Кіріспе

Бейсбол статистикасы

Бейсбол және софтбол статистикасында қате – ресми бағалаушының пікірінше, алаңдағы ойыншының допты қате ойнауы нәтижесінде соққышының немесе базадан жүгірушінің бір немесе бірнеше базаға жылжуына, немесе соққышының шығарылуға тиіс болғаннан кейін ойын жалғасуына себеп болатын әрекет. "Қате" термині кейде қате жасалған сәттегі ойынды білдіреді.

Басқа статистикалық санаттармен байланыс

Қателік соққы ретінде есептелмейді, бірақ соққышы үшін соққы ретінде саналады, егер балушының пікірінше, соққышы бірінші базаға қауіпсіз жеткен, бірақ қол жеткізілген қосымша базалардың бірі немесе бірнешеуі алаңшының қатесінен туындаған болса. Мұндай жағдайда ойын соққы ретінде (алаңшылар соққышыны қанша базаға шектеуі тиіс болған) және қате ретінде тіркеледі. Дегенмен, егер соққышы алаңшының қатесінен ғана базаға жеткені анықталса, ол "қате арқылы базаға шығу (ROE)" ретінде тіркеледі және соққышы аут болған жағдаймен бірдей қарастырылады, осылайша оның соққы шабу орташасын төмендетеді. Сол сияқты, егер алаңшы қателік жасамағанда, соққышы ұрып салған доптан гол соғылуы мүмкін болса, онда ол гол соққысы үшін есепке алынбайды. Мысалы, егер соққышы құрбандық ұшқыны үшін аутфилдке допты соқса, ал аутфилдер қателік жасап допты түсіріп алса, соққышы құрбандық ұшқыны мен гол соққысы үшін есепке алынады. Егер ойын алаңшының таңдауымен аяқталуы керек болса, жүгіруші аутқа шығарылып, соққышы қауіпсіз базаға жетсе, бірақ жүгіруші қателік салдарынан қауіпсіз болса, ойын алаңшының таңдауы ретінде тіркеледі, соққышына соққы берілмейді және алаңшыға қателік тағылады. Алынған доптар мен жабайы лақтырулар жеке статистикалық санаттар болып табылады және қателік ретінде есептелмейді. Егер соққыланған доп ұшқанда қатерлі аймаққа түсіп, соққышының командасында базада жүгірушілер болмаса және алаңшы мұндай допты қателікпен ойнаса, кемел ойынның жеңімпаз командасы кем дегенде бір қателік жасауы мүмкін, бірақ бәрібір кемел ойын ретінде саналады. Қапшық ұстаушыларға қатысты ережелерде ерекшелік бар. Егер қапшық ұстаушы ұрланған базаны болдырмау үшін "жабайы лақтыру" жасаса және жүгіруші қауіпсіз болса, қапшық ұстаушы қателік жасады деп айыпталмайды, тіпті жүгірушіні "қалыпты күшпен" аутқа шығаруға болар еді деп есептелсе де. Сондықтан ұрлыққа жол бермеуге тырысқан қапшық ұстаушы үшін "кінәсіздік" жағдайы бар. Алайда, ұрланған базалардың көп бөлігі сәтті аяқталады (бір сәтсіздікке шамамен екі сәттілік), сондықтан жүгірушілерді аутқа шығарудың қиындығына байланысты бұл "кінәсіздік ережесі" түсінікті. Егер жүгіруші жабайы лақтырудың нәтижесінде қосымша базаға өтсе, онда осы алға жылжу үшін қателік есептеледі. Қапшық ұстаушыларға ойын барысында допты ұстауға қатысы жоқ қателік тағылуы мүмкін болған тағы бір жағдай – қапшық ұстаушының кедергісі, яғни қапшық ұстаушының қолғабына соққы кезінде соққы тигенде. Егер соққыдан кейін соққышы гол соқса, онда қапшық ұстаушыға қателік тағылмайды. Егер ойын соңында қателік болмағанда соғылмаған гол соғылса, онда ол "қаржыландырылмаған" гол ретінде тіркеледі, яғни ол статистикада питчердің жауапкершілігі ретінде қарастырылмайды.

Статистикалық маңыздылығы

Дәстүр бойынша, қателер саны ойыншының шеберлігін бағалау үшін қолданылатын статистика еді. Зерттеулер көрсеткендей, алаңдағы ойынның сапасы күмәнді болғанда, мысалы, жаңа құрылған команданың алғашқы жылында немесе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде резервтік ойыншылардың ойынында қателіктердің саны артады, ал жағдайлар жақсы болғанда, мысалы, жасанды газон мен түнгі ойындарда азаяды. Дегенмен, жанкүйерлер мен сарапшылар қателіктердің ойыншы шеберлігін өлшеудегі пайдалылығы мен маңыздылығына күмән келтіреді. Маңыздысы, базаны қамтуға бармау сияқты ойшағыс қателіктері немесе мүмкіндік болмаған кезде күшпен ойын жасауға тырысу қателік деп есептелмейді. Саберметриктер атап өткендей, қателікке қатысты маңыздырақ қарсылық – тұжырымдамалық сипатта болады. Ойыншыға қателік тағылғанда, ол ойын жасауға тырысу үшін дұрыс позицияда болуы керек. Нашар ойыншы, жақсы ойыншы жете алатын соққыларға немесе лақтырылған доптарға қол жеткізе алмау арқасында көптеген қателіктен "құтылуы" мүмкін. Осылайша, нашар ойыншының қателіктері, жақсы ойыншыға қарағанда аз болуы мүмкін. Соңғы кезде ресми төрешілер ойынның сәтті болуы үшін ойыншының "ерекше" күшін немесе орналасуын ескеруге тырысады. Бірақ бұл қателіктерге негізделген статистиканы, мысалы, алаңдағы ойынның тиімділігін салыстыру үшін қолданылатын пайыздық көрсеткіштерді өзгерте алмайды. Қателіктер сонымен қатар питчердің орташа ұпай жинау көрсеткішін (ERA) есептеуде де маңызды рөл атқарады. Қателік нәтижесінде алынған ұпайлар есепке алынбайды және питчердің ERA-сына қосылмайды.

Қателер бойынша статистикалық жазбалар

Негізгі Бейсбол Лигасында (MLB) Герман Лонг мансабында 1096 қателік жасаған рекордты иеленеді; ол 1889 жылдан 1904 жылға дейін ойнады. Билл Дален, Дикон Уайт және Германия Смит – MLB мансабында кем дегенде 1000 қателік жасаған жалғыз ойыншылар. Бұл ойыншылардың барлығы 1900 жылға дейін кем дегенде бір маусым ойнады. 20-шы ғасырдағы рекордты 711 қатемен Раббит Маранвилл ұстайды. Қазіргі кезде ойнап жатқан ойыншылардың арасында 2009 жылдан бері MLB-де ойнаған Элвис Андрус 220 қателікпен көш бастап тұр.

Қазандар

Кәсіпқой лигада бір питчердің карьерасы бойында жасаған қателіктердің ең жоғары рекорды 64 қателікпен Хиппо Вонға тиесілі. Бұл сонымен қатар Ұлттық лиганың да рекорды. Америкалық рекордты Эд Уолш ұстап тұр. Бір маусымда питчер жасаған ең көп қателік – Джим Уитнидің 28 қателігі, ол да Ұлттық лиганың рекорды. Америка лигасының 15 рекордын үш питчер бөліседі: Джек Чесбро, Руб Уодделл және Эд Уолш. Бір иннингте питчер жасаған ең көп қателік рекорды – үш, алғаш рет 1898 жылы Сай Сеймур орнатқан. Бұл рекордты 1988 жылы Томи Джон, 1996 жылы Хайме Наварро және 1999 жылы Майк Сиротка қайталады.

Ұстағыш

Айви Уинго бас қақпашы ретінде үлкен лига және Ұлттық лигада ең көп қателік жасаған ойыншы рекордын 234 қателікпен ұстап тұр. Ол "Кардиналдар" командасы үшін ойнағанда 59 қателік, ал "Қызылдар" командасы үшін 175 қателік жасаған. Американдық лиганың рекордын Уоли Шанг 218 қателік жасап, бес командада ойнағанда көрсеткен.

Бірінші базалық ойыншылар

Бірінші базалық ойыншының қателіктері бойынша Бас лига және Ұлттық лига рекордтарын 568 қателік жасаған Кап Ансон иеленеді. Хал Чейз Америка лигасының рекордшысы, ол Нью-Йорк Хайлендерс үшін 240, ал Чикаго Уайт Сокс үшін 45 қателік жасаған (барлығы 285). Ансон сонымен қатар бірінші базалық ойыншының бір маусымдағы ең көп қателік жасау рекордын – 58 қателік – ұстап тұр, ал Стив Гарви маусымдағы ең аз қателік жасау бойынша рекордты – нөл қателік – иеленеді.

Екінші қақпашы

Фред Пфеффер екінші база ойыншысы жасаған қателіктер бойынша үлкен лига және Ұлттық лига рекордтарын 857 және 781 қателікпен ұстап тұр. Американ лигасының рекорды 435, ол Даңқ залының мүшесі Эдди Коллинске тиесілі.

Үшінші базалық ойыншылар

Джерри Денни үшінші база ойыншылары арасында карьерасы бойынша ең көп қателік жасаған ойыншы бойынша Меллиг және Ұлттық лига рекордтарын 533 қателікпен иеленеді. Джимми Остин 359 қателікпен Американ лигасының рекордшысы.

Қысқа тұрақтар

Билл Дален 20 маусымда 975 ойынмен бас лиганың және Ұлттық лиганың шорт-стоп позициясы бойынша рекордтарын сақтайды. Ол «Чикаго Кабс» командасында 443 қателік жасады, «Бруклин Доджерс» командасында 260 қателік, «Нью-Йорк Гиантс» командасында 200 қателік, ал «Бостон Брейвс» командасында 72 қателік жіберді. (Ол үшінші базада 89 қателік, екінші базада сегіз қателік және сыртқы алаңда сегіз қателік жасады, осылайша карьерасы бойынша барлығы 1080 қателікке ие болды.) Дони Буш 689 қателікпен Америка лигасының рекордшысы. Ол «Детройт Тайгерс» командасында 682 қателік жасады, ал «Вашингтон Сенаторс» командасында 7 қателік жіберді.

Сыртта ойнайтындар

Тоғызыншы ғасырдың ойыншысы Том Браун аутфилдер ретінде 490 қателік жасап, бас лиганың рекордтық көрсеткішін орнатты. Ол Америкалық ассоциацияда 222, Ұлттық лигада 238 және Ойыншылар лигасында 30 қателік жіберді. (Браун сонымен қатар питчер ретінде 6 қателік жасады, осылайша оның мансабындағы жалпы қателіктерінің саны 496-ға жетті.) Керісінше, Ұлттық лиганың рекордтық көрсеткішін тоғызыншы ғасырдың ойыншысы Джордж Гор 346 қателікпен, ал Америкалық лиганың рекордын Тай Кобб 271 қателікпен ұстап тұр.