Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Инженерлік ағаш тақтасы
Engineered wood particle board
Бағытталған қабатты тақта (OSB) – бөлшектерден жасалған тақтаға ұқсас инженерлік ағаш түрі, ол жабысқыштар қосылып, содан кейін ағаш қабаттары (жапырақтары) белгілі бір бағыттарда қысылып жасалады. Оны 1963 жылы Калифорнияда Армин Элмендорф ойлап тапты. OSB беті кедір-бұдыр және әр түрлі болуы мүмкін, жекелеген жолақтары шамамен , біртегіс емес жатып, әртүрлі типтер мен қалыңдықтарда шығарылады. Бағытталған қабатты тақта кейде бөлшектерден жасалған тақтамен шатастырылады, оның "чиптері" қарапайым адам "бөлшектер" деп сипаттауы мүмкін өлшемде болады.
Oriented strand board (OSB) is a type of engineered wood similar to particle board, formed by adding adhesives and then compressing layers of wood strands (flakes) in specific orientations. It was invented by Armin Elmendorf in California in 1963. OSB may have a rough and variegated surface with the individual strips of around , lying unevenly across each other, and is produced in a variety of types and thicknesses. Oriented strand board is sometimes confused with chipboard, a synonym for particle board, whose "chips" are of a size that a lay person would likely describe as "particles".
Қолданылуы
OSB – конструкциядағы жүктемеге төтеп беретін қолданулар үшін өте қолайлы механикалық қасиеттері бар материал. Қазір ол фанерадан басымдыққа ие, Солтүстік Американың құрылымдық панельдер нарығының 66% құрайды. Көбінесе қабырғаларды, едендерді және шатыр жабындарын жасау үшін қолданылады. Сыртқы қабырғаларға арналған панельдер бір жағынан сәулелік кедергі қабатымен жабықталған түрде ұсынылады, бұл орнатуды жеңілдетеді және ғимараттың энергия тиімділігін арттырады. OSB жиһаз өндірісінде де пайдаланылады.
OSB is a material with favorable mechanical properties that make it particularly suitable for load bearing applications in construction. It is now more popular than plywood, commanding 66% of the North American structural panel market. The most common uses are as sheathing in walls, flooring, and roof decking. For exterior wall applications, panels are available with a radiant barrier layer laminated to one side; this eases installation and increases energy performance of the building envelope. OSB is also used in furniture production.
Өңдеу
Бағытталған талшықты тақталар (OSB) кең көлемді маталар түрінде, балауыз және синтетикалық шайыр жабысқыштарымен бірге қысылып, біріктірілген, көлденең бағытталған жұқа, тікбұрышты ағаш жолақтарынан жасалады. Қолданылатын жабысқыш шайыр түрлері: мочевина-формальдегид (OSB типті 1, құрылымдық емес, су өткізбейтін); изоцианат негізіндегі желім (немесе PMDI полиметилен дифенил диизоцианат негізіндегі) ішкі аймақтарда меламин-мочевина-формальдегид немесе фенол-формальдегид шайыр желімдерімен (OSB типті 2, құрылымдық, беткі жағы су өткізбейтін); фенол-формальдегид шайыр (OSB типтері 3 және 4, құрылымдық, ылғалды және сыртқы ортада қолдануға арналған). Қабаттар ағаш жолақтарын жасау арқылы құрылады, олар сұрыпталып, содан кейін белдік немесе сым торға (жылытылатын, желдетілетін тірекке) бағытталады және шайырмен жабылады. Осылайша құрылған қабаттар қалыптау желісіне беріледі және көлденең бағытта орналастырылады, мұнда сыртқы қабаттардағы жолақтар панельдің күш осіне сәйкес келеді, ал ішкі қабаттар перпендикуляр болады. Қабаттардың саны панельдің қалыңдығымен анықталады, бірақ өндіріс орнында орнатылған жабдықтармен шектеледі. Жеке қабаттардың қалыңдығы да әртүрлі болуы мүмкін, соның арқасында әртүрлі толыққанды панель қалыңдықтарына қол жеткізіледі; әдетте, бір қабат панельдің белгілі бір қалыңдығын қамтамасыз етеді. Мата термопресске салынып, жолақтар қысылады және шайырды қыздыру арқылы белсендіріп, қатайту арқылы біріктіріледі. Содан кейін жеке панельдер матадан тікелей қажетті өлшемдерге кесіледі. Әлемдегі OSB-ның басым бөлігі АҚШ және Канададағы ірі өндіріс орындарында жасалады.
Oriented strand board is manufactured in wide mats from cross oriented layers of thin, rectangular wooden strips compressed and bonded together with wax and synthetic resin adhesives. The adhesive resins types used include: urea formaldehyde (OSB type 1, nonstructural, nonwaterproof); isocyanate based glue (or PMDI poly methylene diphenyl diisocyanate based) in inner regions with melamine urea formaldehyde or phenol formaldehyde resin glues at surface (OSB type 2, structural, water resistant on face); phenol formaldehyde resin throughout (OSB types 3 and 4, structural, for use in damp and outside environments). The layers are created by shredding the wood into strips, which are sifted and then oriented on a belt or wire mesh caul (a heated, ventilated support) and coated with the resin. The layers thus built up are transferred to a forming line and cross oriented so that strips on the external layers are aligned to the panel's strength axis, while the internal layers are perpendicular. The number of layers placed is determined partly by the thickness of the panel, but is limited by the equipment installed at the manufacturing site. Individual layers can also vary in thickness to give different finished panel thicknesses; typically, a layer will produce a panel thickness. The mat is placed in a thermal press to compress the flakes and bond them by heat activation and curing of the resin that has been coated on the flakes. Individual panels are then cut from the mats into finished sizes. Most of the world's OSB is made in the United States and Canada in large production facilities.
Қарым-қатынас өнімдері
OSB-ге ұқсас өнімдерді жасау үшін ағаштан басқа материалдар да қолданылған. Бағытталған құрылымдық сабан тақтасы – сабанды тіліп, P MDI жабысқыштарын қосып, сабан қабаттарын белгілі бір бағытта ыстық престеу арқылы жасалған инженерлік тақта. Сондай-ақ, қамыс тақтасын (багасс) да жасауға болады.
Materials other than wood have been used to produce products similar to OSB. Oriented structural straw board is an engineered board made by splitting straw and formed by adding P MDI adhesives and then hot compressing layers of straw in specific orientations. Strand board can also be made from bagasse.
Өндіріс
2005 жылы Канаданың өндірісі (негізінде) экспортталды, көбінесе АҚШ-қа. 2014 жылы Румыния Еуропадағы ОҚЖ-ны ең көп экспорттаушы ел болды, экспорттың 28% Ресейге, ал 16% Украинаға жіберілді.
In 2005, Canadian production was ( basis) of which were exported, almost entirely to the United States. In 2014, Romania became the largest OSB exporting country in Europe, with 28% of the exports going to Russia and 16% to Ukraine.
Қасиеттері
Өндіріс процесіне енгізілген өзгерістер қалыңдығына, панельдің өлшеміне, беріктігіне және қаттылығына әсер ете алады. OSB панельдерінің ішінде қуыстар немесе бос кеңістіктер болмайды, және олар суға төзімді болуы мүмкін, бірақ су өткізбейтін қасиетке қол жеткізу үшін қосымша мембраналар қажет, сонымен қатар оларды сыртқы қолдануға ұсынбау қажет. Дайын өнімнің қасиеттері фанераға ұқсас, бірақ олар біркелкі және арзан. Дегенмен, 2021 жылы бағасы 5-600% дейін өсіп, 7/16 дюймдық номиналды 4x8 табақ үшін 10 доллардан шамамен 50 долларға дейін жеткен, бірақ 2022 жылы бұл көрсеткіш түзетілді. Бүрүліп сынағанда, OSB-ның жүк көтеру қабілеті ұнтақталған ағаштан жасалған панельдерге қарағанда жоғары. Ол көптеген жағдайларда, әсіресе Солтүстік Американың құрылымдық панельдер нарығында фанераның орнын басты. OSB табиғи ағаш сияқты үздіксіз талшықтарына ие болмаса да, оның ұзын осі бойындағы күші жоғары, себебі құрамындағы талшықтардың көп бөлігі осы бағытта орналасқан. Бұл ағаш ұсақтарының бетін қарап отырып байқауға болады. Барлық ағаш негізді құрылымдық панельдерді қатты ағашқа арналған жабдықтардың сол түрімен кесіп, орнатуға болады.
Adjustments to the manufacturing process can affect thickness, panel size, strength, and rigidity. OSB panels have no internal gaps or voids, and can be water resistant, although they do require additional membranes to achieve impermeability to water and are not recommended for exterior use. The finished product has properties similar to plywood, but is uniform and cheaper. However, in 2021 the price spiked 5% to 600% going from under $10 to almost $50 per 4x8 sheet for 7/16" nominal, before correcting into 2022. When tested to failure, OSB has a greater load bearing capacity than milled wood panels. It has replaced plywood in many environments, especially the North American structural panel market. While OSB does not have a continuous grain like a natural wood, it does have greater strength on its long axis because more of the component grains are oriented in this direction. This can be seen by observing the alignment of the surface wood chips. All wood based structural use panels can be cut and installed with the same types of equipment as for solid wood.
Денсаулық және қауіпсіздік
OSB жасау үшін қолданылатын шайырлар OSB-нің формальдегид сияқты ұшпалы органикалық қосылыстарды бөліп шығару мүмкіндігі туралы сұрақтар тудырды. Урея-формальдегид көбірек уытты, сондықтан оны тұрмыстық қолдануда пайдалануға болмайды. Фенол-формальдегид өнімдері салыстырмалы түрде қауіпсіз деп есептеледі. OSB-нің кейбір жаңа түрлері, "жаңа буын" OSB панельдері деп аталатындар, формальдегид қамтымайтын және қатайғаннан кейін ұшпайтын изоцианат шайырларын қолданады. Сауда-кәсіптік бірлестіктер Солтүстік Америкадағы OSB-ден формальдегид бөлінуі "аз немесе жоқ" деседі. Кейбір өндірушілер ағаш ұнтақтарын термиттерге, ағашқа зиян келтіретін қоңыздарға, көбелектерге және саңырауқұлақтарға улы, бірақ қолданылатын дозада сүтқоректілерге зиян келтірмейтін әртүрлі борат қосылыстарымен өңдейді.
The resins used to create OSB have raised questions regarding the potential for OSB to emit volatile organic compounds such as formaldehyde. Urea formaldehyde is more toxic and should be avoided in home use. Phenol formaldehyde products are considered to be relatively hazard free. Some newer types of OSB, so called "new generation" OSB panels, use isocyanate resins that do not contain formaldehyde and are considered nonvolatile when cured. Industry trade groups assert that formaldehyde emissions from North American OSB are "negligible or nonexistent". Some manufacturers treat the wood chips with various borate compounds that are toxic to termites, wood boring beetles, molds, and fungi, but not mammals in applied doses.