Тарихтағы жекпе-жектер тізімі

Кіріспе

Танымал жеке айқастар тізімі

Төменде тарихта, аңыздарда және көркем әдебиетте болған ерекше жекпе-жектердің тізімі келтірілген.

Ежелгі дәуір

7 ғасыр б.з.д.: Хоратилер Альба-Лонганың Куратилерін жеңді. 5 ғасыр б.з.д.: Аулус Корнелий Косс, spolia opima марапатына ие болған үш римдік генералдың бірі, Вейентия патшасы Ларс Толумнийді жеке шайқаста өлтірді. 4 ғасыр б.з.д.: Диоксипп пен Корагус арасындағы жекпе-жек. 361 жыл б.з.д.: Тит Манлий Торкват өте зор галлды жеке шайқаста өлтіріп, оның денесінен торк суырды. 222 жыл б.з.д.: Марк Клавдий Марцелл Кластидий шайқасында Гезаттар патшасы Виридомардан spolia opima алды. 29 жыл б.з.д.: Марк Лициний Красс Бастарналар патшасы Дельдомен жекпе-жекке шықты.

Орта ғасырлар

13 наурыз 624 жыл: Әли, Хамза ибн Абдул Мутталиб және Убайда ибн әл-Харит Бадр шайқасында Валид ибн Утбаһты, Утбаһ ибн Рабиаһты және Шейбаһ ибн Рабиаһты өлтірді. 627 жыл: Әли Хандақ шайқасында Амр ибн Абд әл-Удты өлтірді. Халид ибн әл-Уәлид әскери мансабында бірнеше жекпе-жек өткізіп, олардың барлығында жеңіске жетті. 636 жыл: Әбу Убайда ибн әл-Жаррах Ярмук шайқасының соңғы, алтыншы күнінде грек генералы Григорийді өлтірді. 1014 жыл: Гуннлаугр Ормстунга мен Храфн Онундарсон Исландияда соңғы тіркелген Хольмганг (викинг дуэлі) өткізді, ол тең түсті. 1022 жыл: Тмутаракан князі Мстислав Батыл және Касог князі Редедя. 11 сәуір 1127 жыл: Гальберт Брюгге Ипр маңындағы оқиғаны жазды, онда Герман Темір Гей Стенвордты Фландрия графы Карл І жақсыны өлтіруге қатысқандығы үшін айыптады. Келесі жекпе-жекте Стенворд ауыр жеңіліске ұшырады және сот арқылы кінәлі деп табылғандықтан, өлімге кесіліп асылды. 1163 жылғы Пасхада король сарайында Рейлидің феодал бароны Генри Эссекстік (сонымен қатар корольдік констебль) Роберт де Монфорттан опасыздық жасады деп айыпталды. Екеуі Фрай аралында сот дуэліне шықты, онда Генри жеңіліп, Рединг аббаттығының монахтарымен алып кетілді. Кінәлі деп табылғаннан кейін оның мүлкі тәркіленді және монах болуға мәжбүр болды. 23 маусым 1314 жыл: Бэннокберн шайқасының бірінші күні Роберт Брюс пен оның қарсыласы Генри де Боун жеке ұрысқа түсті, ол Брюстің Боунды өлтіруімен аяқталды. 8 қыркүйек 1380 жыл: Александр Пересвет пен татар чемпионы Челубей. 29 желтоқсан 1386 жыл: Жан де Карруж және Жак Ле Грис Парижде сот дуэліне шықты. Бұл Карруж Ле Гристі әйелі Маргаританы зорлады деп айыптағаннан кейін болды, сотта мәселені шеше алмағандықтан Франция королі Карл VI араласып, екеуінің дауды өлімге дейін дуэльмен аяқтауын ұсынды. Соңынан болған қақтығыста екі жауынгер де толық қаруланған күйде бір-бірімен күресті, нәтижесінде Карруж үлкен Ле Гристі жерге құлатып, оның бас киімін шешіп, өлтірді, осылайша өз айыптамаларын "дәлелдеді".

March 13, 624: Ali, Hamza ibn Abdul Muttalib and Ubaydah ibn al Harith killed Walid bin Utbah, Utbah ibn Rabi'ah and Shaybah ibn Rabi'ah in the Battle of Badr. 627: Ali killed Amr ibn Abd al Wud in the Battle of Khandaq. Khalid ibn al Walid during his military career fought several duels and was victorious in each one of them. 636: Abu Ubaidah ibn al Jarrah killed Gregory, a Greek general in the Battle of Yarmouk on the 6th and final day of the battle. 1014: Gunnlaugr Ormstunga and Hrafn Önundarson fought the last recorded Holmgang (Viking duel) in Iceland that ended in a draw. 1022: Tmutarakan' Prince Mstislav the Brave and Kasogs Prince Rededya. April 11, 1127: Galbert of Bruges recorded an event near Ypres where Herman the Iron challenged Guy Steenvorde, alleging his complicity in the assassination of Charles the Good, Count of Flanders. In the ensuing duel, Steenvorde was brutally defeated and, though dying, hanged for having been found guilty in a trial by combat. During the Easter of 1163 at the king's court the feudal baron of Rayleigh Henry of Essex (also a royal constable) was accused of treason by the nobleman Robert de Montfort. The two fought a judicial duel on Fry's Island which Henry lost and was carried off the scene by monks from Reading abbey. Having been proven guilty his estates were forfeit and he had to become a monk. June 23, 1314: During the first day of the Battle of Bannockburn, Robert the Bruce and his rival Henry de Bohun engaged in an isolated combat which ended with Bruce killing Bohun. September 8, 1380: Alexander Peresvet and Tatar champion Chelubey. December 29, 1386: Knights Jean de Carrouges and Jacques Le Gris fought a judicial duel in Paris, France. It began when Carrouges accused Le Gris of raping his wife Marguerite, and when the case could not be solved in court, the King of France Charles VI intervened and suggested that the two end the dispute in a duel to the death. During the melee that followed, in which both combatants fought each other in plate armor together with an assortment of weapons, Carrouges managed to wrestle the larger Le Gris to the ground, remove his head cover, and kill him, thus "proving" his charges.

Азия

1593 ж. Сиам патшасы Наресуан пілдермен болған дуэльде Бірма мұрагер ханзадасы Минги Суаны өлтірді. 1612 жылдың 14 сәуірінде әйгілі жапондық қылышшегер Миямото Мусаси Фунаджима аралында өзінің қарсыласы Сасаки Кодзиромен дуэльге түсті. Мусаси белгіленген жерге кешігіп, киім-кешегі түзелмеген күйде келді. Мусаси Сасакиді бокен, яғни ағаш қылышпен өлтірді. Ол бокенді аралға бара жатқанда қайық ескегінен жасады. Сасакидің таңдаған қаруы – нодачи, ұзын қылыш. Бұдан өзге, Мусаси бір саяхатында алпыс рет жекпе-жек өткізіп, бірде-бір рет жеңілген емес. 1906 жылы Стамбулда Осман сұлтаны Абдулхамид II билік еткен кезде Абдулраззак Бедирхан есімді жас күрд аристократы мен қаланың полиция бастығы Ридван-паша арасында дуэль болды. Полиция бастығы қаза тауып, Бедирханның бүкіл отбасы жер аударылды. 1920 жылдың 14 сәуірінде Прескотт Журнал Майнер халықаралық деңгейде "Америкалық оккупациядан бері Маниладағы алғашқы Боло дуэлі" деп белгіленген, жақсы жазылған боло дуэлі туралы хабарлады. Бұл оқиға филиппин фермерлері Анхель Умали мен Транквилино Паглинаванның қала орталығына жақын бос алаңда, күн батуға аздай қалғанда кездесіп, араздарын шешу үшін болды. Паглинаван дуэльде сол қолы кесіліп қалды. Боло жекпе-жегіне қарсы заң болмағандықтан, Умалиге тек шағын айып салынды.

Австралия

1801 жылы капитан Джон Маккартур полковник Уильям Патерсонмен дуэльге түсіп, оның иығына оқ атты. Маккартур сотталу үшін Англияға қайтарылды. 1832 жылы Уильям Найрн Кларк (адвокат, жаңалықтар иесі және зерттеуші) Батыс Австралияның Фримантель қаласында Джордж Френч Джонсонмен (саудагер) пістолеттермен жекпе-жек өткізді, оны оң жамбасына оқ тигізіп, қаза тапты. Кларк содан кейін қарсыласын өлтіргені үшін айыпталып, ақталды. 1839 жылы доктор Барри Коттер Джордж Арденге шақырды. Олар Мельбурн қаласындағы Бэтмен төбесіндегі жарыс жолында шайқасты. Коттер бірінші болып атып, қателесті (оның оқы екіншісі Уильям Миктің шапанынан өтті), ал Арден қасақана өткізіп жіберді. 1840 жылы Питер Снодграсс Уильям Райриге шақырды, себебі Жаңа жыл қарсаңында кешкі ас дастарқанында қызу сөздер айтылған. Олар Мельбурн қаласындағы Бэтмен төбесінде шайқасты. Снодграсс өзіне аяғына оқ атқанда, Райри көкке атып жіберді. 1841 жылы Питер Снодграсс кейіннен Жоғарғы Сот судьясы болған Редмонд Барриге шақырды. Олар Мельбурн қаласындағы Liardet's Pier қонақ үйінің жанында шайқасты. Снодграсс пістолетін мерзімінен бұрын оқтап жіберді, ал Барри әуеге атты. 1842 жылы Ф. А. Паулетт Мельбурн маңындағы Флемингтон қаласында Артур Хоггемен дуэль өткізді. Екі рет атыс болды, бірақ Хоггеге ешқандай жарақат болған жоқ, тек оның пальтосына оқ тиді. 1846 жылы Александр Спрот пен В. Дж. Кэмпбелл Оңтүстік Австралиядағы шекарада дуэльге түсті (Порт-Филлип округінде магистраттардың бұйрығымен рұхсат етілмегендіктен). Екеуі де аман қалды. 1851 жылы майор сэр Томас Митчелл Сиднейде сэр Стюарт Александр Дональдсонмен кездесті. Митчелл Дональдсонның Бас геодезиялық департаментінің шығындарын жария түрде сынағаны үшін шақырды. Екі дуэлянт та қателесті.

Канада

1800: Жоғарғы Канаданың алғашқы заңгері және заң қоғамын құрған 39 жастағы Джон Уайт 1800 жылдың 3 қаңтарында оны дуэльге шақырған үкімет шенеунігі Джон Смоллтан қаза тапты. Уайт Рождество кешінде Миссис Смоллдың Англиядағы Беркли герцогының сүйіктісі болғанын айтқан деген күдік болды, герцог одан жалыққан соң Смоллға онымен үйленуі үшін ақша төлеген. 1817: 18 жастағы Джон Ридут 1817 жылдың 12 шілдесінде Торонтодағы Бей және Гросвенор көшелерінің қиылысында 25 жастағы Сэмюэл Петерс Джарвистен атып өлтірілді. Дуэльдің себебі белгісіз болды. Екіге санағанда, шаршаған Ридут пистолетін ертерек атып, Джарвисті мүлдем өткізіп алды. Ридуттың екіншісі Джеймс Смолл (оның әкесі Йорктегі жалғыз дуэльден аман қалған) және Джарвистің екіншісі Генри Джон Болтон Джарвиске атуға рұқсат беруді талап етті. Ридут қатты наразылық білдіріп, тағы бір пистолет сұрады, бірақ Смолл мен Болтон дуэльдің қатаң кодексін сақтау қажет екенін талап етті. Джарвис Ридутты бірден өлтірді. Ол қарусыз адамды өлтіргеніне қарамастан, сот оны кешірді. 1819: Тарихшылар "Канада тарихындағы ең қатыгез дуэль" деп атаған оқиға 1819 жылдың 11 сәуірінде Лашин каналының жанындағы Виндмилл-Пойнтта болды. Қарсыластар Монреальдің Бас ауруханасының дәрігері Уильям Колдуэлл және Төменгі Канаданың Заң шығару жиналысының мүшесі Майкл О'Салливан болды. Дау Колдуэлл О'Салливанды батылдығының жетіспеушілігі үшін айыптағаннан кейін туды. Екі қарсылас бес рет атысты. О'Салливан процесте екі рет жараланды, ал соңғы атыста кеудесіне оқ тиіп, жерге құлады. Колдуэллдің қолы оқтан жарылды; оның жағасындағы тесік мойнына оқ тиюден аман қалғанын көрсетті. Таңқаларлық жағдай, екеуі де жекпе-жекте қайтыс болған жоқ, бірақ олардың екеуінің де жазылуы ұзаққа созылды. О'Салливан Монреальдегі Корольдік соттың Бас судьясы болды, ал 1839 жылы қайтыс болғанда, жасалған мәйіт сараптамасы оның омыртқасының ортасында оқ қалғанын көрсетті. 1826: Рудкин мен Джон Филпот Ньюфаундлендте Сент-Джонста дуэль жасады. Олар Робинсон төбесінің астындағы Брайн өзеніне жақын Брайн тавернасының жанындағы Уэст фермасында кездесті. 1833: Жоғарғы Канададағы соңғы өлімге әкелген дуэль 1833 жылдың 13 маусымында Онтарио штатының Перт қаласында болды. Екі заңгерлік студент және бұрынғы достары Джон Уилсон мен Роберт Лайон жергілікті мұғалім Элизабет Хьюз туралы айтқан сөздеріне байланысты дауласты. Лайон жаңбырға суланған даладағы екінші атыста қаза тапты. Уилсон кісі өлтіруден босатылып, ақырында Мисс Хьюзге үйленді, Парламент мүшесі және кейіннен судья болды. 1836: Төменгі Канададан келген екі дуэльші саяси қайраткердің ақылды екіншілері болды. Төменгі Канаданың Заң шығару жиналысының мүшесі Клемент Шарль Сабривоа де Блюри өзінің әріптесі Чарльз Овид Перроны қорлады. Перро де Блюриді ұрып, дуэль белгіленді. Екеуі де мәселені пистолеттермен шешуге ниеттенген, бірақ олардың екіншілері ерекше шешім тапты. Екі жау қол ұстасып, де Блюри "Сені қорлағаным үшін кешірім сұраймын" десе, Перро "Сені ұрғаным үшін кешірім сұраймын" дейді. Олар бірінен соң бірі "Кешіріміңді қабылдаймын" деп жауап береді. Бұл тактика жұмыс істеді және жағдай жарақатсыз шешілді. 1837: Уильям Коллис Мередит және Джеймс Скотт. 1837 жылдың 9 тамызында, кешкі сегіз басында Мередит (бұрын айтылған Клемент Шарль Сабривоа де Блюридің 1831-1833 жылдар аралығында шәкірті болған) және Скотт (дуэльге жат емес) Монреальдің артындағы Рояль тауының беткейінде бір-бірімен беттесті. Сол күні ертерек, заңдық шығындар туралы даудан кейін Мередит Скоттқа қарсы шақырды. Мередит оны қолдау үшін Джеймс М. Блэквудты таңдады, ал Скотт Луи Ферреол Пеллетьеді таңдады. Пайдаланылған пистолеттер Мередиттің Англияға бұрынғы сапарында Лондонда сатып алғандары еді. Бірінші атыста Скотттың жоғары жағына оқ тиді, және дуэль тоқтатылды. Оқ Скотттың жамбас сүйегіне осылай кірді, дәрігерлер оны шығара алмады, бұл оның қалған өмірінде үлкен ыңғайсыздық туғызды. Анық айтқанда, Скотт осы жерге студент кезінде Суини Кэмпбеллді дуэльде атқан. 1850-ші жылдардың басында (Скотт 1852 жылы қайтыс болды), екеуі де судья болғанда, көруге болатын көріністердің бірі Мередит аға судьясына сот үйінің тік баспалдағына көтерілуге көмектесу еді, бұл олардың кездесуінен бері Скоттпен бірге қалған аяғының салдарынан болды. Кейін Мередит серпіліс алып, Квебек провинциясының Жоғарғы сотының Бас судьясы болып қызмет етті. 1840: Джозеф Хау популисттік жазбалары үшін Нова-Скотияның жоғарғы қоғамының мүшесімен дуэльге шақырылды. Оның қарсыласы бірінші оқ атып, өткізіп алғаннан кейін, Хау оғын ауаға атты және болашақ шақыруларды қабылдамау құқығын жеңіп алды. 1873: Қазіргі Канададағы соңғы дуэль 1873 жылдың тамызында, Сент-Джонс, Ньюфаундленд маңындағы далада болды (сол кезде бұл Канаданың аумағына кірмейтін). Дуэльшілер, мырза Дули және мырза Хили, бұрынғы достар болған, бірақ олар бір жас қызға ғашық болған және оның үшін қатты дауласыпты. Біреуі екіншісін дуэльге шақырды және олар тез уақыт пен орынды келісіп алды. Сол таңда екі адамның екіншілерінен басқа ешкім болған жоқ. Дули мен Хили "құрметті" жолмен іске кірісуге ниеттенген, бірақ арқаларын тіресіп, пистолеттерін көтергенде, олар не істеп жатқанын сұраған болуы керек. Жүйкелер қорқынышқа ұшырады, олар бірте-бірте бір-бірінен қашықтады. Стандартты он метрді санағаннан кейін, олар бұрылып атып, Дули бірден жерге құлады. Хили Дулиді өлтіргенін ойлап, үрейге түсті. Бірақ Дули тек естен таныпты; екіншілер олардың нәтижесінен қатты қорқып, пистолеттерді бос оқтармен толтырғанын мойындады. Бұл дуэль этикетінің қатысты бұзушылық болғанымен, екеуі де құрмет сақталғанын қуана қабылдады.

1800: John White, 39, Upper Canada's first lawyer and a founder of the law society, was fatally shot on January 3, 1800, by a government official named John Small, who challenged him to the duel. White was alleged to have gossiped at a Christmas party that Mrs. Small was once the mistress of the Duke of Berkeley in England, who had tired of her and paid Small to marry her and take her to the colonies. 1817: John Ridout, 18, was shot dead on July 12, 1817, at the corner of what is now Bay St. and Grosvenor St. in Toronto by Samuel Peters Jarvis, 25. The reason for the duel was unclear. On the count of two, the nervous Ridout discharged his pistol early, missing Jarvis by a wide margin. Ridout's second, James Small (whose father survived the only other duel in York) and Jarvis' second, Henry John Boulton insisted that Jarvis be allowed to make his shot. Ridout protested loudly and asked for another pistol, but Small and Boulton were adamant that the strict code of duelling must be observed. Jarvis shot and killed Ridout instantly. Jarvis was pardoned by the courts, even though he had shot an unarmed man. 1819: What historians have called "The Most Ferocious Duel" in Canadian history took place on April 11, 1819, at Windmill Point near the Lachine Canal. The opponents were William Caldwell, a doctor at the Montreal General Hospital, and Michael O'Sullivan, a member of the Legislative Assembly of Lower Canada. The dispute arose when Caldwell accused O'Sullivan of lacking courage. The two opponents exchanged fire an unheard of five times. O'Sullivan was wounded twice in the process, and in the final volley, he took a bullet to the chest and hit the ground. Caldwell's arm was shattered by a shot; a hole in his collar proved he narrowly missed being shot in the neck. Amazingly, neither participant died during the fight, although both took a long time to recover. O'Sullivan went on to become Chief Justice of the Court of King's Bench in Montreal, and when he died in 1839, an autopsy revealed a bullet still lodged against the middle of his spine. 1826: Rudkin versus John Philpot a duel fought in Newfoundland at St. John's who met at West's Farm near Brine's Tavern at the foot of Robinson's Hill, adjacent to Brine's River to settle their seemingly long standing differences that was further exacerbated by the love of an Irish colleen who lived in a cottage near Quidi Vidi and a game of cards that ended in an argument over the ownership of the pot. 1833: The last fatal duel in Upper Canada was fought in Perth, Ontario, on June 13, 1833. Two law students and former friends, John Wilson and Robert Lyon, quarrelled over remarks Lyon made about a local schoolteacher, Elizabeth Hughes. Lyon was killed in the second exchange of shots on a rain soaked field. Wilson was acquitted of murder, eventually married Miss Hughes, became a Member of Parliament, and later a judge. 1836: Two duelling politicians from Lower Canada were lucky to have sensible seconds. Clément Charles Sabrevois de Bleury, a member of the Lower Canadian Legislative Assembly, insulted fellow politician Charles Ovide Perreault. Perreault then struck de Bleury, and a duel was set. Both men were determined to settle the matter with pistols, but their seconds came up with a unique solution. The two foes would clasp hands and de Bleury would say, "I am sorry to have insulted you" while at the same time Perreault would say, "I am sorry to have struck you." They would then reply in unison, "I accept your apology." The tactic worked, and the situation was resolved without injury. 1837: William Collis Meredith and James Scott. On Monday, 9 August 1837, at eight o’clock in the evening, Meredith (who had articled under the previously mentioned Clement Charles Sabrevois de Bleury from 1831 to 1833) and Scott (no stranger to duels) stepped out to face one another on the slopes of Mount Royal, behind Montreal. Earlier that day, following a dispute over legal costs, Meredith had challenged Scott. Meredith chose James M. Blackwood to second him, whilst Scott's choice was Louis Fereol Pelletier. The pistols used were Meredith's which he had bought in London, on a previous trip to England. On the first exchange Scott took a bullet high up in his thigh, and the duel was called to a stop. The bullet lodged itself in Scott's thigh bone in such a way that it could not be removed by doctors, which caused him great discomfort for the rest of his days. Ironically for Scott, this was exactly where he had shot Sweeney Campbell in a duel when they were students. In the early 1850s (Scott died in 1852), when both the adversaries had become judges, one of the sights then to see was Meredith helping his brother judge up the steep Court House steps, a result of the lameness in his leg that had remained with Scott since their encounter. Meredith was later knighted and went on to serve as Chief Justice of the Superior Court of the Province of Quebec. 1840: Joseph Howe was called out by a member of Nova Scotian high society for his populist writing. When his opponent fired first and missed, Howe fired his shot in the air and won the right to refuse future challenges. 1873: The last duel in what is now Canada occurred in August 1873, in a field near St. John's, Newfoundland (which was not Canadian territory at the time). The duellists, Mr. Dooley and Mr. Healey, once friends, had fallen in love with the same young lady, and had quarrelled bitterly over her. One challenged the other to a duel, and they quickly arranged a time and place. No one else was present that morning except the two men's seconds. Dooley and Healey were determined to proceed in the 'honourable' way, but as they stood back to back with their pistols raised, they must have questioned what they were doing. Nerves gave way to terror as they slowly began pacing away from each other. When they had counted off the standard ten yards, they turned and fired. Dooley hit the ground immediately. Healey, believing he had killed Dooley, was seized with horror. But Dooley had merely fainted; the seconds confessed they had so feared the outcome that they loaded the pistols with blanks. Although this was a serious breach of duelling etiquette, both opponents gratefully agreed that honour had indeed been satisfied.

Қытай

Қытайдың Үш патшалық дәуірінде, 195 жылы, соғыс әміршісі Сунь Цзе, екеуі де бір-бірін барлап жүргенде, кездейсоқ Тайши Цзи есімді жау генералына тап болды. Екеуі соғысып, олардың әскерлері келгенше, жекпе-жекті тоқтатуға мәжбүр болды. Нәтижесінде Сунь Цзе Тайши Цзидің қаруын тартып алды, ал Тайши Цзи Сунь Цзедің қаруын ұстады. Бірақ олардың ешқайсысы да осы жекпе-жекте жарақаттанбады. Бұл - соғыс кезінде екі генералдың жекпе-жекке түскен аз ғана мысалдарының бірі. Шығыс Хан әулетінде әскери генерал Гуо Си (Донг Чжуоның қол астында қызмет еткен) Чанъань шайқасында күшті генерал Лю Буға дуэльге шақырды. Гуо Си Лю Будың найзасымен жеңіліп, қаза тапты. Шығыс Хан әулетінде Лю Будың екі офицері, Хао Менг пен Цао Синг жеке ұрысқа түсті. Хао Менг найзасымен Цао Сингті жарақаттады, ал Цао Синг Хао Менгтің бір қолын кесіп алды. Шығыс Хан әулетінде әскери генерал Панг Де (Ма Тенгтің қол астында қызмет еткен) шайқас ортасында жау генералы Гуо Юаньды (Юань Танның бағыныстысы) өлтіріп, оның басын алды. Шығыс Хан әулетінің генералы Ян Синг Ма Тенгтің үлкен ұлы Ма Чаомен жекпе-жекке түсіп, оны найзамен тесіп, өлтіруге жақындады. Шығыс Хан әулетінде әскери генерал Лю Мэн (Сунь Куанның қол астында қызмет еткен) Лю Бяоның генералы Чэнь Цзиуды жеке ұрысқа шақырып, өлтірді. Солтүстік және Оңтүстік династиялар кезеңінде Сяньбей генералы Дугу Син (Эрчжу Ронгтың қол астында қызмет еткен) жау генералы Юань Сичжоуды дуэльге шақырып, тірідей тұтқынға алды. Суйден Танға ауысу кезінде Ван Шичжунның генералы Шан Сюньсин Тан генералы Ли Шиминмен жеке ұрысқа түсіп, оны өлтіруге жақындады. Бірақ Ли Шиминнің күзетшісі Ючи Цзиньде уақытында келді және Шан Сюньсинге тағы бір жекпе-жекке қарсы шықты. Шан жеңіліп, жылқысынан құлады. Тан дәуірінде Ли Юаньцзи Ючи Цзиньдеге қарсы жекпе-жекке шықты, бірақ Ючиден жеңілді. Тан дәуірінде Тан генералы Сюэ Ренгуи Тиле түркілерінің ең мықты он жауынгерімен шағын шайқасқа түсіп, үшеуін өлтірді, Тиле коалициясын қорқытып, оларды Танға бағындырды. Шаолин ғибадатханасының бес ақсақалдарының бірі Бай Мей, Шаолин ғибадатханасы қирағаннан кейін болған қатыгез жекпе-жекте Джи Синді (басқа бір ақсақал) өлтірді.

During the Three Kingdoms period of China, in 195 warlord Sun Ce encountered an enemy general, named Taishi Ci, by accident when both of them were scouting the other. The two fought until the arrival of their men compelled them to break off. The result was that Sun Ce seized Taishi Ci's weapon while Taishi Ci grabbed Sun Ce's helmet. There was however no record that any one of them was injured in this duel. This is one of the few examples of two generals dueling during a time of war. In the Eastern Han dynasty, a military general, Guo Si (who served under the warlord Dong Zhuo) challenged another powerful military general, Lü Bu to a famous duel in the Battle of Chang'an. Guo Si was defeated after he was pierced by Lü Bu's spear. In the Eastern Han dynasty, two of Lü Bu's military officers, Hao Meng and Cao Xing engaged in an isolated combat. During the fight, Hao Meng injured Cao Xing with his spear, and Cao Xing cut off one of Hao Meng' arms. In the Eastern Han dynasty, a military general, Pang De (who served under the warlord Ma Teng) slew the enemy general Guo Yuan (a subordinate of warlord Yuan Tan) in the midst of battle and took his head. In the Eastern Han dynasty, a military general, Yan Xing engaged the warlord Ma Teng's eldest son Ma Chao in a duel and nearly killed him by piercing him with a spear. In the Eastern Han dynasty, a military general, Lü Meng (who served under the warlord Sun Quan) challenged warlord Liu Biao's military general, Chen Jiu to an isolated combat and killed him. During the Northern and Southern Dynasties period, a Xianbei military general, Dugu Xin (who served under the Xiongnu general Erzhu Rong) challenged an enemy general, Yuan Sizhou to a duel and captured him alive. During the Transition from Sui to Tang, warlord Wang Shichong's general Shan Xiongxin engaged Tang's general Li Shimin in an isolated combat, nearly killing him. However, Li Shimin's guard general Yuchi Jingde arrived in time and challenged Shan Xiongxin to another duel, Shan was defeated and fell off from his horse. In the Tang dynasty, a military general and prince of Tang, Li Yuanji challenged another military general Yuchi Jingde to an isolated spears fight, and Li was defeated by Yuchi. In the Tang dynasty, a military general of Tang, Xue Rengui personally engaged 10 of Tiele Turks' strongest warriors in a small battle and killed three of them, intimidating the entire Tiele coalition and causing them to submit to Tang. Bai Mei, one of the legendary five elders of the Shaolin Temple, killed Jee Sin, (another one of the elders) in a brutal duel following the destruction of the Shaolin Temple.

Франция

10 шілде 1547 жыл: Гай Шабот де Жарнак, корольдің сүйіктісі және Францияның ең көрнекті семсершілерінің бірі Франсуа де Вивон де ла Шатайньеремен сот дуэліне шықты. Жарнак Ла Шатайньерді алдап, оның тізесіне соққы берді. Ла Шатайньер медициналық көмекке бас тартып, қайтыс болды. Осылайша Францияда сотталудың жекпе-жек арқылы жүзеге асырылуы тоқтатылды және «Le Coup de Jarnac» деген аңыз пайда болды – әуесқойдың шеберді жеңуіне мүмкіндік беретін керемет соққы. 27 сәуір 1578 жыл: «Миньондардың» дуэлі Франция королі Генрих III-тің екі сүйіктісінің және Генрих I, Гиза герцогінің екі сүйіктісінің өмірін қиды. 12 мамыр 1627 жыл: Париждегі Корольдік алаңда Франсуа де Монморенси Бутевилль Франсуа д'Аркорт Бювронмен дуэльге шықты, бірақ Монморенси Бутевилльдің екіншісі, Франсуа де Росмадек, граф де Шапель, Бювронның екіншісі, маркиз де Бусси д'Амбуазды өлтірді. Бюврон Англияға қашқанда, Монморенси мен Росмадек, олардың асыл тегіне қарамастан, 22 маусымда Париждегі Грев алаңында басы кесілді. 1641 жыл: Кенелм Дигби мен француз дворяны Монт-ле-Рос. Корольдік қоғамның негізін қалаушы Дигби Францияда банкетке қатысып жатқанда, француз Англия королі Карл I-ді қорлады, Дигби оны дуэльге шақырды. Дигбидің айтуынша, ол «француз ақсүйегінің кеудесіне рапирасын кіргізіп, тағы да мойнынан шығарған»; Монт-ле-Рос өліп құлады. 10 қыркүйек 1718 жыл: Графиня де Полиньяк пен маркиза де Несле Париждегі Булонь орманында дуэль өткізді. 31 қаңтар 1772 жыл: Мадемуазель де Гинне мен Мадемуазель д'Агильон Парижде дуэльге шықты. 1794-1813 жылдар: Пьер Дюпон де л'Этанг пен Франсуа Фурнье Сарловезе 30-нан астам дуэль өткізді, Фурнье Дюпонға қарсы шақырғаннан бастап, соңғысы оның әріптесіне жағымсыз хабар жіберген болатын. Дюпон 19 жылдан кейін қарсыласын тапаншамен жеңіп, Фурньеге енді мазаламауға уәде алды. Бұл оқиғаны Джозеф Конрад жазып, Ридли Скотт «Дюэлистер» фильміне түсірді. 1830 жыл: Француз жазушысы Сент-Бёв пен «Le Globe» газетінің иелерінің бірі Пол Франсуа Дюбуа қатты жаңбыр астында дуэльге шықты. Сент-Бёв дуэль кезінде шатырын ұстап, өлуге қарсы емес екенін, бірақ суға батпайтынын мәлімдеді. 1832 жыл: Британдық офицер Чарльз Гессе карталар үшін даудан кейін Винсенс орманында Чарльз Леоннан өлтірілді. 1832 жыл: Эварист Галуа және (мүмкін) Песше д'Гербинвилль; Француз математигі Эварист Галуа жиырма жасында жараларынан қайтыс болды. 23 ақпан 1870 жыл: Эдуард Мане мен Луи Эдмонд Дюранти; Дюранти, өнер сыншысы және Манедің досы, Мане көрмеге қойған екі туындысына қысқаша түсініктеме жазған еді. Мане ашуланып, Дюрантиді «Гербуа» кафесінде ұстап, шапалақпен шапалақтады. Дюранти кешірім сұрады, бірақ ол қабылданбады, сондықтан үш күннен кейін 23-і күні Сен-Жермен-эн-Лей орманында семсерлермен дуэль өткізді. Эмиль Зола Манедің екіншісі, ал Пол Алексис Дюрантидің орнына болды. Дюранти оң жақ көкірегінің үстінде жараланғаннан кейін, екіншілер құрмет сақталғанын жариялады. Олар кездесуге қарамастан, достас болып қалды. 1888 жыл: Генерал Жорж Буланже және Шарль Флоке (Француз Республикасының премьер-министрі); генерал мойнынан жараланды, бірақ аман қалды. 5 ақпан 1897 жыл: Марсель Пруст журналист Жан Лорренмен күресті, Лоррен Прусттің «Рахаттар мен күндер» атты алғашқы кітабына жазған сынды пікірлерінен кейін, Пруст Альфонс Дауде ханымның ұлы Люсьенмен қарым-қатынаста екенін айтты. Пруст пен Лоррен 25 қадам қашықтықта атысты. Пруст бірінші атып, оның оғы Лорреннің аяғына тиіп кетті. Лорреннің оғы өтпеді, және екіншілер құрмет сақталғанына келісті. 1904 жылғы 15 қаңтарда француз депутаттар палатасында «Еңбек биржаларындағы тәртіпсіздіктер» тақырыбындағы пікірталас кезінде Марсель Сембат пен Жан Батист Бутар бір-біріне айтқан сөздерінен кейін Париждегі белгісіз жерде кездесіп, атысты, бірақ ешкім жарақаттанбады. 7 қазан 1949 жыл: Фильм режиссері Вилли Розье актриса Мари Диа туралы пікірлері үшін кино сыншысы Франсуа Шалеске шақырды. Орман ішінде рапирмен шайқасып, бірінші қанға дейін, Розье үшінші раундта Шаленің оң жақ қолына жара берді, ондаған журналистер мен фотографтардың алдында жеңіске жетті. Фильм Францияда сәтті болды, Розьені одан әрі ақтады. Фильмнің DVD-сіне қосымша ретінде Париждегі көшеде жекпе-жекке дайындық жасалып жатқан кадрлар мен дуэльдің өзі кірді. 20 сәуір 1949 жыл: Арман Февре мен Пьер Мериндолдың арасындағы дуэль. 21 сәуір 1967 жыл: Франция тарихындағы соңғы ресми дуэль француз Ұлттық Ассамблеясының делегаттары Гастон Деффер мен Рене Рибьердің арасында өтті. Ассамблея залындағы дау кезінде Деффер Рибьерге «кешір, есің кеткен» («таisez vous, abruti») деді. Деффер дуэльде жеңіске жетіп, қарсыласын екі рет жаралады.

July 10, 1547: Guy Chabot de Jarnac, in a judicial duel with François de Vivonne de la Châtaigneraie, a favourite of the King and one of France's greatest swordsmen. Jarnac fooled La Châtaigneraie with a feint and hit him with a slash to the hamstrings. His dignity offended, La Châtaigneraie refused medical aid, and died. This both ended the practice of trial by combat in France, and created the myth of "Le Coup de Jarnac" – a legendary strike that supposedly allowed amateurs to defeat masters. 27 April 1578: Duel of the Mignons claims the lives of two favorites of Henry III of France and two favorites of Henry I, Duke of Guise. 12 May 1627: at the Place Royale in Paris, François de Montmorency Bouteville dueled François d'Harcourt Beuvron without fatality, but Montmorency Bouteville's second, François de Rosmadec, Comte de Chappelles, dueled and killed Beuvron's second, the Marquis de Bussi d'Amboise. While Beuvron took refuge in England, Montmorency and Rosmadec, despite their nobility, were beheaded at the Place de Grève in Paris on 22 June 1627. 1641: Kenelm Digby and a French nobleman named Mont le Ros. Digby, a founding member of the Royal Society, was attending a banquet in France when the Frenchman insulted King Charles I of England and Digby challenged him to a duel. Digby wrote that he " run his rapier into the French Lord's breast until it came out of his throat again"; Mont le Ros fell dead. 10 September 1718: Countess de Polignac and Marquise de Nesle fight a duel in the Bois de Boulogne in Paris in rivalry over their mutual lover the Duke de Richelieu. 31 January 1772: Mademoiselle de Guignes and Mademoiselle d'Aguillon fight a duel in Paris. 1794 to 1813: Pierre Dupont de l'Étang and François Fournier Sarlovèze fought over 30 duels, beginning with Fournier challenging Dupont after the latter had delivered a disagreeable message to his fellow officer. Dupont eventually overcame his opponent 19 years later in a pistol duel, and forced Fournier to promise never to bother him again. The story was immortalized by Joseph Conrad and made into the movie The Duellists by Ridley Scott. 1830: French writer Sainte Beuve and one of the owners of Le Globe newspaper, Paul François Dubois, fought a duel under a heavy rain. Sainte Beuve held his umbrella during the duel claiming that he did not mind dying but that he would not get wet. 1832: British officer Charles Hesse was fatally shot by Charles Léon in the Bois de Vincennes following a dispute over cards. 1832: Évariste Galois and (possibly) Pescheux d'Herbinville; Évariste Galois, the French mathematician, died of his wounds at the age of twenty. 23 February 1870: Édouard Manet and Louis Edmond Duranty; Duranty, an art critic and friend of Manet, had written only the briefest of commentary on two works of art that Manet had entered for exhibition. The frustrated Manet collared Duranty at the Café Guerbois and slapped him. Duranty's demands for an apology were refused and so the men fought a duel with swords in the Forest of Saint Germain en Laye three days later on the 23rd. Émile Zola acted as Manet's second and Paul Alexis acted for Duranty. After Duranty received a wound above the right breast the seconds stepped in and declared that honour had been satisfied. The men remained friends despite the encounter. 1888: General Georges Boulanger and Charles Floquet (Prime Minister of the French Republic); the General was wounded in the throat but survived. 5 February 1897: Marcel Proust fought journalist Jean Lorrain, after Lorrain published an excoriating review of Proust's first book "Pleasures and Days" and hinted that Proust was having an affair with Madame Alphonse Daudet's son, Lucien. Proust and Lorrain exchanged shots at 25 paces. Proust fired first, his bullet hitting the ground by Lorrain's foot. Lorrain's shot missed, and the seconds agreed that honor had been satisfied. On Friday 15 January 1904 during a debate in the French Chamber of Deputies on the subject of Labour Exchange Riots, Marcel Sembat and Jean Baptiste Boutard exchanged remarks that led to them meeting the following morning at an undisclosed location in Paris where shots were exchanged without effect. 7 October 1949. Film director Willy Rozier challenged film critic Francois Chalais over comments Chalais had made about actress Marie Dea in Rozier's 1949 film 56 Rue Pigalle. Fought with rapiers in a forest, and to first blood, not death, Rozier wounded Chalais in the right forearm in the third round, winning the encounter in front of a dozen journalists and photographers. The film would go on to become a hit in France, vindicating Rozier further. Silent film footage of the arrangements being made for the fight in a Parisian alley, and of the duel itself, are included as an extra on the DVD release of the film. 20 April 1949: Duel between Armand Fevre and Pierre Merindol. 21 April 1967: The last official duel in the history of France happened between Gaston Defferre and René Ribière, both delegates at the French National Assembly. During an argument in the assembly room, Defferre said to Ribière "shut up, idiot" ("taisez vous, abruti"). Defferre won the duel after four minutes of sword fighting, wounding his opponent twice.

Германия

1704 ж. Композитор Георг Фридрих Гендель Иоганн Маттесонмен дуэльде дерлік қаза тапқан. 1852 ж. Георг фон Винке және кейінгі рейхс-канцлер Отто фон Бисмарк. Екеуі де дуэльден еш зардап шекпей шықты. 1864 ж. Социалистік саясаткер және философ Фердинанд Лассал, Лассалдың ниеттес болған әйелі Хелена фон Доннигеге күйеуге сұранып келген Янку Раковицамен дуэльде қаза тапты. 1892 жылдың тамызында Паулин фон Меттерних граф Эрих Кильмансеггтің әйелі Анастасиямен семсерлік дуэльге қатысқан деген айып тағылды.

Үндістан

1781: Уоррен Хейстингс Үндістандағы дуэльде сэр Филип Фрэнсисті жаралады.

Мальта

1802: Полковник-лейтенант Джон Бейлис Мальта аралындағы Сан-Сальваторе бекінісіндегі пистолет арқылы жекпе-жекте әріптесін, сондай-ақ жақын досын атқылап, қаза таптырды. Бейлис капитан Ричард Ньюманды оның әйелімен байланыста болды деген күдікпен жекпе-жекке шақырды. Ньюман салған жарақатынан 1802 жылғы 13 мамырда аралдағы әскери госпитальде көз жұмды. Бейлис қызметтен алынып, Ұлыбританияға қайтарылды; алайда, кейіннен өткен әскери сотта ол кінәсіз деп танылды.

Сербия

1926 жыл. Ұлттық авиация клубы француз немесе неміс ұшақтарын тапсырыс беру мәселесі бойынша туған дау-жанжал жазушы Милош Крнянский пен ұшқыш және офицер Тадижа Зондермайердің арасында қарым-қатынасты шиеленістірді. Ыстық пікір алмасып болған соң, Крнянский Тадижаны дуэлге шақырды. Крнянский бірінші атып, маңдайдан өткізіп жіберді, ал Тадижа әуеге оқ атып, бас тартқанын мәлімдеді.

Жаңа Зеландия

1847: Полковник Уильям Уэйкфилд пен доктор Исаак Федерстон (оның жеке дәрігері) Веллингтонда кездесті, себебі Федерстон газеттік мақаладағы редакционалдық түсініктемесінде Уэйкфилдтің адалдығына күмән келтірген болатын. Федерстон атып, қателесіп, содан кейін Уэйкфилд жеті қызы бар адамды атпайтынын айтып, ауаға оқ атты. Жаңа Зеландиядағы басқа да дуэль туралы мәліметтер үшін 1966 жылғы «Жаңа Зеландия энциклопедиясын» қараңыз.

Португалия

1924 ж. Премьер-министр Альваро де Кастро саяси дау кезінде ұшқыш капитаны Рибейромен семсермен жекпе-жек өткізді. Жекпе-жек Рибейроның қолына жаракат алып аяқталды. 1925 ж. Лиссабонның вице-мэрі Антонио Бежа да Силва, португалдық Біріккен Газ және Электр компаниясының (Companhias Reunidas de Gás e Eletricidade) президенті Антонио Сентеномен газ бағасының өсуіне байланысты таласты.

Аргентина

1814: Буэнос-Айрес, Аргентина. Чили революционері Хосе Мигель Каррераның ағасы, полковник Луис Каррера, дуэльде полковник Хуан Маккеннаны өлтірді. Мұның себебі – Каррералардың ар-намысын қорғау қажеттілігі болды, өйткені Маккенна отбасы атына көп рет құрметсіздік жасаған. Бұл екі дуэлисттің екінші рет кездесуі және Маккеннаға Каррерадан шақырылған үшінші дуэль (бірінші рет Луис Каррераның өзі, екінші рет – ағасы Хуан Хосе Каррера, ағалардың ең үлкені және күштісі шақырыпты. Дегенмен, Маккенна екі рет те дуэльден қашып құтылған). Олар түнгі уақытта дуэль өткізді. Бірінші раундта Маккенна оның басына атып, қателесіп, Каррераның шляпасын түсірді. Екінші раундта Каррера Маккеннаның қолына тигізіп, бас бармағын жұлып алып, мойнына тесік салып, осылайша Маккеннаны өлтірді. Каррера келесі күні тұтқындалды, әсіресе Маккенна сол кезде үкіметті бақылаған «Лаутаро ложасы» деп аталатын құпия қоғамның мүшесі болғандықтан. 1968 жылдың 3 қарашасы, Буэнос-Айрес, Аргентина. Адмирал Бениньо Игнасио Варела мен журналист Йоливан Биглиери Аргентинада рыцарлық кодекс бойынша өткен соңғы дуэльдің басты қатысушылары болды.

Чили

1952 ж. Чили. Сенатор Сальвадор Альенде мен оның әріптесі Рауль Реттиг (кейін Чили президенті және Чилиде 1973–1990 жылдардағы әскери билік кезінде жасалған адам құқықтары бұзушылықтарын тергеген комиссия төрағасы) бір-біріне бір-бірден оқ атуға келісті, бірақ екеуі де өткізіп алды. Ол кезде Чилиде дуэль заңсыз еді.

Уругвай

1920: Уругвай. Бұрынғы президент Хосе Батль и Ордонес ресми жекпе-жекте Вашингтон Белтран Барбатты атып өлтірді. Бұрынғы президент журналист Белтранның "El País" газетінде жариялаған мәлімдемелеріне ашуланып, оған шақырды. Бұрынғы президент бұрын да өзінің қадір-қасиетін қорлаған екі адамды дуэльге шақырып көрген, сондықтан мұндай нәрсе оған жаңа емес еді.

Швеция

1788: Граф Адольф Риббинг және барон Ханс Хенрик фон Эссен; дуэль өйткені Эссеннің ұсынысын Шарлотта Элеонора Де Гир деген мұрагер қыздың әкесі қабылдаған, ал Риббинг оған да ұсыныс жасап, оның өзін сүйетініне сенген. Эссен жарақат алды, ал Риббинг жеңімпаз деп жарияланды. Бұл дуэль үлкен дауға себеп болды және корольге қарсы қылмыс саналды.

Швейцария

28 тамыз 1864: Фердинанд Лассаль мен граф фон Раковица. Лассаль қазақ болды және үш күннен кейін қайтыс болды. Раковица да келесі жылы қайтыс болды.

Ұсынылған жекпе-жектер

30 жылы жаз айында Марк Антоний Октавианды дуэльге шақырды, ал Октавиан бір жыл бұрын Актиум шайқасында Антонийді жеңіп, Александрияны алумен қорқытқан еді. Октавиан бұл шақырудан бас тартты. 1889–1891 жылдары филиппин ұлттық батырлары Хосе Ризал мен Антонио Луна дуэльге дайын тұрды. Екеуі де Нелли Бустед есімді әйелге ғашық болған, және Луна мас күйде Ризал туралы жағымсыз пікір білдірген кезде, Ризал оны дуэльге шақырды. Бірақ Луна кері қайтып, ешқандай төбелес басталмас бұрын кешірім сұрады. 1892 жылы Чарльз Кингстон Ричард Чаффи Бейкерді дуэльге шақырды. Кингстон екі дуэльдік тапанша сатып алып, біреуін қарсыласына хатпен бірге жіберді. Бейкер полицияға хабарласып, Кингстон Аделаида қаласының Виктория алаңында тұтқындалды. 1943 жылы неміс фельдмаршалы Гюнтер фон Клюге Курск шайқасына дайындық кезінде бірнеше рет туындаған жанжалдардан кейін генерал Хайнц Гудерианды тапаншамен дуэльге шақырды. Гудериан келіссе де, Гитлер рұқсат бермегендіктен дуэль өтпеді. 2002 жылдың қазан айында, АҚШ-тың Иракқа басып кіруінен төрт ай бұрын, Ирак вице-президенті Таха Ясин Рамадан АҚШ президенті Джордж Буш пен Саддам Хусейнге дауларын дуэль арқылы шешуді ұсынды. Ол мұның Ирак инфрақұрылымына зиян келтіретін соғысқа балама ғана емес, сонымен қатар ирактық және американдық халықтардың азаптарын азайтатынын айтты. Рамаданның ұсынысына АҚШ пен Ирактың бірдей немесе ұқсас лауазымдағы шенеуніктерінің (Президенттер, Вице-президенттер және т.б.) қатысуы қарастырылды. Рамадан дуэльді бейтарап елде өткізуді, екі тараптың да бірдей қару қолдануын және БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннанның бақылаушы ретінде төрағалық етуін ұсынды. Президент Буш атынан Ақ үйдің баспасөз хатшысы Ари Флейшер бұл ұсыныстан бас тартты.