Кіріспе

Норвегия жазушысы (1813–1895)

Якобин Камилла Коллетт (туған аты Вергеланд; 23 қаңтар 1813 – 6 наурыз 1895) – норвегиялық жазушы, көбінесе алғашқы норвегиялық феминист деп есептеледі. Ол сонымен қатар норвегиялық ақын Хенрик Вергеландтың кіші қарындасы болды және норвегия әдебиетінде реализмнің пайда болуына үлес қосқан алғашқы жазушылардың бірі ретінде танылады. Оның кіші інісі – генерал-майор Жозеф Франц Оскар Вергеланд. 1884 жылы құрылған Норвегия әйелдер құқықтары жөніндегі қауымдастығының құрметті мүшесі атанды.

Өмір

Камилла Норвегияның Кристиансанд қаласында дүниеге келді. Камилла төрт жасқа толғанда, оның отбасы Ейдсволлға көшті, онда оның әкесі шлюз пасторы болып тағайындалды.

Жазу стилі және әсерлері

Коллетт Жан Жак Руссоның шығармаларын құрметтеген үйде өскен, бұл Коллеттке де, оның ағасы Николайға да зор әсер етті. «Amtmandens Døtre» романын жазудың бастапқы кезеңінде ол Джордж Сэндтен шабыттанды, бірақ Сэндтің идеялары тым радикалды екенін ойлады. Романда ол жас әйелдер мен қыздардың жақсы өмір сүруге және жетістікке жетуге көмектесетін білім мен тәрбиеден қалай айырылатынын талқылайды, бірақ әйелдердің күйеуге шықпай, дербес өмір мен жетістікке ұмтылуы керек деп таласпайды. Коллетт төрт қыз үшін махаббат пен құрметке негізделген неке – сәтті өмірдің ең бағалы мүмкіндігі екенін айтады. Кітапта мәжбүрлі неке және әлеуметтік конвенциялар мен танымалдық үшін жасалатын некелердің тұжырымдары «қатаң сынға» ұшырайды. Ол романтикалық махаббат идеясын және жеке эмансипация арқылы әйелдердің қарым-қатынас таңдауларындағы еркіндігін қолдайды. Коллетт неғұрлым үлкен болса, оның көзқарастары соғұрлым радикалды болып, poleмикалық сипат ала түсті. Ол қоғамдағы әйелдердің рөлін арттыру үшін әлеуметтік және саяси өзгерістерді қолдады, ал ол жариялаған мақалалары анонимді түрде жарияланды, бірақ кейін жинақталған еңбектер кітабында басылды. Әйелдің мұндай мазмұнды жазып, ойларын ашық түрде бөлісуіне стигма жабысты, бұл оның мансабына және эмоционалдық жағдайына әсер етті. Коллетт осы наразылығын өзінің шығармаларына арнады, онда ол осы кемсітушілік мәселесін жиі зерттейтін. «Amtmandens Døtre» романын жазғаннан кейін ол негізгі назарын әдебиет туралы сын-пікірлер мен эсселерге бөлді, олардың көптегені Коллеттті Норвегиядағы алғашқы феминистік әдеби сыншы ретінде бекітті. Осы эсселерінде және пікірлерінде ол әйелдер үшін жаңа бейне қажеттігін жариялады және әйелдердің өмірінде тартымсыз, өзін-өзі құрбан етуге дайын болу идеясын жоққа шығарды. Оның еңбектерін Генрих Ибсен сияқты замандастары қолданды.