Құрал – мақсатқа жетуге көмектесетін объект. Тас дәуірінен бастап адамзат құралдар жасап, өмірді өзгертіп келді. Өндіріс революциясы құралдардың дамуына үлкен серпіліс берді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нысанды мақсатқа жету үшін пайдалануға болады.
Object can be used to achieve a goal
the object
Құрал – адамның айналағы ортаның ерекшеліктерін өзгерту қабілетін кеңейтетін немесе белгілі бір міндетті орындауға көмектесетін нысан. Көптеген жануарлар қарапайым құралдарды қолданса да, тек адам баласы ғана, оның тас құралдарды қолдануы жүздеген мың жылдарға созылған, басқа құралдар жасау үшін құралдарды пайдаланады. Тас, сүйек және ағаш сияқты материалдардан жасалған ежелгі адам құралдары тамақ дайындау, аң аулау, қару жасау және киім, сондай-ақ пайдалы заттар мен қолөнер бұйымдарын, мысалы, қыш ыдыстар жасау үшін материалдарды өңдеуге, тұрғын үйлер, кәсіпорындар, инфрақұрылым және көлік құрылысын салуға қолданылды. Металл өңдеу өнерінің дамуы қосымша құралдар жасауға мүмкіндік берді. Жануар күші, жел немесе бу сияқты энергия көздерін пайдалану күрделі құралдарды қолдануға және олардың өндіріс көлемін арттыруға мүмкіндік берді, ал өнеркәсіптік революция құралдарды пайдаланудағы маңызды өзгеріс болды. 19 және 20 ғасырлардағы кең ауқымды автоматтандыру құралдарға адам бақылаусыз жұмыс істеуге мүмкіндік берді, бұл адам еңбегінің өнімділігін одан әрі арттырды. Сонымен қатар, жүйелі немесе зерттеушілік ойлауды қолдайтын түсініктер жиі "құралдар" немесе "құралдар жиынтығы" деп аталады.
A tool is an object that can extend an individual's ability to modify features of the surrounding environment or help them accomplish a particular task. Although many animals use simple tools, only human beings, whose use of stone tools dates back hundreds of millennia, have been observed using tools to make other tools. Early human tools, made of such materials as stone, bone, and wood, were used for the preparation of food, hunting, the manufacture of weapons, and the working of materials to produce clothing and useful artifacts and crafts such as pottery, along with the construction of housing, businesses, infrastructure, and transportation. The development of metalworking made additional types of tools possible. Harnessing energy sources, such as animal power, wind, or steam, allowed increasingly complex tools to produce an even larger range of items, with the Industrial Revolution marking an inflection point in the use of tools. The introduction of widespread automation in the 19th and 20th centuries allowed tools to operate with minimal human supervision, further increasing the productivity of human labor. By extension, concepts that support systematic or investigative thought are often referred to as "tools" or "toolkits".
Анықтама
Құралдың мағынасын қарапайым түсінікпен түсіну кең таралған болса да, бірнеше ресми анықтамалар ұсынылды. 1981 жылы Бенджамин Бек құралды қолданудың көп қолданылатын анықтамасын жариялады. Ол былай өзгертілді: Сырттан қолданылатын, бөлек немесе манипуляцияланатын қосымша қоршаған ортаның затты басқа объектінің, басқа организмнің немесе өзінің пішінін, орнын немесе күйін тиімдірек өзгерту үшін пайдалану, егер пайдаланушы құралды қолдану кезінде немесе алдында ұстап, тікелей басқарса және құралдың дұрыс және тиімді бағытталуына жауапты болса. Тағы да қысқа анықтамалар ұсынылды: Келешекте пайдалану үшін алып жүрілетін немесе сақталынатын зат.|Finn, Tregenza, and Norman, 2009. Жануардың өз денесінен немесе мүшелерінен басқа физикалық заттарды жануардың физикалық ықпалын күшейту құралы ретінде пайдалану.|Jones and Kamil, 1973. Белгілі бір мақсатқа сәйкес өңделген зат [немесе] қоршаған ортада өзгеріс тудыру үшін қолданылатын немесе өңделген нәрсе, соның арқасында мақсатқа жету жеңілдеді.|Hauser, 2000.
While a common sense understanding of the meaning of tool is widespread, several formal definitions have been proposed. In 1981, Benjamin Beck published a widely used definition of tool use. This has been modified to:The external employment of an unattached or manipulable attached environmental object to alter more efficiently the form, position, or condition of another object, another organism, or the user itself, when the user holds and directly manipulates the tool during or prior to use and is responsible for the proper and effective orientation of the tool. Other, briefer definitions have been proposed:An object carried or maintained for future use.|Finn, Tregenza, and Norman, 2009. The use of physical objects other than the animal's own body or appendages as a means to extend the physical influence realized by the animal.|Jones and Kamil, 1973An object that has been modified to fit a purpose [or] An inanimate object that one uses or modifies in some way to cause a change in the environment, thereby facilitating one's achievement of a target goal.|Hauser, 2000
Тарих
Антропологтар құралдарды қолдану адамзат эволюциясының маңызды қадамы болды деп санайды. Құралдарды адамдар (Homo sapiens) және жабайы шимпанзелер кеңінен пайдаланатындықтан, құралдарды алғашқы рет қолдану екі маймыл түрінің арасындағы айырмашылықтан бұрын болған деп кеңінен болжанады. Алайда, бұл ертедегі құралдар, әдетте, таяқ сияқты тез бұзылатын материалдардан жасалған немесе құрал ретінде басқа тастардан ажыратуға болмайтын өзгертілмеген тастардан тұрған. Тас артефактілер шамамен 2,5 миллион жыл бұрын пайда болған. Дегенмен, 2010 жылғы зерттеу австралопитек (Australopithecus afarensis) гоминидтерінің жануарлардың мүрдесін тас құралдармен кесіп ет жегенін көрсетеді. Бұл жаңалық гоминидтер арасында тас құралдарды қолданудың ең ерте белгілі кезеңін шамамен 3,4 миллион жылға дейін ықпалдастырады. Эфиопиядағы нақты құралдардың табылысы кем дегенде 2,6 миллион жылға жетеді. Ең ерте танылған тас құралдарының бірі – қол балтасы. Бұрын қазбалардан табылған қару-жарақ ғана «алғашқы адамның» құралдары ретінде зерттелді және маңызды деп есептелді. Қазір көптеген құралдар мәдени және тарихи тұрғыдан маңызды деп мойындалды. Аң аулаудан басқа, тамақ дайындау, "жаңғақ қағу, былғары өңдеу, астық жинау және ағаш өңдеу" сияқты басқа да іс-әрекеттерге құралдар қажет болды. Осы топқа "жаныш тас құралдары" да кіреді. Құралдар – ежелгі адамдардың тағам тізбегіндегі жоғары деңгейге көтерілуіне көмектескен ең маңызды жабдықтар; құралдарды ойлап табу арқылы олар адам денесінің өзіне қарсы келетін міндеттерді орындай алды, мысалы, нысананы өлтіру үшін найза немесе садақ қолдану, себебі олардың тістері көптеген жануарлардың терісін тесуге жеткілікті өткір болмады. "Аңшы адам" гоминидтердің өзгеруіне ықпал еткен фактор ретінде күмәндануға себеп болды. Археологиялық қазбалардағы сүйектердегі іздерге сүйенсек, ежелгі адамдар өздері азық іздеудің орнына, басқа жыртқыштардың мүрдесімен қоректенгенін көрсетеді.
Anthropologists believe that the use of tools was an important step in the evolution of mankind. Because tools are used extensively by both humans (Homo sapiens) and wild chimpanzees, it is widely assumed that the first routine use of tools took place prior to the divergence between the two ape species. These early tools, however, were likely made of perishable materials such as sticks, or consisted of unmodified stones that cannot be distinguished from other stones as tools. Stone artifacts date back to about 2.5 million years ago. However, a 2010 study suggests the hominin species Australopithecus afarensis ate meat by carving animal carcasses with stone implements. This finding pushes back the earliest known use of stone tools among hominins to about 3.4 million years ago. Finds of actual tools date back at least 2.6 million years in Ethiopia. One of the earliest distinguishable stone tool forms is the hand axe. Up until recently, weapons found in digs were the only tools of "early man" that were studied and given importance. Now, more tools are recognized as culturally and historically relevant. As well as hunting, other activities required tools such as preparing food, " nutting, leatherworking, grain harvesting and woodworking " Included in this group are "flake stone tools". Tools are the most important items that the ancient humans used to climb to the top of the food chain; by inventing tools, they were able to accomplish tasks that human bodies could not, such as using a spear or bow to kill prey, since their teeth were not sharp enough to pierce many animals' skins. "Man the hunter" as the catalyst for Hominin change has been questioned. Based on marks on the bones at archaeological sites, it is now more evident that pre humans were scavenging off of other predators' carcasses rather than killing their own food.
Құрал алмастыру
Көбінесе, жобалау немесе кездейсоқтық арқылы, құралдың негізгі функционалдық қасиеттері басқа бір немесе бірнеше құралдармен ортақ болуы мүмкін. Осы жағдайда, кейбір құралдар басқа құралдарды уақытша шешім ретінде немесе практикалық тиімділік үшін алмастыра алады. "Бір құралдың барлық жұмыстың қамын шешеді" деген ұраны, әрбір жұмыс орнына барлық арнайы құралды алып жүруге мүмкіндігі жоқ жұмысшылар үшін маңызды, мысалы, күні бойы шеберханада жұмыс істемейтін және клиент үйінде жұмыс істеуге қатысты ағаш шебері. Құралдарды алмастыруды жалпы екі классқа бөлуге болады: "жобалау бойынша" немесе "көп мақсатты" алмастыру, және уақытша алмастыру. "Жобалау бойынша" алмастыру – бұл бір құралды пайдаланып бірнеше міндетті орындауға арналған құралдар. Ал құралдың артық мақсатта қолданылуы, яғни адамның тапқырлығы оянғанда, мысалы, машинаның басқару тірегін шарлы буыннан ажырату үшін ұзын бұранданы пайдалану, тондық бұранданың орнына қолданылуы – бұл уақытша алмастыру болып табылады. Көп жағдайда құралдардың қосымша функциялары кеңінен белгілі емес. Мысалы, көптеген ағаш кесетін қол аралары, ерекше пішінделген тұтқасын қосу арқылы, 90° және 45° бұрыштарды белгілеуге мүмкіндік беретін шаршыны біріктіреді, тұтқаның тиісті бөлігін жиекпен туралап, араның артқы жиегі бойымен сызық жүргізу арқылы. Соңғысы "Кез келген құралды балға ретінде пайдалануға болады" деген мақалмен суреттеледі. Кез келген құралды балғаның қызметін атқаруға болады, бірақ олардың азда ғана бөлігі осы мақсат үшін арнайы жасалған және тіпті олардың көбі түпнұсқасынан жақсы жұмыс істейді. Құралдар көбінесе көптеген механикалық құрылғыларды, әсіресе ескі механикалық құрылғыларды алмастыру үшін қолданылады. Көп жағдайда арзан құрал жетіспейтін механикалық бөліктің орнын басады. Автомобильдің терезенің ролігін тісті қысқышпен алмастыруға болады. Жеткізу қорабының селекторы немесе тұтану қосқышын бұрандамен алмастыруға болады. Тағы да, бұл құралдардың артық мақсатта қолданылуы, яғни уақытша алмастыру болып есептеледі. Ротационды құрал сияқты құралдар "жобалау бойынша" немесе "көп мақсатты" алмастыру болып саналады. Бұл класс құралдар кем дегенде екі түрлі мүмкіндікке ие бір құралды пайдалануға мүмкіндік береді. "Көп мақсатты" құралдар – бұл бір құрылғыда/құралда бірнеше құралдың жиынтығы. Мұндай құралдар көбінесе ротационды құрал сияқты көптеген түрлі қосымшалармен келетін электр құралдары болып табылады, сондықтан электр дрелі "көп мақсатты" құрал деп айтуға болады.
Often, by design or coincidence, a tool may share key functional attributes with one or more other tools. In this case, some tools can substitute for other tools, either as a makeshift solution or as a matter of practical efficiency. "One tool does it all" is a motto of some importance for workers who cannot practically carry every specialized tool to the location of every work task, such as a carpenter who does not necessarily work in a shop all day and needs to do jobs in a customer's house. Tool substitution may be divided broadly into two classes: substitution "by design", or "multi purpose", and substitution as makeshift. Substitution "by design" would be tools that are designed specifically to accomplish multiple tasks using only that one tool. Substitution is "makeshift" when human ingenuity comes into play and a tool is used for an unintended purpose, such as using a long screwdriver to separate a cars control arm from a ball joint, instead of using a tuning fork. In many cases, the designed secondary functions of tools are not widely known. For example, many wood cutting hand saws integrate a square by incorporating a specially shaped handle, that allows 90° and 45° angles to be marked by aligning the appropriate part of the handle with an edge, and scribing along the back edge of the saw. The latter is illustrated by the saying "All tools can be used as hammers". Nearly all tools can be used to function as a hammer, even though few tools are intentionally designed for it and even fewer work as well as the original. Tools are often used to substitute for many mechanical apparatuses, especially in older mechanical devices. In many cases a cheap tool could be used to occupy the place of a missing mechanical part. A window roller in a car could be replaced with pliers. A transmission shifter or ignition switch would be able to be replaced with a screwdriver. Again, these would be considered tools that are being used for their unintended purposes, substitution as makeshift. Tools such as a rotary tool would be considered the substitution "by design", or "multi purpose". This class of tools allows the use of one tool that has at least two different capabilities. "Multi purpose" tools are basically multiple tools in one device/tool. Tools such as this are often power tools that come with many different attachments like a rotary tool does, so one could say that a power drill is a "multi purpose" tool.
Көп мақсатты құралдар
Көпқұрал – бірнеше құралды бір портативті құрылғыға біріктіретін қол құралы; Швейцария армия пышағы осындай алғашқы мысалдардың бірі. Басқа құралдардың негізгі мақсаты болғанымен, қосымша функциялары да бар. Мысалы, желілік қысқыштар қысып тұру және кесу мүмкіндігін қамтиды, сондай-ақ көбінесе балға ретінде қолданылады. Бастапқыда тек адамдарға тән дағды деп есептелген құралды пайдалану үшін күрделі таным деңгейі қажет. Құралдың неден тұратыны және қандай әрекеттерді құралды пайдалану деп санауға болатыны туралы көптеген пікірлер айтылуда. Байқаулар маймылдар, гориллалар, пілдер, бірнеше түрлі құстар және теңіз суырықтары сияқты көптеген түрлердің құралдарды қолдана алатынын растады. Адамның құралдармен ерекше байланысы – біз басқа құралдар жасау үшін құралдарды қолданатын жалғыз түрміз. Приматтар аң аулау немесе азық-түлік және су жинау, жаңбырдан қорғану және өзін-өзі қорғау үшін құралдарды пайдаланумен белгілі. Шимпанзелер құралдарды пайдалануын зерттеу нысаны болған, ең танымал зерттеушісі Джейн Гудолл; олар адамдарға жақын туыстар. Басқа приматтар арасында, әсіресе маймылдар мен гориллалар арасында құралды пайдалану жиі кездеседі, бірақ оның толық көлемі әлі толыққанды зерттелмеген, себебі көптеген приматтар табиғи ортада және адамның ықпалынан тыс жағдайда алыстан немесе қысқа мерзімге ғана байқалады. Басқа сүтқоректілердің ішінде жабайы және тұтқынға алынған пілдер өздерінің сүйектері мен аяқтары арқылы құралдар жасауға қабілетті, негізінен шыбын-шіркейлерді қуу, тығындар жасау, қазған су тесіктерін жабу (судың булануын болдырмау үшін) және қол жетпейтін тамаққа жете алу үшін. Көптеген басқа әлеуметтік сүтқоректілердің де құралдарды пайдалануы байқалды. Акулалар шығанағындағы дельфиндер тобы азық іздеу кезінде тұмсықтарын қорғау үшін теңіз швабраларын қолданады. Теңіз суырықтары тастарды немесе басқа да қатты заттарды азық-түлік (мысалы, устрица) алу және моллюскалардың қабықшаларын бұзу үшін пайдаланады. Карниворалар отрядының көптеген өкілдері құралдарды пайдаланатыны байқалды, көбінесе олжаның қабықшаларын тұтқындау немесе бұзу үшін, сондай-ақ тырнап алу үшін. Физикалық және концептуалды құралдардың байланысын түсіндіру үшін француз ғалымы Клод Бернардың сөзін келтіруге болады: «Біз [өз идеяларымызды] олар өз мақсатына жеткенде, ұзақ уақыт бойы қолданған сопақ ланцетті ауыстырғанымыздай, өзгертуіміз керек». «Құралдар жиынтығы» тұжырымын Халықаралық Еңбек Ұйымы әлемдік еңбек қатынастарын жақсартуға қолданылатын процестер жиынтығын сипаттау үшін қолданады. Телефон – екі адамның әңгімелесуі кезінде байланыс құралы. Сонымен қатар, ол әрбір пайдаланушы мен байланыс желісі арасындағы интерфейс болып табылады. Медиа және коммуникациялық технологиялар саласында біздің құралдармен қарым-қатынасымыздың күрделігі алғаш рет кеңінен танылды. Джон М. Калкин атақты түрде: «Біз құралдарды жасаймыз, содан кейін құралдар бізді жасайды» деді. Ғалымдардың бір тобы бұл тұжырымды кеңейтіп былай деді: «Адамдар шабыттандыратын және күш беретін технологияларды жасайды, бірақ сонымен қатар технологияның ықпалына түсіп, оның әсерін арттырып, басқарылып, тіпті тұтқынға түседі».
A multi tool is a hand tool that incorporates several tools into a single, portable device; the Swiss Army knife represents one of the earliest examples. Other tools have a primary purpose but also incorporate other functionality – for example, lineman's pliers incorporate a gripper and cutter and are often used as a hammer; Originally thought to be a skill possessed only by humans, some tool use requires a sophisticated level of cognition. There is considerable discussion about the definition of what constitutes a tool and therefore which behaviours can be considered true examples of tool use. Observation has confirmed that a number of species can use tools including monkeys, apes, elephants, several birds, and sea otters. Now the unique relationship of humans with tools is considered to be that we are the only species that uses tools to make other tools. Primates are well known for using tools for hunting or gathering food and water, cover for rain, and self defense. Chimpanzees have often been the object of study in regard to their usage of tools, most famously by Jane Goodall; these animals are closely related to humans. Wild tool use in other primates, especially among apes and monkeys, is considered relatively common, though its full extent remains poorly documented, as many primates in the wild are mainly only observed distantly or briefly when in their natural environments and living without human influence. Among other mammals, both wild and captive elephants are known to create tools using their trunks and feet, mainly for swatting flies, scratching, plugging up waterholes that they have dug (to close them up again so the water does not evaporate), and reaching food that is out of reach. Many other social mammals particularly have been observed engaging in tool use. A group of dolphins in Shark Bay uses sea sponges to protect their beaks while foraging. Sea otters will use rocks or other hard objects to dislodge food (such as abalone) and break open shellfish. Many or most mammals of the order Carnivora have been observed using tools, often to trap or break open the shells of prey, as well as for scratching. illustrating the connection between physical and conceptual tools by quoting the French scientist Claude Bernaud:we must change [our ideas] when they have served their purpose, as we change a blunt lancet that we have used long enough. and the idea of a "toolkit" is used by the International Labour Organization to describe a set of processes applicable to improving global labour relations. A telephone is a communication tool that interfaces between two people engaged in conversation at one level. It also interfaces between each user and the communication network at another level. It is in the domain of media and communications technology that a counter intuitive aspect of our relationships with our tools first began to gain popular recognition. John M. Culkin famously said, "We shape our tools and thereafter our tools shape us". One set of scholars expanded on this to say: "Humans create inspiring and empowering technologies but also are influenced, augmented, manipulated, and even imprisoned by technology".