Кіріспе

кішкентай жергілікті аудан

Ламбет ( /ˈl//æ//m//b//@//θ/) – Англияның Оңтүстік Лондонындағы аудан, Лондон қалалық округі Ламбеттің құрамында. Ламбет – Суррей графтығының ежелгі шіркеуі. Ол Вестминстер сарайының қарсы жағында, Чаринг-Кросттан оңтүстікке қарай 1 миль (1,6 км) қашықтықта орналасқан. 2011 жылы Лондон қалалық округі Ламбеттің халқы 303 086 адамды құрады. Орта ғасырларда бұл аймақ Ламбет сарайының иелігінің бір бөлігі ретінде шамалы өсімді бастан өткерді. Виктория дәуірінде Лондон кеңейген сайын аймақ айтарлықтай дамыды, бір-біріне жақын орналасқан тығыз өнеркәсіптік, коммерциялық және тұрғын үй ғимараттары салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс Ламбеттің көп бөлігін өзгертті. 20 ғасырдың соңы мен 21 ғасырдың басындағы даму биік ғимараттардың санын арттырды. Аймақта Халықаралық теңіз ұйымы орналасқан. Ламбет – Ұлыбританиядағы ең ірі португал тілінде сөйлейтін қауымдастықтардың бірі, ал португал тілі ағылшын тілінен кейін Ламбетте ең көп қолданылатын екінші тіл болып табылады.

Топонимика

Ламбет атауының шығу тегі 1062 жылғы алғашқы жазбада «Ламбехита» деп тіркелген, яғни «қозыларды түсіретін жер» деген мағынаны білдіреді, ал 1255 жылы «Ламбет» деп аталды. «Domesday Book» кітабында Ламбет «Lanchei» деп аталады, бұл бриттік «Lan» сөзінен – өзен жағалауы, ал «Chei» бриттік сөзінен – портты білдіреді. Атау қойларды кемемен тасыған немесе қабылдаған портымен байланысты. Ол көне ағылшын тіліндегі «lamb» (қозы) және «hythe» (порт) сөздерінен құралған. Оңтүстік Ламбет 1241 жылы «Сатламэте» деп, ал Солтүстік Ламбет 1319 жылы «Солтүстік Ламхут» деп тіркелген. Эдуард, Қара ханзада 14 ғасырда Ламбетте архиепископтарға тиесілі емес жерлерді қамтитын иелікте тұрды, соның ішінде Кеннингтон да болды (Ламбеттегі Қара ханзада жолы оның құрметіне аталған). Осылайша, Ламбеттің көптеген еркін жерлері бүгінгі күнге дейін Корольдік меншікте, Корнуал Герцогтығының иелігінде сақталып келеді. Ламбет сонымен қатар Норфолк герцогтарының ортағасырлық Лондондағы негізгі резиденциясы болды, бірақ 1680 жылға қарай үлкен үй сатылып, қыш құмыра жасаушыға айналды, ол елдегі ағылшын дельфиттерінің алғашқы үлгілерін жасады.

Өзен өткелдері

Ламбет сарайы Темза өзенінің бойында, Уэстминстер сарайының оңтүстік бөлігіне қарама-қарсы орналасқан. Бұрын екеуі де өзен арқылы жүретін атты паром арқылы тарихи байланыста болған. Шындығында, Ламбеттің сол жағалауынан 1750 жылға дейін тек пароммен немесе арналармен өтуге болар еді. 18-ғасырдың ортасына дейін Ламбеттің солтүстігі су тасқынына қарсы көтерілген жолдармен кесілген батпақты жерлермен жабылған. Бұл батпақ жер Ламбет батпағы деп те аталатын. Ол 18-ғасырда кептірілді, бірақ «Төменгі батпақ» көшесінің атымен есте қалды. 1750 жылы Вестминстер көпірінің, одан кейін Блэкфриарс көпірінің, Воксхолл көпірінің және Ламбет көпірінің ашылуымен Ламбет арқылы бірнеше маңызды жолдар салынды, мысалы Вестминстер көпірі жолы, Кеннингтон жолы және Камбервелл жаңа жолы. Жол және теңіз көлігінің одан әрі дамуы, сондай-ақ өнеркәсіптік революциядан кейін өнеркәсіптің өркендеуі аймаққа үлкен өзгерістер әкелді. Бұрынғы дельфиналық керамика өндірушілерінің дәстүрін жалғастырған Royal Doulton Pottery компаниясы бірнеше ғасыр бойы Ламбетте өндірістік базасын орналастырған. Бұл солтүстік-оңтүстікке қарай созылған, батысында 3 шақырымға (2 миль) Темза өзенімен шектесетін аудан болды. Солтүстігінде Лондон мен Уэстминстер қалаларына қарама-қарсы орналасқан және оңтүстікке қарай қазіргі Брикстон, Батыс Дулуич және Батыс Норвуд аудандарын қамтып, Кристалл сарайға жуық жеткен. Ламбет 1829 жылы Метрополитен полициясының құрамына кірді. Ол 1834 жылғы Кедейлер заңына түзетулер енгізу туралы заңнан кейін кедейлер мәселелері бойынша жеке шіркеу ретінде және 1855 жылы Метрополитендік жұмыстар кеңесі құрылғаннан кейін кеңеспен басқарылатын жеке шіркеу ретінде өз қызметін жалғастырды.

Қазіргі заманғы

Ламбет-Уолк және Ламбет-Хай-стрит Ламбеттің екі маңызды сауда көшесі болған, бірақ қазіргі күні олар негізінен тұрғын үйлерге арналған. Ламбет-Уолк көп жылдар бойы базар орны болды, 1938 жылы онда 159 дүкен, соның ішінде 11 ет дүкені болған. Көше және оны қоршаған жолдар, Ламбеттің көп бөлігі сияқты, Екінші дүниежүзілік соғыста ауыр зақымдарға ұшырады. 1948 жылы Ямайкадан «Виндраш» круиздік кемесімен келген афро-карибтік иммигранттардың алғашқы толқыны Брикстонның әртүрлі аудандарына, әсіресе Клэфемге орналасты. Корольдік фармацевтикалық қоғамның бас кеңсесі 1976 жылдан 2015 жылға дейін Ламбет-Хай-стритте орналасқан. Бүгінде Брикстондағы басқару орталығында күшті афро-карибтік қауымдастық бар. Басқа да маңызды азшылықтарға африкалықтар, оңтүстік азиялықтар және қытайлықтар жатады; олар Ламбет халқының үштен бір бөлігін құрайды.

Басқару

2015 жылғы жалпы сайлауда Лейборист партиясынан үміткер Кейт Хой Воксхолл округінен сайланды. 2017 жылғы мерзімінен бұрын өткен жалпы сайлауда Хой үлкен артық дауыспен қайта сайланды. Либерал-демократтар партиясынан бақ сынаған Джордж Тернер Воксхолл округінде екінші орынды алып, оған 5% дауыс қосымша түсті. Хой 2019 жылғы жалпы сайлауда сайлауға қатыспады, оның орнына Лейборист партиясының депутаты Флоренс Эшаломи келді, ол бұрынғыда Лондон Ассамблеясының мүшесі болып, Ламбет және Саутарк округтерін өкілдік еткен.

Ғимараттар мен шіркеулер

Ламбеттегі Киелі Мария шіркеуі – Ламбеттегі ең көне жер үсті құрылысы, ал ең көне құрылымның өзі Ламбет сарайының криптасы болып табылады. Шіркеудің тарихы нормандарға дейінгі кезеңге дейін жетеді, ол 1062 жылы Эдуард Исповедниктің қарындасы Года салған шіркеу ретінде тіркелген. 1374 және 1377 жылдар аралығында шіркеу кремний және таспен қайта салынды. Мұнара ғана түпнұсқа бөлігі ретінде сақталған, себебі шіркеудің көп бөлігі 1852 жылға дейін қайта жаңартылды. 1972 жылы шіркеудің қадір-қасиеті алынып тасталды, ал 1977 жылдан бері ол Бақ мұражайына айналды. Сарайдың ең көне бөліктері – Лэнгтон капелласы және оның криптасы, екеуі де 13 ғасырға дейін сақталып қалған. Екінші дүниежүзілік соғыста олар көп зақым көргенімен, кең ауқымды жөндеу жұмыстарынан өткізіліп, толыққанды қалпына келтірілді. Ғасырлар өткен соң, Корольдік Долтонның керамикалық шеберханалары Лондон портына және кері бағытта тас және дайын өнімдерді тиеу үшін доктарды пайдаланды. Уайт-Харт догының жаңартылуы 2009 жылы жергілікті өнер жобасының аясында жүзеге асырылды, оның шегінде 1868 жылғы док шекаралық қабырғасына ағаш мүсіндер мен отыруға арналған орындар қосылды. Альберт жағажайында Халықаралық теңіз ұйымының (ХТҰ) арнайы салынған бас кеңсесі орналасқан. ХТҰ – теңіз тасымалдарын реттеуге жауапты Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемесі. Ғимараттың ресми ашылуы 1983 жылдың 17 мамырында Елизавета II патшайымның қатысуымен өтті. Ғимараттың алды жағында жеті метрлік, он тонналық қоладан жасалған кеме мұртының мүсіні орналасқан, одан Ламбеттен Темзаға қарап тұрған теңізшіні көруге болады. Темзада маңызды орынға ие болғанымен, ол әлі де жұмыс істеп тұрған өрт сөндіру станциясы болып табылады, алайда ғимаратты қайта дамытуға қатысты болашақ жоспарлар ұсынылған. Жоспарлау жөніндегі шешім 2023 жылдың шілдесіне дейін күтілуде. Ламбет миссиясы – Ламбет жолында орналасқан Біріккен методисттік-англикандық шіркеуі. Алғашқы шіркеу 1739 жылы құрылған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыста бомбадан толығымен қирады. Миссия үшін жаңа шіркеу 1950 жылы салынды және бүгінгі күні де белсенді шіркеу ретінде қызмет етеді. Морли колледжі – 1880 жылдары құрылған, ересектерге білім беруге арналған колледж, ол Лондонның Саутарк және Ламбет аудандары арасындағы шекараның екі жағында орналасқан.

Әдеби Ламбет

1790-1800 жылдары Уильям Блейк Лондонның Норт-Ламбет ауданында, Геркулес жолындағы 13 Геркулес ғимаратында тұрды. [40] "Милтон: Екі кітаптан тұратын поэма" эпопеясында ақын Джон Милтон Көктесден келіп, құлайтын комета нысанында Ламбетке сапар шегеді және Блейктің аяғына кіреді. Бұл Блейкке бес сезім арқылы қабылданатын әдеттегі әлемді "қымбат тастар мен алтыннан" жасалған сандал ретінде қарауға мүмкіндік береді, оны ол енді кие алады. Блейк сандалды байлайды және Лос басшылығымен, поэзиялық шығармашылық рухымен шабыттандырылып, Өнер қаласына қадам басады. Поэма 1804 және 1810 жылдар аралығында жазылған. В. Сомерсет Момның алғашқы романы "Ламбеттен келген Лайза" Вестминстер көпіріне жақын Ламбетте тұратын жас фабрика жұмысшысының өмірі мен махаббаты туралы. Джордж Гиссингтің 1887 жылы жарық көрген "Тирза" романы Виктория дәуірінің соңғы кезеңіндегі Ламбетте, әсіресе Ньюпорт көшесі, Ламбет саябағы және Жас ағаш саябағында өрбуді бейнелейді. Гиссинг бұл роман арқылы "Лондон жұмысшы табының өмірінің рухын қамтуды" көздеген. Оқиға Оксфордта білім алған идеалист Уолтер Эгремонт туралы, ол жұмысшыларға, соның ішінде әкесінің Ламбеттегі фабрикасынан келгендерге әдебиет бойынша лекция оқиды.

Парктер мен ашық кеңістіктер

Ламбетте бірнеше қоғамдық саябақтар мен бақтар бар. Олардың ішінде Ламбет Хай-стрит және Олд Парадайс-стритте орналасқан, бұрынғы зират орнында салынған "Олд Парадайс Гарденс" саябағы бар. 1825 жылдан 1930 жылға дейін осы жерде "маскүнемдер мен тәртіпсіздерді" ұстауға арналған күзет үйі болған, қазір ол ескерткіш таспен белгіленген. Ламбет Уок ашық кеңістігі – Ламбеттің шығысында, Фицлан Уок бойындағы шағын қоғамдық саябақ. Оған бірнеше ашық алаңдар мен ойын орындары кіреді. Pedlars' Park – Ламбетте 1968 жылы бұрынғы Сент-Сэвиор Саламанка көшесіндегі мектеп орнында құрылған тағы бір шағын қоғамдық саябақ. Архиепископ саябағы көпшілікке ашық, ол Ламбет сарайының шетімен, сондай-ақ көршілес Уотерлоо ауданымен және Сент-Томас ауруханасымен шектеседі.

Көлік

Ең жақын Лондон метро станциялары - Ватерлоо, Саутварк және Ламбет-Норт. Лондон Ватерлоо сондай-ақ Ұлттық теміржол станциясы, ал Ватерлоо және Саутварк станцияларының арасында Ватерлоо-Ист станциясы орналасқан. Воксхолл станциясы да жақын жерде, Кеннингтонға жақын, Оңтүстік Ламбет аймағында орналасқан, сондай-ақ жақын жердегі Овал станциясы да бар. Оңтүстік-Батыс магистральдық теміржолы Тоғыз Елмнен Ватерлоо виадугы арқылы Ламбеттен өтеді. Аймақтың басты жолы - Ламбет жолы (A3203). Ламбет-Уолк Ламбет-роудқа іргелес жатыр. Қазіргі Ламбет көпірі 1932 жылғы 19 шілдеде ашылды. Ол 1862-1928 жылдар аралығында салынған бұрынғы аспалы көпірдің орнын басты, бірақ 1928 жылғы Темза су тасқынынан кейін жабылып, сөйтіп бұзылды.