Юрис Хартманис: Американдық компьютер ғалымы (1928–2022)
Juris Hartmanis
Жюрис Хартманис (1928-2022) – американдық ғалым, есептеу күрделігі теориясын қалаған. 1993 ж. Тьюринг сыйлығының иегері, латыш тегінен. Компьютер ғылымы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Америкалық компьютер ғалымы (1928–2022)
American computer scientist (1928–2022)
Юрис Хартманис (5 шілде 1928 – 29 шілде 2022) – латыш тілінде дүниеге келген американдық компьютер ғалымы және есептеу теориясының маманы. Ричард Э. Стернспен бірге 1993 жылы ACM Тьюринг сыйлығын "есептеу күрделігі теориясы саласының негізін қалаған маңызды еңбегі үшін" алды.
Juris Hartmanis (July 5, 1928 – July 29, 2022) was a Latvian born American computer scientist and computational theorist who, with Richard E. Stearns, received the 1993 ACM Turing Award "in recognition of their seminal paper which established the foundations for the field of computational complexity theory".
Өмір және мансап
Хартманис 1928 жылдың 5 шілдесінде Латвияда дүниеге келген. Ол Латвия армиясының генералы Мартиньш Хартманис пен Ирма Мария Хартманенің ұлы. Ол ақын Астрид Ивасктің кіші інісі еді. 1940 жылы Кеңес Одағы Латвияны басып алғаннан кейін Мартиньш Хартманис кеңестік билік тарапынан тұтқындалып, түрмеде қайтыс болды. Кейінірек, Екінші дүниежүзілік соғыста Мартиньш Хартманистің әйелі мен балалары 1944 жылы Латвиядан қашқын ретінде кетіп, Кеңес Одағы Латвияны қайта басып алса, өз қауіпсіздігі үшін қорқып, елден шығып кетті. refn| Екі сұхбатта айтылғандай.
Hartmanis was born in Latvia on July 5, 1928. He was a son of Mārtiņš Hartmanis [lv], a general in the Latvian Army, and Irma Marija Hartmane. He was the younger brother of the poet Astrid Ivask. After the Soviet Union occupied Latvia in 1940, Mārtiņš Hartmanis was arrested by the Soviets and died in a prison. Later in World War II, the wife and children of Mārtiņš Hartmanis left Latvia in 1944 as refugees, fearing for their safety if the Soviet Union took over Latvia again. refn| In two of the interviews
Олар алдымен Германияға көшіп барды, онда Юрис Хартманис Марбург университетінен физика саласындағы магистр дәрежесін алды. Содан кейін ол АҚШ-қа көшіп барды, онда 1951 жылы Канзас-Сити университетінде (қазіргі Миссури–Канзас-Сити университеті) қолданбалы математика магистрі дәрежесін, ал 1955 жылы Роберт П. Дилворттың жетекшілігімен Кэлтекте математика ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Миссури–Канзас-Сити университеті 1999 жылдың мамыр айында оған құрметті гуманитарлық ғылымдар докторы атағын берді. Ол CS&E саласындағы негізгі күш-жігерді сақтау, саланы кеңейту және CS&E бойынша бакалавриат білімін жақсарту мақсатындағы басымдықтарға негізделген ұсынымдар жасады. 1996-1998 жылдары ол Ұлттық ғылым қорының (NSF) Компьютерлік және ақпараттық ғылымдар мен инженерия (CISE) дирекциясының директорының орынбасары болды. 1989 жылы Хартманис есептеу күрделілігі теориясына және есептеу саласындағы зерттеулер мен білім беруге қосқан маңызды үлесі үшін Ұлттық инженерлік академиясының мүшесі болып сайланды. Ол Есептеу машиналары қауымдастығының және Америка математикалық қоғамының мүшесі, сондай-ақ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды. Ол сонымен қатар Латвия ғылым академиясының шетелдік мүшесі де еді.
They first moved to Germany, where Juris Hartmanis received the equivalent of a master's degree in physics from the University of Marburg. He then moved to the United States, where in 1951 he received a master's degree in applied mathematics at the University of Kansas City (now known as the University of Missouri–Kansas City) and in 1955 a Ph. D. in mathematics from Caltech under the supervision of Robert P. Dilworth. The University of Missouri–Kansas City honored him with an Honorary Doctor of Humane Letters in May 1999. which made recommendations based on its priorities to sustain the core effort in CS&E, to broaden the field, and to improve undergrad education in CS&E. He was assistant director of the National Science Foundation (NSF) Directorate of Computer and Information Science and Engineering (CISE) from 1996 to 1998. In 1989, Hartmanis was elected as a member into the National Academy of Engineering for fundamental contributions to computational complexity theory and to research and education in computing. He was a Fellow of the Association for Computing Machinery and of the American Mathematical Society, also a member of the National Academy of Sciences. He was also a foreign member of the Latvian Academy of Sciences,