FileMaker: Кроссплатформылы деректер базасы жүйесі

Кіріспе

Деректер қорын басқару жүйесі

FileMaker – Apple Inc. компаниясының еншілес компаниясы Claris International әзірлеген кросс-платформалық реляциялық деректер базасы қолданбасы. Ол деректер базасы қозғалтқышын графикалық пайдаланушы интерфейсімен (GUI) және қауіпсіздік мүмкіндіктерімен біріктіреді, соның арқасында пайдаланушылар деректер базасын визуальды түрде өзгерте алады. Десктоп, сервер, iOS және веб-жеткізуге арналған нұсқалары шығарылды. Десктоп қолданбасы бастапқыда FileMaker деп аталған DOS қолданбасына негізделген, ол кейіннен негізінен Apple Macintosh үшін әзірленді және 1985 жылдың сәуірінде жарық көрді. 1990 жылы FileMaker Pro деп қайта аталды. 1992 жылдан бері ол Microsoft Windows және классикалық Mac OS және macOS үшін қолжетімді, сонымен қатар платформааралық мүмкіндіктерге ие. FileMaker Go мобильді қолданбасы 2010 жылдың шілдесінде iOS құрылғылары үшін шығарылды. FileMaker Server десктоп және мобильді қолданбаларды пайдаланатын клиенттерге қолжетімді қолданбаларды орталықтандырылған түрде хостингтеуге мүмкіндік береді. FileMaker Cloud деп аталатын бұлтты нұсқасы Claris компаниясымен хостингтелінеді.

Тарих

FileMaker 1980-ші жылдардың басында Массачусетс штатының Конкорд қаласындағы Nashoba Systems компаниясы әзірлеген Nutshell деп аталатын MS DOS компьютерлік бағдарламасы ретінде пайда болды. Nutshell-ді Leading Edge компаниясы таратты, ол жақында IBM PC-ге үйлесімді компьютерлерді сата бастады. Macintosh-ты енгізумен Nashoba негізгі деректер қозғалтқышын жаңа формаларға негізделген графикалық пайдаланушы интерфейсімен (GUI) біріктірді. Leading Edge жаңа нұсқаларға қызығушылық танытпады, тек DOS-ты сатушы ретінде қалып, Nutshell атауын сақтап қалды. Nashoba басқа дистрибьюторды тапты, Forethought Inc., және бағдарламаны Macintosh платформасында 1985 жылдың сәуірінде FileMaker ретінде ұсынды. Apple 1986 жылы Macintosh Plus-ты ұсынғанда, FileMaker-тің келесі нұсқасы жаңа модельдің атын көрсететіндей FileMaker Plus деп аталды. Forethought компаниясын Microsoft сатып алды, ол кезде Microsoft Office құрамына енген PowerPoint өнімін енгізіп жатқан болатын. Microsoft өзінің деректер базасы бағдарламасын, Microsoft File-ті, FileMaker-ден бұрын ұсынған, бірақ FileMaker одан көп сатылып, Microsoft File тоқтатылуына әкелді. Microsoft Nashoba-мен FileMaker-ді жариялау құқығы үшін келіссөздер жүргізді, бірақ Nashoba келесі нұсқасын, FileMaker 4-ті, өзі жариялауға шешім қабылдады. Оған FileMaker Pro 14, FileMaker Pro 14 Advanced, FileMaker Server 14 және FileMaker Go 14 кірді. Содан кейін 2016 жылдың мамырында 15-ші нұсқасы, ал 2017 жылдың мамырында 16-шы нұсқасы шықты; екеуі де Pro, Pro Advanced, Server және Go нұсқаларын қамтыды. 2016 жылдың соңында FileMaker жыл сайын дамып жатқан жаңа мүмкіндіктердің жол картасын жариялай бастады, сондай-ақ жақын арада қолданудан шығарылатын немесе тоқтатылатын мүмкіндіктерді анықтады. FileMaker Inc. әрқашан FileMaker бағдарламалық жасақтамасын сипаттау қиындықтарын бастан өткерді, себебі ол деректер базасына тікелей қатысы жоқ көптеген салаларды қамтыды: пайдаланушы интерфейсі, қауіпсіздік, жылдам қосымшаларды әзірлеу құралдары және т.б. 2018 жылдың тамызындағы жылдық әзірлеушілер конференциясында FileMaker Inc. өзінің бағдарламалық қамтамасыз ету санатының мәселесін шешу үшін «Жұмыс орнындағы инновациялық платформа» деп аталатын жаңа маркетингтік бағдарламаны бастады.

FileMaker began as an MS DOS based computer program named Nutshell, developed by Nashoba Systems of Concord, Massachusetts in the early 1980s. Nutshell was distributed by Leading Edge, an electronics marketing company that had recently started selling IBM PC compatible computers. With the introduction of the Macintosh, Nashoba combined the basic data engine with a new forms based graphical user interface (GUI). Leading Edge was not interested in newer versions, preferring to remain a DOS only vendor, and kept the Nutshell name. Nashoba found another distributor, Forethought Inc., and introduced the program on the Macintosh platform as FileMaker in April 1985. When Apple introduced the Macintosh Plus in 1986, the next version of FileMaker was named FileMaker Plus to reflect the new model's name. Forethought was purchased by Microsoft, which was then introducing their PowerPoint product that became part of Microsoft Office. Microsoft had introduced its own database application, Microsoft File, shortly before FileMaker, but was outsold by FileMaker, leading to Microsoft File's discontinuation. Microsoft negotiated with Nashoba for the right to publish FileMaker, but Nashoba decided to self publish the next version, FileMaker 4. It included FileMaker Pro 14, FileMaker Pro 14 Advanced, FileMaker Server 14 and FileMaker Go 14. This was followed by version 15 in May 2016 and version 16 in May 2017; both including equivalent Pro, Pro Advanced, Server and Go versions. In late 2016, FileMaker began annually publicizing a software roadmap of incoming features already being worked on, as well as identifying features they are moving away from or may deprecate in the near future. FileMaker Inc. had always had a hard time describing what FileMaker software was, because it covered a plethora of ground unrelated to databases; user interface, security, rapid application development tools, etc. At their annual developers conference in August 2018, FileMaker Inc. initiated a new marketing program called "Workplace Innovation Platform" to address the problem of its self described software category.

FileMaker бұлт

2016 жылдың 27 қыркүйегінде FileMaker Cloud, оның ішінде Linux сервері (CentOS) таныстырылды, ол тек Amazon Marketplace арқылы ұсынылды. 2019 жылдың қарашасында FileMaker Cloud бағдарламалық қызмет ретінде қайта ұсынылды, бұл Claris компаниясы FileMaker Pro 18.0.3 пайдаланушыларына тікелей ұсынатын қызмет, Amazon серверлеріндегі FileMaker Server Cloud 2.18 қызметін қолданады. Бұл ретте, басқару Amazon Marketplace арқылы емес, Claris компаниясының күтімінде болды және жаңа FileMaker ID куәләндәмәсі қолданылды.

Linux және Docker

2020 жылдың қазан айында Claris FileMaker Server-дің Linux нұсқасын шығарды, бастапқыда CentOS (19.1) үшін, содан кейін Ubuntu (19.2) үшін.

Халықаралық және жергілікті

FileMaker бүкіл әлем бойынша ағылшын, қарапайым қытай, голланд, француз, неміс, итальян, жапон, корей, бразилиялық португал, испан және швед тілдерінде қолжетімді. FileMaker-дің Орталық Еуропа, Үндістан және Таяу Шығыс тілдерін қолданушыларға арналған арнайы нұсқалары да бар. Бұл нұсқалар әр аймақтың тілдеріне сәйкес орфографиялық тексеру, деректерді енгізу, сұрыптау және басып шығару опцияларын ұсынады. Сондай-ақ, оларда жергілікті үлгілер мен жылдам веб-жариялау мүмкіндігі бар. FileMaker Орталық Еуропалық нұсқасына ағылшын, орыс, поляк, чех және түрік тілдеріндегі интерфейстер кіреді. Орыс, поляк, чех, түрік тілдеріне арналған бейімделген үлгілер бар. Сонымен қатар, орыс, грек, эстон, литва, латыш, серб, болгар және венгр тілдері әртүрлі деңгейде қолдауға ие. Оңтүстік-Шығыс Азия тілдеріне арналған нұсқада тек ағылшын тіліндегі пайдаланушы интерфейсі бар, бірақ хинди, маратхи, бенгал, пенджаби, гужарати, тамил, телугу, каннада және малаялам тілдерінде деректерді енгізу, сұрыптау және индекстеуді қолдайды. Сол сияқты, Таяу Шығыс нұсқасында тек ағылшын және француз тілдеріндегі пайдаланушы интерфейсі бар, бірақ мәтін бағытын оңнан солға өзгерту мүмкіндігі арқасында араб және еврей тілдерінде деректерді енгізуді қолдайды.

Сценарий жасау

FileMaker Pro және FileMaker Pro Advanced бағдарламаларында сценарийлерді жасау мүмкіндігі және жиі кездесетін тапсырмаларды және күрделі есептеулерді автоматтандыру үшін көптеген кіріктірілген функциялар бар. Навигация, сценарий қадамдарын шартты түрде орындау, жазбаларды өңдеу және басқа да қосымша құралдар үшін көптеген қадамдар қолжетімді. FileMaker Pro Advanced сценарийді жөндеу құралын ұсынады, ол әзірлеушіге тоқтату нүктелерін орнатуға, дерек мәндерін бақылауға және сценарий жолдары бойынша қадаммен өтуге мүмкіндік береді. FileMaker 13 контейнерлік өріс құжаттарының метадеректерін тереңірек сұрауға арналған сценарийді енгізді.

Динамикалық таңбалау тілі

FileMaker динамикалық таңбалау тілі немесе FDML – 1998 жылы пайда болған FileMaker бағдарламасының ескі нұсқаларында қолданылған таңбалау тілі. FDML бұрынғы компаниясы Claris атымен байланысты болғандықтан, Claris динамикалық таңбалау тілі немесе CDML деп те аталады. FDML – HTML-дің кеңейтілген түрі, ол веб-беттерде FileMaker деректерін көрсету үшін [FMP Record][/FMP Record] сияқты арнайы белгілерді пайдаланған. FileMaker 2004 жылы FDML қолдауын тоқтатты.

SQL және ODBC қолдау

9 нұсқасынан бастап FileMaker SQL-ді пайдаланбастан, MySQL, SQL Server және Oracle сияқты бірнеше SQL дерекқорына қосылу мүмкіндігіне ие болды. SQL дерекқорына қосылу үшін SQL дерекқорының ODBC драйверін орнату қажет (көп жағдайда клиент драйвері үшін үшінші тараптан лицензия алу керек). Extended SQL Services (ESS) арқылы SQL дерекқорларын FileMaker қатынас графигінде дерек көзі ретінде пайдалануға болады, бұл әзірлеушіге SQL дерекқоры негізінде жаңа макеттер жасауға, FileMaker макеттері мен функциялары арқылы SQL жазбаларын құруға, өңдеуге және жоюға, сондай-ақ FileMaker есептеулері мен скрипт қадамдарында SQL өрістеріне сілтеме жасауға мүмкіндік береді. Бұл платформааралық реляциялық дерекқор қолданбасы. FileMaker Pro 5.5 және одан кейінгі нұсқаларында ODBC интерфейсі де бар. FileMaker 12 жаңа ExecuteSQL функциясын енгізді, ол пайдаланушыға деректерді алу үшін FileMaker дерекқорына SQL сұранысын орындауға мүмкіндік береді, бірақ деректерді өзгертуге, жоюға немесе схеманы өзгертуге рұқсат бермейді. FileMaker өріс нақты "сандық" деп белгіленбесе, "сандық" өріс түрінде сандық емес символдарды сақтауға мүмкіндік береді. Actual Technologies үшінші тарап компаниясы арқылы FileMaker 15 және одан кейінгі нұсқалары IBM I 7.3 (AS/400), IBM Db2 11.1 және PostgreSQL 9.6.12 дерекқорларына ODBC қосылымын қолдайды. Actual Adapter пайдаланып, бұл ODBC қосылымдарын ESS қосылымдары ретінде де жасауға болады және оларды қатынас графигінде дерек көзі ретінде пайдалануға болады.

Интеграциялау

FileMaker 16 cURL, JSON және REST негізіндегі FileMaker Data API қолдау арқылы интеграцияны қамтамасыз етеді. FileMaker деректерін визуализациялау үшін Tableau Web Data Connector ұсынылады. REST негізделген API лицензиясы – 2018 жылдың 27 қыркүйегінде аяқталған тегін сынақ нұсқасы. FileMaker 17 тұрақты REST негізделген деректер API ұсынады. Стандартты лицензияға айына бір пайдаланушы үшін 2 ГБ шығыс деректері кіреді. Контейнерлік деректер бұл шекте есептелмейді, ал кіріс деректер API арқылы деректерді беру шексіз. Linux жүйесі үшін FileMaker 19 және FileMaker Cloud OData шлюзін ұсынады, ол JSON және XML форматында (Atom) деректерді шығаруға мүмкіндік береді.

Танымал мәдениетте

Хулио Торрестің 2023 жылғы "Проблемиста" фильмінде маңызды сюжеттік элемент – кейіпкер Элизабеттің (Тилда Суинтон) күйеуінің өнерін FileMaker Pro, "архивтік бағдарламалық қамтамасының Кадиллагы" деп аталатын бағдарлама арқылы тізімдеуді талап етуі және Google Sheets сияқты басқа нұсқаларды қарастырудан бас тартуы. Кейіпкер Алехандро (Торрес) Елизабет оның жұмыс визасын демелеуіне үміттенеді, сондықтан FileMaker Pro-ны білетінін жалған мәлімдейді.