Кіріспе
Контактсыз ақылды карта – оқырман құрылғысына енгізбей-ақ оқуға болатын контактсыз ақылды карта. Жақындық карталары (немесе кілт карталары) контактсыз карта технологиясының бір бөлігі болып табылады. Оларды электрондық оқырманға жақындатып ұстағанда, кодталған нөмірді анықтауға болады. Оқырман картаны оқығаннан кейін әдетте сигнал немесе басқа да дыбыс береді. "Жақындық картасы" термині көбінесе ескі 125 кГц құрылғыларын, жаңа 13,56 МГц контактсыз смарт-карталардан ажырату үшін қолданылады. Екінші буын жақындық карталары жаппай және қашықтықтан оқуға арналған. Жақындық карталары әдетте белгілі бір оқу қашықтығына ие және оларды әмиянды немесе қалтаңызды оқырманға жақын ұстап оқуға болады. Бұл алғашқы жақындық карталары магниттік жолақты картадан көп дерек сақтай алмайды, ал ақылды чипі бар карталар (яғни, контактсыз ақылды карталар) контактсіз төлем жүйелері үшін электрондық қаражат балансы, жұмыс уақытын есептеу деректері немесе биометриялық үлгілер сияқты басқа да деректерді сақтай алады. Контактсыз смарт-карталарды деректерді кодтамай, тек картаның сериялық нөмірін пайдаланып қолданғанда, олар жақындық карталарымен бірдей мүмкіндіктерге ие болады.
A proximity card or prox card also known as a key card or keycard is a contactless smart card which can be read without inserting it into a reader device, as required by earlier magnetic stripe cards such as credit cards and contact type smart cards. The proximity cards are part of the contactless card technologies. Held near an electronic reader for a moment they enable the identification of an encoded number. The reader usually produces a beep or other sound to indicate the card has been read. The term "proximity card" refers to the older 125 kHz devices as distinct from the newer 13.56 MHz contactless smartcards. Second generation prox cards are used for mass and distance reading applications. Proximity cards typically have a read range of up to and read by simply holding the wallet or purse near the reader. These early proximity cards can't hold more data than a magnetic stripe card, and only cards with smart chips (ie, contactless smartcards) can hold other types of data like electronic funds balance for contactless payment systems, history data for time and attendance or biometric templates. When used without encoding data, only with the card serial number, contactless smartcards have similar functionalities to proximity cards.
Пассивті карталар
125 кГц жиілікті пассивті карталар, жоғарыда сипатталған, көбірек қолданылатын тип, оқырман құрылғысынан радиожиілік сигналдары арқылы қуат алады, сондықтан олардың қабылдау радиусы шектеулі және оларды оқырман құрылғысына жақын ұстау қажет. Олар кеңселердегі кіруді бақылау жүйесіндегі кілттер ретінде қолданылады. Көбірек жадысы бар нұсқасы – байланыссыз смарт-карталар, кітапхана билеттері, байланыссыз төлем жүйелері және қоғамдық көліктің жол төлемі сияқты басқа да мақсаттарда пайдаланылады.
Белсенді карталар
Активті 125 кГц жақындық карталары, кейде «жай карталар» деп те аталады, ішкі литий батареясымен жұмыс істейді. Олардың әрекет ету радиусы 2 метрге дейін жетеді. UHF (Ultra High Frequency) сияқты басқа да байланыссыз технологиялар 150 метрге дейін радиусқа ие болып, көбінесе карта көлік құралының ішінде оқылатын жағдайларда қолданылады, мысалы, кіру картасы бар көлік жақындағанда ашылатын қауіпсіздік қақпалары немесе автоматты төлем жүйелері. Дегенмен, батареясының заряды азайып, картаны 2-7 жылдан кейін алмастыру қажет болады.
Жұмыс істеу әдісі
Карта мен оқырман бірлігі 125 кГц радиожиілік өрістері арқылы (контактсіз смарт-карталар үшін 13,56 МГц) резонанстық энергия беру процесі арқылы байланысады. Пассивті карталар пластиктен жасалған корпуста бекітілген үш компоненттен тұрады: сым орамдарынан құралған антенна, конденсатор және пайдаланушының идентификациялық нөмірін белгілі бір форматта сақтайтын, басқа деректерді қамтымайтын интегралдық схема (IC). Оқырманның өз антеннасы бар, ол үздіксіз түрде қысқа қашықтықтағы радиожиілік өрісін шығарады. Карта оқырманның қабылдағыш диапазонына келгенде, антенна орамдары мен конденсатордан тұратын резонаторлық тізбек, оқырман шығарған жиілікте резонансқа түсіп, өрістен энергияны сіңіріп, сақтайды. Бұл энергия тұрақты токқа түрлендіріліп, интегралдық схеманы қуаттандырады. Чип өзінің идентификациялық нөмірін немесе басқа деректерді антенна орамдарына жібереді, ол радиожиілік сигналдары арқылы оқырман бірлігіне қайтарады. Оқырман картадан алынған идентификациялық нөмірдің дұрыс екенін тексереді, содан кейін осы идентификациялық нөмірге сәйкес келетін функцияны орындайды. Картаны қуаттандыру үшін қажетті барлық энергия оқырман бірлігінен келеді, сондықтан пассивті карталар деректерін жіберу үшін оқырманға жақын болуы керек. Ал активті картада жоғарыда аталған компоненттерден өзге, оны қуаттандыру үшін жалпақ литий батареясы бар. Интегралдық схемада батарея қуатын пайдаланып, оқырман бірлігінен келетін сигналды күшейтетін қабылдағыш бар, бұл сигналдың күшін арттырып, картаға оқырманды үлкен қашықтықтан анықтауға мүмкіндік береді. Батарея сонымен қатар чиптегі тарату тізбегін қуаттандырады, ол үлкен қашықтықты қамту үшін күшті қайтару сигналын жібереді.
Жақындық карталары үшін стандарттар
Жақындық карталарының барлығы жекеменшікті болып табылады. Бұл жадыға негізделген, байланыссыз смарт-карталардың бірінші буынына да қатысты. Яғни, белгілі бір брендтің оқырмандары басқа брендтің карталарымен үйлесімді емес. Байланыссыз смарт-карталар ISO/IEC 14443 және/немесе ISO/IEC 15693 немесе ISO/IEC 18000 стандарттарымен реттеледі. Бұл стандарттар екі типтегі картаны ("A" және "B", әрқайсысы әртүрлі байланыс протоколдарымен) анықтайды, олардың әдеттегі қабылдау радиусы шамамен 10 см-ге дейін жетеді. Тиісті ISO/IEC 15693 (жақындық картасы) стандарты көбінесе одан ұзақ қашықтықта жұмыс істейді – шамамен 1 метрге дейін. Шындығында, ISO/IEC 14443 және ISO/IEC 15693 стандарттарын толыққанды жүзеге асыру тек микропроцессорлық карталарда ғана мүмкін. Технологияның ISO стандартына сәйкес келетінін тексерудің ең жақсы тәсілі – өндірушіден оны ешқандай жекеменшікті жабдықсыз басқа құрылғыларда эмуляциялау мүмкіндігін сұрау.
125 кГц Оқығыш және форматтар
Карталарды оқу құрылғылары әртүрлі протоколдар арқылы байланысады, мысалы, дерек 0 және дерек 1 тізбегінен тұратын Wiegand протоколы (немесе екілік немесе қарапайым қосу/өшіру (цифрлық) типтес тізбек). Басқа белгілі протоколдар – бір бағытты Сағат және Деректер немесе екі бағытты OSDP (RS 485), RS 232 немесе UART. Картаның ең алғашқы форматтары 64 биттен тұратын. Сұраныс артқан сайын, бірегей нөмірлерді қамтамасыз ету үшін бит мөлшері де артты. Көбінесе, алғашқы бірнеше биттерді бірдей етіп жасауға болады; мұндайлар нысан немесе сайт кодтары деп аталады. Мысалы, A компаниясы xn нысан кодына және 0001-ден 1000-ға дейінгі карталар жинағына ие, ал B компаниясы yn нысан кодына және сондай-ақ 0001-ден 1000-ға дейінгі карталар жинағына ие. Ақылды карталар үшін нөмірлеу жүйесі халықаралық деңгейде үйлестірілген және ISO/IEC 6523 және ISO/IEC 15459 стандарттарына сәйкес Нидерландыда орналасқан NEN (тіркеу органы) арқылы тағайындалады.