Кіріспе

Американдық заңгер және саясаткер (туған 1963)
АҚШ сенаторы

Марк Лансфорд Прайор (10 қаңтар 1963 жылы туған) – американдық заңгер, саясаткер және лоббист, 2003 жылдан 2015 жылға дейін Арканзас штатынан АҚШ сенаторы болып қызмет еткен. Бұрын ол 1999 жылдан 2003 жылға дейін Арканзас штатының бас прокуроры, ал 1991 жылдан 1995 жылға дейін Арканзас штатының өкілдер палатасында қызмет атқарған. Ол Демократиялық партияның мүшесі. Арканзас штатының Фейетвилл қаласында туған Прайор – Арканзас штатының бұрынғы губернаторы және АҚШ сенаторы Дэвид Прайордың ұлы. Арканзас университетінің Фейетвиллдегі бакалавр дәрежесін және заң факультетінің заңгерлік дәрежесін алды. 1990 жылы Арканзас штатының өкілдер палатасына сайланғанға дейін бірнеше жыл жеке практикада жұмыс істеді. 1998 жылы штаттың бас прокуроры болып сайланды. Прайор 2001 жылы АҚШ Сенатына үміткерлігін жариялады, ол 1979 жылдан 1997 жылға дейін әкесі атқарған сенаттық орынға үміткер болды. Ол сайлаушылардың 54% дауысымен республикалық партия өкілі Тим Хатчинсонды жеңіп сайланды. 2008 жылы республикашылдардан қарсылықсыз қайта сайланды. 112-ші Конгресс кезінде ол тұтынушыларды қорғау, өнімдердің қауіпсіздігі және сақтандыру жөніндегі Сауда кіші комитетінің төрағасы болды. Прайор 2014 жылы қайта сайлануға үміткер болды, бірақ республикашыл Том Коттоннан жеңілді. 2020 жылы Прайор Браунштейн Хайатт Фарбер Шректің лоббисі болып жұмысқа қабылданды. Ол Арканзас штатынан АҚШ Сенатына соңғы рет сайланған демократ.

Ерте өмір және білім

Прайор Арканзас штатының Файеттвилл қаласында болашақ штаттың бірінші ханымы Барбара Джин (Лансфорд) мен болашақ губернатор және АҚШ сенаторы Дэвид Хэмптон Прайордың, сол кезде штат өкілі болған, отбасында дүниеге келді. Ол әкесі 1979 жылы АҚШ Сенатына сайланғанға дейін Литтл-Рок орталық мектебінде оқыды, содан кейін 1981 жылы бітіргенге дейін Мэриленд штатындағы Уолт Уитман орта мектебінде білім алды. 1985 жылы Файеттвиллдегі Арканзас университетін тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен аяқтады, ал 1988 жылы университеттің құқық мектебінен заң докторы ғылымының кандидаты атағын алды. Университет кезінде ол Сигма Альфа Эпсилон студенттік қауымдастығының мүшесі болды.

Ерте мансап

Саясатқа түсер алдында Прайор жеке практикамен азаматтық дауларды қараған адвокат болып жұмыс істеген.

Арканзас штатының Өкілдер палатасы

Ол 1991 жылдан 1995 жылға дейін Арканзас штатының өкілдер палатасының депутаты болды.

Арканзас штатының бас прокуроры

1994 жылы ол Арканзас штатының бас прокуроры лауазымына кандидат болып түсті, Демократиялық партияның ішкі сайлауында қолданыстағы Уинстон Брайантқа қарсы күресті. Прайор 58% қарсы 42% есебімен жеңіліске ұшырады. 1998 жылы ол қайтадан осы лауазымға кандидат болып, Демократиялық партияның үміткері атанды. Ол Редфилд қаласының прокуроры Бетти Диккиді 59% дауысқа 41% есебімен жеңді. Штаттағы Бентон, Буун, Марион және Бакстер округтерінен басқа барлық округтерде жеңіске жетті. Сондай-ақ ол 2000 жылы Демократиялық Ұлттық Конвенцияға делегат ретінде қатысты.

АҚШ Сенаты

Прайор сайлаушыларға жоғары деңгейде қызмет көрсеткені үшін танылды және штатқа жол құрылысына миллиондаған доллар бөлдіріп беруге көмектесті. Прайор штаттың әскери отбасыларын ынталы түрде қолдады; ол SACRIFICE Act заңын қабылдануына жетекшілік етті, соның арқасында жауынгерлік қимылдарда жарақат алғандардың отбасылары дер кезінде және сапалы медициналық көмек алу мүмкіндігіне ие болды.

Қызмет мерзімі

Біршама ерекше жағдай ретінде, Прайор 2009 жылғы қаңтарда 45 жасында 19 күн бойы Сенаттағы ең жас сенатор атанды, бірақ ол өзінің алғашқы мерзімінде бұл атаққа ие болған емес. Бұл, жас Джон Э. Сунунудың сайлауда жеңіліске ұшырауына байланысты болды, нәтижесінде Майкл Беннет тағайындалғанға дейін Прайор Сенаттағы ең үлкен, бірақ сонымен бірге ең жас мүше болып танылды. 2007 жылғы маусым айында Арканзас штаты Демократиялық партиясының жылдық Джефферсон-Джексон кешінде Прайор өзінің әріптесі, сенатор Хиллари Клинтонды АҚШ президентіне қолдауын білдірді. 2013 жылы Прайор 90% жағдайда президент Обамамен бірге дауыс берді. 2009 жылдан бері Прайорға ең көп қаржылай көмек көрсеткен үш топ – адвокаттар (1 131 431 доллар), саяси әрекет комитеттері (429 149 доллар) және лоббистер (323 769 доллар) болды.

Заңнамаға қолдау көрсету

Прайор 2013 жылдың 25 ақпанында 2013 жылғы Құрғақшылық туралы ақпарат заңын (S. 376; 113-ші Конгресс) ұсынды. Бұл заң жобасы 2018 жылға дейін Ұлттық біріктірілген құрғақшылық туралы ақпарат жүйесіне (NIDIS) қаржы бөлуді бекітеді. NIDIS-тің міндеті – "құрғақшылық пен қауіпті ауа райының зиянын болдырмау үшін уақтылы ақпарат беру". Заң жобасы 2013 жылғы Екіпартилі бюджет заңының 62 жасқа толмаған мүгедек емес әскери ардагерлерге берілетін жылдық өмір сүру деңгейін көтеру мөлшерін азайту ережесін жояды. Конгресс Бюджеттік кеңсесі Прайордың заң жобасы қабылданса, ардагерлерге жыл сайын төленетін қаражаттан 6,813 миллиард доллардың азаюы тоқтатылатынын бағалады.

Салық саясаты

2009 жылдың 13 ақпанында Прайор 2009 жылғы Американың экономикасын жаңғырту және инвестициялау туралы заңды қабылдауға дауыс берді. 2012 жылдың 16 сәуірінде Прайор "Баффет ережесіне" қарсы дауыс берген жалғыз демократ сенаторы болды, бұл ереже филибүстерді тоқтату үшін 51 дауысқа қарсы 45 дауыспен жеңіліске ұшырады. 2014 жылдың сәуір айында АҚШ Сенаты ең төменгі жалақының әділдігі туралы заң жобасын (S. 1737; 113-ші Конгресс) талқылады. Бұл заң жобасы 1938 жылғы "Әділ еңбек стандарттары туралы" заңға (FLSA) өзгеріс енгізіп, екі жыл ішінде жұмыскерлердің федералдық ең төменгі жалақысын сағатына 10,10 долларға дейін көтеруді көздеді. Заң жобасын президент Барак Обама және көптеген демократ сенаторлар қолдады, бірақ Сенаттағы және Өкілдер палатасындағы республикашылар оған қарсы шықты. Прайор бұл заң жобасына қарсы болды.

Ауыл шаруашылығы

Сенатор Прайор табиғатты қорғау, ауылдық даму, ауыл шаруашылығы зерттеулері, тамақтану және орман шаруашылығы бағдарламаларына қатысты ұсынылған кесімдерге қарсы тұрақты күш болды. 2014 жылы Ауыл шаруашылығы, ауылдық даму, тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы және оған байланысты агенттіктер жөніндегі кіші комитеттің төрағасы ретінде ол ауыл шаруашылығы бағдарламаларына қаражат бөлетін 20 миллиард долларлық жылдық шығындар заңын жазды. Прайор 2014 жылғы Ферма заңына отандық орман өнімдерін АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті (USDA) биоөнімдер деп тануға мүмкіндік беретін заңнаманы енгізді, бұл өнімдерді федералды үкімет пайдалана алуына және тұтынушыларға экологиялық таза балама ретінде сата алуына кепілдік берді. Жылдық бюджет процесі арқылы Прайор орман шаруашылығы, ерекше дақылдар, мал шаруашылығы, батпақтарды басқару, су өсіру және ауа райын басқару саласындағы зерттеулерді дамыту үшін 125 миллион доллардан астам қаражат бөлуге көмектесті. Прайор сенатор Бузманмен бірлесіп, Ұлттық ауыл шаруашылығы заң орталығы сияқты мекемелерге жеке сектормен серіктестік құруға рұқсат беру арқылы ауыл шаруашылығы және азық-түлік заңдарын зерттеуді ілгерілету үшін тығыз жұмыс істеді.

Мүлікке салық

2006 жылдың маусым айында Прайор федералдық мүлік салығын жоюға қарсы дауыс берді. 2013 жылы Прайор мен сенатор Джон Бузман (R AR) Арканзас фермерлік бюросының президенті Рэнди Вичтің пікірінше, президент Обаманың мүлік салығын көтеру жоспарына қарсы шыққандары үшін алғыс айтылды. Прайор қазіргі мүлік салығы ставкаларының мерзімін бір жылға ұзартуға бағытталған заң жобасын бірлесіп ұсынды. Заң жобасы қабылданбады. 2008 жылы Прайор мүлік салығынан босатылатын адамдар санын арттатуға қарсы дауыс берді.

Денсаулық сақтау

Прайор 2009 жылдың желтоқсанында «Науқастарды қорғау және қолжетімді медициналық көмек туралы» заңға (ә. і. «Obamacare») дауыс берді, ал кейіннен 2010 жылғы «Денсаулық сақтау және білім беруді келісу» заңына қарсы дауыс берді.

Сыртқы саясат

Прайор Гуантанамо тұтқындарын сот үшін АҚШ-қа әкелуге қарсы. 2006 жылдың 28 қыркүйегінде Прайор Сенаттағы 12 демократтың бірі болып, 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңның S.3930 нөміріндегі қабылдауына дауыс берді. Ол 2006 жылдың маусымында туды өртеуге қатысты түзетуге қарсы дауыс берді. 2007 жылдың 15 наурызында Прайор 2008 жылы Ирактан көптеген американдық әскерлерін қайтаруға бағытталған қарарға қарсы дауыс берген екі демократ сенаторының бірі болды. 60 дауыс қажет болған дауыс беруде 50 дауыс қарсы, 48 дауыс қолдады.

Әлеуметтік саясат

2003 жылы Прайор жартылай тууға дейін жасалатын абортқа федералдық тыйым салуға дауыс берді. Ол эмбриондық сабақты жасушаларды зерттеуді кеңейтуге қолдау көрсетті. БҰҰ-ның халықты бақылау саясатын қаржыландыруды шектеуге, жасөсперімдердің штаттар арасында аборт жасатуына тыйым салуға және аборт жасайтын ұйымдарға Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер гранттарын беруге қарсы дауыс берді. 2010 жылдың 18 желтоқсанында Прайор 2010 жылғы «Сұрамай, айтпа» ережесін жою туралы заңға дауыс берді.

Қару саясаты

2004 жылы Прайор федералды шабуылдық қаруға тыйым салу мерзімін ұзартуға дауыс берді. 2013 жылы Прайор барлық қару сатып алу кезінде тексеру талап ететін шараға қарсы дауыс берді. 2013 жылдың наурыз айында Прайор ақыл-есі сау емес деп танылған, сот шешімімен қауіпті деп есептелген немесе сот арқылы психиатриялық емдеуге жіберілген адамдардың қару сатып алу әрекеттерін анықтайтын заң жобасын мақұлдады. Бұл заң жобасы қару-жарақ жәрмеңкесіндегі ережелерді қамтымады. Заң жобасы әлі заңға айналмаған.

Сот төрешілері

2005 жылғы 23 мамырда Прайор демократтардың соттағы филибүстерді пайдалануына қатысты келісімге келген 14 сенатордың бірі болды. Бұл демократтардың филибүстер жасау қаупін тиімді түрде жойды (сондай-ақ республикашыл жетекшілігінің «ядролық опция» деп аталатын қауіпті іске асыруының алдын алды). Келісімге сәйкес, демократтар Буштің сотқа үміткеріне тек «ерекше жағдайларда» ғана филибүстер жасау құқығын қолдануға келісті. Филибүстер қаупі сейілген соң, республикашылдар Буштің ең консервативті үш апелляциялық сотына үміткерлердің (Дженнис Роджерс Браун, Присцилла Оуэн және Уильям Прайор – туыс емес) мәселесін шеше алды, олар кейіннен республикашыл бақылаудағы Сенатта дауысқа қойылды. Алайда, ол Самуэль Алитоның АҚШ Жоғарғы сотына тағайындалуына қарсы дауыс берді. 2013 жылғы 21 қарашада Прайор Гарри Ридтің басшылығына қарсы дауыс берген үш демократ сенатордың бірі болды, ол Сенаттың кейбір шешімдерді қабылдау үшін қарапайым көпшілікті талап етуге көшуіне себеп болған «ядролық опцияға» қарсы болды. Ол Сенатта сөйлеген сөзінде Сенаттың «дебаттар алаңы екенін, мұнда депутаттар келісімге келіп, шешімдер таба алатынын» айтты. «Бұл үшін азшылықтың сөйлеуге мүмкіндігі болуы керек, тіпті ол жалғыз болса да. Біз осы құқықты қорғауымыз керек, сондай-ақ әрбір сенатордың заңдарды талқылау және түзету құқығын қорғауымыз керек». Ол Сенаттың «азшылықтың дауысы естілетініне кепілдік берілген жалғыз орын екенін» айтты. «Олар кейде жеңіліп қалады, бірақ олардың дауысы естілетініне кепілдік беріледі», - деді ол және «ядролық опцияны қолданудан көңілі қалғанын» білдірді. «Мен оған қарсымын. Менің ойымша, бұл институтқа қайырсыздан зиян келтіріп, еліміз бен американ халқы үшін өте жағымсыз салдарларға әкелуі мүмкін».

Сенаттық мансабынан кейінгі мансап

2015 жылдың наурызында Прайор Вашингтон қаласындағы Venable заң және лоббистік фирмасының серіктесі атанды. 2016 және 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлаулары барысында Прайор Демократиялық Ұлттық Конвенцияның Платформа комитетіне мүше болды. 2020 жылы ол Brownstein Hyatt Farber Schreck заң және лоббистік фирмасына жұмысқа орналасты және бұл қуатты фирмада жұмыс істеу мүмкіндігін "Клемсон немесе Алабамада футбол ойнауға бару сияқты" деп сипаттады. 2021 жылы ол The New York Times газеті үшін президент Джо Байденді Әділет министрлігінің Антимонополиялық бөлімін басқаруға белсенді антимонополиялық саясатты жүзеге асырушыны тағайындауға шақырған мақала жазды. Прайор Америкалық капиталды дамыту кеңесінің (ACCF) кеңесшілер кеңесінің мүшесі.

Жеке өмір

Прайор Литтл-Рокта тұрады және Адамс пен Портер есімді ұлы мен қызы бар. Ол Джой Прайорға үйленген. Олар Солтүстік Литтл-Роктағы Бірінші Құдай Ассамблеясының мүшелері. 1996 жылы Прайордың сол аяғында мөлдір жасушалы саркома, сирек кездесетін қатерлі ісік түрі анықталды. Оның емделуі мен қалпына келтіруі 15 айға созылды, бір дәрігер оған аяғын ампутациялау қажет болуы мүмкін екенін айтты, бірақ ісік ерте сатыда табылып, сәтті алып тасталды.