Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1971 жылы Черчилль класы бойынша Корольдік әскери-теңіз флотының ядролық қуатты флоты субмаринасы.
1971 Churchill class nuclear powered fleet submarine of the Royal Navy
HMS Conqueror – 1971 жылдан 1990 жылға дейін Корольдік әскери-теңіз флотында қызмет еткен британдық ядролық қуатты флоты субмаринасы. Ол өз класындағы үшінші су асты кемесі болды, одан бұрын және басқалары да, барлығы теңіздегі совет қауіп-қатеріне қарсы тұру үшін жобаланған. Оны Бёркенхедтегі Камелл Лэрд компаниясы салған. Conqueror – 1982 жылғы Фолкленд соғысында торпедамен қарсыластың кемесіне шабуыл жасап, "General Belgrano" крейсерін батырған жалғыз ядролық су асты кемесі.
HMS Conqueror was a British nuclear powered fleet submarine which served in the Royal Navy from 1971 to 1990. She was the third submarine of her class, following the earlier and , all designed to face the Soviet threat at sea. She was built by Cammell Laird at Birkenhead. Conqueror is the only nuclear powered submarine to have engaged an enemy ship with torpedoes, sinking the cruiser General Belgrano during the 1982 Falklands War.
Құрылыс
Conqueror кемесіне 1966 жылдың 9 тамызында тапсырыс берілді және 1967 жылдың 5 желтоқсанында Камелл Лэрдтің Биркенхед кеме құрылыс алаңында құрылысы басталды; ол 1969 жылдың 28 тамызында суға жіберілді. Кеме құрылысы Камелл Лэрд қызметкерлерінің баяу жұмыс істеуімен және кеменің күйе қорабына жасалған саботаж салдарынан кейінге шегерілді, бұл аяқталу мерзімін бірнеше айға ықшамдады.
Conqueror was ordered on 9 August 1966 and was laid down at Cammell Laird's Birkenhead shipyard on 5 December 1967; she was launched on 28 August 1969. Construction was delayed by slow working by Cammell Laird's workforce, and sabotage of the ship's gearbox, which delayed completion by several months.
Фолкленд соғысы
Командир Крис Врефорд Браун басқарған "Конквер" кемесі Фолкленд соғысы кезінде қолданылды. Ол 1982 жылдың 3 сәуірінде Шотландиядағы "Гарелох" теңіз базасы орналасқан Фаслейн әскери базасынан шығып, Аргентинаның басып алуынан бір күн өткен соң теңізге шықты. "Conqueror" 21 күннен кейін Фолкленд аралдары төңірегіндегі шектеулі аймаққа жетіп, аймақты Аргентина кемелерін, әсіресе "Veinticinco de Mayo" ("25 мамыр") авианосецін тексеруге бұйрық алды. 30 сәуірде ол 100 теңіз шақырымы (миль) қашықтықта Аргентина Республикасы Әскери-теңіз күштерінің (ARA) күштерін анықтады. Күштерге Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жеңіл крейсері "General Belgrano" және екі эсминец, "ARA Piedra Buena" және "ARA Bouchard" (екеуі де бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелері) кірді. "General Belgrano" 1944 жылы қолданысқа енгізілген, бірақ 1960-62 жылдары SPS 40 LRAW радары және SQS29 сонарымен жақсартудан өткен. 1980 жылдардың басында ARA осы жүйелерді күтіп ұстау үшін АҚШ-тан бөлшектерді алуын тоқтатты, бірақ эсминецтер жақында француздық Exocet кемеге қарсы зымырандарымен қайта қаруланды. Зымырандар нақты қауіп төндірді, "Belgrano" кемесіндегі 6 дюймдік (150 мм) зеңбіректердің қашықтығы шектеулі болды. Күштер Фолкленд аралдарының оңтүстік-батысына қарай, британдықтардың барлық кемелерге сақтандыру аймағының сыртында жүзіп бара жатқан еді. "Veinticinco de Mayo" солтүстіктен аралдарға жақындаған кезде, Оңтүстік Атлантикадағы британдық авианосецтер тобының командирі, контр-адмирал "Сэнди" Вудвард, "General Belgrano" оңтүстіктен, ал "Veinticinco de Mayo" солтүстіктен шабуыл жасауынан қорқып, қосқыш шабуылдан қауіптенді. Вудвард "General Belgrano" кемесін батыруға жоғарыдан рұқсат сұрады. Біраз пікірталас болғаннан кейін, флоттың бас қолбасшысы және күштер командирі адмирал сэр Джон Филдхаус, Ұлыбританиядағы Нортвудтағы Корольдік Әскери-теңіз күштерінің басқару орталығынан "General Belgrano" кемесіне шабуыл жасауға рұқсат берді. Осы уақыт аралығында "General Belgrano" шабуыл позициясынан шығып, батысқа бұрылды, өйткені "Veinticinco de Mayo" британдық флотқа шабуыл жасауға дайын болған жоқ. Бұл мәселеге қатысты дау туды, бірақ "General Belgrano" кемесінің капитаны және Аргентина үкіметі шабуылдың заңды соғыс әрекеті екенін мойындады. 2 мамырда "Conqueror" торпедаларды қолданып, қарсыластың су бетіндегі кемесін батырған алғашқы ядролық қуатты су асты кемесі болды. Ол "General Belgrano" және эсминецтерге 3 Mark 8 торпедасын атқылады, олардың екеуі кемеге тиіп, жарылды. 20 минуттан кейін кеме тез суға батып, экипажы оны тастап кетті. "General Belgrano" электрлік ақауларға байланысты "Mayday" сигналын жібере алмады; нашар көріну жағдайында екі эскортты эсминец кеменің батып кеткенін бірнеше сағаттан кейін ғана білді. Барлығы 323 адам қаза тапты. Жағдайды одан әрі усложнырастырып, "Bouchard" экипажы торпеданың үшінші торпедасы корпустың жанынан өткенін немесе жарылғанын сезінді, корпустағы 4 жарақатты аздан артық зақым келтірді (кейінірек кемеге жасалған тексеру торпедаға сәйкес келетін соққы белгісін көрсетті). Екі кеме батысқа қарай бағыттарын жалғастырып, тереңдік бомбаларын тастай бастады. Сол кезде "Conqueror" кемесінің офицерлері шабуылға ұшыраған деп ойлады және екі аргентиналық эсминецті британдық күштерге қауіпті деп санады. Кейіннен олар "Belgrano" аман қалғандарын іздеудің орнына эсминецтерді батыру мақсатында аргентиналық әскери кемелерді іздеуге оралды. Аргентиналық эсминецтер "General Belgrano" шын мәнінде суға батқанда, қараңғы түскен және ауа райы нашарлаған, құтқару салдары шашырап кеткен. "Conqueror" соғысы сонда аяқталмады. Су асты кемесінің экипажы 7 мамырда су асты кемесінің іздерін және перископын тапқан Аргентина Әуе күштерімен бетпе-бет келді, көрінеу C130 Hercules ұшағы 100 фут (30 м) биіктікте, Фолкленд аралдарының қысқа суб-антарктикалық күнінің ортасында. Аргентина Әуе күштері шабуылды сол кезде немесе кейінірек АҚШ үлгісіндегі әуеден суға қарсы торпедалармен жасауы мүмкін, бұл шабуыл Аргентина халқын және биліктегі диктатураны дүр сілкіндірді. "Conqueror" соғыстың қалған бөлігінде қайтадан оқ атқан жоқ, бірақ Аргентинаның құрлықтан ұшып бара жатқан ұшақтарын бақылау үшін күрделі бақылау жабдығын қолдана отырып, күштерге көмектесті. Соғыстан кейін "Conqueror" Фаслейнге қайтып келді, "Jolly Roger" туын көтеріп, Корольдік Әскери-теңіз күштерінің су асты кемелерінің өлтіргеннен кейін жасаған дәстүрлі әрекеті. Ту, қазір Госпорттағы Корольдік Әскери-теңіз күштерінің су асты кемелері мұражайында сақталады, "Conqueror" ядролық су асты кемесі болғанын білдіретін атом белгісі, қолданылған қару түрін білдіретін қиылысқан торпедалар, жасырын операцияны білдіретін қысқа пышақ және батырылған кеме түрін көрсететін крейсердің контуры бейнеленген. Оқиға туралы сұралғанда, командир Врефорд Браун: "Корольдік Әскери-теңіз күштері мені мұндай жағдайға дайындауға он үш жыл жұмсады. Мен оны бұзып алсам, өте жаман болар еді" деді.
Conqueror, commanded by Commander Chris Wreford Brown, was deployed during the Falklands War, setting sail from Faslane Naval Base on the Gareloch in Scotland on 3 April 1982, one day after the Argentine invasion. Conqueror arrived in the exclusion zone around the Falkland Islands 21 days later and was ordered to scan the area for Argentine shipping, particularly the aircraft carrier Veinticinco de Mayo ("25th of May"). On 30 April she detected, at a range of 100 nautical miles (nm) on long range sonar, a task force of the Armada de la República Argentina (ARA Argentine Navy). The taskforce was composed of the WWII era ex USN light cruiser General Belgrano, and two destroyers, ARA Piedra Buena and ARA Bouchard (both also ex United States Navy vessels). The General Belgrano was originally commissioned in 1944 but significantly modernised in 1960–62 with SPS 40 LRAW radar and SQS29 sonar. By the early 1980s the ARA were no longer receiving parts from the USA to maintain these systems, but the destroyers had recently been re armed with French Exocet anti ship missiles. The missiles were a real threat, unlike the 6 inch (150mm) guns on the Belgrano which only had a range of The task force was sailing southwest of the Falklands, just outside the exclusion zone imposed by the British on all shipping. With Veinticinco de Mayo approaching the islands from the north, the commander of the British carrier battle group in the South Atlantic, Rear Admiral "Sandy" Woodward, feared a pincer attack, with General Belgrano attacking from the south and Veinticinco de Mayo from the north. Woodward requested permission from his superiors to sink General Belgrano. After some debate, permission to engage General Belgrano was sent to the submarine from the Commander in Chief Fleet and Task Force commander, Admiral Sir John Fieldhouse, at the Royal Navy's command centre in Northwood in the United Kingdom. In the intervening period, General Belgrano had retired from its attack position and turned west, since Veinticinco de Mayo was not yet ready to engage the British fleet. This would cause some controversy, although General Belgranos captain and the Argentine government acknowledged that the attack was a legitimate act of war. On 2 May Conqueror became the first nuclear powered submarine to sink an enemy surface ship using torpedoes, launching three Mark 8 torpedoes at General Belgrano and the destroyers, two of which struck the ship and exploded. Twenty minutes later, the ship was sinking rapidly and was abandoned by her crew. General Belgrano was unable to issue a Mayday signal because of electrical failure; this and poor visibility meant the two escorting destroyers were unaware of the sinking until some hours later. A total of 323 men were killed. Adding to the confusion, the crew of Bouchard felt an impact that was the third torpedo striking or exploding in proximity to the hull, inflicting more than minor damage with 4 gashes in the hull (an examination of the ship later showed an impact mark consistent with a torpedo). The two ships continued on their course westward and began dropping depth charges. At the time, Conquerors officers believed they were under attack and continued to regard the two Argentine destroyers as a serious threat to the British task force and later returned to search for the Argentine warships with the aim of sinking the destroyers rather than searching for Belgrano survivors. By the time the Argentine destroyers realised that General Belgrano had actually foundered it was already dark and the weather had worsened, scattering the life rafts. Conquerors war did not end there. The crew of the submarine had to face the Argentine Air Force which located the submarine's wake and her raised periscope on 7 May, apparently from a C130 Hercules 100 feet (30 m) overhead at peak light, of midday in the short Falklands sub antarctic day, and the Argentine Air Force may have attacked the submarine then or later with US type air launched anti submarine torpedoes in the days after the attack, which had shocked the Argentine people and the ruling dictatorship. Conqueror did not fire again for the remainder of the war, but helped the task force by using sophisticated monitoring equipment to track Argentine aircraft departing from the mainland. After the war, Conqueror returned to Faslane, flying a Jolly Roger, a customary act of Royal Navy submarines after a kill. The flag, now in the Royal Navy Submarine Museum at Gosport, featured an atom for Conqueror being the only nuclear submarine with a kill, crossed torpedoes for the type of weapon used, a dagger indicating a cloak and dagger operation, and the outline of a cruiser for what kind of ship was sunk. When asked about the incident later, Commander Wreford Brown responded, "The Royal Navy spent thirteen years preparing me for such an occasion. It would have been regarded as extremely dreary if I had fouled it up".
" Бармейд " операциясы
1982 жылдың соңында «Conqueror» кемесі Польша туымен жүзіп келген сүйреуші кемеден советтік пассивті сүйретілетін гидролокациялық массивті алу мақсатымен рейдті аяқтады. Бұл операция британдық және американдық күштердің бірлескен миссиясы болып, Совет Одағының теңіз аумақтық шектерінде жүргізілді. «Conqueror» кемесінің мұртына бекітілген кескіштерді пайдаланып, қалың сымды кесіп, Клайдтағы базасына үнсіз оралды.
Later in 1982, Conqueror completed a raid to acquire a Soviet passive towed sonar array from its Polish flagged towing vessel. The operation, a joint mission between British and American forces, was conducted on the boundary of Soviet territorial waters. Conqueror used cutters affixed to her bow to shear through the thick wire before silently returning to her base on the Clyde.
Тездету
1988 жылғы 2 шілдеде Conqueror кемесі Кинтайр шығанағының оңтүстігіндегі Dalriada әскери желкенді оқу қауымдастығының яхтасымен соқтығысты. Яхта суға батып, төрт экипаж мүшесі құтқарылды.
On 2 July 1988 Conqueror was involved in a collision with the Army Sail Training Association yacht Dalriada south of the Mull of Kintyre. The yacht sank and four crew members were rescued.
Пайдаланудан шығару
1990 жылы "Conqueror" кемесі қызметтен шығарылды және су асты кемесінің басқару пунктінен алынған перископтары, капитан кабинасы және басты басқару панелі Госпорттағы Корольдік теңіз күштерінің су асты кемелері мұражайында қойылған. "Conqueror" Қорғаныс министрлігінде сақталып тұрған 20 ядролық су асты кемесінің бірі, олардың түпкілікті жойылуы күтілуде.
Conqueror was decommissioned in 1990 and the periscopes, captain's cabin and main control panel from the submarine's control room are on display in the Royal Navy Submarine Museum in Gosport. , Conqueror is one of 20 nuclear submarines still held in storage by the Ministry of Defence, awaiting final disposal.