Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегия футбол кубогы (Norgesmesterskapet i fotball for herrer) – Норвегия футболындағы басты жеңіліс-жеңіліс (нокаут) кубогы. Бұл турнирді Норвегия футбол федерациясы ұйымдастырады және ол 1902 жылдан бері өткізіліп келеді, бұл елдегі ең көне футбол турнирі. Турнир көбінесе «Купен» («Кубок»), NM немесе NM Кубогы (NM Cupen) деп аталады, бұл Norgesmesterskap («Норвегия чемпионаты») деген сөздің аббревиатурасы. Бұл терминдер ерлер және әйелдер арасындағы жарыстарды сипаттау үшін қолданылады. Әйелдер командалары үшін ұқсас жарыс – Норвегия әйелдер футбол кубогы. Норвегия футбол кубогы – ұлттық чемпионат, яғни Элитсериен ең беделді жарыс болғанымен, Кубок жеңімпаздары «Норвегия футбол чемпиондары» атағын алады. Бұл, мысалы, ағылшын футболынан өзгеше, онда Премьер-лига жеңімпаздары ағылшын чемпиондары атанды. Жеңімпаздар Патша кубогын жеңіп алады. Сондай-ақ, жеңімпаздар Еуропа Конференциялар лигасының екінші іріктеу кезеңіне және Норвегия суперкубогы – Местерфиналға қатысады. Қазіргі Норвегия чемпиондары және кубок иелері – 2022 жылғы финалда «Бодё/Глимт» командасын 1:0 есебімен жеңген «Молде» клубы. «Odd» және «Rosenborg» клубтары ең табысты клубтар болып саналады, әрқайсысы 12 титулға ие.
The Norwegian Football Cup (Norgesmesterskapet i fotball for herrer) is the main knockout cup competition in Norwegian football. It is run by the Football Association of Norway and has been contested since 1902, making it the oldest football tournament in the country. The tournament is commonly known as Cupen ("The Cup"), NM or NM Cup (NM Cupen), an acronym formed from Norgesmesterskap ("Norwegian Championship"). These terms are used to describe both the men's and women's competitions. The equivalent competition for women's teams is the Norwegian Women's Football Cup. The Norwegian Football Cup is a national championship, meaning that while the Eliteserien may be the most prestigious competition to win, it is the winners of the Cup who are awarded the title "Norwegian football champions". This differs from, for example, English football, where the winners of the Premier League are the ones who become English champions. Winners receive the King's trophy. Winners also qualify for the Europa Conference League second qualifying round and a place in the Mesterfinalen, the Norwegian super cup match. The current Norwegian champions and holders of the cup are Molde, who defeated Bodø/Glimt 1–0 in the 2022 final. Odd and Rosenborg are the most successful clubs with 12 titles each.
Тарих
Бірінші кубок 1902 жылы өткізілді, ал Оскар II тұңғыш турнирге Король кубогын табыс етті. Бұл Kristiania IF және Норвегия футбол федерациясы ұйымдастырған шақыру турнирі болды, кейін ол ресми мәртебе алды. Турнирге бес команда қатысты, ал «Од» бірде-бір ойын өткізбей финалға өтті. «Грэйн» Кристианиядағы Гамле Фрогнер стадионында «Одты» 2:0 есебімен жеңіп, алғашқы Норвегия кубогын жеңді. Оқиғалар кезінде ресми мәртебе алған алғашқы турнир – 1904 жылғы Норвегия кубогы болды, және оны «Од» жеңді. Бастапқыда кубок тек округ чемпиондары үшін ашық болды. Бұл 1917 жылға дейін жалғасты, содан кейін кубок белгілі бір деңгейдегі барлық клубтарға ашылды. Лигалық футбол 1937-1938 маусымында басталды, ал «Фредрикстад» сол жылы лига мен кубокты жеңіп, отандық «дубльдің» алғашқы иегері атанды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан, 1940 және 1945 жылдар аралығында жарыс өткізілмеді. 1963 жылға дейін жарыс жалпыұлттық деңгейде өткізілмеді. 1963 жылы Солтүстік Норвегиядан келген клубтарға қатысуға рұқсат берілді, себебі Норвегияның солтүстік бөлігінде байланыс жүйесі нашар болды және солтүстік үш округтегі клубтардың оңтүстік клубтармен теңдес бәсекелесе алмайды деген сенім болды («Бодё/Глимт» – солтүстіктен келген екі жаңа команданың бірі – сол жылы төртінші турға дейін кубокта қалды). 1963 жылға дейін Солтүстік Норвегия командалары өздерінің Солтүстік Норвегия чемпионаттарында бақ сынасты. 2004 жылғы кубок финалынан бұрын NRK 1986 жылғы «Тромсё» – «Лиллестрём» финалын «Tidenes Cupfinale» (барлық уақыттағы ең жақсы кубок финалы) атағымен, ал «Розенборгтың» бұрынғы шабуылшысы Гёран Сёрлотты «Tidenes Cuphelt» (барлық уақыттағы ең жақсы кубок батыры) атағымен марапаттады. Финал 1948 жылғы кубок финалынан бері Уллевол стадионында өткізілуде.
The first cup was played in 1902, and Oscar II presented the King's Cup to the inaugural tournament. This was an invitation tournament organised by Kristiania IF and the Norwegian Football Association, which was later given official status. Five teams joined the competition, and Odd reached the final without playing a match. Grane won the first Norwegian Cup after they defeated Odd 2–0 at Gamle Frogner Stadion, Kristiania. The first tournament who had official status at the time of the events was the 1904 Norwegian Cup and was won by Odd. In the beginning, the cup was open for county champions only. This continued until 1917, when the cup was opened for all clubs of a certain standing. League football began with the 1937–38 season, and Fredrikstad became the first team to win a domestic double by winning both the league and the cup in the same year. Due to the outbreak of World War II, the competition was not played between the 1940 and 1945 editions. The competition was not nationwide until 1963. 1963 was the first year clubs from Northern Norway were allowed to participate, this was due to a poor communication system in the northern parts of Norway and to the belief that the clubs in the three northern counties could not compete on the same level as the southern clubs (Bodø/Glimt – one of the two northern newcomers – did stay in the cup to the fourth round that year). Until 1963, teams from Northern Norway competed in their own Northern Norwegian Championships. Before the 2004 cup final, NRK awarded the 1986 final between Tromsø and Lillestrøm with the title Tidenes Cupfinale (Best cup final ever), and ex Rosenborg striker Gøran Sørloth with Tidenes Cuphelt (Best cup hero ever). The final has been played at Ullevaal Stadion since the 1948 cup final.
Шолу
Настоящие туры басталар алдында, наурыз және сәуір айларында екі іріктеу турында өтеді. Бірінші іріктеу турында 4 және 5-ші лигалардан 176 клуб қатысады, олардың 44-і бірінші турға өтеді, онда оларға 1, 2 және 3-ші лигалардан 84 команда қосылады. Кубоктың бірінші турында сәуір айында, Элитсериен маусымы басталар кезде ойын өткізіледі. Алғашқы екі турды Норвегия футбол федерациясы ұйымдастырады, ал жоғары лига командалары көбінесе ауылдық жерлердегі әлсіз әуесқой командалармен, әуесқой команданың өз алаңында кездеседі. Кәсіпқой команданы турнирден шығарып тастаған әуесқой командалардың жеңісі кейде болады. Мысалы, 2012 жылы Элитсериен командалары «Sandnes Ulf» және «Sogndal» бірінші турда үшінші дивизион (төртінші лига) командалары «Staal Jørpeland IL» және «Florø SK»-дан жеңіліп қалды. Тіпті әуесқой команда жеңіліп қалса да, кәсіпқой командаға қарсы ойын олар үшін маусымның ең жарқын сәті болуы мүмкін. Үшінші турдан жартылай финалға дейін командалар кездейсоқ тағайындалады, бір рет кездеседі, ал жеңімпаз келесі турға өтеді. Финалдық матч қараша немесе желтоқсан айында «Уллеваал» стадионында (ұлттық стадион) өткізіледі және Норвегия футбол маусымының соңына жақын уақытта өтеді. Норвегияда кубок өте танымал, финалдық матчқа билет алу қиын, себебі ойын әдетте тез сатылады. Финалда ойнайтын екі команданың жанкүйерлері алаңның екі қысқа жағында, ал бейтарап жанкүйерлер ұзын жағында орналасады. Ойын сондай-ақ ұлттық телеарнада көрсетіледі.
Before the proper rounds take place, two qualifying rounds are played in March and April. 176 clubs from tier 4 and 5 enter the first qualifying round and 44 of these advance to the first round where they are joined by 84 teams from tiers 1, 2 and 3. The first round of the cup are played in April, around the same time as the Eliteserien season starts. The first two rounds are set up by the Norwegian Football Association, and the top flight teams are usually pitted against fairly weak amateur teams, often in rural areas, on the amateur team's home pitch. Early upsets, where an amateur team knocks a professional team out of the tournament do happen occasionally. For example, in 2012 the Eliteserien teams Sandnes Ulf and Sogndal were knocked out in the first round by the third division (fourth tier) teams Staal Jørpeland IL and Florø SK respectively. Even if the amateur team loses, squaring off against a professional team may well be the highlight of their season. From the third round to the semi final, matchups are drawn at random, the teams face off once, and the winner goes on to the next round. The final match is played at Ullevaal Stadium (national stadium) in November or December, and takes place near the end of the Norwegian football season. The cup is very popular in Norway, and tickets for the final match are hard to get hold of, as the game usually sells out quickly. The supporters of the two teams playing in the final match are seated at the two short ends of the pitch, while the more neutral supporters are seated by the long ends. The match is also televised on national television.
Темір бұзылу
Барлық раундтарда, егер матч негізгі уақыттан кейін тең аяқталса, жеңімпаз қосымша уақыт арқылы анықталады, ал қажет болған жағдайда – пенальти сериясымен. Бұрын тең аяқталған матчтар (негізгі уақыттан кейін) қонақ команданың стадионында қайта ойналатын. Кубок финалында алғаш рет қайта матч 1945 жылы «Лин» және «Фредрикстад» командалары арасында өтті. Алғашқы матч 1–1 есебімен аяқталды, ал бірінші қайта матч та 1–1 болды. «Лин» екінші қайта матчта 4–0 есебімен жеңіске жетті. Финалды анықтау үшін үш матч қажет болған жалғыз жағдай 1965 жылы Ослоның «Скейд» және «Фригг» командалары арасындағы матч болды (2–2, 1–1, 2–1). Соңғы рет финал қайта ойналған 1995 жылы «Розенборг» және «Бранн» командалары 1–1 есебімен тең ойнады. Қайта матчта «Розенборг» 3–1 есебімен Кубокты жеңіп алды. Пенальти сериясымен шешілген алғашқы финал 2009 жылы «Молде» және «Алесунд» командалары арасындағы матч болды. Негізгі уақыттан кейін есеп 1–1, ал қосымша уақыттан кейін 2–2 болды. «Алесунд» пенальти сериясында 5–4 есебімен жеңіске жетті.
In all rounds, if a fixture result in a draw after normal time, the winner is settled by a period of extra time, and if still necessary, a penalty shootout. Earlier, fixtures resulting in a draw (after normal time) would go to a replay, played at the venue of the away team. The first Cup Final to go to a replay was the 1945 final, between Lyn and Fredrikstad. The initial tie finished 1–1 and the first replay also finished 1–1. Lyn won the second replay 4–0. The only other time the final has taken three matches to settle was the 1965 final between Oslo rivals Skeid and Frigg (2–2, 1–1, 2–1). The last replayed final was the 1995 final, when Rosenborg and Brann fought a 1–1 draw. The replay saw Rosenborg win the Cup, with the score 3–1. The first final to be decided by a penalty shootout was the 2009 final between Molde and Aalesund. The score ended 1–1 after normal time and 2–2 after extra time. Aalesund won the final 5–4 on penalties.
Еуропалық футбол
2020 жылға дейін Кубок жеңімпаздары келесі маусымдағы УЕФА Еуропа Лигасына (бұрын УЕФА Кубогы деп аталатын; 1960 жылы іске қосылғаннан бастап 1998 жылға дейін олар қазір тоқтатылған УЕФА Кубок иелері кубогына қатысты). 2020 жылғы Норвегия кубогынан бастап жеңімпаздар УЕФА Еуропа Конференциялар Лигасына ілікседі. Бұл еуропалық орын команда деңгейі төмендесе немесе Норвегияның жоғары лигасына кірмесе де қолданылады. Бұрын, егер Кубок жеңімпазы келесі маусымдағы Чемпиондар Лигасына немесе Еуропа Лигасына лигадағы орны бойынша іліксе, онда Кубок финалында жеңілген командаға осы еуропалық орын берілетін. Норвегия кубогының жеңімпаздары Еуропа Лигасына екінші іріктеу кезеңінен қатысады. Егер финалға қатыспаған команда лига арқылы Еуропаға ілікпесе, олар бірінші іріктеу кезеңінен бастайды. Алайда, 2015–16 жылғы УЕФА Еуропа Лигасы маусымынан бастап УЕФА күміс жүлдегерлерге Еуропа Лигасына қатысуға рұқсат етпейді. Егер жеңімпаз – және 2015 жылға дейін күміс жүлдегер – лигадағы орны бойынша Еуропаға іліксе (1998 жылға дейінгі УЕФА Кубогынан басқа), онда Кубок орыны лигадағы ең жоғары орналасқан, әлі ілікпеген командаға беріледі.
Prior to 2020, the Cup winners qualified for the following season's UEFA Europa League (formerly named the UEFA Cup; from its launch in 1960 until 1998, they entered the now defunct UEFA Cup Winners' Cup instead). Effecting from the 2020 Norwegian Cup, winners qualify for the UEFA Europa Conference League. This European place applies even if the team is relegated or is not in the Norwegian top flight. In the past, if the Cup winning team also qualified for the following season's Champions League or Europa League through their league position, then the losing Cup finalist were given this European berth instead. Norwegian Cup winners enter the Europa League at the second qualifying round. Losing finalists, if they haven't qualified for Europe via the league, began earlier, at the first qualifying round. From the 2015–16 UEFA Europa League season, however, UEFA does not allow the runners up to qualify for the Europa League through the competition. If the winner – and until 2015, the runner up –
has already qualified for Europe through their league position (with the exception of the UEFA Cup until 1998), the Cup berth was then given to the highest place team in the league who has not yet qualified.
Местефинален
Кубок жеңімпаздары келесі маусымдағы Mesterfinalen жеке матчқа да қатысады. Бұл маусымды ашатын матч өткен маусымның Eliteserien чемпиондарымен (немесе Кубок жеңімпаздары сонымен қатар лиганы жеңіп алған жағдайда – «дубльді» жасаған жағдайда) өтеді.
The Cup winners also qualify for the following season's single match Mesterfinalen, a season opener played against the previous season's Eliteserien champions (or the Eliteserien runners up if the Cup winners also won the league – the double).
Барлық раундтар
Ульлеваал стадионындағы ең көп көрермен: 1949 жылғы финалда 36 000 адам (Сарпсборг – Скейд, 23 қазан 1949 жыл)
Highest attendance at Ullevaal Stadion: 36,000 at the 1949 final (Sarpsborg v. Skeid, 23 October 1949)
Әйелдер
1978 жылдан бері әйелдер клубтары үшін де ресми кубок өтетін болды. Әйелдер кубогының финалы көбінесе ерлер кубогының финалынан бір күн бұрын, сенбі күні өткізіледі. 1978 жылғы BUL және Trondheims Ørn арасындағы кубок финалы норвеж кубогының пенальтилер сериясымен шешілген жалғыз финалы болды. 2006 жылғы финалға дейін Норвегия футбол федерациясы әйелдер финалын Уллеваал стадионының орнына Бислетт стадионында өткізуге шешім қабылдады, бұл кейбір дау-дамақтарға әкеп соқты. Футбол федерациясы бір демалыс күні екі матч өткізу Уллеваал алаңын тым көп тозуға ұшыратады деп мәлімдеді, ал клубтардың өкілдері бұл шешім әйелдер футболына қатысты кемсітушілік екенін айтты. 2006 жылғы кубоктың жартылай финалдарының жеребесі тасталғанда, барлық 4 клуб бұл шешімге наразылық білдіріп, жеребе тастаудан бас тартты.
Since 1978, an official cup for women's clubs has also been played. The women's cup final is usually played on a Saturday, the day before the men's cup final. The 1978 cup final between BUL and Trondheims Ørn was the only Norwegian cup final to be decided on penalties. Before the 2006 final, the Norwegian Football Association decided that the Women's final would be played at Bislett Stadium instead of Ullevaal Stadion, which caused some debate. The Football Association claimed that two matches over one weekend would cause too much wear on the Ullevaal pitch, while representatives for the clubs claimed that the move was discriminating against women's football. When the semi finals of the 2006 cup were drawn, all 4 clubs boycotted the draw in a protest against the move.