Кіріспе

Чили университеті Федерико Санта-Мария техникалық университеті (ФФСМУ, немесе жай ғана Санта-Мария университеті) – Чилидің Вальпараисо қаласында 1931 жылы құрылған, ректорлар кеңесінің мүшесі Чили университеті. Университеттің кампустары Вальпараисо, Винья-дель-Мар, Сантьяго (Витакура және Сан-Хоакин), Консепсьон, сондай-ақ Гуаякиль, Эквадорда орналасқан. Федерико Санта-Мария техникалық университеті – Чилидің бірнеше көрнекті кәсіпкерлері, инженерлері және ғалымдарының білім алған орны. Оның студенттері мен түлектері «Сансанос» деп аталады. UTFSM 1962 жылы инженерлік ғылымдар бойынша докторлық дәрежесін берген Чилидің алғашқы университеті және Латын Америкасындағы осы дәреже берген алғашқы жоғары оқу орны. UTFSM университетінің радиосы Латын Америкасындағы ең көне университет радиосы болып табылады. Университетке түсу өте бәсекелі, қатаң оқу талаптарымен және күрделі оқу бағдарламасымен танымал. 2011–2016 жылдар аралығында UTFSM-де бірінші курсқа 82% студент, екінші курсқа 66% студент қабылданды. Студенттердің 1% азы ғана халықаралық студенттер, ал қолжетімді курстардың көп бөлігі испан тілінде оқытылады. Бітіру рәсімі әр жылдың 20 желтоқсанында өткізіледі, себебі бұл күн университеттің негізін қалаушы Федерико Санта-Мария Каррераның 1925 жылғы 20 желтоқсандағы қазасын еске алады.

Тарих

Университет өзінің атын Францияда тұратын чилилік қайырымдастық істеуші Федерико Санта-Мариядан алады. Ол Париждегі қант нарығында брокер болып жұмыс істеп, зор байлық жинады. Өмірінің соңында ол өзінің туған қаласы Вальпараисода университет құру үшін барлық мүлкін сыйға берді. Оның мүлкінің нақты сомасы белгісіз болғанымен, бүгінгі шақта шамамен 27 миллиард долларға бағаланады. 1920 жылы Парижде болғанда, Санта-Мария өсиетімен жоғары деңгейдегі техникалық және ғылыми мекеме құру ниетімен барлық мүлкін сыйға берді. Өсиетінде Санта-Мария оның таңдалған мұрагерлері Чилидің өркендеуіне үлес қосып, мәдени көкжиегін кеңейтуі керектігін айтты; мүліктен айырылған, бірақ тек қана білім мен жоғары академиялық жетістіктері бар ерекше отандастарының академиялық өмірге қатысуын жеңілдетуге бағытталған ізгі ниеттер. Бұл оқу орны елдің дамуына үлес қосатын техникалық және ғылыми білім алу үшін барлық әлеуметтік-экономикалық топтан келген ең үздік студенттерді қабылдап, оқытуға тиіс. Санта-Мария мұрагерлер ретінде Агустин Эдвардс Мак-Клюр, Хуан Браун Кейс, Карлос ван Бюрен және Эндрю Геддес таңдалды. Оның философиясына сәйкес, 1926 жылдың 31 наурызында Санта-Марияның мұрасын дамыту үшін мекеме құрылды. 1931 жылы қолөнер және өнер мектебі мен Жозе Мигель Каррера атындағы Инженерлік мектеп ашылды. 1935 жылы оның атауы Универсидад Техника Федерико Санта-Мария болып өзгертілді. Федерико Санта-Марияның қойған шарты бойынша, алғашқы 10 жылда университет ғылым және инженерлік салаларындағы ең жақсы мектептерден оқытушыларды қабылдауы керек болды. Осы талапқа сәйкес, жобаның мұрагері Агустин Эдвардс Мак-Клюр Германияға сапар шегіп, Батыс Померания аймағындағы техникалық мектептің сол кездегі ректоры Карл Лаудиенмен байланыс жасады, ол университеттың алғашқы ректоры болды. Сол сәттен бастап университет инженерлік білім беруде неміс ықпалына ілесе бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және кейін ТУ Берлин, Берлин университеті және Лейпциг университеті сияқты неміс институттарынан бірнеше неміс инженерлері мен ғалымдары келді. Олар университетке физика, химия және инженерлік салалардағы соңғы білімдерін әкелді. Мысалы, UTFSM физика кафедрасының профессоры Арнольд Келлер екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вернер фон Браунның командасының құрамында V1 ракетасын жасауға қатысты. Елде жаңа салалар бойынша зерттеулер жүргізілді, мысалы, Күн энергетикасы немесе Табиғи өнімдер химиясы, олар 1970 жылы Герберт Аппель және 1998 жылы Хуан Гарбариноға екі Ұлттық ғылым сыйлығын әкелді. 1934 жылы "Scientia" журналы жарық көрді, ол университеттың академиялық жұмысының үніне айналды. 1937 жылы Чили және Латын Америкасындағы алғашқы университет радиосы Universidad Tecnica Federico Santa Maria радиосы құрылды, ол ақпараттық және мәдени бағдарламаларды таратуға бағытталған. Радио әлі күнге дейін Вальпараисо аймағында AM: 1.450 және FM: 99,7 жиіліктерінде хабар таратады. Радионың онлайн трансляциясы да бар. 1939 жылы қазіргі AEXA (Asociación de Ex Alumnos) деп аталатын түлектер қауымдастығы құрылды. 1960 жылы аспирантура құрылды, оның алғашқы директоры Герберт Аппель (1960-1964) болды, ол химия, электр және механика инженериясы бойынша PhD бағдарламаларын ұсынды. 1963 жылы университет Питтсбург университетімен бірлесіп, инженерлік ғылымдар бойынша докторлық дәрежесін берген Латын Америкасындағы алғашқы жоғары оқу орны болды. 1960 жылдары университет ұлттық және халықаралық кеңею стратегиясын бастады. 1966 жылы "Винья-дель-Мар" техникалық кампусы құрылды. 1972 жылы оңтүстік-шығыстағы Консепсьон қаласында "Rey Balduino de Bélgica" кампусы құрылды, ол техникалық мамандықтарға бағытталған. Жоба Бадуин корольдің күшті қаржылық қолдауына ие болды. 1964 жылы университет алғаш рет химиялық техник Патрисия Гусманға техникалық диплом берді. 1965 жылы Грейсила Муньос оның алғашқы инженер-әйелі болып диплом алды. 2019 жылы шамамен 600 студент 2023 жылға дейін бітіруді күтуде, бұл процесс Эквадордағы UTFSM қызметінің толық тоқтауына әкеледі.

Басты кампус, Вальпараисо

UTFSM негізгі кампусы (немесе Casa Central) Вальпараисода орналасқан, бұрынғы Пудето бекінісінің орнындағы Лос-Плацерес төбесінің көп бөлігін алып жатыр. Бұл орын Тынық мұхитының жағалауына қарап тұр және Вальпараисо шығанағының көптеген жерлерінен көрінеді. Ғимаратты ХХ ғасырдың ең беделді чилилік сәулетшілерінің бірі Жозе Смит Солар және оның ұлы Жозе Смит Миллер жобалаған. Америкалық неоготикалық стильдегі кампус Чили сәулетінің ең маңызды туындыларының бірі саналады. Кампус сонымен қатар жергілікті және экзотикалық түрлері бар әдемі бақшасымен де танымал. 2001 жылы Philips компаниясының Чилидегі филиалы ұйымдастырған байқау арқылы университет алдының жарықтандыруы жаңартылды. Негізгі кампуста готикалық ғылыми архитектура және Тынық мұхитына ерекше көрініс бар. Бұл кампус 3 гектардан астам жасыл аймақты қамтиды, ол Вальпараисодағы ең үлкен қалалық саябақ болып табылады, бірақ ол көпшілікке жабық. 2008 жылы ол ХХ ғасырдың ең танымал ұлттық сәулеттік туындыларының бірі деп танылды.

Филиалдың ғимараты Винья-дель-Мар, "Хосе Мигель Каррера"

1960 жылдары университет кеңейту жоспарын қалыптастырды. Америкааралық даму банкінің (АӨБ) қаржылық көмегімен, Форд қорының қолдауымен, АҚШ-тағы Данвуд индустриалды институтының кеңесімен және Чилидің ауыл шаруашылығын дамыту институты INDAP-тың (испан тілінде "Instituto de Desarrollo Agropecuario") жер сыйға тартуы арқасында 1971 жылы Винья-дель-Мар қаласында толық жабдықталған ғимарат салынды. Бұл ғимарат университеттің негізін қалаушы, қайырымды Федерико Санта-Марияның өсиеттік арманына сәйкес "Хосе Мигель Каррера" филиалы деп аталды. Бұл филиал Чилидегі Вина-дель-Мар және Куилпуэ коммуналарының шекарасында орналасқан.

"Реи Бадуино де Бельгия" филиалының ғимараты, Консепсьон

1960 жылдардың ортасына қарай университет елдің әртүрлі аймақтарында алты мектеп ашуды жоспарлады. 1965 жылдың қазан айында Бельгия корольдері Бадуин I және Фабиола де Мора-и-Арагон Валпараисодағы университет бас кеңсесіне сапар шегіп, оның білім беру жобасымен танысты және нәтижесінде Консепсьон қаласында филиал кампусын салу мүмкіндігін талқылай бастады. Осы арада, еліміз де өз үлесін арттырды: үкімет Бельгия тарапынан түскен қаражатты жұмсауға көмектесті; Сан-Педро ағаш өңдеу зауыты, Bio Bio цементі, Тынық мұхиты болат компаниясы, Fanaloza, Inchalam, Pizarreño, Lirquén шыны зауыты және тағы да басқа жергілікті кәсіпорындар да құрылысқа өз үлесін қосты. Сонымен қатар, Консепсьон архиепископының сыйлығы арқасында ғимарат салуға қажетті жер бөлінді. Құрылысы 1969 жылы басталды. Оқу-академиялық қызмет 1971 жылдың 26 сәуірінде электроника, электр инженері, құрылымдық механика, техникалық механика және химия мамандықтары бойынша студенттерді қабылдаумен басталды. 1972 жылдың 14 ақпанында Чили президенті Сальвадор Альенде Госсенс және университет ректоры Хайме Чианг Акостаның қатысуымен кампус филиалы салтанатты түрде ашылды.

Білім

Университет бакалавриат және магистратура деңгейлерінде білім береді. Бакалавриат түлектері 12 академиялық семестр (азаматтық инженерия), 10 семестр (инженерия, табиғи ғылымдар және сәулет), 8 семестр (қолданбалы инженерия) немесе 6 семестр (техникалық мамандықтар) оқуы мүмкін. Бұл университетте магистр (Ғылым магистрі) және доктор (PhD) дәрежелері беріледі. Ғылым магистрі дәрежесін алу үшін 2 жыл оқу қажет, ал доктор дәрежесін алу үшін 3-тен 5 жылға дейін оқу керек. Барлық магистратура және докторантураға түсушілер бакалавр дәрежесіне ие болуы тиіс.

Химиялық инженерия

UTFSM Химиялық инженерлік мектебі 1935 жылы Инженерлер мектебінің құрылысымен бірге іргеленді, бұл университет ұсынған ең көне мамандықтардың бірі. 1962 жылы Уолтер Гаете Кастроға химиялық инженерия бойынша алғашқы чилилік және Латын Америкасының докторлық дәрежесі UTFSM мен АҚШ-тың Питтсбург университеті арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде берілді. Мектеп бастапқыда химия, электр және механикалық инженерия салаларында PhD оқу бағыттарын ұсынды. UTFSM-нің алғашқы PhD түлегі – химиялық инженерия саласында докторлық дәрежесі бар Уолтер Гаете Кастро, ол Латын Америкасындағы алғашқы PhD түлегі атанды.

Зерттеу

2010 жылдан бері UTFSM 76 ғылыми жобаға шамамен 8 миллион АҚШ доллары көлемінде қаржыландырылды. Осы жобалардың көптегені Латын Америкасының (ANDES зертханалық жобасы, RIABIN биотехнологиялық желісі), Еуропаның (CERN, Макс Планк институты, Милан политехникалық институты) және АҚШ-тың (MIT, SLAC) беделді мекемелерімен ұлттық және халықаралық ынтымақтастықты қамтиды.

Университет радиосы

Федерико Санта-Мария университетінің радиосы 1937 жылдың 7 сәуірінде құрылды және Латын Америкасындағы ең көне университет радиосы болып табылады. Оны AM спектрінде 1450 кГц, FM спектрінде 99,7 МГц жиілігінде, сондай-ақ онлайн тыңдауға болады. Эквадордағы Гуаякиль кампусы 2015 жылы Чарльз Сампертеги басшылығымен хор ұйымдастырды.

Белгілі түлектер (бұрынғы оқу жылы бойынша)

Хомеро Капона, университет бітірген алғашқы инженер, UTFSM электр инженері (1939). Абелардо Квинтерос, композитор, он екі ноталық композиция мен сериализмге қосқан үлесімен танымал. UTFSM өнеркәсіптік дизайнының түлегі (1941). Карлос Серути Гардеазабал – Чилидің алғашқы докторы, халықаралық институттың – Питтсбург университетінің (АҚШ) құрметті докторлық дәрежесін алған. Чили инженерлер мектебінің құрылтайшы кеңес мүшесі (1958), UTFSM ректоры (1958–1968). UTFSM механикалық инженері (1941). Марио Луксоро Мариани, Чилидің шетелде докторлық дәрежесін алған алғашқы азаматы. 2000 жылы Ұлттық ғылымдар сыйлығының иегері. UTFSM химиялық инженері (1948). Кейіннен Рокфеллер қорынан стипендия алып, 1957 жылы Массачусетс технология институтында (MIT) докторлық дәрежесін қорғады. Содан кейін Чилидің Сантьяго қаласындағы Чили университетінің Медицина факультетінде профессор және Ғылым факультетінің деканы болды. Борис Ротман, Иви Лига университетінде (Браун университеті) профессорлық қызмет атқарған UTFSM-нің алғашқы түлегі. Ол биологиядағы алғашқы бір молекулалық эксперимент жасағаны үшін танымал және Род-Айленд штатының губернаторының ғылыми жетістіктері үшін сыйлығымен марапатталды. UTFSM химиялық инженері (1948). Макс фон Бранд Кульман, Чили ядролық энергия комиссиясының вице-президенті (1973–1981). UTFSM профессоры (1957–1984). UTFSM химиялық инженері (1956). Серхио Контрерас Навия, Темуко епискобы (1978–2001). Темуконың жаңа соборының құрылысын басқарды. UTFSM инженер-механик (1957). Бітіру рәсіміне кассак киімінде қатысты. Мигель Киви, Ұлттық ғылымдар сыйлығы (2007). UTFSM механикалық инженері (1963) және кейін Вирджиния университетінде физика ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады (1967). Эухенио Вильясека, UTFSM түлегінің баласы, сондай-ақ осы университетті бітірген алғашқы бала. UTFSM электр инженері (1963) және кейіннен Аризона мемлекеттік университетінде электр техникасы бойынша PhD (1980) дәрежесін алды. Патрисия Гусман, осы университетті бітірген алғашқы әйел. UTFSM химиялық техникасының түлегі (1964). Грейсила Муньос, осы университетте инженер мамандығын алған алғашқы әйел. UTFSM химиялық инженері (1965). Рауль Зюрита, азаматтық инженер, ақын, Ұлттық әдебиет сыйлығының иегері (2000). UTFSM азаматтық инженері (1967). Оқу бағдарламасын аяқтады, бірақ дипломдық жұмысты қорғамады. Марио Перес, астрофизик. 1971–1976 жылдары аралығында электронды инженерияны оқыды, Еуропалық Оңтүстік обсерваториясында (ESO) Ла Серенада және Мюнхенде жұмыс істегеннен кейін Амстердамға көшіп, Амстердам университетінде астрономияны оқыды. Содан кейін 1988 жылы Юта штатындағы Прово қаласындағы Бригам Янг университетінде астрофизика бойынша докторлық дәрежесін алу үшін АҚШ-қа көшіп барды. Алғашқы докторлық зерттеу жұмысын Мэриленд штатындағы Гринбелт қаласындағы NASA Goddard ғарыш ұшу орталығында (GSFC) резидент ретінде жүргізді. Сонымен қатар, Жаңа Мексика штатындағы Лос-Аламос Ұлттық зертханасында (LANL) жұмыс істеді. Қазір ол NASA штаб-пәтеріндегі Ғылымдық миссиялар дирекциясының Астрофизика бөлімінде Космикалық шығу тегі бағдарламасының, Кеплер/К2 миссиясының және Стратегиялық астрофизикалық технологиялар (SAT) бағдарламасының бағдарламалық ғалымы. Ол сондай-ақ Үлкен бинокулярлы телескоп интерферометрі (LBTI), В. М. Кек обсерваториясы, NASA экзопланеталық ғылым институты (NExScI) және NASA NSF экзопланеталық бақылау зерттеулері (NN EXPLORE) серіктестігі сияқты бірнеше экзопланеталық бағдарламалардың бағдарламалық жетекшісі. Хосе Родригес Перес, 2014 жылғы Ұлттық қолданбалы ғылымдар және технологиялар сыйлығының иегері. UTFSM ректоры (2006–2014). UTFSM электр инженері (1977) және кейіннен Эрланген-Нюрнберг университетінде докторлық дәрежесін қорғады (1985). Рикардо Меруан, комедияшы, UTFSM құралдық техникасының түлегі (1981). Чарльз Меневау, Чили ғылым академиясының мүшесі (2006). UTFSM механикалық инженері (1985), кейін Йель университетінде докторлық дәрежесін қорғады (1989). Джонс Хопкинс университетінің қоршаған ортаны қорғау және қолданбалы сұйықтық механикасы орталығының профессоры.

Белгілі оқытушылар

Роберт Фрухт, неміс-чилилік математик, Фрухт теоремасын жасауымен танымал, 1970 жылы зейнеткер профессор атанды. Берлин университетінің докторы, 1948-1968 жылдары UTFSM профессоры болды. Роберт Брюш, математик. Брюш алғашқы сандар теоремасын жаңадан дәлелдеуімен және American Mathematical Monthly журналында қойылған мәселелерге берген көптеген шешімдерімен белгілі болды. Берлин университетінің докторы, 1939 жылға дейін UTFSM профессоры қызметін атқарды. Герберт Аппел, 1971 жылғы Ұлттық ғылымдар сыйлығының иегері. Лейпциг университетінің докторы, 1937-1981 жылдары UTFSM химиялық инженерия кафедрасында және аспирантурада түрлі лауазымдарда жұмыс істеді. Агустин Эдвардс Мак Клюр, Федерико Санта Марияның өсиетін орындаушы. Ұлттар Лигасы Бас Ассамблеясының президенті, Ішкі істер министрі, Сыртқы істер министрі, Діни істер және отарлау министрі, сондай-ақ Ұлыбританиядағы толық өкілетті елші және басқа да лауазымдарда болды. Франсиско Цереседа Цистернас, Хорхе Алессандри және Карлос Ибаньес дель Кампо үкіметтері кезінде мемлекеттік министр болды. 1936-1958 жылдары UTFSM ректоры қызметін атқарды. Хуан Гарбарино, 1998 жылғы Табиғи ғылымдар бойынша ұлттық сыйлығының иегері. 1981 жылдан бастап UTFSM профессоры. PUC-тің химиялық инженері (1959) және кейіннен 1966 жылы Лозанна университетінде докторлық диссертациясын қорғады.