Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1844 жылғы Филадельфиядағы және басқа жерлерде болған көтерілістер
1844 riots in Philadelphia and elsewhere
Филадельфиядағы нативистік көтерілістер (Филадельфия дұғалық көтерілісі, Киелі кітап көтерілісі және Американың түпкілікті халқының көтерілісі деп те аталады) – 1844 жылдың 6 мамыр және 6 шілде күндері Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласында, АҚШ-та және оған жақын Кенсингтон мен Саутварк аудандарында болған бірнеше көтерілістер. Көтерілістердің себебі – ирландтық католиктердің санының артуына байланысты католиктерге қарсы сезімнің күшеюі. Үкімет мыңнан астам әскер шақырып, нативистік топтармен қақтығысты және жүздеген католиктерге қарсы көтерілісшілерді өлтірді немесе жарақаттады. Көтеріліске дейін бес ай бойы нативистік топтар католиктер мемлекеттік мектептерден Киелі кітапты алып тастауға тырысып жатыр деген жалған ақпарат таратты. 6 мамырда Кенсингтондағы нативистік митинг зорлық-зомбылыққа ұласып, екі католик шіркеуі мен көптеген басқа да ғимараттардың қирауына әкелді. Шілде айында Саутварктегі Әулие Филипп Нери католик шіркеуінің өзін қорғау үшін қаруланғаны белгілі болғаннан кейін көтерілістер қайта басталды. Шіркеуді қорғауға жіберілген әскерлер мен нативистер арасында қатыгез шайқас болды, нәтижесінде көптеген адамдар қаза тауып, жарақат алды. 13 католик шіркеуінің екеуі өртенді. Католик шіркеуі қала басшылығына сот ашты және жөндеу жұмыстарына қаражат алды. Қала басшылары нативистік шабуылдарға наразылық білдірді. Ел көлемінде көтерілістер нативистік қозғалысты сынауға ықпал етті, нативистік топтар жауапкершіліктен бас тартқандарына қарамастан. Көтерілістер Филадельфия және айналасындағы аудандардағы құқық қорғау жүйесіндегі кемшіліктерді көрсетті, бұл жергілікті полиция бөлімдерінде реформалар жасауға және 1854 жылы қаланы біріктіруге әсер етті.
The Philadelphia nativist riots (also known as the Philadelphia Prayer Riots, the Bible Riots and the Native American Riots) were a series of riots that took place on May 68 and July 67, 1844, in Philadelphia, Pennsylvania, United States and the adjacent districts of Kensington and Southwark. The riots were a result of rising anti Catholic sentiment at the growing population of Irish Catholic immigrants. The government brought in over a thousand militia—they confronted the nativist mobs and killed or wounded hundreds of anti Catholic rioters. In the five months leading to the riots, nativist groups had been spreading a false rumor that Catholics were trying to remove the Bible from public schools. A nativist rally in Kensington erupted in violence on May 6 and started a deadly riot that would result in the destruction of two Catholic churches and numerous other buildings. Riots erupted again in July after it was discovered that St. Philip Neri's Catholic Church in Southwark had armed itself for protection. Fierce fighting broke out between the nativists and the soldiers sent to protect the church, resulting in numerous deaths and injuries. Two of the 13 Catholic churches were burned. The Catholic Church sued the city and won some money for repairs. Civic leaders deplored the nativist attacks. Nationally, the riots helped fuel criticism of the nativist movement, despite denials of responsibility from nativist groups. The riots exposed deficiencies in law enforcement in Philadelphia and the surrounding districts, influencing various reforms in local police departments and the eventual consolidation of the city in 1854.
Көтеріліс
1844 жылғы 3 мамырда Американың Республикалық партиясы (он жылдан кейін құрылатын американдық "Біліспеймін" партиясының, протестанттық нативистік топтың алғысы) Кенсингтон округінің басым бөлігінде, сол кезде Филадельфияның маңындағы ирландтар тұратын аймақта жиын өткізді. Ирланд тұрғындарының бір тобы спикерлер тұрған платформаға шабуыл жасады, ал нативистер шегінді. Аудандық полиция инспекторы зорлық-зомбылықты тоқтатуға шамасы келмеді. 1840 жылдары Филадельфияның көптеген қала маңындағы аудандарды сайланған констебльдер мен жартылай штатты күзетшілер күзетті. Ауданды зорлық-зомбылық шарпығанда, полиция инспекторы округ шерифі Мортон МакМайклды шақыру қажет болды, ол өз күштерін ұйымдастыратын. Көтерілісшілер құрылысы аяқталмаған неміс католик шіркеуіне шабуыл жасамады. Көтеріліс кезінде кем дегенде он төрт адам қаза тауып, шамамен елу адам жарақат алды, екі жүз адам үйлерін тастап кетті, ал келген зиян 150 000 долларды құрады. Бұл 2016 жылғы АҚШ долларымен шамамен тең. Оқиғадан кейін қала әкімі Скотт католик шіркеулерін қорғау үшін күш құрды, ал епископ Кенрик кез келген арандату мен мүмкін болатын зорлық-зомбылықты болдырмау үшін келесі жексенбіде барлық шіркеулерді жабуға бұйырды. Шіркеулерден құнды заттар алып, сақтау үшін үйлерге жасырылды. Епископ Кенрик католиктерден қарсылық көрсетпеуді сұрады және тәртіпсіздікке қарсы күресу үшін заңның күшін күтуге шақырды. Алайда, 18 маусымдағы есепте үлкен қазылар алқасы тәртіп сақшыларының жетілмеген жауабы мен ирланд католиктерін тәртіпсіздікке кінәлі деп тапты, зорлық-зомбылықтың туындауы "қоғамның бір бөлігінің Киелі кітапты мемлекеттік мектептерден шығаруға жасаған тырысынан" және иммигранттардың заңды жиналыстарды бұзуынан болғанын мәлімдеді. Нативистер шабуылға жауап ретінде ғана әрекет еткендерін және олардың іс-әрекеттерінің дұрыс екенін, бірақ 6 мамырдан кейінгі тәртіпсіздіктерге жауапты емес екендерін айтты. Америкалық Республикалық партиясы мәлімдеме жасап, тәртіпсіздіктерге қала әкімі Скоттты, шерифті және азаматтық билікті кінәлады.
On May 3, 1844, the American Republican Party (a precursor of the American "Know Nothing" Party, a Protestant nativist group, which would be founded a decade later) held a meeting in a predominantly Irish part of the Kensington District, then a suburb of Philadelphia. A group of Irish residents attacked the platform where the speakers were standing, and the nativists retreated. The district constable was powerless to stop the violence. In the 1840s, most suburban districts of Philadelphia were policed by elected constables and part time watchmen. When violence erupted in a district, the time consuming process involved the constable summoning the county sheriff Morton McMichael, who would organize a posse. The rioters did not attack an unfinished German Catholic church. During the riots, at least fourteen were killed, an estimated fifty people were injured, two hundred fled their homes, and damage totaled $150,000. This is equivalent to $ in 2016 USD. In the days afterward, Mayor Scott set up a force to protect Catholic churches, and Bishop Kenrick ordered all churches to be closed the following Sunday to avoid any provocation and possible violence. Valuables were removed from the churches and hidden in homes for safekeeping. Bishop Kenrick asked Catholics to offer no resistance and urged them to wait for the law to deal with the rioters. However, in its June 18 report, a grand jury blamed an imperfect response by law enforcement and the Irish Catholics for the riots, stating that the outbreak of violence was due to "the efforts of a portion of the community to exclude the Bible from the public schools" and the disruption of legitimate meetings by immigrants. Nativists said they were only responding to attacks and were justified in their actions but were not responsible for the riots after May 6. The American Republican Party issued a statement blaming Mayor Scott, the sheriff, and the civil authorities for the riots.
Шілдедегі тәртіпсіздік
3 шілдеде Саутварк ауданындағы Сент-Филип Нери шіркеуінің діни қызметкері Джон Патрик Даннға, тума американдықтар партиясы өткізетін шеру кезінде шіркеуге шабуыл жасалуы мүмкін екені ескертілді. Тума американдықтар партиясы, тумашылдық саяси партия, келесі күні Тәуелсіздік күнінде үлкен шеру өткізуді жоспарлады. Қақтығысқа дайын болу үшін шіркеу, шабуыл жасалған жағдайда еріктілер тобы қолданатын қару-жарақ қоймасын сұрады. Пенсильвания губернаторы Дэвид Р. Портер компания құруға және Франкфорд Арсеналынан жиырма бес мылтық алуға рұқсат берді. Пенсильвания милициясының қолбасшысы генерал-майор Роберт Паттерсон, зорлық-зомбылық болған жағдайда әскерді дайындыққа келтірді. Түске қарай көпшілік Сент-Филип Нери шіркеуінің төңірегіне қайта жиналды. Генерал Джордж Кэдваладер жиналғандарға тарап кетуге бұйрық берді, бірақ олар орындамады. Кешке қарай шериф 150 адамнан тұратын жасақпен келді. Кеш бойы әскери күш артты, көшеде үш зеңбірек орналастырылды. Әскерлер шіркеу маңындағы көшелерді тазартты, бірақ наразылар тас лақтырып шабуыл жасады. Тас лақтырушыларға жауап ретінде генерал Кэдваладер Үшінші көшедегі көпшілікке оқ атуға бұйрық берді. Бұрынғы АҚШ конгрессмені Чарльз Нейлор генералды оқ атпауға өтінді; ол және бірнеше адам тұтқындалып, шіркеу ішінде қамалды. 7 шілде таңында әскердің көп бөлігі кетіп қалды, бірақ көпшілік, әкім мен шериф басшылығымен, қайта оралып, қалған күзетшілерден Нейлорды босатуды талап етті. Нейлордан басқа барлығы босатылды. Көпшілік көбейді, жақын жердегі кемежайдан зеңбірек әкеліп, шіркеуге қарсы қолданды. Келіссөздерден кейін Нейлор босатылып, адамдардың иықтарында үйіне жеткізілді. Қақтығыста кем дегенде он бес адам, оның ішінде тәртіпсіздік жасағандар мен әскерлер қаза тапты, кем дегенде елу адам жарақат алды. Филадельфияда тума американдықтар партиясы қазан айындағы сайлауда күшті нәтиже көрсетті. Нью-Йорк қаласында көптеген адамдар тумашылдар католик шіркеулеріне шабуыл жасауы мүмкін деп қорқып жүрді. Архиепископ Джон Хьюз шіркеулерді қорғау үшін жасақтар ұйымдастырып, қала әкіміне егер католик шіркеулері өртенсе, "Нью-Йорк басқа Мәскеуге айналады" деді. 1844 жылдың 11 шілдесінде Филадельфия қаласы қажет болған жағдайда қаладағы бейбітшілікті сақтау үшін артиллерия батальонын, жаяу әскер полкін және кем дегенде бір толық атты әскерін құруға рұқсат беретін жарлық қабылдады. Көтерілістерді және басқа да қылмыстарды басудың қиындығы Пенсильванияның Бас Ассамблеясын 1845 жылы Филадельфия, Мояменсинг қалашығы және Спринг-Гарден, Солтүстік Либерти және Пенн аудандарынан салық салынатын 150 тұрғынға бір полицейден тұратын полиция күшін ұстап тұруды талап ететін заң қабылдауға итерді. 1850 жылы тағы бір заң қабылданды, ол Филадельфия полициясының қала мен оны қоршаған жеті ауданды күзетуін бекітті. Филадельфияның маңындағы тәртіпті тиімді сақтамау 1854 жылы қаланың бірігуіне маңызды аргумент болды. Сент-Августин шіркеуінің монахтары Филадельфия қаласын шіркеуді тиісті түрде қорғамағаны үшін сотқа беріп, 80 000 доллар зиянды өтеуді талап етті. Қаланың пікірінше, монахтар азаматтық құқықтары бұзылды деп талап ете алмайды, өйткені Сент-Августин ордені Папа басқаратын шетелдік ұйым еді. Сонымен қатар, қала монахтар кедейлікке серт бергендіктен, олар мүлік иелене алмайды деп мәлімдеді. Августиндіктер 1804 жылы орден тіркелгенін дәлелдеді және 45 000 доллар алды. Шіркеу 1848 жылы қайта салынды.
On July 3, Father John Patrick Dunn of the Church of St. Philip Neri in the Southwark District was warned that the church might be attacked during an upcoming parade held by the Native American Party. The Native American Party, a nativist political party, planned to hold a large parade the next day on Independence Day. To prepare for violence, the church applied for an arsenal that a volunteer company would use in case the church was attacked. Pennsylvania Governor David R. Porter authorized the formation of a company and the procurement of twenty five muskets from the Frankford Arsenal. Major General Robert Patterson, commander of the Pennsylvania militia, put the troops on alert in case of violence. By midday, the crowds returned around St. Philip Neri's Church. General George Cadwalader ordered the crowds to disperse, but they did not. By the evening, the sheriff had arrived with a 150 strong posse. Throughout the evening, the military presence grew, and three cannons were stationed on the streets. The soldiers cleared the streets near the church, despite being pelted with rocks by the mob. Responding to the rock throwers, General Cadwalader ordered a cannon to be fired at the crowd on Third Street. Former U. S. Congressman Charles Naylor begged the general not to fire; he and several others were arrested and held within the church. By the morning of July 7, most of the soldiers had left, but the crowds, led by an alderman and the sheriff, returned and demanded that the remaining guard release Naylor. Everyone except Naylor was released. The crowds grew, and a cannon was brought from a nearby wharf and used to threaten the church. After further negotiations, Naylor was released and carried home to cheers on people's shoulders. At least fifteen people, including rioters and soldiers, were killed in the riot, and at least fifty people were injured. In Philadelphia, the Native American Party ended up making a strong showing in the city's October election. In New York City, many feared that nativists would target New York City's Catholic churches. Archbishop John Hughes organized defenders for the churches and told the mayor that if any Catholic churches were burned, "New York would be another Moscow." On July 11, 1844, Philadelphia passed an ordinance that gave the city a battalion of artillery, a regiment of infantry, and at least one full troop of cavalry to preserve peace within the city when necessary. The difficulty of quelling the riots and other crime led the Pennsylvania General Assembly to pass an 1845 act that required Philadelphia, the township of Moyamensing and the unincorporated districts of Spring Garden, Northern Liberties, and Penn to maintain a police force of one man per 150 taxable inhabitants. In 1850, another act was passed that established that the Philadelphia police force would police the city and seven surrounding districts. The inability to maintain order effectively in Philadelphia's suburbs would be an important argument for the consolidation of the city in 1854. The friars of the Church of St. Augustine sued the city of Philadelphia for not providing the church with adequate protection, claiming $80,000 in damages. The city argued that the friars could not claim their civil rights were violated, as the Order of St. Augustine was a foreign organization under the Pope. Furthermore, the city argued that the friars took a vow of poverty and could not be property owners. The Augustinians ended up proving the order had been incorporated in 1804 and were awarded $45,000. The church was rebuilt in 1848.