Кіріспе

Жоғары энергиялы (100–500 кэВ) рентген сәулелері

Ортовольт рентген сәулелері 100–500 кВ диапазонындағы кернеуде жұмыс істейтін рентген түтіктерімен шығарылады, сондықтан рентген сәулелерінің ең жоғары энергиясы 100–500 кэВ диапазонында болады. Ортовольт рентген сәулелерін кейде "терең" рентген сәулелері (DXR) деп атайды. Олар диагностикалық рентгенографияда қолданылатын энергияның жоғарғы шегін қамтиды және сыртқы сәулелік терапияда қатерлі ісіктерді және ісіктерді емдеу үшін қолданылады. Олар тіндерге шамамен 4–6 см тереңдікке дейін еніп өтеді. Бұл оларды тері, беткі тіндер және қабырғаларды емдеу үшін пайдалы етеді, бірақ өкпе немесе кіші кезең мүшелері сияқты терең жатқан құрылымдарды емес. Ортовольт рентген сәулелерінің салыстырмалы түрде төмен энергиясы оларды жоғары энергиялы мегавольт рентген сәулелері немесе радионуклидтік γ сәулелерімен салыстырғанда әр түрлі физикалық механизмдер арқылы материямен өзара әрекеттесуге мәжбүр етеді, бұл олардың салыстырмалы биологиялық тиімділігін арттырады.

Тарих

Рентгендік түтіктің энергиясы және сәулелердің тінді тесіп өту қабілеті түтіктегі кернеу артумен бірге артады. Сыртқы сәулелік терапия 20-шы ғасырдың басында қарапайым диагностикалық рентгендік түтіктермен басталды, олар 150 кВ-тан төмен кернеуді пайдаланды. Дәрігерлер бұл кернеудің сыртқы ісіктерді емдеуге жеткілікті екенін, бірақ дененің ішіндегі ісіктерге жетпейтінін анықтады. Төмен энергиялы рентген сәулелері тіндің алғашқы бірнеше сантиметрінде сіңірілетін болғандықтан, теріге ауыр күйік тудырмас үшін, көмілген ісіктерге жеткілікті сәуле дозасын беру мүмкін болмады. Сондықтан 1920 жылдары «ортовольт» 200–500 кВ рентгендік аппараттар құрастырыла бастады. Бұл аппараттардың беткейгі ісіктерге жетуге қабілетті екені анықталды, бірақ дененің тереңіндегі ісіктерді емдеу үшін одан да жоғары кернеу қажет болды. 1930 және 1940 жылдары 3–5 миллион вольт кернеумен жұмыс істейтін үлкен машиналарда мегавольтты рентген сәулелері қолданыла бастады. 1970 жылдары 4–30 МВ сәуле шығара алатын сызықтық үдеткіштер енгізілгеннен кейін, ортовольт рентген сәулелері енді тиімсіз деп есептеледі.