Кіріспе
Рептилиялардың кіші тобы – мифологиялық жаратылыс. Амфисбания /ae//m//f//I//s//'//b//iː//n//i//@/ (амфисбаниялар немесе құрткеміргіштер деп аталады) – әдетте аяқтары жоқ кесірткелердің 200-ден астам түрін қамтитын топ. Амфисбаниялардың ерекшелігі – ұзын денелері, аяқтарының жоғалуы немесе қысқаруы, және қарапайым көздері. Көптеген түрлерінің денесі қызғылт түсті, қабыршақтары сақина тәрізді орналасқандықтан, жер құрттарына ұқсайды. Bipes туысының өкілдерінде алдыңғы аяқтары сақталып қалған, ал қалғандары аяқсыз. Филогенетикалық зерттеулер олардың Lacertoidea тобына жақын екенін, Lacertidae кесірткелер тұқымдасымен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Генетикалық және жаңа палеонтологиялық мәліметтер амфисбаниялардың жыландардан тәуелсіз түрде аяқтарынан айырылғанын көрсетеді. Басы мықты, мойнынан бөлінбеген, дөңгелек, көлбеу немесе ортасынан жоғары қарай көлбеу болады. Бас сүйегінің көп бөлігі қатты сүйектен тұрады, жоғарғы жағында ерекше бір тіс орналасқан. Сыртқы құлақтары жоқ, көздері терең қуыста орналасқан және тері мен қабыршақтармен жабылған. Бұл қарапайым көздерде мүйіз қабығы, линза және күрделі кіл тамырлық дене бар, бұл оларға жарықты сезуге мүмкіндік береді, бірақ олардың көлемі кішкентай және алдыңғы камерасы жоқ. Денесі созылған, ал құйрығы басына ұқсас қисайған. Олардың құйрығында құйрықтың автотомиясы үшін бесінші және сегізінші қабырға сақиналары арасында бір сынық жазықтығы бар, ол боялуының әсерінен көрінеді. Бұл жыртқыштарды жаңылыстыру үшін, құйрықтың алдау құралы ретінде қызмет етуі мүмкін. Олардың аты Амфисбаенадан шыққан, ол мифтік жылан, басы екі шетінде орналасқан, бұл олардың құйрығының қисайған түріне және кері де, алға да бірдей жақсы қозғала алу қабілетіне сілтеме жасайды. Bipes туысының төрт түрі алдыңғы аяқтарымен ерекшеленеді, бірақ барлық аяқсыз түрлерде дене бұлшықеттеріне енген таз және көкірек белдеулерінің қалдықтары бар. Амфисбаниялардың терісі ерекше, ол денеде еркін бекітілген сүйектің қозғалмалы түтігін құрайтын қабыршақтардың сақиналарынан (аннули) тұрады. Қазбалар аккордеон сияқты қозғалыс арқылы жүзеге асырылады, терінің бойлық бұлшық еттері аннулилерді жинап, оларды қоршаған топыраққа бекітеді, ал дене бұлшық еттері денесін тері түтігі ішінде алға немесе артқа жылжытады. Амфисбаниялар ет жейтін жануарлар, олар үлкен жемді күшті тістерімен жұлып алады. Кейбір түрлер, кеудеқұйрық сияқты, құйрығын тастай алады (автотомия). Көптеген түрлер жұмыртқа салады, бірақ кем дегенде кейбіреулері тірі туады. Амфисбаниялар көбінесе бас сүйегінің пішіні бойынша жіктеледі. Ерекше бас сүйегінің пішіні топырақ түрі сияқты экологиялық жағдайлармен байланысты деп болжанады және конвергентті эволюцияның мысалы болып табылады.
the mythological creature
Amphisbaenia /ae//m//f//I//s//'//b//iː//n//i//@/ (called amphisbaenians or worm lizards) is a group of typically legless lizards, comprising over 200 extant species. Amphisbaenians are characterized by their long bodies, the reduction or loss of the limbs, and rudimentary eyes. As many species have a pink body and scales arranged in rings, they have a superficial resemblance to earthworms. While the genus Bipes retains forelimbs, all other genera are limbless. Phylogenetic studies suggest that they are nested within Lacertoidea, closely related to the lizard family Lacertidae. Both genetic and recent fossil evidence indicate that amphisbaenians lost their legs independently from snakes. The head is stout, not set off from the neck, and either rounded, sloped, or sloped with a ridge down the middle. Most of the skull is solid bone, with a distinctive single median tooth in the upper jaw. It has no outer ears, and the eyes are deeply recessed and covered with skin and scales. These rudimentary eyes have a cornea, lens, and complex ciliary body, which allows them to detect light, but they are reduced in size and do not have an anterior chamber. The body is elongated, and the tail truncates in a manner that vaguely resembles the head. At their tail is a single fracture plane for tail autotomy, between the fifth and eighth caudal rings and is often visible due to coloration. The purpose seems to be to distract predators with the tail acting as a decoy. Their name is derived from Amphisbaena, a mythical serpent with a head at each end—referencing both the manner in which their tail truncates, and their ability to move just as well in reverse as forwards. The four species of Bipes are unusual in having a pair of forelimbs, but all limbless species have some remnants of the pelvic and pectoral girdles embedded within the body musculature. Amphisbaenians have a distinctive skin made up of rings of scales (annuli) that form a tube in which the loosely attached trunk of the body moves. Burrowing is achieved with an accordion like motion, with longitudinal muscles in the skin bunching up the annuli, anchoring it to the surrounding soil, and trunk muscles moving the body forward or backwards within the integumentary tube. Amphisbaenians are carnivorous, able to tear chunks out of larger prey with their powerful, interlocking teeth. Like lizards, some species are able to shed their tails (autotomy). Most species lay eggs, although at least some are known to be viviparous. Amphisbaenians have often been categorized by their skull shape. The specialized skull shape is hypothesized to be driven by environmental and ecological conditions, such as soil type, and is an instance of convergent evolution.
Тарату
Амфисбаниандар Солтүстік Америкада, Еуропада, Африкада, Оңтүстік Америкада, Таяу Шығыста және Кариб бассейнінде кездеседі. Олар жер астындағы шағын жануарлар болса да, таңқаларлықтай кең таралған. Бастапқыда бұл кең таралу викариантизмге, яғни Пангеяның бөлінуіне байланысты деп есептелген. Бұл гипотезаны амфисбаниандардың 200 миллион жыл бұрын (Мя) әртараптанғанын көрсететін морфологиялық деректер растады, Пангея сол кезде әлі толық болған. Алайда, молекулалық және қазбалық дәлелдерді біріктірген соңғы зерттеу амфисбаниандардың Солтүстік Америкада пайда болғанын, алғашқы дивергенциясы шамамен 107 Мя болғанын көрсетті. Содан кейін, 40-56 Мя аралығында Солтүстік Америка мен Еуропа түрлеріне ірі әртараптану орын алды. Африка мен Оңтүстік Америка түрлері шамамен 40 Мя бөлініп кетті. Бұл құрт тасбақалардың Атлант мұхитын (100 Мя бұрын толық қалыптасқан) екі рет кесіп өткенін көрсетеді – біріншісі K-Pg жойылғаннан кейін, екіншісі Палеоген кезеңінде. Бұл сонымен қатар аяқтардың жоқтығы үш рет тәуелсіз түрде дамығанын білдіреді, бұл морфологиялық теорияға қайшы келеді, онда аяқтары бар амфисбаниандар ең алғашқы болып саналады. Бұл кең таралудың сал арқылы болғаны болжанады – табиғи эрозия немесе дауыл салдарынан үлкен мөлшердегі топырақ пен өсімдіктер мұхит арқылы басқа жағалауға дейін жүзіп келген. Мұндай теңіз арқылы таралу амфисбаенидтердің жер астындағы өмір салты мен азықталғанына қойылған талаптардың аздығына байланысты мүмкін. Чиксулуб соққысынан кейін амфисбаниандардың көптеген хищниктері жойылды, бұл олардың жаңа территорияларда көбейіп өсуіне жағдай жасады. Ең көне белгілі қазіргі амфисбаниандар – Солтүстік Американың палеоцен кезеңінен табылған ринозавридтер және жойылған олигодонтозавридтер отбасының мүшелері. Қазіргі амфисбаниандар, палеоген кезеңінде рафтинг арқылы Оңтүстік Америкаға, Африкаға және Еуропаға таралудан бұрын, Солтүстік Америкада пайда болған.
Филогения
Келесі кладограмма Видаль және авторлардың (2008) митохондриялық және ядролық гендердің филогенетикалық талдауында анықталған алты амфисбаен отбасы арасындағы туыстық байланыстарды көрсетеді.