Кіріспе

Ақын
тегі

Ветури Сундарарама Мурти (29 қаңтар 1936 – 22 мамыр 2010), Ветури тегімен танымал, үнді ақыны, ән жазушы және журналист, ол телугу тіліндегі әндер жазуымен танымал. Оның телугу киносындағы мансабы төрт он жылдан астамды құрады.

Ерте өмір

Ветури Чаллапаллиге жақын Педакаллепаллиде, Кришна округінде, телугу брахмандарының отбасында, Чандрасехар Састри мен Камалбаланың ұлы ретінде дүниеге келді. Ветури телугу зерттеушісі Ветури Прабакара Састридің сіңілі баласы болды. Оның әкесі Ветури Сундара Састри де ақын еді.

Білім

Ветури Кришна ауданындағы Виджавада қаласының жанындағы Джаггайяпетадағы Дивисемада мектеп білімін аяқтады, ал SSLC-ні әжесінің ауылында бітірді. Кейін Ветури орта білім алу үшін Ченнаиге барып, Виджавадаға қайтып келді және С.Р.Р. Мемлекеттік колледжінде жоғары білімін аяқтады. Ол осы колледжде көрнекті Вишванатта Сатьянараянаның шәкірті болды.

Журналистік мансап

Ветури 1952 жылы білімін аяқтағаннан кейін «Андхра Прабха» газетіне журналист болып орналасты. Жаңалықтарды редакциялаудың негіздерін «Андхра Прабха» газетіндегі ағасы Нарла Венкатешвара Раодан үйренді, оны өзінің алғашқы ұстазы деп есептейді. 1959 жылы «Андхра Патрика» атты апталық басылымға жұмысқа түсті, онда Бапу мен Муллапуди Венката Рамана оның әріптестері болды. «Андхра Патрика» газетіндегі кино бөлімінің меңгерушісі болды. Сонымен қатар, ол Андхра Прадеш Конгресс Комитетінің ресми күнделікті газеті «Андхра Джанатада» редактор болып жұмыс істеді. 1962 жылы ол сол кездегі премьер-министр Джавахарлал Нерумен сұхбат алған алғашқы және жалғыз телугу журналисі болды, ол Срисаилам су электр стансасын ашуға келген еді. Ол Сарвепалли Радакришнан сияқты ұлттық лидерлердің сөздерін жариялады. 1964 жылы ол жиналыстың тілшісі болып жұмыс істеді. Оның мақалалары өте тартымды және әзілге толы болған деседі. Мысалы, ол Андхра Прадеш штатының жиналысына жақын орналасқан «Дуарака» қонақ үйіндегі депутаттардың отырысын «Адиго Дуарака, Ивиго Аламандалу» («Бұл Дуарака, ал мұнда мал») деп атады. Оның жазу стилі, өзекті оқиғаларды сипаттау үшін аллитерация мен ұйқасқа байланысты дәстүрлі поэзиялық ережелерді қолдануы киноиндустриясының назарын аударды.

Фильмдерге түсуі

Ветури журналист болып жұмыс істеген кезінде телугу киноиндустриясымен байланыс құрған. Ол көне ән жазушы Дасаратхимен жиі кездесетін. Аңыз режиссер В. Нагая оған "Наа Иллу" (1953) фильмінде роль ұсынды. Бірақ түсірілім басталмай тұрып екі күн бұрын Ветури актерлікке жарамайтынын сезіп, ұсыныстан бас тартып, Нагаяға кешірім сұрап хат жазды. Н. Т. Рама Рао оны киноиндустриясына ән жазушы ретінде шақырды. 1974 жылы К. Вишванаттың режиссерлігімен "О Сита Катха" (1974) фильмі үшін "Хариката" форматында "Бхаратанари Чартитаму" атты алғашқы әнін жазды.

1970 жылдар

1978 жылы К. Вишванаттың "Сири Сири Мувва" фильмі поэзия арқылы алуан түрлі эмоцияларды жеткізудегі шеберлігін көрсетті. 1977 жылы актер аға Н.Т.Р. есімді актердің "Адави Рамуду" фильмі Ветуридің рухты көтеріп, романтикалық өлеңдер жазудағы дарынын таныстырды. Альбом түрлі көрермендер арасында дереу танымал болды. Сол кездегі жетекші өлең жазушы Ачарья Аатрея бір әнді жазуға бірнеше күн жұмсайтын. Ветури режиссерлер мен продюсерлердің бірінші таңдауына айналды, себебі ол режиссердің тілегіне сай әнді бірнеше минуттың ішінде жаза алатын. Ол өмірінде 5000-нан астам ән жазды. "Ветагаду" және "Драйвер Рамуду" сияқты фильмдерге көлемді әндер, ал "Шанкарабаран" және "Сагара Сангамам" сияқты классикалық фильмдерге көркем әндер жазды. Атап айтқанда, "Шанкарабаран" телугу киноиндустриясындағы маңызды туынды болды.

1980 жылдар

1970 жылдары оның танымалдылығы артып, 1980 жылдары түрлі режиссерлер мен актерлермен жұмыс істеді. Ол Сингетам Шриниваса Рао, Дасари Нараяна Рао, Бапу, Жандхьяла, Вамси сияқты режиссерлер үшін классикалық туындылар, ал Рагавендра Рао, А. Кодандарами Редди, Виджая Бапинеду сияқты режиссерлер үшін көпшілікке арналған әндер жазды. Ол С. Н. Т. Р., Аккинени Нагешвара Рао, Гаттаманени Кришна, Шобан Бабу, Кришна Раджу сияқты еңбек еткен актерлерге, сондай-ақ Чиранживи, Нандамури Балакришна, Нагарджуна, Даггубати Венкатеш сияқты жаңа жұлдыздарға көптеген хиттің авторы болды. Оның мансабындағы осы алтын дәуірде «Саптапади», «Субходаям», «Субхалеха», «Сагара Сангамам», «Мегхасандесам», «Мудда Мандарам», «Малле Пандири», «Налугу Стамбалата», «Ренду Жалла Сета», «Амараживи», «Шриварики Према Леха», «Ананда Бхаирави», «Шривари Собханам», «Могуду Пеллалу», «Чантабай», «Ситара», «Анвешана», «Алапана», «Майури», «Амавасия Чандруду», «Жанаки Рамуду» және «Гетанджали» сияқты есімді ұмытылмас альбомдар жарық көрді.

1990 жылдар

1980 жылдардың соңында Ветуридің массалық номерлері көпшіліктен зор қызығушылық тудырды, нәтижесінде режиссерлер одан көбірек талап ете бастады. Дегенмен, Ветури «Жагдека Вируду Атилока Сундари», «Саригамалу», «Ситарамайя Гаари Манаваралу», «Матру Дево Бхава» және «Механик Аллуду» сияқты фильмдер арқылы классика мен массалық номерлер арасындағы өзінің тепе-теңдігін сақтап қалды. Ветуриге көптеген тамил, малаялам және хинди фильмдерін дубляждау мүмкіндігі берілді. Оның дубляжданған альбомдарының кейбіреулері, мысалы, «Ирувар» және «Девараагам» кеңінен мақтауға ие болды.

2000 жылдар

Осы кезеңде Ветури "Ганготри" және "Сварабишекам" сияқты классикалық туындылар жасады. Шехар Каммула және Гунашекар сияқты жас режиссерлермен ынтымақтастығы "Ананд", "Годавари", "Варуду", "Арджун", "Премиште" (Каадхал фильмінің дубляждалған нұсқасы) және "Лидер" сияқты есте қаларлық альбомдар тудырды.

Марапаттар мен құрметтер

Ветури әдебиет және кино саласына қосқан үлесі үшін бірнеше ұлттық және аймақтық наградалар алды. Оған Ачарья Нагарджуна университетінің 23-ші түлектер жиынында құрметті докторлық атағы берілді. 2007 жылы ол Жандьяла естелік сыйлығымен марапатталды.

Ұлттық марапаттар

Ол "Матрудевохва" фильміндегі "Ралипое Пувва" әні үшін Ұлттық кино сыйлығын "Үздік ән сөзі" номинациясы бойынша алды, бұл оны революциялық ақын Шри Шриден кейін осы құрметке ие болған екінші телугу тіліндегі ән жазушы етті. 2006 жылы ол, егер Үндістан үкіметі телугу тіліне классикалық тіл мәртебесін бермесе, Ұлттық сыйлықты қайтаратынын мәлімдеді. 2008 жылы Үндістан үкіметі телугу тілін классикалық тіл деп жариялады.

Filmfare сыйлығы

2006 жылы «Годавари» фильміндегі «Уппонгеле Годавари» әні үшін «Фильмфэр» сыйлығын алды. 2008 жылы ол «Фильмфэр» өмір бойы жетістіктері үшін сыйлығымен марапатталды.

Манасвини сыйлығы

Екі рет «Манасвини» сыйлығын алды. Ән: «Венувай ваччаану», Фильм: «Матрудевобхава», 1993 жыл. Ән: «Акаашана сурйудундаду», Фильм: «Сундарқанда», 1992 жыл.

Сирикаколану Чиннади

Бұл кітап бастапқыда "Барлық Үндістан радиосында" эфирленген "музыкалық қойылым" болды. Оқиға Кришна Дева Рая патшасы тұсындағы мәдениет пен халықты девадасидің тағдыры арқылы көрсетеді. Алғашқы қойылымға атақты композитор Пендьяла Нагешвара Рао музыка жазған. Осы кітапта телугу тілінің әсемдігін тануға болады. Ветури осы кітап арқылы режиссер К. Вишванатхпен танысып, кейіннен олардың бірлескен жұмысы үлкен сәттілікке ие болды. Н. Т. Рама Рао осы кітаптың сюжетіне қатты әсерленіп, оны фильмге түсіргісі келді. Сценарий талқыланған, бірақ фильм түсірілген жоқ.

Жеке өмір

Ветури Сета Маха Лакшмиге үйленген және үш ұлы бар: Рави Пракаш, Чандрашекар және Нанда Кишор.

Даулар

2010 жылдың наурыз айында Ветури 28 жыл бұрын оған бөлінген 1000 шаршы метрлік жерді тапсырмау ісі үшін "Фильм Нагар" кооперативтік қоғамының шенеуніктерін ашық сынады. Ол өзінен бұрын бірнеше тәжірибесі аз және талаптарына сай келмейтін адамдарға жер участақтары берілгенін мәлімдеді. Оған 1,5 миллионға екі бөлмелі пәтер ұсынылған деген күдік бар. Оның қайтысынан кейін танымал әнші Мано және тәжірибелі актер Виджай Чандар үкіметтен оның отбасына сол жерді беруді сұрады.

Өлім

Ветюри 2010 жылғы 22 мамырда Хайдарабадтағы жеке ауруханада өкпеден қан кету салдарынан 74 жасында, жергілікті уақыт бойынша сағат 21:30-да қайтыс болды. Ол екі күн бұрын ауруханаға түсіріліп, денсаулығы нашарлағандықтан жансақтау бөлімінде (ЖСБ) болды. Ветюриді кино индустриясына әкелген К. Вишванат "оның туындылары тіпті құдайларды да қуантады" деді.

Мұра

Аппажи Амбариша Дарбха, шығармашылық цифрлық медиа мамандығынан актерлікке ауысқан, 2018 жылы телугу тіліндегі өлеңдер авторы Сиривеннела Сейтарама Састри ашқан "Ветури" деп аталатын қаріп жасады.