Кіріспе

Су кемесінің құлпытау қимылын имитациялайтын жаттығу машинасы.

Ішкі құлпытау машинасы немесе құлпытау тренажері – жаттығу немесе құлпытау спортын дайындау мақсатында су кемесінің құлпытау қимылын имитациялауға арналған машина. Қазіргі заманғы ішкі құлпытау машиналары көбінесе ергометрлер (жайылма сөзде erg немесе ergo) деп аталады, себебі олар құлпытаушының атқан жұмысын өлшейді (бұл өлшем бірлігі эргпен белгіленеді). Ішкі құлпытау спорт ретінде қалыптасты және әлемнің түкпір-түкпірінен бәсекелестікке шақырады. "Ішкі құлпытаушы" термині сондай-ақ осы спортқа қатысушыны білдіреді.

Тарих

Б.з.д. 4 ғасырдағы афиналық адмирал Хабриас алғашқы ескек машиналарын қосымша әскери жаттығу құралдары ретінде енгізді. "Тәжірибесіз ескекшілерді дайындау үшін Хабриас жағалауда ағаштан жасалған ескек жаттығу құрылғыларын орнатты, онда жаңадан бастаушылар кемеге отырғанға дейін техниканы және уақытты үйрене алатын еді." Ертедегі ескек машиналарының 1800 жылдардың ортасынан бастап болғандығы белгілі, ал 1872 жылы У.Б. Кертиске гидравликалық демпфер дизайны үшін АҚШ патенты берілді. Сызықтық пневматикалық кедергіні пайдаланатын машиналары 1900 жылдардың басында кең таралды – ең танымалдарының бірі Род-Айленд штатында 1900–1960 жылдар аралығында өндірілген Narragansett гидравликалық ескегі болды. 1970 жылдары Норвегиядан шыққан Gjessing Nilson ергометрі фрикциялық тежегіш механизмін қолданды, ол флайуиллдің кең жиегіне бекітілген өнеркәсіптік таспа арқылы жұмыс істеді. Таспаға ілінген салмақтар реттелетін және болжамды фрикцияны қамтамасыз етті. Бірінші ауа кедергісі ергометрлері 1980 жылы Repco компаниясымен ұсынылды. 1981 жылы Питер және Ричард Дрейссигакер, сондай-ақ Джонатан Уильямс "Стационарлық ескек құрылғысы" үшін бірлескен өнертапқыштар ретінде АҚШ патенттік қорғанысын сұрады. Concept2 "ескек ергометрісінің" алғашқы коммерциялық үлгісі A моделі болды, ол ауа кедергісі үшін қанаттары бар велосипед дөңгелегін пайдаланатын жылжымалы орындықпен бекітілген конструкциядан тұрды. 1986 жылы ұсынылған B моделі құймалы флайуилл және алғашқы цифрлық көрсеткіш мониторын енгізді, бұл революциялық жаңалық болды. Бұл машинаның дәл калибровкалау мүмкіндігі және оңай тасымалдануы ішкі ескек спортын дамытуға және су спортындағы ескекшілерді дайындау және іріктеу процедураларын өзгертуге ықпал етті. Кейінгі модельдер C (1993) және D (2003) болды. 1995 жылы голландиялық инженер Каспер Рекерске (US 5382210A) "Динамикалық теңгерілген ескек симуляторы" үшін АҚШ патенты берілді. Бұл құрылғы бұрынғы технологиядан флайуилл мен аяқ тіреуіштері арбаға бекітілгендігімен ерекшеленеді, ал арба рамаға біріктірілген рельсте немесе рельстерде алға және артқа еркін жылжи алады. Орындық та рамаға біріктірілген рельсте немесе рельстерде алға және артқа еркін жылжи алады.

Қозғалыс түрі

Қазіргі заманғы жабық кеңістіктегі ескектердің кедергісі серпімді дөңгелек арқылы қамтамасыз етіледі. Серпімді дөңгелек кедергісін пайдаланатын жабық кеңістіктегі ескектерді екі қозғалыс түріне бөлуге болады. Екі түрінде де пайдаланушының ескек қозғалысы оның қадамымен үйлестіріліп, аяқ тіректері мен орындықтың бір-бірінен алыстауына және жақындауына себеп болады. Екі типтің арасындағы айырмашылық – аяқ тіректерінің жерге қатысты қозғалысында немесе қозғалысының болмауында. Бірінші типті Дрейссигакер/Уильямс құрылғысы сипаттайды. Бұл типте дөңгелек және аяқ тіректері тұрақты рамаға бекітілген, ал орындық тұрақты раманың бөлігі болып табылатын рельсте немесе рельстерде алға және артқа еркін сырғанауға болады. Сондықтан пайдалану кезінде орындық аяқ тіректеріне және жерге қатысты қозғалады, ал дөңгелек пен аяқ тіректері жерге қатысты қозғалмайды. Екінші типті Рекерс құрылғысы сипаттайды. Бұл типте орындық пен аяқ тіректері екі жақты да тұрақты рамаға бекітілген рельсте немесе рельстерде еркін жылжи алады. Сондықтан пайдалану кезінде орындық пен аяқ тіректері бір-біріне қатысты қозғалады, және екеуі де жерге қатысты қозғалады. Тежелген серпімді дөңгелек кедергісі бар модельдерге магниттік, ауа және су кедергісі бар ескектер жатады. Магниттік кедергі модельдері кедергіні тұрақты магниттер немесе электромагниттер арқылы басқарады. Жабық кеңістіктегі ескектер әдетте қайықтың жылдамдығы мен спортшының жұмсаған энергиясының мөлшерін көрсетеді.

Жаттығу

Кеме спорты – спортшылардың VO2max деңгейін жақсартатын аэробтық жаттығу әдісінің мысалы. Жабық кеңісте ескекпен жүру негізінен кардиоваскулярлық жүйеге жүктеме береді, әдеттегі жаттығулар 20–40 минуттық тұрақты жаттығулардан тұрады. Эргөметрдегі жылдамдықты өлшеудің стандартты көрсеткіші "сплит" деп аталады, яғни қазіргі қарқынмен жүруге қажетті минуттар мен секундтар саны. Жабық кеңістегі ескек машинасының басқа стандартты өлшем бірліктеріне калориялар мен ватттар жатады.

Сынау

Дегенмен, ергометрлік сынақтар есушілерді бағалау үшін есу жаттықтырушылары қолданады және көптеген үлкендер мен жастардың ұлттық есу командаларына іріктеудің бір бөлігі болып табылады, бірақ деректер көрсетіп тұрғандай, "есу ергометрінде жүргізілетін физиологиялық және өнімділік сынақтары судағы өнімділіктің жақсы көрсеткіші емес". Кейбір стандартты үй ішіндегі ескіргіш ергометрлік сынақтарға мыналар жатады: 250 м ергометрлік сынақ, 2000 м ергометрлік сынақ, 5 км ергометрлік сынақ, 16 км ергометрлік сынақ және 30 минуттық ергометрлік сынақ.

Техника

Ергометрде есу бір соққыны аяқтау үшін төрт негізгі кезеңді қажет етеді: бастау, күш салу, аяқтау және демалыс. Бастау – соққының алғашқы бөлігі. Күш салу кезінде есуші күшін дамытады, ал аяқтау – соққының соңғы бөлігі. Содан кейін, демалыс – жаңа соққыны бастаудың алғашқы кезеңі. Бұл кезеңдер белгілі бір уақыт аралығына немесе қашықтыққа дейін қайталанады. Соққының әр кезеңінде арқа бейтарап, тік күйде сақталуы керек, жарақат алудан сақтану үшін жамбас буынында иілуі керек.

Ұлу

Тізелер тік күйде иіліп, тібіншелер вертикальді жағдайда болуы керек. Арқа тізеге шамамен параллель болуы тиіс, артық иілуге (алға тым иілуге) жол берілмеуі керек. Қолдар мен иықтар алға қарай созылып, босаңсуы керек. Қолдар бір деңгейде болуы керек.

Қозғалтқышы

Қозғалыс аяқтарды итеру және созу арқылы басталады; дене осы кезде бастапқы қозғалыс күйінде қалады. Аяқтар толық созылғанда, жамбас бұрышы ашылады және қайықшы денесін артқа қарай итеру қозғалысын бастау үшін ішкері бұлшықтарын жинақтайды, бұл аяқтардың жұмысына көмектеседі. Аяқтар толық созылғанда, қайықшы қолдарымен тұтқаны көкірекке қарай тарта бастайды, соққыны денесінің жартысына дейін және алқызылдары жерге параллель болғанда аяқтайды.

Аяқтау (немесе босату)

Аяқтар толық созылып, тік жатыр. Иықтар жамбастан сәл артта, ал қолдар толық қысылған, шыналар бүгілген және алақандар кеудеге, сопақшаның астына тиеді. Кемешінің арқасы тік күйде сақталады, ал білектер тік болуы керек.

Спорт

Бірінші жабық ғарышқа есу жарысы 1982 жылдың ақпанында Массачусетс штатындағы Кембридж қаласында өтті. Оған 96 су спортымен айналысушы қатысты, олар өздерін "Charles River Association of Sculling Has Beens" деп атады, содан "CRASH B" аббревиатурасы пайда болды. Бүгінгі таңда Әлемдік есу чемпионатында өткізілетін жабық ғарышқа есу жарыстарының негізгі түрлері – жеке 500 метр, жеке 2000 метр, жеке 1 сағат және 3 минуттық командалық жарыстар. Басқа жабық ғарышқа есу жарыстарында бір миль және 2500 метрлік жарыстар да өткізіледі. Көптеген жарыстар жыныс, жас және салмақ санатына сәйкес бөлінген.