Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шаруашылық машинасы
Agricultural machine
Астық ұрығы – астық тұқымын сабақтары мен қабықтарынан бөліп алатын шаруашылық техникасы. Ол тұқымды түсіру үшін өсімдікті соғып, тұқымдарды шығарады. Мұндай машиналар ойлап табылғанға дейін астық соғу қолмен, соқамен жасалатын: мұндай қолмен соғу өте қиын және көп уақыт алатын, 18 ғасырда ауыл шаруашылығы еңбегінің шамамен төрттен бір бөлігіне жуық уақыт жұмсалатын. Осы процестің механикаландырылуы шаруалардың еңбегінен көптеген ауыртпалықтарды алып тастады. Бірінші астық соғу машинасы шамамен 1786 жылы шотланд инженері Эндрю Мейкл жасаған, ал мұндай машиналарды пайдалану ауыл шаруашылығын механикаландырудың алғашқы мысалдарының бірі болды. 19 ғасырда астық соғу машиналары, механикалық орақтар және орақ байлау машиналары кеңінен қолданыла бастады, бұл астық өндірісін әлдеқайда жеңілдетті. Жеке орақ байлау машиналары мен астық соғу машиналарының орнына барлық функцияларын біріктіретін машиналар – яғни комбайндар немесе жинақтағыштар келді. Дегенмен, қарапайым машиналар төмен капиталды шаруашылық жағдайында, дамып келе жатқан елдерде де, дамыған елдердегі шағын шаруашылықтарда, өзін-өзі қамтамасыз етудің жоғары деңгейін көздегендер үшін де тиісті технология ретінде маңызды болып қала береді. Мысалы, педальмен жұмыс істейтін астық соғу машиналары төмен бағалы нұсқа болып табылады, ал кейбір амиш секталары жылқымен тартқызылатын байлау машиналарын және ескі үлгідегі астық соғу машиналарын қолданады. "Thresh" етістігі "thrash" етістігімен туыс болғандықтан (және дәнді соғу мағынасында синоним), "thrashing machine" және "thrasher" атаулары (сирек кездесетін) баламалы формалар болып табылады.
A threshing machine or a thresher is a piece of farm equipment that separates grain seed from the stalks and husks. It does so by beating the plant to make the seeds fall out. Before such machines were developed, threshing was done by hand with flails: such hand threshing was very laborious and time consuming, taking about one quarter of agricultural labour by the 18th century. Mechanization of this process removed a substantial amount of drudgery from farm labour. The first threshing machine was invented circa 1786 by the Scottish engineer Andrew Meikle, and the subsequent adoption of such machines was one of the earlier examples of the mechanization of agriculture. During the 19th century, threshers and mechanical reapers and reaper binders gradually became widespread and made grain production much less laborious. Separate reaper binders and threshers have largely been replaced by machines that combine all of their functions, that is combine harvesters or combines. However, the simpler machines remain important as appropriate technology in low capital farming contexts, both in developing countries and in developed countries on small farms that strive for especially high levels of self sufficiency. For example, pedal powered threshers are a low cost option, and some Amish sects use horse drawn binders and old style threshers. As the verb thresh is cognate with the verb thrash (and synonymous in the grain beating sense), the names thrashing machine and thrasher are (less common) alternate forms.
Алғашқы әлеуметтік әсерлері
Ұлыбританиядағы "Свинг көтерілісі" ішінара астық сабау машиналарынң (молотильных машин) салдарынан болды. Ұзақ жылдар соғыстан кейін, жоғары салықтар мен төмен жалақыдан шаршаған шаруалар 1830 жылы көтеріліс жасады. Астық сабау машиналарынң кеңінен енгізілуі және жерді қоршау саясаты салдарынан олар жылдар бойы жұмыссыздыққа тап болды. Егісті күтуге мыңдаған адам қажет болмайтын болды, енді бірнеше адам жеткілікті еді. Азайған жұмыс орындары, төмендеген жалақы және болашаққа үміт болмағандықтан, астық сабау машинасы соңғы шегіне жеткізді; ол оларды аштыққа ұшыратуы мүмкін еді. "Свинг көтерілісшілері" астық сабау машиналарын қиратты және оларды пайдаланған шаруаларды қорқытты. Көтеріліс өте қатал жазаланды. Тоғыз көтерілісші асылып, тағы 450-і Австралияға жер аударылды.
The Swing Riots in the UK were partly a result of the threshing machine. Following years of war, high taxes and low wages, farm labourers finally revolted in 1830. They had faced unemployment for years, due to the widespread introduction of the threshing machine and the policy of enclosing fields. No longer were thousands of men needed to tend the crops; a few would suffice. With fewer jobs, lower wages and no prospects, the threshing machine was the final straw; it would place them on the brink of starvation. The Swing Rioters smashed threshing machines and threatened farmers who had them. The riots were dealt with very harshly. Nine of the rioters were hanged and a further 450 were transported to Australia.
Еуропа мен Америкада
Қазіргі заманғы комбайндар (немесе жай ғана комбайндар) 19 ғасырда салынған алғашқы астық бастыратын машиналардың қағидаларымен жұмыс істейді және бірдей құрамдас бөліктерді пайдаланады. Комбайндар егін жинау операциясын да бірден орындайды. Комбайн атауы екі кезеңнің бір машинада біріктірілуінен туындайды. Көптеген қазіргі заманғы комбайндар өздігінен (әдетте дизельді қозғалтқышпен) және өздігінен қозғалады, бірақ трактормен жұмыс істейтін, тарту типті комбайндар үлгілерін John Deere және Case International 1990 жылдарға дейін ұсынды. Бүгінде, 19 ғасырдағыдай, астық бастыру цилиндр және қуыс арқылы басталады. Цилиндрде өткір тісті жолақтар бар және шамамен 500 айналым/мин жылдамдықпен айналады, соның салдарынан жолақтар комбайн алдындағы орып-жинау жабдықтарынан конкава мен айналмалы соққыш/цилиндр арасына механикалық түрде берілетін өсімдіктің барлық бөлігіне соққы береді. Конкава цилиндрдің қисығына сәйкес иілген, ал өсімдік сабақтарынан бөлінген астық соққыға ұшыраған кезде конкавадағы тесіктер арқылы бірден төмен түседі. Айналмалы цилиндрдің қозғалысы қалған сабан мен таланы машинаның арт жағына қарай итеріп жібереді. Астықтың көп бөлігі конкава арқылы төмен түссе, сабан "жүрушілер" арқылы машинаның арт жағына тасымалданады, бұл сабандағы қалған астық пен таланың төмен түсуіне мүмкіндік береді. Сабан жолдарының астындағы желдеткіш астық арқылы ауа ағынын күшейтіп, комбайнның арт жағынан шаң мен ұсақ ұнтақталған өсімдік қалдықтарын шығарып тастайды. Қалдықтар жерге түсіп, кейде жемшөп сияқты басқа мақсаттар үшін жиналады. Астық, конкава немесе жүрушілер арқылы келгенде, механикалық түрде шайқалатын "табан" деп аталатын құрастырмаға орнатылған сырғалар жиынтығымен кездеседі. Үстіңгі сырғада ірі саңылаулар болады және ол астықтан ірі талаларды бөліп тастауға арналған. Төменгі сырға таза астықты, одан төмен түсетін астықты, толық бастырылмаған астықтан бөліп алады. Толық бастырылмаған астық конвейерлер жүйесі арқылы цилиндрге қайтарылады, онда процесс қайталанады. Кейбір астық бастыру машиналарында қапқа салуға арналған, біреуі толтырылып, екіншісі бос торлармен жабдықталған қаптайтын құрылғылар болған. "Тігіш" деп аталатын жұмысшы торларды алып тастап, жаңа торлармен ауыстырып, толық торларды ине-жіппен тігіп жапқан. Басқа астық бастыру машиналары астықты конвейерден қолмен қаптарға төгіп тастаған. Комбайндар астықтандыруға арналған резервуармен жабдықталған, ол жүк машинасына немесе вагонға құйылатын астықты жинақтайды. Астық бастыру машинасының айналасында көп мөлшерде сабан мен тала жиналады, сондықтан оны жою үшін ауалық тазартқыш сияқты бірнеше жаңалықтар жасалды. Комбайндар әдетте дала арқылы жүргенде сабанды кесіп, шашыратады, бірақ сабанды балдауға дайындағанда кесу тоқтатылады, ал арамшөп тұқымдарының таралуын болдырмау үшін тала жинағыштар қолданылады. Жүгері бөлгішінің дизайны дерлік бірдей болды, бірақ ірі дәнді және ұнтақтардың болуын ескере отырып, шағын өзгерістер енгізілді. Қазіргі заманғы комбайндарды кез келген дәнді дақылдармен және көптеген ерекше тұқымдық дақылдармен жұмыс істеуге бейімдеуге болады. Ескі және қазіргі заманғы машиналарды пайдалану үшін көп күш-жігер қажет. Конкава арақашықтығы, цилиндр жылдамдығы, желдеткіш жылдамдығы, сырға өлшемдері және азықтандыру жылдамдығы егін жағдайына сәйкес реттелуі тиіс.
Modern day combines harvesters (or simply combines) operate on the same principles and use the same components as the original threshing machines built in the 19th century. Combines also perform the reaping operation at the same time. The name combine is derived from the fact that the two steps are combined in a single machine. Also, most modern combines are self powered (usually by a diesel engine) and self propelled, although tractor powered, pull type combines models were offered by John Deere and Case International into the 1990s. Today, as in the 19th century, threshing begins with a cylinder and concave. The cylinder has sharp serrated bars, and rotates at high speed (about 500 RPM) so that the bars beat against the entire plant as it is mechanically fed from the reaping equipment at the front of the combine to the gap between the concave and the rotating beater/cylinder. The concave is curved to match the curve of the cylinder, and the grain, now separated from the plant stalks falls immediately through grated openings in the concave as it is beaten. The motion of the rotating cylinder thrusts the remaining straw and chaff toward the rear of the machine. Whilst the majority of the grain falls through the concave, the straw is carried by a set of "walkers" to the rear of the machine, allowing any grain and chaff still in the straw to fall below. Below the straw walkers, a fan blows a stream of air across the grain, removing dust and small bits of crushed plant material out of the back of the combine. The residues fall to the ground and occasionally are collected for other purposes, such as fodder. The grain, either coming through the concave or the walkers, meets a set of sieves mounted on an assembly called a shoe, which is shaken mechanically. The top sieve has larger openings and serves to remove large pieces of chaff from the grain. The lower sieve separates clean grain, which falls through, from incompletely threshed pieces. The incompletely threshed grain is returned to the cylinder by means of a system of conveyors, where the process repeats. Some threshing machines were equipped with a bagger, which invariably held two bags, one being filled, and the other being replaced with an empty. A worker called a sewer removed and replaced the bags, and sewed full bags shut with a needle and thread. Other threshing machines would discharge grain from a conveyor, for bagging by hand. Combines are equipped with a grain tank, which accumulates grain for deposit in a truck or wagon. A large amount of chaff and straw would accumulate around a threshing machine, and several innovations, such as the air chaffer, were developed to deal with this. Combines generally chop and disperse straw as they move through the field, though the chopping is disabled when the straw is to be baled, and chaff collectors are sometimes used to prevent the dispersal of weed seed throughout a field. The corn sheller was almost identical in design, with slight modifications to deal with the larger kernel size and presence of cobs. Modern day combines can be adjusted to work with any grain crop and many unusual seed crops. Both the older and modern machines require a good deal of effort to operate. The concave clearance, cylinder speed, fan velocity, sieve sizes, and feeding rate must be adjusted for crop conditions.
Азиядағы тағы бір оқиға
XX ғасырдың басынан бері Азияның ең маңызды егіні – күрішті аруға арналған, бензин немесе дизельмен жұмыс істейтін ару машиналары қазіргі комбайннан мүлдем басқа принциппен жасалған. Комбайн ойлап табылғанымен және танымал болғанымен де, дөңгелекті, шағын ару машинасы – харвестер әлі де қолданыста, қазіргі таңда жапондық ауыл шаруашылығы өндірушісінен алуға болады. Бұл шағын машина таулы аймақтардағы кішкентай террасалық егістіктерде, мысалы, комбайн сияқты үлкен машиналардың кірмейтін жерлерінде өте ыңғайлы. Ондағы адамдар осы харвестерді заманауи шағын байлау машинасымен бірге пайдаланады.
From the early 20th century, petrol or diesel powered threshing machines, designed especially to thresh rice, the most important crop in Asia, have been developed along different lines to the modern combine. Even after the combine was invented and became popular, a new compact size thresher called a harvester, with wheels, still remains in use and at present it is available from a Japanese agricultural manufacturer. The compact size machine is very convenient to handle in small terrace fields in mountain areas where a large machine, such as a combine, is not usable. People there use this harvester with a modern compact binder.
Сақтау
Көптеген ескі астық бастыратын машиналар қазірге дейін сақталған. Оларды көбінесе Англиядағы Ұлы Дорсет бу жәрмеңкесі және Солтүстік-Батыс Миннесотадағы Батыс Миннесота бу бұрғылаушылар жиналысы сияқты тірі бу фестивальдері мен тракторлық митингілерде жұмыс істейтін күйінде көруге болады.
A number of older threshing machines have survived into preservation. They are often to be seen in operation at live steam festivals and traction engine rallies such as the Great Dorset Steam Fair in England, and the Western Minnesota Steam Threshers Reunion in northwest Minnesota.
Музыкалық сілтемелер
Ирландиялық әнші-күйші Джон Дагган "The Old Thrashing Mill" әнінде астық бастыратын машинаны мәңгі есте қалдырды. Әнді Фостер мен Аллен және Брендан Шайн орындаған. Алан Ломакс жинағындағы "Сымқырдың әндері" (Rounder Select, 2000) құрамында 20-ғасырдың басында жазылған, "The Thrashing Machine" деп аталатын әдемі ирланд халық әні бар, оны саяхатшы Әнни О’Нил орындаған. "Еткен күндер" (Of Mice and Men, 1939) фильміне жазған музыкасының бөлігінде және одан кейін "Music for the Movies" (1942) жинағында американдық композитор Аарон Копланд музыканың бір бөлігін "Threshing Machines" деп атады. Бұл Льюис Майлстоуннің фильміндегі бір көрініске сай келеді, онда Кёрли Слимге Мэйге күшік беруі үшін ашуланып, көптеген маусымдық жұмысшылар астық бастыратын машиналардың маңында тұрғанда немесе олармен жұмыс істегенде. "Rust Never Sleeps" альбомындағы "Thrasher" әнінде Нил Янг қазіргі заманғы астық бастыратын машинаның бидайды бидай сабағынан бөліп алу әдісін, жақын достарды уақыттың күшімен бөліп тұратын табиғи процеске теңейді. Астық бастыратын машиналар Twenty One Pilots тобының "House of Gold" әнінің бейнеклипінде көрінеді.
Irish songwriter John Duggan immortalised the threshing machine in the song "The Old Thrashing Mill". The song has been recorded by Foster and Allen and Brendan Shine. On the Alan Lomax collection Songs of Seduction (Rounder Select, 2000), there is a bawdy Irish folk song called "The Thrashing Machine" sung by tinker Annie O'Neil, as recorded in the early 20th century. In his film score for Of Mice and Men (1939) and consequently in his collection Music for the Movies (1942), American composer Aaron Copland titled a section of the score "Threshing Machines," to suit a scene in the Lewis Milestone film where Curley is threatening Slim over giving May a puppy, when many of the itinerant worker men are standing around or working on threshers. In the song "Thrasher" from the album Rust Never Sleeps, Neil Young compares the modern threshing machine's technique of separating wheat from wheat stalks to the natural forces of time that separate close friends from one another. Threshing machines appear in Twenty One Pilots' music video for the song "House of Gold".