғашқыда Лацио ақ және аспан-көк түсті төрт бөлікке бөлінген футболка, қара шорт пен шұлық киген. Кейбір маусымдарда Лацио аспан-көк және ақ жолақты футболка киген, бірақ көбінесе аспан-көк түсті, ақ жиекті, ақ шорт пен шұлық киеді. Лационың дәстүрлі клуб белгісі мен символы – бүркіт, оны негіздеуші мүше Луиджи Биджарелли таңдады. Рим легиондары мен императордың символы ретінде ол күш пен жеңісті бейнелеу үшін таңдалды; сонымен қатар, бұл клубты оның туған қаласымен байланыстырады. Лационың осы символды пайдалануы оларға екі лақап ат әкелді: le Aquile ("Бүркіттер") және Aquilotti ("Шағын бүркіттер"). Қазіргі клуб таңбасында аспан-көк жиекті ақ қалқанның үстінде алтын бүркіт бейнеленген; қалқанның ішінде клубтың аты және клуб түстерімен үш бөліктен тұратын кішірек қалқан орналасқан.

Стадион

Stadio Olimpico, Италиялық форумда орналасқан, Римнің ең ірі стадионы болып табылады. Бұл Италия ұлттық футбол құрамасының, сондай-ақ Лацио және Рома командаларының үй стадионы. Ол 1937 жылы ашылды және 2008 жылғы соңғы жаңартудан кейін 70 634 орынға дейін сыйымдылығы артты. 2019 жылдың маусым айында Лацио президенті Клаудио Лотито Лацио үшін болашақ стадионның – Stadio delle Aquile стадионының жобаларын ұсынуға дайын болды. Алайда, себептері белгісіз, бұл жоспар іске аспады.

Жауабы мен қарсыластары

Лацио – Италиядағы ең көп қолдау тапқан алтыншы футбол клубы және Римдегі екінші клуб, итальян футбол жанкүйерлерінің шамамен 2 пайызы осы клубты қолдайды (La Repubblica газетінің 2008 жылғы тамыздағы зерттеуіне сәйкес). Тарихи тұрғыдан алғанда, Рим қаласындағы Лационың ең үлкен жанкүйерлері қаланың солтүстік бөлігінен шыққан, бұл Париоли, Прати, Фламинио, Кассия және Монте-Марио сияқты әулетті аудандармен Римде арка тәрізді пішін құрайды. 1987 жылы құрылған «Ирридуцибили Лацио» 30 жылдан астам уақыт бойы клубтың ең ірі ультра тобы болды. Олар әдетте «Рим дербисі» (Derby della Capitale) кезінде дәстүрлі итальян ультра көрсетілімдерін ұйымдастырады, бұл Лацио мен олардың басты қарсыласы – Рома арасындағы матч. Бұл әлемдегі ең қызып, эмоционалды футбол бәсекелестігінің бірі, мысалы, 1979-80 маусымындағы дербиде Рома жанкүйері лақтырған апаттық ракетадан көзі зардап шеккен Лацио жанкүйері Винченцо Папарелли қаза тапты. Лацио ультраларының бір бөлігі өз туларында свастика мен фашистік символдарды пайдаланған, және дербилер кезінде бірнеше рет нәсілшілдік мінез-құлық көрсеткен. Атап айтқанда, 1998-99 маусымындағы дербиде лациали Curva Nord айналасына «Аушвиц – сіздің қалаңыз, пештер – сіздің үйлеріңіз» деп жазылған 50 метрлік баннерді жайып тастады. Романың қара терілі ойыншылары жиі нәсілшілдік және ұятсыз әрекеттерге ұшырайды. 33 жылдан кейін «Ирридуцибили» 2020 жылдың 27 ақпанында «көп қан төгілді, тым көп шектеулер, тым көп қамау» деген себеппен таратылды. Лацио ультралары қазір «Ультрас Лацио» деп аталады. Лационың Неаполь, Ливорно және сондай-ақ Пескара мен Аталантамен де күшті бәсекелестігі бар. Сондай-ақ, клуб «Фиорентина», «Ювентус» және «Милан» клубтарымен де бәсекелестікке түседі. Керісінше, ультралардың «Интернационале», «Триестина» және «Хеллас Веронамен» достық қарым-қатынастары бар. Халықаралық аренада Лацио жанкүйерлері болгарлық «Левски София» клубының жанкүйерлерімен ұзақ жылдардан бері берік достық байланыс орнатып келеді, сондықтан Лацио болгар клубының мерейтойлық футбол матчына шақырылды.

Lazio is the sixth most supported football club in Italy and the second in Rome, with around 2% of Italian football fans supporting the club (according to La Repubblica's research of August 2008). Historically, the largest section of Lazio supporters in the city of Rome has come from the far northern section, creating an arch like shape across Rome with affluent areas such as Parioli, Prati, Flaminio, Cassia and Monte Mario. Founded in 1987, Irriducibili Lazio were the club's biggest ultras group for over 30 years. They typically create traditional Italian ultra displays during the Derby della Capitale (Rome Derby), the match between Lazio and their main rivals, Roma. It is amongst the most heated and emotional footballing rivalries in the world, such as where Lazio fan Vincenzo Paparelli was killed at one of the derby games during the 1979–80 season after being hit in the eye by an emergency rocket thrown by a Roma fan. A minority of Lazio's ultras used to use swastikas and fascist symbols on their banners, and they have displayed racist behaviour in several occasions during the derbies. Most notably, at a derby of the season 1998–99, laziali unfurled a 50 metre banner around the Curva Nord that read, "Auschwitz is your town, the ovens are your houses". Black players of Roma have often been receivers of racist and offensive behaviour. After 33 years, the Irriducibili disbanded on 27 February 2020, citing "too much blood, too many banning orders, too many arrests." Lazio's ultras now go by the name Ultras Lazio. Lazio also have a strong rivalry with Napoli and Livorno, as well as with Pescara and Atalanta. The club also maintains strong competitive rivalries with Fiorentina, Juventus and Milan. Conversely, the ultras have friendly relationships with Internazionale, Triestina and Hellas Verona. Internationally, Lazio's fans maintain a long standing strong friendship with the supporters of the Bulgarian club Levski Sofia and as such, Lazio were invited to participate in the centenary football match honouring the birthday of the Bulgarian club.

Қарызға берілген

Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.

Қайта алынған нөмірлер

12 – 2003-04 маусымынан бері, «Стадио Олимпико» стадионының «Curva Nord» жанкүйерлер секторы, құрмет көрсету белгісі ретінде, алаңдағы 12-ші ойыншы деп есептеледі.