Кіріспе

Американдық саясаткер (1934–2024)
Австралиялық крикетші

Дэвид Хэмптон Прайор (29 тамыз 1934 – 20 сәуір 2024) – 1966 жылдан 1973 жылға дейін Арканзас штатының 4-ші округінің өкілі, ал 1979 жылдан 1997 жылға дейін Арканзас штатынан сенатор болып қызмет еткен американдық саясаткер. Демократиялық партия мүшесі Прайор 1975 жылдан 1979 жылға дейін Арканзас штатының 39-шы губернаторы болып та қызмет еткен, сондай-ақ 1960 жылдан 1966 жылға дейін Арканзас штатының Өкілдер палатасының мүшесі болды. 2008 жылдан 2009 жылға дейін Билл Гватни қаза болғаннан кейін Арканзас Демократиялық партиясының төрағасы міндетін атқарды.

Ерте өмір

Дэвид Хэмптон Прайор Арканзастың оңтүстігіндегі Оуачита округінің орталығы – Камден қаласында Уильям Эдгар Прайор мен Сьюзан Прайордың отбасында дүниеге келді. Екеуі де Арканзасқа терең тамырлары бар еді; олардың некесі «Арканзастың пионерлік отбасыларының екеуін біріктірді». Уильям Прайор 1923 жылы Холли-Спрингстен Камденге көшіп келіп, автомобиль сатумен айналыса бастады. 1933 жылға қарай ол серіктестерін сатып алып, бизнестің толық иесіне айналды, аймақта жақсы танымал болған Edgar Pryor Inc Chevrolet дилерлік компаниясын құрды. Отбасы сонымен қатар Камденнің қоғамдық, діни және саяси өміріне белсенді қатысты, В. Е. 1939 жылдан 1942 жылға дейін Оуачита округінің шерифі қызметін атқарды. Прайор Оуачита округінде туған үшінші буын өкілі болды. Ол Камдендегі мемлекеттік мектептерде оқыды, Аркадельфиядағы Хендерсон мемлекеттік мұғалімдер колледжіне түсіп, 1957 жылы Фейетвиллдегі Арканзас университетін бітірді. Прайор 1957 жылдан 1960 жылға дейін «Ouachita Citizen» газетінің негізін қалаушысы және баспагері болды. Ол 1964 жылы Арканзас университетінің құқық факультетін бітіріп, сол жылы адвокаттық алқаға қабылданды.

Саяси мансап

Прайор алғаш рет 1960 жылы Арканзас штатының Өкілдер палатасына Оуачита округінен сайланды. Арканзас штатының 63-ші жалпы жиналысының мүшесі ретінде, Прайор 1962 және 1964 жылдары қайта сайланды. 1966 жылы АҚШ Президенті Линдон Б. Джонсон демократ Орен Харристі федералды судьялыққа тағайындағаннан кейін туындаған бос орынға сайлау өткізіліп, Прайор Конгресске өтті. Ол 1972 жылы қайта сайлануға түспеді, оның орнына ұзақ жылдар бойы АҚШ сенаторы болған Джон Л. Маклеланға демократиялық сайлауда қарсы шықты. Прайор Маклеланнан екінші турда 20 мыңнан аз дауыспен жеңілді. 1974 жылы губернатор Дейл Бамперс үшінші мерзімге түсуден бас тартып, сенатор Дж. Уильям Фулбрайтқа қарсы күреске түскенде Прайор демократиялық губернаторлық сайлауға қатысты. Прайор бірінші турда екінші турдан қашып, бұрынғы губернатор Орвал Фабус пен вице-губернатор Боб Райлиді жеңді, содан кейін Арканзас Республикалық партиясының атқарушы директоры Кен Кунды оңай жеңіп шықты. Прайор 1976 жылы қайта сайланды, демократиялық сайлаудың бірінші турында бұрынғы футболшы Жим Линдсейге қарсы 66 пайыз дауыс алып, қарашада номиналды республикалыққа қарсы 86 пайыз дауыс жинады. Ол 1975 жылдың 14 қаңтарынан 1979 жылдың 3 қаңтарына дейін Арканзас штатының губернаторы қызметін атқарды. 1974–1976 жылдардағы экономикалық төңкерістен туындаған қиын жағдайды басқарып, Прайор банкир және болашақ губернатор Франк Д. Уайтті экономикалық даму директоры етіп тағайындады. Ол 1978 жылы Маклеланның бұрынғы орнына ие болу үшін үшінші мерзімнен бас тартты (сенатор 1977 жылы қайтыс болды) және демократиялық сайлауда екі конгрессмен – Джим Гай Таккер мен Рэй Торнтонмен күш сынасты. Прайор Таккермен екінші турға өтті және Арканзас штатының орталық бөлігіндегі конгрессменді 12 ұпаймен жеңді. Ол жалпы сайлауда республикалық және тәуелсіз кандидаттарды 76 пайыз дауыспен жеңді. 1984 жылы Рональд Рейганның үлкен жеңісіне қарамастан, Прайор Арканзас штатының орталық бөлігіндегі конгрессмен Эд Бетунды жеңіп алды. 1990 жылы Прайор жазылған кандидатты жеңді; еңбек еткен басқа демократ немесе республикашыл болған жоқ. Ол 1996 жылы зейнеткерлікке шықты және оның орнына республикалық конгрессмен Тим Хатчинсон келді.

АҚШ Сенаты

Прайор Қартаю жөніндегі комитеттің төрағасы болды. Прайор егде жастағы азаматтарды қолдауымен және салық төлеушілердің құқықтарын қорғауымен белгілі болды. Өз қызметінің кезеңінде ол Демократиялық конференцияның хатшысы және Сенаттағы Демократиялық партия жетекшілігінде үшінші тұлға болды. 2000 жылы Прайор Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Гарвард Кеннеди мектебінің Саясат институатының директоры болды. 2004-2006 жылдары ол Литтл-Рок қаласындағы Клинтон мемлекеттік қызмет мектебінің деканы қызметін атқарды. 2006 жылдың маусым айында президент Джордж Буш Прайорды Қоғамдық телерадио хабарларын тарату корпорациясының кеңесіне мүшелікке ұсынды, ал қыркүйек айында Сенат оны алты жылдық мерзімге бекітті. Прайор бұрынғыдай, 2008 жылдың күзінде Файетвиллдегі Арканзас университетінде саяси ғылым курсын оқыды.

Сенаттық мансабынан кейінгі мансап

Оның ұлы – АҚШ-тың бұрынғы сенаторы Марк Прайор, ол 2003 жылдан 2015 жылға дейін сол сенат креслосын демократ ретінде иеленді. 2004 жылы Прайор Клинтон қорының директорлар кеңесінің құрамындағы бес мүшеден бірі болды. Прайор Билл Гватниге жасалған қастандықтан кейін Арканзас штаты Демократиялық партиясының төрағасы қызметін атқарып, қысқа мерзімге саясатқа қайта оралды.

Жеке өмір

1957 жылы Прайор Арканзас университетінің 19 жасар бірінші курс студенті Барбара Джин Лансфордқа үйленді. Ол қоғамдық өмірдің стресіне шыдамағандықтан, күйеуі губернатор болған 1975-1977 жылдары отбасынан уақытша кетіп қалды. Осы кезеңде ол түрлі университет курстарын тыңдап, жұмыс табуда қиындықтарға тап болды және демалыстан кейін губернатор резиденциясына қайта оралды. Прайорға 2006 жылдың 11 қазанында UAMS медициналық орталығында доктор Тамим Антаки төрттік айналма жол операциясын жасады. Ол күні бұрын жүрек талмасына ұшыраған еді. Оның жазылуы қанағаттанарлық болды және 2006 жылдың 17 қазанында ауруханадан босатылды. 2020 жылдың 13 шілдесінде Арканзас губернаторы Аса Хатчинсон штаттағы COVID-19 пандемиясы туралы баспасөз мәлімдемесінде Прайор мен оның әйелі Барбараның тесті нәтижесінде осы ауру анықталғанын, Прайор Литтл-Роктегі UAMS ауруханасына жатқызылғанын және оның әйелі үй карантинінде екенін хабарлады. Прайор 2024 жылдың 20 сәуірінде 89 жасында Литтл-Роктегі үйінде дүние салды.