Эндрю Яо: Компьютерлік ғылымның көрнекті қайраткері
Andrew Yao
Эндрю Яо – қытай ғалымы, компьютерлік теория сарапашысы. Цинхуа университетінің профессоры, IIIS директоры. Яо принципін дәлелдеген. АҚШ азаматтығынан бас тартты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Компьютерлік ғалым және есептеу теориясының маманы Эндрю Чи Чи Яо (; 1946 жылдың 24 желтоқсанында туған) – қытайлық компьютерлік ғалым және есептеу теориясының маманы. Қазіргі уақытта Цинхуа университетінің Салааралық ақпараттық ғылымдар институтының (IIIS) профессоры және деканы қызметін атқарады. Яо минимакс теоремасын қолданып, қазір Яо принципі деп белгілі болған теореманы дәлелдеді. Яо – АҚШ-тың табиғилаған азаматы, көп жылдар бойы АҚШ-та жұмыс істеді. 2015 жылы Ян Чэнь Нинмен бірге АҚШ азаматтығынан бас тартып, Қытай ғылым академиясының академигі атанды.
Computer scientist and computational theorist
Andrew Chi Chih Yao (; born December 24, 1946) is a Chinese computer scientist and computational theorist. He is currently a professor and the dean of Institute for Interdisciplinary Information Sciences (IIIS) at Tsinghua University. Yao used the minimax theorem to prove what is now known as Yao's Principle. Yao was a naturalized U. S. citizen, and worked for many years in the U. S. In 2015, together with Yang Chen Ning, he renounced his U. S. citizenship and became an academician of the Chinese Academy of Sciences.
Ерте өмір және білім
Яо Қытайдың Шанхай қаласында дүниеге келген. Ол Тайвань ұлттық университетінде физика мамандығы бойынша бакалавр білімін аяқтаған, содан кейін 1972 жылы Гарвард университетінде физика ғылымдарының докторы, ал 1975 жылы Иллинойс университетінде (Урбана-Шампейн) компьютер ғылымдары бойынша екінші докторлық диссертациясын қорғаған.
Yao was born in Shanghai, China. He completed his undergraduate education in physics at the National Taiwan University, before completing a Doctor of Philosophy in physics at Harvard University in 1972, and then a second PhD in computer science from the University of Illinois at Urbana–Champaign in 1975.
Академиялық мансап
Яо 1975-1976 жылдары Массачусетс технология институтында, 1976-1981 жылдары Стэнфорд университетінде, ал 1981-1982 жылдары Берклидегі Калифорния университетінде қатардағы профессор болды. 1982-1986 жылдар аралығында Стэнфорд университетінде толық профессор қызметін атқарды. 1986-2004 жылдары Яо Принстон университетінде Уильям және Эдна Макалер инженерлік және қолданбалы ғылымдар профессоры болды, онда ол алгоритмдер және күрделілік мәселелерімен айналысып, жұмысын жалғастырды. 2004 жылы Яо Цинхуа университетінің Жоғары оқу орталығының (CASTU) профессоры және Пекин қаласындағы Цинхуа университетінің Теориялық компьютерлік ғылым институтының (ITCS) директоры болды. 2010 жылдан бері Цинхуа университетінің Салааралық ақпараттық ғылымдар институтының деканы қызметін атқарып келеді. 2010 жылы теориялық компьютерлік ғылымдағы инновациялар конференциясын (ITCS) ұйымдастыруға бастама көтерді. Яо сонымен қатар Гонконгтың Қытай университетінің ерекше профессор атағын иеленеді.
Yao was an assistant professor at Massachusetts Institute of Technology (1975–1976), assistant professor at Stanford University (1976–1981), and professor at the University of California, Berkeley (1981–1982). From 1982 to 1986, he was a full professor at Stanford University. From 1986 to 2004, Yao was the William and Edna Macaleer Professor of Engineering and Applied Science at Princeton University, where he continued to work on algorithms and complexity. In 2004, Yao became a professor of the Center for Advanced Study, Tsinghua University (CASTU) and the director of the Institute for Theoretical Computer Science (ITCS), Tsinghua University in Beijing. Since 2010, he has served as the Dean of Institute for Interdisciplinary Information Sciences (IIIS) in Tsinghua University. In 2010, he initiated the Conference on Innovations in Theoretical Computer Science (ITCS). Yao is also the Distinguished Professor at Large in the Chinese University of Hong Kong.
Марапаттар
1996 жылы Яо Кнут сыйлығымен марапатталды. 2000 жылы Яо компьютерлік ғылымдағы ең беделді сыйлықтардың бірі – Тьюринг сыйлығын да алды, «есептеу теориясына, оның ішінде псевдокездейі сандарды генерациялаудың күрделілік теориясына, криптографияға және коммуникация күрделілігіне қосқан фундаментальды үлесі үшін». Яо АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі, Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, Америка ғылымды дамыту қауымдастығының мүшесі, Есептеу машиналары қауымдастығының мүшесі және Қытай ғылым академиясының академигі. Оның әйелі Фрэнсис Яо да теориялық компьютерлік ғылыммен айналысады.
In 1996, Yao was awarded the Knuth Prize. Yao also received the Turing Award in 2000, one of the most prestigious awards in computer science, "in recognition of his fundamental contributions to the theory of computation, including the complexity based theory of pseudorandom number generation, cryptography, and communication complexity". Yao is a member of U. S. National Academy of Sciences, a fellow of the American Academy of Arts and Sciences, a fellow of the American Association for the Advancement of Science, a fellow of the Association for Computing Machinery, and an academician of Chinese Academy of Sciences. His wife, Frances Yao, is also a theoretical computer scientist.