Кіріспе

Сутек пероксиді зымыран отыны
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы көз жасы ағызатын газ

Т заты (; 'T зат') – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда қолданылған тұрақтандырылған, жоғары сапалы сутек пероксиді. Т затының құрамында 80% (кейде 85%) сутек пероксиді (H2O2), қалғаны су, және тұрақтандырғыштардың аздаған мөлшері (<0,1%) болуы керек. Қолданылған тұрақтандырғыштарға 0,0025% фосфор қышқылы, фосфор қышқылы, натрий фосфаты және 8-оксихинолин қоспасы, сондай-ақ натрий станнаты жатады.

Қолданылуы

Т-материалдың катализатор Z-материалдың (перманганаттардың сулы ерітіндісі) қосылуымен ыстық бу мен оттегіге ыдырауы V 1 ұшқыш бомбасын іске қосатын түтікшелі бу катапульттерін іске қосу үшін пайдаланылды. Сол сияқты пайда болған бу Германияның V2 зымыранындағы турбопомпаны және бірнеше басқа зымыран қозғалтқыштарындағы сорғыларды (насостарды) іске қосуға қолданылды. Турбопомпа V2 зымыранының қозғалтқышына отын мен тотықтырғыш сұйықтығын қысыммен тасымалдау үшін қолданылды. Т-материалдың тағы бір көптеген қолданысы – окистендіргіш ретінде, C-материалмен (метанол-гидразин-су қоспасы) отын ретінде, Messerschmitt Me 163 және Messerschmitt Me 263 ұшақтарының Walter HWK 109 509 қозғалтқыштарында, шамамен 3,1 бөлік Т-материал окистендіргіш пен бір бөлік C-материал отын арақатынасында қолданылуы. Екі заттың сыртқы түрі өте ұқсас болғандықтан, әрбір жанармайдың Messerschmitt Me 163 ұшағының дұрыс бактарына құйылғанын қамтамасыз ету үшін күрделі сынақ жүйесі әзірленді. Себебі T және C материалдары гиперголикалық жанармайлар: олар нормаль температурада араласқанда өздігінен тұтанады. T-материал окистендіргіші мен C-материал отыны арасындағы тіпті ең аз ластану да жарылысқа әкелуі мүмкін. T-материалдың Z-материалмен катализдік ыдырауы бірнеше "суық" Walter зымыран қозғалтқыштарында, соның ішінде Me 163A үшін қозғалтқыштың алғашқы нұсқаларында және Walter HWK 109 500 сияқты зымыранға көтерілуге көмектесетін қозғалтқыштарда моножанармай ретінде де пайдаланылды.

Сақтық шаралары

Т-материалдың өте күшті тотықтырғыш қасиеттері болғандықтан, онымен жұмыс істеу өте қауіпті болды, сондықтан онымен жұмыс істеу кезінде арнайы резеңкеленген костюмдер қажет еді, себебі ол көптеген мата, былғары және басқа да жанғыш материалдармен реакцияға түсіп, оларды дереу өртендіре алатын. T-материал темір мен болатты жеңдеп, сондықтан алюминийден жасалған резервуарларда сақталуы тиіс болды. Керісінше, С-материал алюминийді ерітетін болғандықтан, оны шыны немесе эмальдан жасалған ыдыстарда сақтау қажет еді. T-материалға арналған контейнерлер ақ, ал С-материалға арналған контейнерлер сары болды. "Т" және "С" деп айқын түрде белгіленген T-материал мен С-материалды тасымалдайтын цистерналардың бір-біріне 800 метрден жақын келуіне тыйым салынды.