Кіріспе
Қашықтан серверге қол жеткізу үшін оңтайландырылған қуатты емес компьютер. Компьютерлік желіде жұқа клиент, кейде жұқа клиент немесе арық клиент деп аталады, бұл серверлік есептеу ортасымен қашықтан байланыс орнату үшін оңтайландырылған қарапайым (төмен өнімділіктегі) компьютер. Олар кейде желілік компьютерлер ретінде немесе ең қарапайым түрінде нөлдік клиенттер ретінде белгілі. Сервердің жұмысы көбінесе, оның ішінде бағдарламалық жасақтаманы іске қосу, есептеулер жүргізу және деректерді сақтау. Бұл бай клиентке немесе дәстүрлі жеке компьютерге қарама-қайшы; біріншісі клиент-серверлік модельде жұмыс істеуге арналған, бірақ жергілікті өңдеу қуаты жоғары, ал екіншісі өз қызметін негізінен жергілікті орындауға бағытталған. Жұқа клиенттер кеңірек есептеу инфрақұрылымының құрамдас бөліктері ретінде пайда болады, онда көптеген клиенттер өз есептеулерін сервермен немесе серверлік фермамен бөліседі. Серверлік инфрақұрылымда қосымшаларды виртуализациялау, хостталған ортақ жұмыс үстелі (HSD) немесе жұмыс үстелін виртуализациялау (VDI) сияқты бұлтты есептеу бағдарламалық жасақтамасы қолданылады. Бұл комбинация бұлтқа негізделген жүйе деп аталады, онда жұмыс үстелі ресурстары бір немесе бірнеше деректер орталығында орталықтандырылған. Орталықтандырудың артықшылықтары – аппараттық ресурстарды оңтайландыру, бағдарламалық жасақтаманы күтіп ұстауды азайту және қауіпсіздікті жақсарту. Аппараттық ресурстарды оңтайландырудың мысалы: Кабельдеу, шиналар және I/O-ны барынша азайтуға болады, ал бос жад пен өңдеу қуатын ең көп қажет ететін пайдаланушы сессияларына қолдануға болады. Бағдарламалық жасақтаманы қысқартудың мысалы: Бағдарламалық жасақтаманы түзету және операциялық жүйені (ОЖ) жаңартуды барлық пайдаланушылар үшін бір рет қолдануға, сынап және іске қосуға болады, бұл іске қосуды жеделдету және әкімшілік тиімділікті арттыру үшін. Қауіпсіздікті жақсартудың мысалы: Бағдарламалық құралдар орталықтандырылған және оңай өртке қарсы қорғалған, бақыланатын және қорғалатын. Деректер жоғалған немесе ұрланған жағдайда құпия деректер сақталады. Жұқа клиент жабдықтары әдетте жалпы перифериялық құрылғыларды, мысалы, пернетақталарды, тышқандарды, мониторларды, дыбыс перифериялық құрылғылары үшін ұяларды және USB құрылғылары үшін ашық порттарды (мысалы, принтер, флэш-диск, веб-камера) қолдайды. Кейбір жұқа клиенттерге (ескі) сериялық немесе параллель порттар кіреді, олар квитанция принтерлері, таразылар немесе уақыт сағаттары сияқты ескі құрылғыларды қолдайды. Жұқа клиент бағдарламалық жасақтамасы әдетте графикалық пайдаланушы интерфейсінен (GUI), бұлтқа қол жеткізу агенттерінен (мысалы, RDP, ICA, PCoIP), жергілікті веб-браузерден, терминал эмуляторларынан (кейбір жағдайларда) және жергілікті құралдардың негізгі жиынтығынан тұрады.
In computer networking, a thin client, sometimes called slim client or lean client, is a simple (low performance) computer that has been optimized for establishing a remote connection with a server based computing environment. They are sometimes known as network computers, or in their simplest form as zero clients. The server does most of the work, which can include launching software programs, performing calculations, and storing data. This contrasts with a rich client or a conventional personal computer; the former is also intended for working in a client–server model but has significant local processing power, while the latter aims to perform its function mostly locally. Thin clients occur as components of a broader computing infrastructure, where many clients share their computations with a server or server farm. The server side infrastructure uses cloud computing software such as application virtualization, hosted shared desktop (HSD) or desktop virtualization (VDI). This combination forms what is known as a cloud based system, where desktop resources are centralized at one or more data centers. The benefits of centralization are hardware resource optimization, reduced software maintenance, and improved security. Example of hardware resource optimization: Cabling, bussing and I/O can be minimized while idle memory and processing power can be applied to user sessions that most need it. Example of reduced software maintenance: Software patching and operating system (OS) migrations can be applied, tested and activated for all users in one instance to accelerate roll out and improve administrative efficiency. Example of improved security: Software assets are centralized and easily fire walled, monitored and protected. Sensitive data is uncompromised in cases of desktop loss or theft. Thin client hardware generally supports common peripherals, such as keyboards, mice, monitors, jacks for sound peripherals, and open ports for USB devices (e. g., printer, flash drive, webcam). Some thin clients include (legacy) serial or parallel ports to support older devices, such as receipt printers, scales or time clocks. Thin client software typically consists of a graphical user interface (GUI), cloud access agents (e. g., RDP, ICA, PCoIP), a local web browser, terminal emulators (in some cases), and a basic set of local utilities.
Сәулет
Бұлттық архитектураны пайдалану кезінде сервер бірнеше клиенттік сеанстардың өңдеу жүктемесін өз мойнына алып, әрбір соңғы құрылғы үшін хост ретінде әрекет етеді. Клиенттік бағдарламалық жасақтама нақты мақсатқа бағытталған және жеңіл; сондықтан, әрбір соңғы құрылғыға орнатылған бағдарламалық жасақтаманы қорғаудың орнына, тек хост-серверді немесе серверлік ферманы қорғау қажет (бірақ жұқа клиенттерге рұқсатсыз қолжетімділікті болдырмау үшін негізгі қауіпсіздік пен күшті аутентификация қажет болуы мүмкін). Бұлттық архитектураны жұқа клиенттік жұмыс орындарымен пайдаланудың біріктірілген артықшылықтарының бірі – ресурстарды тиімді пайдалану үшін маңызды АТ активтері орталықтандырылады. Мысалы, жеке пайдаланушы сеансындағы бос жад, шина жолақтары және процессорлық ядролар басқа белсенді пайдаланушы сеанстары үшін пайдаланылуы мүмкін. Жұқа клиенттік аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз етудің қарапайымдылығы жалпы меншік құнының өте төмен болуына әкеледі, бірақ бұл бастапқы үнемдеудің бір бөлігі серверлік жағында қажетті күшті бұлттық инфрақұрылымға байланысты шығындармен толықтырылуы мүмкін. Инфрақұрылымдық шығындарды уақыт өте келе бөліп төлеуге мүмкіндік беретін дәстүрлі серверді орналастыруға балама ретінде, "қызмет ретінде жұмыс үстелі" деп белгілі бұлттық абоненттік модель бар, ол АТ ұйымдарына бұлттық инфрақұрылымды үшінші тарапқа тапсыруға мүмкіндік береді.
Қарапайымдылық
Жеңіл клиенттік есептеулер клиенттік бағдарламалық қамтамастың көлемін азайту арқылы жұмыс үстелінің соңғы құрылғыларын оңайлатумен танымал. Жеңіл, тек оқуға арналған операциялық жүйе (ОЖ) арқасында клиенттік құрылғыны орнату және басқару айтарлықтай төмендейді. Бұлтқа қол жеткізу – жеңіл клиенттің басты міндеті, ол пайдаланушыларға арналған көптеген жергілікті бағдарламалардың, деректерді сақтаудың және қосымша құралдардың қажеттілігін жояды. Бұл архитектура бағдарламалық қамтамасты іске қосу жүктемесінің басым бөлігін соңғы құрылғыдан деректер орталығына көшіреді. Пайдаланушылардың деректері орталықтандырылып, жақсырақ бақылауға алынады. Деректерді қалпына келтіру және жұмыс үстелін қайта пайдалану жұмыстары да жылдам қызмет көрсету және кеңейту мүмкіндігін арттыру үшін орталықтандырылады.
Жабдық
Сервер бірнеше клиенттік сеанстарды бір уақытта өңдеуге жеткілікті сенімді болуы керек, бірақ жұқа клиенттердің аппараттық талаптары дәстүрлі ноутбук немесе стационарлық компьютерге қарағанда едәуір төмен. Көптеген жұқа клиенттерде аз қуатты процессорлар, флэш-жад, жад және жылжымалы бөліктері болмайды. Бұл құн мен энергия тұтынуды азайтады, оларды сатып алуға қолжетімді және ауыстыру немесе орнату оңай етеді. Көптеген жұқа клиенттер Raspberry Pi құрылғыларын да пайдаланады. Жұқа клиенттер дәстүрлі стационарлық компьютерге қарағанда аз аппараттық компоненттерден құралғандықтан, олар қиын жағдайларда да жұмыс істей алады. Сонымен қатар, олар әдетте маңызды деректерді жергілікті түрде сақтамайды, сондықтан ұрлық қаупі азаяды, себебі бұзылуға ұшырауы мүмкін пайдаланушы деректері аз немесе мүлдем жоқ.
Графика
Қазіргі заманғы жұқа клиенттер бүгінгі графикалық есептеулердің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін үлкен қадам жасады. Жаңа буынның төмен қуатты чипсеттері мен CPU (Орталық процессор) комбинациялары өңдеу қуатын және графикалық мүмкіндіктерді жақсартады. Желі арқылы жіберілетін жоғары ажыратымды бейнелердің кешігуін азайту үшін, кейбір хост бағдарламалық қамтамасы бейне рендерингін десктоп құрылғысына жүктеу үшін мультимедиалық қайта бағыттау (MMR) техникаларын пайдаланады. Видеокодектер көбінесе осы әртүрлі мультимедиалық форматтарды қолдау үшін жұқа клиентке орнатылады. Басқа хост бағдарламалық қамтамасы қазіргі заманғы бейне контентіне қажетті жылдам өзгеріп отыратын пикселдерді жаңартуды жеделдету үшін пайдаланушылық деректерді тарату протоколын (UDP) пайдаланады. Жұқа клиенттер әдетте UDP-ні қабылдауға және декодтауға қабілетті жергілікті бағдарламалық агенттерді қолдайды. Кейбір графикалық жүктемесі жоғары қолдану жағдайлары жұқа клиенттер үшін қиындық болып қала береді. Мұндай қолдану жағдайларына фоторедакторлар, 3D сурет салу бағдарламалары және анимациялық құралдар сияқты қосымшалар жатуы мүмкін. Бұл мәселені хост-серверде арнайы GPU карталарын, vGPU (виртуалды GPU) бөлуді, жұмыс станциясы карталарын және аппараттық үдеткіш карталарды пайдалану арқылы шешуге болады. Бұл шешімдер IT әкімшілеріне қажет болған жерде, мысалы, жұқа клиенттер сияқты салыстырмалы түрде қарапайым соңғы құрылғыларға қуатты пайдаланушы өнімділігін ұсынуға мүмкіндік береді.
Шектеулер
Осындай қарапайымдыққа қол жеткізу үшін, жұқа клиенттер кейде кеңейтімдер тұрғысынан үстелдік компьютерлерден қалып қоюы мүмкін. Мысалы, егер жергілікті бағдарламалық құрал немесе құрылғы драйверлерінің жиынтығы жергілікті қосылған құрылғыны (мысалы, принтер, сканер, биометриялық қауіпсіздік құрылғысы) қолдау үшін қажет болса, жұқа клиенттің операциялық жүйесінде қажетті тәуелділіктерді толыққанды интеграциялауға қажетті ресурстар жетілмеуі мүмкін (бірақ тәуелділіктерді анықтау мүмкін болса, оларды кейде қосуға болады). Қазіргі заманғы жұқа клиенттер бұл шектеуді порттарды бейнелеу немесе USB қайта бағыттау бағдарламалық жасақтамасы арқылы шешеді. Дегенмен, бұл әдістер барлық сценарийлерді қамти алмайды. Сондықтан, үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін жергілікті қосылған құрылғыларды алдын ала тексеруден өткізу жақсы тәжірибе болып табылады. Сонымен қатар, үлкен таратылған жұмыс орталарында принтерлер көбінесе желіге қосылады, бұл әрбір жұмыс станциясында құрылғы драйверлерінің қажеттілігін жоққа шығарады. Жұқа клиенттің қалыпты көлемінен асып түсетін жергілікті өнімділік қолданбаларын іске қосу кейде сирек жағдайларда қажет болуы мүмкін. Жұқа клиенттерге қолданылатын лицензиялық шектеулер кейде оларға осы қолданбаларды қолдауға кедергі келтіруі мүмкін. Жергілікті сақтау шектеулері үлкен қолданбаларды немесе қолданбалар жиынтығын орнату үшін қажетті орынды шектеуі мүмкін. Желілік өткізу қабілеті мен өнімділіктің кез келген бұлтқа негізделген есептеу моделінде маңызды екенін мойындау да маңызды. Ақпараттық технологиялар ұйымдары өздерінің желілері қажетті пайдаланушылар санын қамтамасыз ете алатынына көз жеткізуі керек. Егер өткізу қабілетіне деген сұраныс желілік шектеулерден асып кетсе, бұл соңғы пайдаланушылардың өнімділігінің айтарлықтай төмендеуіне әкелуі мүмкін. Деректер орталығында да ұқсас тәуекел бар. Серверлер соңғы пайдаланушыларға жеткілікті өнімділік беру үшін дұрыс өлшемде болуы керек. Бұлтқа негізделген есептеу моделінде серверлер де сәтсіздік тәуекеліне бір нүкте болып табылуы мүмкін. Егер сервер сәтсіздікке ұшыраса, соңғы пайдаланушылар осы сервер қолдайтын барлық ресурстарға қол жеткізу мүмкіндігінен айырылады. Бұл тәуекелді жүйеге қосымша мүмкіндіктерді, резервтік процестерді, сақтық көшірмелерді және жүктемені теңестіру құралдарын енгізу арқылы азайтуға болады. Қосымша мүмкіндіктер сенімді хост қол жетімділігін қамтамасыз етеді, бірақ бұл кіші пайдаланушылар тобына қосымша шығындарды тудыруы мүмкін.
Қызмет көрсетушілер
Жұқа клиенттердің танымал жеткізушілері: Chip PC Technologies, Dell (2012 жылы Wyse Technology-ны сатып алды), HP, ClearCube, IGEL Technology, LG, NComputing, Stratodesk, Samsung Electronics және ZeeTim.
Тарих
Жұқа клиенттер көп пайдаланушы жүйелерінде, дәстүрлі түрде компьютер терминалы арқылы қол жеткізілетін мейнфреймдерде пайда болды. Компьютерлік графика дамыған сайын, бұл терминалдар командалық қатар интерфейсін ұсынудан қазіргі заманғы, жетілген жұқа клиенттердегідей толық графикалық пайдаланушы интерфейсіне көшті. Осы бағыттағы прототиптік көп пайдаланушы ортасы – Unix, 1984 жылдан бастап толық графикалық X терминалдарын, яғни дисплей серверлік бағдарламалық қамтамасыз етуді іске асыратын құрылғыларды қолдауды бастады. X терминалдары 1990 жылдардың ортасында басқа жұқа клиенттер пайда болғаннан кейін де салыстырмалы түрде танымал болды. BSD және Linux сияқты қазіргі заманғы Unix туындылары көп пайдаланушылы, қашықтан дисплей/енгізу сессиясының дәстүрін жалғастыруда. Әдетте, X бағдарламалық жасақтамасы X-ке негізделмеген жұқа клиенттерде қолжетімді болмайды, бірақ мұндай шектеуге техникалық себеп жоқ. Windows NT, негізінен 1995 жылы Windows NT 3.51 операциялық жүйесін WinFrame ретінде қайта жинақтаған Citrix Systems компаниясының күш-жігері арқасында көп пайдаланушы операцияларын жүзеге асыра алды. Microsoft бұл технологияны Citrix-тен лицензиялады және оны Windows NT 4.0 Terminal Server Edition-ға "Hydra" кодолық атымен енгізді. Windows NT кейіннен Windows 2000 және Windows XP негізін қалады. 2011 жылдан бастап Microsoft Windows жүйелері Remote Desktop Services компоненті арқылы графикалық терминалдарды қолдайды. Wyse Winterm бұл ортаға қол жеткізген алғашқы Windows дисплейге бағытталған жұқа клиенті (сонымен қатар Windows Terminal) болды. "Жұқа клиент" терминін 1993 жылы Oracle корпорациясының серверлік маркетинг вице-президенті Тим Негрис, компанияның негізін қалаушы Ларри Эллисонмен бірге Oracle 7 іске қосылған кезде ойлап тапты. Ол кезде Oracle серверге бағытталған бағдарламалық қамтамасыз етуін Microsoft-тың жұмыс үстеліне бағытталған өнімдерінен ажыратуға тырысты. Эллисон кейіннен Негрис ойлап тапқан сөзді Oracle өнімдері туралы сөздері мен сұхбаттарында жиі пайдаланып, танымал етті. Эллисон сондай-ақ "Liberate" деп аталған Network Computer, Inc (NCI) компаниясының құрылтайшы кеңесінің мүшесі болды. Бұл термин бірнеше себепке байланысты қалыптасты. Бұрынғы "графикалық терминал" термині мұндай терминалдарды мәтіндік терминалдардан ажырату үшін таңдалған, сондықтан графикаға баса назар аударылды, бірақ 1990 жылдары мәтіндік физикалық терминалдардың өзі ескіргендіктен және тек мәтіндік компьютерлік жүйелер (1980 жылдары олардың кейбіреулері болған) енді өндірілмейтіндіктен, бұл ерекшелік маңызын жойды. "Жұқа клиент" термині сол кездегі негізгі айырмашылықты жақсырақ көрсетеді: жұқа клиенттерді арзан аппараттық құралдармен жасауға болады, өйткені олардың есептеу жүктемесі төмен. 2010 жылдары жұқа клиенттер жалпы мақсаттағы есептеулер үшін "жіңішке" – кішкентай форма факторы мен салыстырмалы түрде төмен бағасы бар жалғыз үстел құрылғылары емес еді. Үстелдік компьютерлер үшін nettop форма факторы енгізілді, ал nettop-тар толық мүмкіндікті Windows немесе Linux-ты іске қоса алатын. Сондай-ақ, нарыққа планшеттер, планшет-ноутбук гибридтері енді. Дегенмен, мөлшері айтарлықтай ерекшеленбесе де, жұқа клиенттер осы бәсекелестерге қарағанда жергілікті дискіге қажеттілік болмауы сияқты кейбір маңызды артықшылықтарды сақтап қалды. Алайда, "жұқа клиент" термині компакт-флеш, SD карта немесе тұрақты флеш-жад сияқты флеш-жадыны қатты дискінің орнына пайдаланатын жіңішке форма факторлы компьютерлер үшін дұрыс емес болуы мүмкін. 2013 жылы Citrix компаниясының бір қызметкері Raspberry Pi-ді жұқа клиент ретінде сынақтан өткізді. Содан бері бірнеше өндірушілер Raspberry Pi жұқа клиенттерінің өз нұсқаларын ұсынды.