Кіріспе

Siemens & Halske T52 (кейде «құпия телепринтер» (Geheimschreiber) немесе «кілтті телепринтер» (Schlüsselfernschreibmaschine (SFM)) деп те аталады) – Екінші дүниежүзілік соғыста Siemens & Halske электр инженерлік фирмасы жасаған неміс шифрлау машинасы және телепринтері. Британдық криптоаналитиктер бұл құралды және оның трафигін Sturgeon деп атады. «Энигма» машинасы көбінесе далалық бөлімшелерде қолданылса, T52 – «Люфтваффе» және неміс әскери-теңіз күштерінің бөлімшелерінде қолданылатын онлайн машина, ол ауыр машинаны, телетайпты және оған қосылған тұрақты байланыс желілерін қолдауға қабілетті болды. Ол неміс армиясындағы «Лоренц» шифрлау машиналарымен салыстырылатын қызмет атқарды. Блетчли Парктегі британдық криптоаналитиктер неміс телепринтерінің шифрларын Fish деп атады, ал әрбір шифрлау жүйесіне қосымша кодтық атаулар берілді: T52 – Sturgeon, ал «Лоренц» машинасы – Tunny деп аталды.

Операция

Сол кездегі телепринтерлер әрбір таңбаны бес параллель бит ретінде бес жолда шығаратын, әдетте Бодо кодында немесе осыған ұқсас кодта кодталған. T52 он шүмектік құрылғы болды, олар күрделі сызықтық емес тәсілмен жылжытылатын, кейінгі үлгілерде бұл жылжу өткендегі әртүрлі релелердің орналасуына негізделген, бірақ олардың тоқтауына мүмкіндік болмады. Бес қарапайым мәтін битінің әрқайсысы үш шүмектің XOR қосындысымен XOR операциясына түсірілетін, содан кейін циклдық түрде жанындағы қарапайым мәтін биттерінің жұптары үш (әртүрлі) шығыс битінің XOR қосындысына сәйкес ауыстырылатын немесе ауыстырылмаған. Барлық дөңгелектердегі тіректердің саны өзара жай сандар болды, ал әрбір XOR немесе алмастыруды басқаратын биттердің үштігі плагин тақтасы арқылы таңдалатын. Бұл Лоренц машинасынан әлдеқайда күрделі шифрді жасады, сонымен қатар T52 тек псевдорандомдық сандар генераторы және XOR шифрі ғана емес екенін көрсетеді. Мысалы, егер шифрлаушы қате жіберіп, дәл бірдей параметрлерді қолдана отырып екі түрлі хабар жіберсе – Блетчли жаргонында «екі тереңдік» деп аталатын бұл қате статистикалық тұрғыдан анықталуы мүмкін, бірақ Лоренц машинасымен салыстырғанда бірден және оңай шешілмейтін.

Модельдер

Siemens T52 бірнеше және көбінесе үйлесімсіз нұсқаларын жасады: T52a және T52b, олардың айырмашылығы электр шуын жоюда ғана болды, сондай-ақ T52c, T52d және T52e. T52a/b және T52c криптографиялық тұрғыдан әлсіз болса, соңғы екеуі жетілдірілген құрылғылар еді; дөңгелектердің қозғалысы үзіліс-үзіліс болып келді, оларды алға жылжыту туралы шешім логикалық тізбектер арқылы қабылданатын, бұл тізбектер дөңгелектерден деректерді кіріс ретінде алатын. Бұған қоса, тұжырымдық қателер, тіпті өте ұсақ қателер де жойылды. Мұндай қателердің бірі – кілттер ағынын белгілі бір нүктеге қайта орнату мүмкіндігі, бұл тәртіпсіз операторлардың кілттерді қайта қолдануына себеп болды.

Криптоанализ

Дания мен Норвегияны басып алғаннан кейін немістер Швеция арқылы өтетін телепринтерлік желіні пайдалана бастады. Шведтер 1940 жылдың мамыр айында дереу осы желіні тыңдап, математик және криптограф Арне Берлинг алғашқы екі модельді қалам мен қағазды ғана қолданып, екі апта ішінде бұзды (кейіннен Билл Тютте Блетчли Паркте неміс жоғарғы бас қолбасшылығы қолданған Лоренц телепринтерімен осы жетістікті қайталады). "Эриксон" компаниясы бірнеше T52 аналогтық машиналарын өндірді.

Британдықтар алғаш рет 1942 жылдың жазы мен күзі аралығында Сицилия мен Ливия арасындағы "Стуржон" және Эгей теңізі мен Сицилия арасындағы "Макрель" кодовые аттарымен белгіленген байланыстарда T52 трафигін анықтады. Екі желінің де операторлары бірнеше хабарламаны бір машина параметрлерімен шифрлеуге бейімділік танытты, нәтижесінде көптеген "тереңдіктер" пайда болды. Осы "тереңдіктерді" Майкл Крум талдады. Британдықтар кейін Блетчли Паркте "Стуржонды" да бұзды, бірақ оны "Енигма" немесе "Тунни" сияқты тұрақты түрде бұза алмады. Бұл, бір жағынан, T52 шифрының үш шифрдың ең күрделісі болғандықтан, екінші жағынан, Люфтваффе жиі "Стуржон" хабарларын шабуылға оңай түсетін (немесе бұзылған) шифрларды қолданып қайта жібергендіктен, "Стуржонға" шабуыл жасау қажеттігі туындамады.