Кіріспе

1992 жылғы Куентин Тарантиноның американдық қылмыс фильмі.

Сюжет

Сегіз ер адам тамақтану орнында таңғы ас ішеді. Басшы Джо Кэбот пен оның ұлы "Жақсы жігіт" Эдди Кэботтан басқа барлығы лақап аттарды қолданады: мырза Браун, мырза Уайт, мырза Блонд, мырза Блю, мырза Оранж және мырза Пинк. Олар алмаз ұрлығын жоспарлайды. Уайт Оранжбен бірге қашады, ол қашу кезінде жараланып, Уайттың машинасының артқы орындығында көп қан жоғалтады. Жасырынған жерлерінде Уайт пен Оранж Пинкпен кездеседі, ол бұл жұмыстың құрлыққа қойылғанын және полицияның оларды күтіп отырғанын айтады. Уайт оған Браунның өлгенін, Блю мен Блондтың жоғалып кеткенін, ал Блондтың ұрлық кезінде бірнеше бейбіт азаматты өлтіргенін хабарлайды. Уайт өзінің ескі досы Джоның психопат екенін білетін Блондты жұмысқа алғанына ашуланады. Пинк алмастарды жақын жерде жасырып, Оранжқа медициналық көмек көрсету керек пе, жоқ па деген талас тудырады, сосын екеуі бір-біріне қаруын көтереді. Блонд Марвин Нэштің тұтқынға алынған полицей екенін әкелгенде олар тоқтатылады. Алдында Блонд төрт жыл түрмеде отырғаннан кейін Кэботтармен кездеседі. Джоның атын полицияға бермегені үшін олар оған жұмыс ұсынады. Блонд риза болады, бірақ "нағыз жұмысқа" қайта оралуды қалайтынын айтады, сондықтан оны ұрлыққа тартады. Қазіргі уақытта Уайт пен Пинк Нэштен ақпарат алу үшін оны ұрып-сабалайды. Эдди келіп, оларға қашқан көліктерді тастап, өзімен бірге жүруге бұйрық береді, ал Блонд Нэш пен Оранжқа жауапты болады. Нэш ештеңе білмейтінін мойындамайды, бірақ Блонд оған мән бермей, Нэштің құлағын тік пышақпен кесіп, жазалай береді. Ол оны өртеп жіберуге дайындалады, бірақ Оранж Блондты атып өлтіреді. Оранж Нэшке өзінің жасырын полицей екенін және Джо қоймаға келгенде полицияның келетінін айтады. Эдди, Пинк және Уайт келгенде, Оранж оларды Блондтың олардың бәрін өлтіріп, алмастарды өзіне ұрлауды жоспарлағанын сендіруге тырысады. Эдди Нэшті атып өлтіреді және Оранжды өтірік айтқан деп айыптайды, себебі Блонд оның әкесіне адал болған. Джо полицияның Блюді өлтіргенін хабарлайды. Ол Оранжды өлтіруге асығады, бірақ Уайт араласып, Джоны қарумен ұстап, Оранж полицей емес деп талап етеді. Эдди қаруын Уайтқа бағыттайды, мексикалық тұйыққа түсіреді. Үшеуі де атып келеді. Екі Кэбот та қаза табады, ал Уайт пен Оранж жараланады. Пинк алмастарды алып қашып кетеді. Уайт өліп бара жатқан Оранжды құшақтағанда, Оранж өзінің полицей екенін мойындайды. Уайт қаруын Оранждың басына басады. Полиция қоймаға шабуыл жасайды және Уайтқа қаруын тастауға бұйрық береді. Оқтар естіліп, Уайт құлап түседі.

Актерлік құрам

Рич Тернер бірінші шериф рөлін сомдады. Нина Симашко полиция қызметкері Джоди МакКласки рөлін сомдады; оның сахналары кинотеатрлық көрсетілімнен өшірілді. Джо мен Эддидің көрінбейтін құрықтасы бар, ол Эддимен телефон арқылы сөйлейді. Оның аты Дов Шварц, ол "Менің ең жақын досымның туған күні" фильмінің дыбыс режиссерінің есімімен аталған.

Өндіріс

Квентин Тарантино Манхэттен-Бичтегі бейне дүкенде жұмыс істеп жүрген болатын. Ол фильмді достарымен бірге 30 000 долларлық бюджетте 16 мм қара-ақ форматта түсіруді жоспарлаған. Ал қызғылт түсті Мистер Пинк рөлін өнерпаз Лоуренс Бендер ойнауға тиіс еді, ол заң қызметкерінің Мистер Пинкты қууын сомдады. Бендер сценарийді актерлік шеберіне берді, ал оның әйелі Харви Кейтелге тапсырды. Кейтелге бұл фильмді тең продюсер ретінде қол қою ұнады, сондықтан Тарантино мен Бендерге қаржыландыру табу оңай болды; оның көмегімен олар 1,5 миллион доллар жинады. Джон Крайерді Мистер Пинк рөліне ойнауға шақырды, бірақ ол соңғы минутта бас тартты. Вигго Мортенсен мен Джордж Клуни де рөлдерге үміткер болды, ал Тим Роттың агенттері бастапқыда оны Мистер Пинк немесе Мистер Блонд рөліне қарастырды, бірақ ол Мистер Оранж рөлін артық көрді, себебі ол «америкалық полицей рөлін ойнап, ұры болып жүретін ағылшын актері болғысы келді». Фильмде басқа фильмдерге көптеген сілтемелер бар. Сонымен қатар, Джозеф Х. Льюисдің 1955 жылғы «The Big Combo» және Серджио Корбуччидің 1966 жылғы «Django» спагетти-вестерні фильмдері полиция қызметкерін креслода азаптау көрінісіне шабыттандырды. Басты кейіпкерлердің аттары түстермен аталуы (Мистер Пинк, Ақ, Қоңыр және т.б.) алғаш рет 1974 жылғы «Пелхэмді басып алу» фильмінде кездеседі. Фильмде Ринго Ламның 1987 жылғы «От жанып жатқан қала» фильміндегі маңызды элементтер де бар. Тарантино «От жанып жатқан қала» фильмін жоғары бағалап, оны үлкен ықпал еткен фильм деп атады. Тарантиноның айтуынша, түсірілімнің бірінші аптасының соңында барлығы Лоуренс Тирниді жек көре бастады. Қойма көріністері табыттар, жерлеу құралдары, бальзамдау сұйықтығы және жаназалық автокөлікпен толтырылған қолданылмайтын мәйітханада түсірілді. Мистер Оранж пәтері мәйітхананың екінші қабатындағы бөлме болды, ол тұрғын үйге ұқсатып безендірілді. Бұл ғимарат кейіннен бұзылды. Тарантиноның алмаз ұрлығын түсірмеу туралы шешімі екі себепке байланысты болды: бюджеттік шектеулер және ұрлықтың егжей-тегжейін құпия сақтау үшін. Ұрлықты көрсетпеу арқылы және кейіпкерлер оны сипаттауға рұқсат беру арқылы Тарантино фильмнің «басқа нәрселер туралы» болуына мүмкіндік берді, дәл Гленгарри Глен Ростағы ұрлық пен оның киноадаптациясы сияқты, олар талқыланды, сипатталды және пікір алысты, бірақ ешқашан көрсетілмеді. Канн, Ситжес және Торонто сияқты бірнеше кинофестивальдерде көрсетілгеннен кейін, фильм 1992 жылдың 23 қазанында 61 кинотеатрға дейін кеңейтілді және отандық кассада 2 832 029 доллар жинады. 1995 жылға дейін үйде көрсетуге шығарылмады. Үйдегі бейне нұсқасы қол жетімсіз болған кезеңде фильм 1994 жылдың маусым айында Ұлыбритания кинотеатрларында қайта көрсетілді.

Сыни қабылдау

"Резервуар иттері" тәуелсіз кино өндірісінің маңызды және ықпалды кезеңі болып саналады. Metacritic сайтында фильмнің орташа бағасы 100 балдық шкала бойынша 81 баллды құрайды, бұл 24 сыншының пікіріне негізделген және "жалпыға танымал" екенін көрсетеді. Empire журналы оны "барлық уақыттағы ең ұлы тәуелсіз фильм" деп атады. Фильмнің Санденс кинофестивалінде көрсетілген кезде New York Daily News газетінің киносыншысы Джами Бернард "Резервуар иттерінің" әсерін 1895 жылғы L'Arrivée d'un Train en Gare de la Ciotat фильмімен салыстырды, онда көрермендер қозғалып келе жатқан пойызды көріп, қорқып қашқан екен. Бернардтың сөзіне қарағанда, "Резервуар иттері" де осындай әсер қалдырды және көрермендер мұндай нәрсеге дайын болмаған. The New York Times газетінің Винсент Канби актерлік құрамды және сызықты емес повестволеуді пайдалануын жоғары бағалады. Ол сондай-ақ Тарантиноның режиссерлік шеберлігін мақтады және фильмде жиі жақын планға түсірмегеніне риза болды. Los Angeles Times газетінен Кеннет Туран фильмді және актерлік шеберлікті, әсіресе Бускеми, Тиерни және Мэдсеннің ойынын ұнатып, "Тарантиноның айқын ынтасы және өзі жасаған туындысына деген адал құштарлығы осы классикалық сюжетті жаңартып, оқиғаның ширынына баулыққаннан гөрі ұзақ уақыт бойы қызығушылықты сақтайды" деді. Киносыншы Джеймс Берардинелли де осы пікірді қолдады, актерлік құрамды және Тарантиноның диалог жазу қабілетін мақтады. The Washington Post газетінің Хэл Хинсон да актерлік құрамға ризашылық білдіріп, фильмді "көңіл көтередін юмор сезімімен" мақтады. Роджер Эберт аздап көңілсіздік білдірді, сценарий жақсырақ болуы мүмкін екенін айтты және фильм "керемет болады" деген сезім тудырғанын, бірақ Тарантиноның сценарийінде кейіпкерлерге деген қызығушылық жеткіліксіз екенін атап өтті. Ол сондай-ақ Тарантиноның "идеясы бар екенін және осы идеяның сюжетті жетектеуіне сенетінін" айтты. Эберт фильмге төрт жұлдыздың екі жарым жұлдызын берді және оны ұнатып, талантты режиссердің өте жақсы туындысы болғанымен, "Мен көргенді ұнаттым, бірақ көбірек көруді қаладым" деді. Фильм күшті зорлық-зомбылық пен тілі үшін көп сынға ұшырады. Көрермендерді әсіресе құлақты кесу көрінісі қатты мазалады. Мэдсеннің өзі оны аяқтау қиын болғанын, әсіресе Кирк Балтц "Менің үйде кішкентай балам бар" деген жалбарыныш айтқаннан кейін мойындады. Көптеген адамдар фильм көрсетіліп жатқанда залдан шығып кетті. Sitges кинофестивалінде 15 адам, соның ішінде қорқынышты фильмдердің режиссері Уэс Крейвен және арнайы макияж эффектілерінің шебері Рик Бейкер залдан шықты. Кейін Бейкер Тарантиноға залдан шығуды "мақтау ретінде" қабылдауын айтты және зорлық-зомбылықтың шынайылығының жоғары деңгейінен қорқыныш сезінгенін түсіндірді.

Талдау

Reservoir Dogs фильмі экрандағы зорлық-зомбылық тұрғысынан маңызды фильм ретінде қарастырылып келеді. Дж. П. Телотте «Reservoir Dogs» фильмін классикалық капер-нуар фильмдерімен салыстырып, оның соңғы сахналарындағы иронияға назар аударды. Марк Ирвин де «Reservoir Dogs» пен классикалық американдық нуар арасындағы байланысты көрсетті. Каролина Жюверс «Reservoir Dogs» фильмін «феодалдық эпос» деп атап, кейіпкерлердің псевдонимдерін ортағасырлық рыцарьлардың түс аттарымен салыстырды. Сыншылар «Reservoir Dogs» пен басқа фильмдер арасындағы параллельдерді байқады. Сызықты емес сюжеті үшін «Reservoir Dogs» фильмі Акира Куросаваның «Расёмон» фильмімен жиі салыстырылады. Сыншы Джон Хартл құлақты кесу сахнасын Альфред Хичкоктын «Психо» фильміндегі душ сахнасындағы кісі өлтірумен, ал Тарантиноны Дэвид Линчпен салыстырды. Одан әрі ол «Reservoir Dogs» пен «Glengarry Glen Ross» арасындағы ұқсастықтарды зерттеді. Осы фильмнен кейін Тарантиноның өзі Мартин Скорсезе, Сэм Пекинпа, Джон Синглтон, Гас Ван Сант және Абель Феррарамен салыстырылды. Атап айтқанда, фильмде ақ және қара нәсілділердің қарым-қатынасы маңызды орын алады, бірақ «Reservoir Dogs» фильмінде бұл мәселе айқын көрсетілмейді. The New York Times газетінің Стенли Крауч «Reservoir Dogs» фильміндегі ақ қылмыскерлердің қара нәсілділер туралы айтқандарын Скорсезенің «Mean Streets» және «Goodfellas» фильмдеріндегі сөйлеу стилімен салыстырды. Крауч «Reservoir Dogs» фильмінде қара нәсілді адамдарға деген қарапайым көзқарасты, сондай-ақ қылмыскерлердің бірін-бірі қара нәсілді еркектерді «сөзбен еліктеуде» айыптауын және кейіпкерлердің қара нәсілді актриса Пэм Гриерге деген жыныстық тартымдылығын байқады.

Марапаттар

Фильм 1992 жылы Канн кинофестивалінде конкурсқа қатыспай көрсетілді. 1993 жылғы ақпанда өткен 4-ші Юбари халықаралық фантастикалық кинофестивалінде сыншылар сыйлығын жеңіп алды, оған Тарантино қатысты. Фильм сондай-ақ Бельгия киносыншылары синдикатының Гран-при сыйлығына ұсынылды. Стив Бускеми 1992 жылы "Ең үздік қосалқы рольдегі актер" номинациясында "Independent Spirit Award" сыйлығын жеңіп алды. "Құдық иттері" Empire журналының "Барлық уақыттың ең ұлы 500 фильмі" тізімінде 97-орында тұр. 2024 жылы Санденс кинофестивалінің 40 жылдығына арналған 500 кинорежиссер мен сыншы арасында өткізілген сауалнама бойынша "Құдық иттері" "Барлық уақыттың үздік 10 фильмі" тізімінде екінші орынға ие болды. AFI-дың "100 жыл 100 батыр және зұлымдар" тізімінде: Мистер Блондинка – Зұлым ретінде номинацияланған.

Үй медиасы

Ұлыбританияда VHS жалға берілетін бейнефильмнің шығарылуы 1995 жылға дейін кейінге шегерілді, себебі Британдық кино классификациялық кеңесі бастапқыда фильмге үйге арналған видео сертификатын бермеді (Ұлыбританиядағы шығарылымдар кинотеатрларда көрсетуге және үйде көруге бөлек сертификатталуы тиіс). Бұл, Тарантиномен жасалған сұхбатты және «Мистер Блондинка» кейіпкерімен байланысты бірнеше естелік заттарды, мысалы, күн көзілдірігі мен хромдалған тіс тазартқыш ұстағышын қамтыды. «Reservoir Dogs» фильмінің 1-ші аймақтық DVD-лері бірнеше рет жарық көрді. Алғашқы шығарылым 1997 жылдың маусымында LIVE Entertainment компаниясынан шыққан екі жақты диск болды, онда фильмнің екі нұсқасы бар: түпнұсқа кең форматтағы 2.39:1 экраны және 1.33:1 толық экранды ашық форматтағы нұсқасы. Бес жыл өткен соң, 2002 жылдың 27 тамызында Artisan Entertainment (бұл уақыт аралығында LIVE Entertainment атауын өзгерткен) DVD және VHS форматында екі дискілі 10 жылдық мерейтойлық басылымын шығарды, мұнда бес кейіпкердің (Қызғылт, Ақ, Қызыл, Блондинка және Қоңыр) лақап атына сәйкес түсті мұқабалар болды, сондай-ақ актерлер мен түсірілім тобымен сұхбаттар сияқты қосымша мүмкіндіктердің дискісі бар еді. Алайда, екінші дискідегі толық экранды нұсқа 1997 жылғы DVD сияқты ашық форматта емес, 2.39:1 кең экранды нұсқадан жасалған панорамалық және сканерленген көшірме болды. Фильмнің 15 жылдығына арналған шарада Lionsgate (бұл уақыт аралығында Artisan компаниясын сатып алған) жаңадан өңделген 16:9 форматындағы көшірмесімен және жаңа қосымшасы бар екі дискілі мерейтойлық басылым шығарды, бірақ 10 жылдық мерейтойлық басылымдағы барлық қосымша мүмкіндіктер болған жоқ. Атап айтқанда, актерлер мен түсірілім тобымен жасалған сұхбаттар алынып тасталды, ал «Құрмет және арнау» деп аталатын 48 минуттық жаңа материал қосылды.

Саундтрек

The Reservoir Dogs: Original Motion Picture Soundtrack - Тарантино фильміне жасалған алғашқы саундтрек және оның келесі саундтректерінің құрылымын белгіледі. Бұл фильмдегі диалогтардың шағын бөлімдерін кеңінен пайдалануды қамтиды. Саундтректе 1960-шы жылдардан 1980-шы жылдарға дейінгі әндер таңдалып қойылған. Фильм үшін Bedlam тобы ғана жаңа әндер жазды. Оқиғасы демалыс күндері болатын фильмді Тарантино "K Billy" (демек, KBLY) радиостанциясының "K Billy's Super Sounds of the Seventies Weekend" атты жексенбілік тақырыптық хабарымен байланыстыруға шешім қабылдады, ол 1970-ші жылдарға арналған әндерді эфирге шығаратын. Радиостанция фильмде маңызды рөл атқарды. Радио ди-джейі ретінде әзілдерін салқынқанды жеткізуімен танымал комик Стивен Райт таңдалды. Саундтректің ерекшелігі – әндердің таңдалуы болды; Тарантино музыканың экрандағы зорлық-зомбылық пен қимыл-қозғалысқа қарама-қарсы келетінін айтты. Сондай-ақ ол фильмде 1950-ші жылдардың атмосферасын сезіндіргісі келіп, 1970-ші жылдардың музыкасын пайдаланғысы келгенін мәлімдеді.

Бейне ойындар

Фильмге негізделген видео ойын 2006 жылы PC, Xbox және PlayStation 2 платформалары үшін шығарылды. Бірақ, ойында Майкл Мэдсеннен басқа актерлердің ешқайсысының да келбеті көрсетілмеген. Ойын жағымсыз пікірлер алды, GameSpot оны "толық сәтсіздік" деп бағалады. Ойын зорлық-зомбылықтың көп болуына байланысты дау тудырып, Австралия, Германия және Жаңа Зеландияда тыйым салынды. 2017 жылы тағы бір видео ойын, Reservoir Dogs: Bloody Days шықты. 2017 жылдың 14 желтоқсанында Overkill Software, Payday 2 ойынына Reservoir Dogs фильмінен шабыттанған ұрлық миссиясын қосты, онда ойыншы Лос-Анджелестегі әшекей дүкенін Кэбот отбасымен тонауға шарттасады. Бұл миссияның ерекшелігі – оның оқиғасы кері бағытта дамытылады, яғни екінші күн бірінші күнге дейін болады, бұл фильмнің сюжетінің уақыт бойынша ретсіз құрылымына ұқсас.

Қайта жасау

2002 жылы шыққан «Каанте» болливуд фильмі – «Қанды иттер» фильмінің қайта түсірілімі, сонымен қатар «Жалынды қала» фильмінің элементтері де қосылған. Фильм сюжетіне «Жылу» және «Қырғын» фильмдерінен де уақыттар алынған. Тарантино «Каанте» фильмін өзінің туындыларынан шабыттанған көптеген фильмдердің ішінде ең жақсы көретінін айтқан. Кейін Тарантино «Каанте» фильмін «Қанды иттер» және «Жалынды қала» фильмдерімен бірге «New Beverly Cinema» кинотеатрында көрсеткен. Тарантино 2021 жылдың маусым айында «Қанды иттерді» өзінің оныншы және соңғы режиссерлік туындысы ретінде қайта түсіруді жоспарлағанын, бірақ ол «жасамаймын» деп дереу мәлімдеген.