Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чилидің бірінші деңгейдегі әкімшілік аймақтары
First level administrative regions of Chile
Чили 16 аймаққа (испан тілінде regiones; жекеше región) бөлінеді, бұл елдің бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімдері болып табылады. Әр аймақты Чили президенті тағайындайтын интендант (intendente) және тікелей сайланатын аймақтық кеңес (consejo regional) басқарады. Аймақтар провинцияларға (екінші деңгейдегі әкімшілік бөлініс) бөлінеді, олардың әрқайсысын президент тағайындайтын губернатор (gobernador) басқарады. Барлығы 56 провинция бар. Провинциялар коммуналарға (үшінші және ең төменгі деңгейдегі әкімшілік бөлініс) бөлінеді, оларды муниципалдық кеңестер басқарады.
Chile is divided into 16 regions (in Spanish, regiones; singular región), which are the country's first level administrative division. Each region is headed by an intendant (intendente), appointed by the President of Chile, and a directly elected regional board (consejo regional). The regions are divided into provinces (the second level administrative division), each headed by a governor (gobernador) appointed by the President. There are 56 provinces in total. Provinces are divided into communes (the third and lowest level administrative division), which are governed by municipal councils.
Атау беру
Әр аймаққа римдік сан берілді, одан кейін атау жазылды (мысалы, IV Región de Coquimbo, испан тілінде "Кокинбоның төртінші аймағы" деп оқылады). Аймақтық құрылым құрылған кезде римдік сандар солтүстіктен оңтүстікке қарай өсу ретімен тағайындалды, ең солтүстік аймақ I (бірінші) және ең оңтүстік аймақ XII (он екінші) болып белгіленді. Елдің орталығында орналасқан және ел астанасы Сантьяго қаласы орналасқан Сантьяго қалалық аймағы осы атау жүйесінен шығарылып, оның орнына RM әріптері берілді, ол Región Metropolitana ("Метрополитандық аймақ" испан тілінде) дегенді білдіреді. 2007 жылы оңтүстікте XIV (Лос-Риос аймағы) және XVI (Нубль аймағы) ал, солтүстікте XV (Арика-и-Паринакота аймағы) аймақтары құрылды (XIII қолданылмады), бұл солтүстік-оңтүстік римдік сан ретін бұзды. 2018 жылдың ақпан айында Өңірлендіруді күшейту заңы (Заң 21074) қабылданды. Басқа нәрселермен қатар, ол атаулардан римдік сандарды жойды.
Each region was given a Roman numeral, followed by a name (e. g. IV Región de Coquimbo, read as "fourth region of Coquimbo" in Spanish). When the regional structure was created, Roman numerals were assigned in ascending order from north to south, with the northernmost region designated as I (first) and the southernmost region as XII (twelfth). The Santiago Metropolitan Region, located in the center of the country and home to the country's capital Santiago, was excluded from this naming scheme and given instead the initials RM, standing for Región Metropolitana ("Metropolitan Region" in Spanish). With the creation of regions XIV (Los Ríos Region) and XVI (Ñuble Region) in the south and XV (Arica y Parinacota Region) in the north (XIII was not used) in 2007, the north south Roman numeral order was broken. In February 2018, the Strengthening of Regionalization Law (Law 21074) was enacted. Among other things, it removed the roman numerals from the designations.
Өңірлік құрылымның тарихы
Чилидің әкімшілік бөліністері 1974 жылы құрылды және бастапқыда 13 аймақпен шектелді (бұл шектеу 2005 жылы конституциялық реформа арқылы алынып тасталды). Бұрын Чили 25 провинцияға бөлінген, олар өз кезегінде департаменттерге, содан кейін коммуналарға бөлінген. Жаңа аумақтық ұйым 1974 жылы жұмысын бастаған бірнеше "пилоттық аймақтар" арқылы кезең-кезеңмен іске асырылды, ал 1976 жылдың 1 қаңтарында бұл процесс елдің қалған бөлігіне таратылды. Сантьяго агломерациялық аймағы 1980 жылдың сәуірінде жұмыс істей бастады. 2006 жылдың желтоқсанында екі жаңа аймақ құрылды: Тарапака аймағының ең солтүстік екі провинциясынан бөлінген Арика және Паринакота аймағы; және оңтүстіктегі Лос-Риос аймағы, бұрын Лос-Лагос аймағының құрамында болған Вальдивия және бұрын Вальдивия аймағының құрамында болған Ранко провинцияларын қамтиды. Екі аймақ та 2007 жылдың қазан айында қолданысқа енгізілді. 2017 жылдың тамызында Биобио аймағының Нюбле провинциясының негізінде Нюбле аймағы құрылды. Ескі провинция үш жаңа провинцияға бөлінді: Дигуиллин, Пунилья және Итата. Жаңа аймақтың орталығы – Чилан қаласы. Ол 2018 жылдың қыркүйегінде толыққандай жұмыс істей бастады.
The administrative divisions of Chile were created in 1974 and limited to 13 regions (this limitation was eliminated in 2005 via a constitutional reform). Previously, Chile was divided into 25 provinces, which were further divided into departments, and then into communes. The new territorial organization was implemented in phases with some initial "pilot regions" beginning to operate in 1974, extending the process on January 1, 1976, to the rest of the country. The Santiago Metropolitan Region began to operate in April 1980. In December 2006, two new regions were created: the northern Arica and Parinacota Region, by taking out the two northernmost provinces from the Tarapacá Region; and Los Ríos Region in the south, encompassing the provinces of Valdivia, formerly part of the Los Lagos Region, and Ranco, formerly part of Valdivia. Both regions became operative in October 2007. In August 2017, the Ñuble Region was created from what was then the Ñuble Province of the Biobío Region. The old province was divided into three new provinces: Diguillín, Punilla and Itata. The new region's capital is Chillán. It became operational in September 2018.
Әкімшілік
Олардың құрылуынан бастап әр аймақты Чили президенті тағайындаған интендант (intendente) және аймақтық кеңес (consejo regional) басқарады. Интенданттар нақты мәселелерде, мысалы, халық денсаулығы, білім беру, ауыл шаруашылығы сияқты салаларда SEREMI (Министрлік аймақтық хатшы) -мен тікелей ынтымақтасады. SEREMI-ді Президент тағайындайды. Өңірлендіруді күшейту заңының арқасында 2020 жылғы муниципалды сайлаудан бастап әр интендант екі турлы жүйе арқылы әкімдер мен муниципалды кеңесшілермен бірге бір уақытта сайланады. Егер бірде-бір кандидат жарамды дауыстардың ең төменгі 40%-ын алмаса, ең көп дауыс жинаған екі кандидат арасында екінші тур өткізіледі, жеңімпаз қарапайым көпшілік дауыспен сайланады. Сондай-ақ, заң интендант атауын Өңірлік губернатор (Gobernador regional) деп өзгертеді. Президент аймақтық президенттік делегатын (delegado presidencial regional) тағайындайды, ол аймақта ұлттық үкіметтің өкілі болады. Кеңес мүшелері тиісті аймақтың әрбір коммунасының муниципалдық кеңестерінің (consejo municipal) мүшелері арасынан сайланды. 2013 жылғы сайлаудан бастап аймақтық кеңес мүшелері (Consejero regional) ашық тізімдегі пропорционалды өкілдік жүйесі арқылы тікелей сайланады, ал орындар Д’Хондт әдісі бойынша бөлінеді. 54 провинцияның әрқайсысын президент тағайындаған губернатор (gobernador) басқарады. 2020 жылы провинциялық губернаторлар өздерінің атауын провинциялық президенттік делегаты (delegado presidencial provincial) деп өзгертеді, оларды әлі де Президент тағайындайды.
Since their creation, each region is headed by an intendant (intendente) appointed by the President of Chile, and a regional board (consejo regional). The intendants count with the direct collaboration of the SEREMI (Ministerial Regional secretary) in specific matters, such as public health, education, agriculture, among others. The SEREMI are appointed by the President. Thanks to the Strengthening of Regionalization Law, since the 2020 municipal elections each intendant will be elected at the same date along with the mayors and municipal councillors, using a two round system. If no candidate obtains the minimum threshold 40% of the valid votes, a runoff election is held between the two candidates with the most votes, and the winner is elected by a simple majority. Also the law will change the name Intendant to Regional Governor (Gobernador regional). The President will appoint a Regional presidential delegate (delegado presidencial regional), who will represent the national government in the region. The board was elected among the members of the municipal councils (consejo municipal) of each commune of the respective region. Since the 2013 election the regional board members (Consejero regional) are directly elected using an open list proportional representation, with seats allocated using the D'Hondt method. Each of the 54 provinces are headed by a governor (gobernador) appointed by the President. In 2020, the provincial governors will change their name to Provincial presidential delegate' (delegado presidencial provincial), still appointed by the President.
Өңірлер тізімі
Ту (ағылшынша/испанша) Елорда (км2) Халық (2017 жылғы санақ) Тығыздығы (адам/км2) Бұрынғы саныАрика және ПаринакотаАрика және Паринакота облысыАрика 16,873.3 226,068 13.4ТарапакаТарапака облысыИкике 42,225.8 330,558 7.8АнтофагастаАнтофагаста облысыАнтофагаста 126,049.1 607,534 4.8АтакамаАтакама облысыКопиапо 75,176.2 286,168 3.8КокимбоКокимбо облысыЛа-Серена 40,579.9 757,586 18.6ВальпараисоВальпараисо облысыВальпараисо 16,396.1 1,815,902 110.7Сантьяго метрополиясыСантьяго метрополиясыСантьяго 15,403.2 7,112,808 461.7О’ХиггинсЛибертадор Генерал Бернардо О’Хиггинс облысыРанкагуа 16,387.0 914,555 55.8МаулеМауле облысыТалька 30,296.1 1,044,950 34.4НюблеНюбле облысыЧильян 13,178.5 480,609 36.4Био-БиоБио-Био облысыКонсепсьон 23,890.2 1,556,805 65.1АрауканияАраукания облысыТемуко 31,842.3 957,224 30.0Лос-РиосЛос-Риос облысыВальдивия 18,429.5 384,837 20.8Лос-ЛагосЛос-Лагос облысыПуэрто-Монт 48,583.6 828,708 17.0АйсенХенерал Карлос Ибаньес дель Кампо облысыКойайке 108,494.4 103,158 0.9МагальянесМагальянес және Антарктика облысыПунта-Аренас 132,291.1 166,533 1.26
FlagName(English/Spanish)CapitalArea (km2)Population(2017 census)Density perkm2Former numberArica and ParinacotaRegión de Arica y ParinacotaArica 16,873.3 226,06813.4TarapacáRegión de TarapacáIquique 42,225.8 330,5587.83AntofagastaRegión de AntofagastaAntofagasta 126,049.1 607,5344.82AtacamaRegión de AtacamaCopiapó 75,176.2 286,1683.81CoquimboRegión de CoquimboLa Serena 40,579.9 757,58618.67ValparaísoRegión de ValparaísoValparaíso 16,396.1 1,815,902110.75MetropolitanRegión Metropolitana de SantiagoSantiago 15,403.2 7,112,808461.77O'HigginsRegión del Libertador General Bernardo O'HigginsRancagua 16,387.0 914,55555.81MauleRegión del MauleTalca 30,296.1 1,044,95034.49ÑubleRegión de ÑubleChillán 13,178.5 480,60936.47BiobíoRegión del BiobíoConcepción 23,890.2 1,556,80565.17AraucaníaRegión de La AraucaníaTemuco 31,842.3 957,22430.06Los RíosRegión de Los RíosValdivia 18,429.5 384,83720.88Los LagosRegión de Los LagosPuerto Montt 48,583.6 828,70817.06AysénRegión Aysén del General Carlos Ibáñez del CampoCoyhaique 108,494.4 103,1580.95MagallanesRegión de Magallanes y de la Antártica ChilenaPunta Arenas 132,291.1 166,5331.26