Кіріспе

Норвегиялық футбол чемпиондары (Seriemester i fotball) немесе Eliteserien чемпиондары – Норвегиядағы ең жоғары деңгейдегі футбол лигасының жеңімпаздары. Norgesserien 1937–38 жылдары он бір конференция мен плей-оффпен үш рет өткізілді. Кейіннен ол екі конференциялы Hovedserienмен алмастырылды, ал 1963 жылы бір конференциялы 1. divisjonмен ауыстырылды. Ең жоғарғы дивизион 1990 жылы Tippeligaen деп аталды, ал 2017 жылдан бастап қазіргі Eliteserien болып өзгерді. Бұл титулдың иегерлері Норвегия футбол чемпионаттарының жеңімпаздары деп есептелмейді, себебі бұл атақ Норвегия футбол кубогының жеңімпаздарына арналған. Он қаладан 16 клуб осы құрметке ие болды. Розенборг 26 титулмен ең табысты команда, оның ішінде 1992 жылдан 2004 жылға дейін 13 рет қатарынан жеңіске жетті. Бастапқы жылдары Фредрикстад өте табысты болды, алғашқы екі титулды жеңіп, 1960–61 жылдарға дейін тоғыз титулға қол жеткізді. Содан кейін Викинг командасы үстемдікке ие болып, 1972 жылдан 1975 жылға дейін төрт рет қатарынан жеңіске жетіп, ең көп жеңіске жеткен екінші командаға айналды. Лига мен кубокты бір маусымда жеңу (double) алты клубтың күшімен он төрт рет орын алды. 1937–38 маусымының соңында Фредрикстад чемпионат тарихында чемпион атанған алғашқы клуб болды. Розенборг 26 титулмен кез келген клубтан көп жеңіске жетті. Фредрикстад 9 титулмен екінші орында. Розенборг 1990-шы және 2000-шы жылдарда үстемдік құрды, 1992 жылдан 2004 жылға дейін 13 рет қатарынан лига чемпионы атанды. Фредрикстад барлық титулдарын 1963 жылы лига форматы бір топтық жоғары дивизионға өзгерткенге дейін жеңіп алды. Үшінші орындағы ең көп титул иеленген команда – Викинг, ол 1970-ші жылдары сегіз титулының бесеуін жеңіп, үстемдік құрды. Розенборг және Викинг лига титулын үш немесе одан да көп рет қатарынан жеңіп алған жалғыз командалар. Чемпион атанған барлық клубтар бүгінгі күнге дейін бар және Норвегия футбол лигасы жүйесінің жоғары алты деңгейіне қатысады – футбол пирамидасы.

Формат

Ұлттық лига құруға жасалған әрекеттер 1914–16 жылдары Тест лигасымен басталды, бірақ ол ешқашан ресми мәртебе алған жоқ. Алғашқы ресми лигалық жарыс 1937–38 маусымында басталған Норвегия лигасы болды. Ол он бір қос өткешті конференциядан тұрды, әрқайсысында алты немесе жеті команда болды, ал конференция жеңімпаздары екі ойындық, төрт кезеңді плей-офф өткізді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін тек екі толық маусым ғана өткізілді, бірақ лиганың соңғы маусымы 1947–48 жылдары өтті. 1948–49 маусымында Басты Лига басталды, онда әрқайсысы сегіз командадан тұратын екі конференция болды. Маусым соңында конференция жеңімпаздары екі ойындық финалда кездесті. 1959–60 және 1960–61 жылдары екі конференцияның күміс жүлдегерлері арасында қола матчтары өткізілді. 1961–62 маусымында барлық 16 команда бір лигада біріктірілді, ол бір жарым жыл бойы ойналды. 1963 жылдан бастап он команда бір лигаға біріктірілді, ол Бірінші дивизион деп аталды. Сонымен қатар, маусым қысқыдан жазғы лигаға ауыстырылды. 1972 маусымынан бастап Солтүстік Норвегия командаларына да 1-ші дивизионға қатысуға рұқсат берілді, бұл тұңғыш рет жалпыұлттық лиганы құрды. Сол маусымда командалар саны оннан он екіге дейін артты. Лига 1990 жылы демешісі Norsk Tipping атымен Типпелигаен деп аталды, ал 1997 жылы жоғары лигадан төмен бір конференциялық лига құрылды. Типпелигаен 1995 маусымынан бастап 14 командаға, ал 2009 маусымынан бастап 16 командаға дейін кеңейтілді.